phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 4 chương nội dung chính như sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác kiểm tra thuế. Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng công tác kiểm tra thuế tại Chi cục thuế huyện Lập Thạch. Chƣơng 4: Các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm tra thuế trong thời gian tới tại Chi cục thuế huyện Lập Thạch.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC KIỂM TRA THUẾ 1. Cơ sở lý luận về kiểm tra và công tác kiểm tra thuế 1. Một số vấn đề cơ bản về kiểm tra 1. Khái niệm kiểm tra Kiểm tra là “xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét” (Từ điển pháp luật Anh - Việt.
NXB Khoa học xã hội, Hà Nội 1994, tr.203), để chỉ hoạt động của chủ thể tác động vào đối tượng kiểm tra. Khái niệm kiểm tra được hiểu theo hai nghĩa: Theo nghĩa rộng, để chỉ hoạt động của các tổ chức xã hội, các đoàn thể và của công dân kiểm tra hoạt động của bộ máy nhà nước. Theo nghĩa này, tính quyền lực nhà nước trong kiểm tra bị hạn chế vì các chủ thể thực hiện kiểm tra không có quyền áp dụng trực tiếp những biện pháp cưỡng chế nhà nước. Theo nghĩa hẹp hơn, kiểm tra là hoạt động của chủ thể nhằm tiến hành xem xét, xác định một việc gì đó của đối tượng bị quản lý xem có phù hợp hay không phù hợp với trạng thái định trước (kiểm tra mang tính nội bộ của người đứng đầu cơ quan, kiểm tra phương tiện giao thông…).
Theo nghĩa này, chủ thể kiểm tra có thể áp dụng một chế tài pháp lý nhất định như áp dụng các hình thức kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc buộc phải thực hiện một số biện pháp ngăn chặn hành chính. Vai trò của công tác kiểm tra - Kiểm tra góp phần hoàn thiện cơ chế chính sách pháp luật. - Kiểm tra là phương tiện phòng ngừa hành vi vi phạm pháp luật và tội phạm nảy sinh. - Kiểm tra là nội dung, công cụ trong quản lý nhà nước.
- Kiểm tra có vai trò quan trọng trong quản lý nhà nước. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm của công tác kiểm tra - Kiểm tra là một quá trình. - Kiểm tra là một chức năng của quy trình quản lý.
- Kiểm tra thể hiện quyền hạn và trách nhiệm của nhà quản lý đối với hiệu lực và hiệu quả của tổ chức. - Kiểm tra là một quy trình măng tính phản hồi. Khái quát chung về công tác kiểm tra thuế 1.1 Khái niệm, mục đích của công tác kiểm tra thuế * Khái niệm về công tác kiểm tra thuế Kiểm tra thuế là một chức năng thiết yếu của cơ quan thuế các cấp, là quá trình sử dụng các nghiệp vụ điều tra, phân tích, đánh giá việc thực hiện chấp hành chính sách thuế của các tổ chức, cá nhân nộp thuế, các cán bộ công chức ngành thuế nhằm giám sát việc thực hiện những quy định của nhà nước trong lĩnh vực thuế. Căn cứ vào đối tượng kiểm tra: Có kiểm tra thuế đối với NNT; kiểm tra thuế đối với hoạt động của cơ quan thuế.
Căn cứ vào tính chất của kiểm tra: Có kiểm tra đột xuất; kiểm tra theo đơn thư khiếu nại; kiểm tra theo chuyên đề và kiểm tra theo kế hoạch. Căn cứ vào nội dung của kiểm tra: Có kiểm tra việc chấp hành chính sách pháp luật về các nội dung quản lý thuế; kiểm tra việc thực hiện quy trình kiểm tra của cơ quan thuế. * Mục đích của hoạt động kiểm tra thuế Phát huy nhân tố tích cực, ngăn ngừa kịp thời những sai phạm và hướng dẫn những tổ chức, cá nhân nghiêm chỉnh chấp hành chính sách thuế, đồng thờì xử lý nghiêm minh những hành vi cố tình vi phạm chính sách, chế độ, pháp luật thuế, gây tổn thất tới lợi ích của Nhà nước, của nhân dân. Như vậy, mới có tác dụng giáo dục mọi người chấp hành nghiêm kỷ cương pháp luật, tạo niềm tin cho nhân dân, tạo điều kiện phát huy nhân tố tích cực, ngăn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 chặn và đẩy lùi tiêu cực, góp phần hoàn thiện chính sách thuế, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Thông qua phân tích, đánh giá thực trạng của công tác kiểm tra thuế để đánh giá sự phù hợp và chưa phù hợp của cơ chế, chính sách, pháp luật và sự hoạt động của bộ phận kiểm tra. Từ đó, xem xét lại chức năng, nhiệm vụ, phương pháp và tổ chức hoạt động của cơ quan thuế, hoạt động của kiểm tra thuế đồng thời đổi mới hoàn thiện chính sách cho phù hợp với tình hình và yêu cầu mới nhằm đáp ứng yêu cầu của quản lý nhà nước đối với công tác thuế. Sự cần thiết của hoạt động kiểm tra thuế Thực hiện phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, hàng năm sẽ có thêm hàng chục vạn doanh nghiệp và hộ kinh doanh ra đời với quy mô kinh doanh của doanh nghiệp ngày một lớn, không bó hẹp phạm vi hoạt động trong một địa phương mà ngày càng được quốc gia hoá, toàn cầu hoá, hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp ngày càng đa dạng, phong phú. Bởi vậy nhiệm vụ công tác thuế cần phải bao quát đầy đủ, đảm bảo các nguồn thu vào NSNN.
Từ đó cần phải hoàn thiện công tác kiểm tra thuế để đáp ứng yêu cầu đặt ra. Cùng với sự phát triển ngày càng đa dạng, phức tạp của các loại hình doanh nghiệp thì tính chất, mức độ phức tạp của các vi phạm pháp luật thuế ngày càng gia tăng, trình độ của NNT ngày càng tinh vi trong các gian lận về thuế. Bởi vậy cần phải hoàn thiện công tác kiểm tra không chỉ về tổ chức, bộ máy, cách thức làm việc mà còn cả về năng lực chuyên môn, kỹ năng, nghiệp vụ kiểm tra. Xuất phát từ đòi hỏi của cải cách hành chính trong lĩnh vực tài chính và cải cách hành chính trong lĩnh vực thuế.
Hoàn thiện công tác kiểm tra là cần thiết: kiểm tra phải có trọng tâm, trọng điểm, phải công khai và minh bạch nhưng thủ tục phải đơn giản, đảm bảo lợi ích của NNT trong quá trình thực Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 hiện kiểm tra thuế. Mặt khác cần thiết đổi mới quy trình kiểm tra; đổi mới nội dung kiểm tra thuế trong điều kiện đối tượng nộp thuế tự khai, tự tính, tự nộp thuế. Chuyển từ việc kiểm tra các yếu tố cần thiết để tính thuế do các DN nộp cho cơ quan thuế, sang việc kiểm tra tất cả các yếu tố có liên quan tới tính thuế và việc tự tính thuế của các DN. Hệ thống chính sách thuế trong thời gian vừa qua có nhiều thay đổi, bổ sung đồng bộ các sắc thuế hiện hành.
Ban hành mới các sắc thuế, có sự chú trọng tới đối tượng, mức độ và thời điểm áp dụng phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước, đảm bảo ổn định sản xuất, thị trường đời sống nhân dân, tăng nguồn thu trong nước, mở rộng diện thuế trực thu và tăng tỷ trọng thuế trực thu trong tổng số thuế. Bởi vậy công tác quản lý thuế cần được hiện đại hoá toàn diện cả về phương pháp quản lý, thủ tục hành chính, bộ máy tổ chức, đội ngũ cán bộ, áp dụng rộng rãi công nghệ thông tin để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý, kiểm soát cho được tất cả các đối tượng chịu thuế, đối tượng nộp thuế, hạn chế thấp nhất mức thất thu thuế, đảm bảo thu đúng, thu đủ, kịp thời các khoản thu vào ngân sách Nhà nước. Công tác kiểm tra thuế là một trong những nội dung cơ bản của công tác quản lý thuế. Do vậy nó được coi là thực hiện có hiệu quả trong những điều kiện nhất định.
Khi môi trường của quản lý thay đổi, để phù hợp với công tác quản lý thuế thì công tác kiểm tra thuế phải thay đổi là một tất yếu khách quan. Tạo điều kiện quá trình sắp xếp, đổi mới phát triển các loại hình doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường. Tóm lại: Hoàn thiện công tác kiểm tra thuế là tất yếu. Hoàn thiện để tồn tại và phát triển, để thích ứng với hoạt động kinh tế xã hội và phù hợp với công cuộc cải cách thuế, để khắc phục những sai sót trong toàn bộ công tác quản lý thuế với 3 đối tượng quan trọng: Chính sách thuế, người thu thuế và người nộp thuế.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác kiểm tra thuế Quản lý thu thuế là một hoạt động có liên quan đến mọi mặt đời sống kinh tế xã hội của một nước, tất cả các tầng lớp dân cư trong xã hội, các địa bàn của một quốc gia; ở đâu có có hoạt động kinh tế (mua bán hay cung cấp dịch vụ) hay có thu nhập đối với một tổ chức cá nhân thì ở đó có hoạt động quản lý thu thuế và đối với hoạt động quản lý thu thuế thì công tác kiểm tra thuế là quan trọng hàng đầu. Bởi vậy, để thực hiện tốt công tác quản lý thuế nói chung và công tác kiểm tra thuế nói riêng thì môi trường xã hội, môi trường pháp lý nói chung hay về thuế nói riêng phải luôn luôn được hoàn thiện các thể chế quản lý kinh tế và xã hội có liên quan phải được ban hành và thực hiện một cách đồng bộ. Một số yếu tố chủ yếu làm ảnh hưởng và tác động tới công tác quản lý thu thuế cũng như công tác kiểm tra thuế như sau: - Các chính sách pháp luật của Nhà nước Là căn cứ, là cơ sở pháp lý để thực hiện việc kiểm tra.
Để công tác kiểm tra thuế được thuận lợi thì các chính sách như: quản lý đất đai, quản lý thanh toán không dùng tiền mặt, quản lý XNK của cơ quan Hải quan, quản lý xuất nhập cảnh của cơ quan Công an, quản lý đăng ký kinh doanh của cơ quan Kế hoạch và Đầu tư phải được ban hành đồng bộ và triển khai thực hiện tốt.