CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN THU, CHI NGÂN SÁCH XÃ 1. Tổng quan về ngân sách xã và kế toán ngân sách xã 1. Khái quát chung về ngân sách xã 1. Khái niệm Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng của Nhà nước.
Ngân sách nhà nước bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Trong đó, ngân sách xã là một bộ phận của ngân sách địa phương. Ngân sách xã là cấp cuối cùng trong phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước. Ngân sách xã là toàn bộ các khoản thu chi trong dự toán đã được Hội đồng nhân dân xã quyết định và được thực hiện trong một năm nhằm đảm bảo nguồn tài chính cho chính quyền cấp xã trong quá trình thực hiện các chức năng, nhiệm vụ về quản lý kinh tế-xã hội trên địa bàn của chính quyền cấp xã.
Đặc điểm ngân sách xã Ngân sách xã là một cấp ngân sách trong hệ thống ngân sách Nhà nước, nên nó cũng mang đầy đủ những đặc điểm chung của ngân sách Nhà nước, đó là: - Hoạt động của ngân sách cấp xã luôn gắn chặt với hoạt động của chính quyền cấp xã. - Quản lý ngân sách xã nhất thiết phải tuân theo chu trình chặt chẽ và phù hợp. - Phần lớn các khoản thu chi ngân sách xã được thực hiện theo phương thức phân phối lại và không hoàn trả một cách trực tiếp. Sv: Nguyễn Thị Hiền 4 Lớp:CQ50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Ngoài những đặc điểm chung đã nêu trên thì ngân sách xã có những đặc thù riêng tạo nên sự khác biệt căn bản với các cấp ngân sách khác, đó là: - Ngân sách xã là một quỹ tiền tệ của cơ quan chính quyền nhà nước cấp cơ sở, hoạt động của quỹ được thực hiện trên hai phương diện: huy động nguồn thu vào quỹ gọi thu NSX, phân phối và sử dụng quỹ gọi chi NSX.
- Các chỉ tiêu thu chi ngân sách xã luôn mang tính chất pháp lý cao, nghĩa là các chỉ tiêu này được quy định bằng văn bản pháp luật và được pháp luật đảm bảo thực hiện. - Đằng sau quan hệ thu chi ngân sách xã là quan hệ lợi ích phát sinh trong quá trình thu chi ngân sách xã giữa hai chủ thể: một bên là lợi ích chung của cộng đồng cấp cơ sở mà đại diện là chính quyền cấp xã, một bên chủ thể kinh tế xã hội. - Ngân sách xã là một cấp ngân sách vừa là một đơn vị dự toán đặc biệt. Chính đặc thù này ảnh hưởng chi phối rất lớn đến quá trình tổ chức lập, chấp hành và quyết toán ngân sách xã.
Ngân sách xã vừa mang tính chất “lưỡng tính”, vừa là một cấp tự cân đối thu chi, vừa là đơn vị trực tiếp chi tiêu, hay nói cách khác NSX vừa là một cấp ngân sách, vừa là đơn vị dự toán, nó không có đơn vị dự toán trực thuộc nào, nó vừa tạo nguồn thu vừa phân bổ nhiệm vụ chi. Vai trò của ngân sách xã Ngân sách xã vừa là một cấp trong hệ thống NSNN, vừa là cấp ngân sách cơ sở, nó có vai trò hết sức quan trọng đối với chính quyền cấp xã. Để thực hiện được chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã thì đòi hỏi phải có chính sách mạnh mẽ để điều chỉnh các hoạt động của xã đi đúng hướng, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của Đảng và Nhà nước. - Ngân sách nhà nước cung cấp các phương tiện vật chất cho sự tồn tại và hoạt động của Bộ máy nhà nước cấp cơ sở.
Thông qua thu NSX đã tập Sv: Nguyễn Thị Hiền 5 Lớp:CQ50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính trung nguồn lực để đáp ứng nhu cầu chi tiêu ở cấp xã như chi lương, sinh hoạt phí, chi cho quản lý hành chính, mua sắm thiết bị văn phòng. - Ngân sách xã là công cụ để điều chỉnh, kích thích mọi hoạt động của xã đi đúng hướng, đúng chính sách chế độ và tăng cường các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn xã. Bằng việc đề ra hệ thống pháp luật, hệ thống thuế đã kiểm tra, kiểm soát và điều chỉnh lại các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn xã, chống lại các hoạt động kinh tế phi pháp, trốn thuế và nghĩa vụ đóng góp khác. - Ngân sách xã góp phần quan trọng trong việc xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn với phương châm “Nhà nước với nhân dân cùng làm” hệ thống giao thông liên thôn, liên xã được xây dựng mới và nâng cấp thường xuyên, nhờ đó hệ thống giao thông nông thôn được cải thiện rõ nét, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội cũng như giao lưu kinh tế- văn hóa trên địa bàn xã.
Kinh tế nông thôn từng bước chuyển dịch từ thuần nông sang nền kinh tế sản xuất hàng hóa, bộ mặt của làng xã từng bước được đổi mới, đời sống vật chất và tinh thần được nâng lên, người dân được hưởng đầy đủ các phúc lợi xã hội từ giáo dục y tế… - Ngân sách xã góp phần thực hiện tốt công tác văn hóa xã hội trên địa bàn, cụ thể là: các khoản chi NSX cho hoạt động văn hóa, thể dục thể thao ngày càng được quan tâm, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của người dân thôn xã. Chi NSX để xây dựng và phát triển hệ thống truyền thông thông tin trên địa bàn xã nhằm mở mang văn hóa, nhận thức của người dân, góp phần xây dựng thành công nông thôn mới. Ngoài ra, các khoản chi NSX như chi thăm hỏi, tặng quà cho những gia đình có công với cách mạng, chi trợ cấp cho những gia đình thương binh liệt sỹ, chi cứu tế xã hội ngày càng được quan tâm thường xuyên hơn, nhằm ổn định đời sống của một bộ phận người dân trên địa bàn. Sv: Nguyễn Thị Hiền 6 Lớp:CQ50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1.
Khái quát chung về kế toán ngân sách xã 1. Khái niệm Kế toán ngân sách xã việc thu thập, xử lý, kiểm tra, giám sát, phân tích và cung cấp thông tin về toàn bộ hoạt động kinh tế- tài chính của xã, gồm: Hoạt động thu chi ngân sách và hoạt động tài chính khác ở xã. Yêu cầu kế toán ngân sách xã Kế toán ngân sách xã phải đáp ứng đầy đủ và đồng bộ các yêu cầu sau: - Đầy đủ: Phản ánh đầy đủ nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh vào chứng từ kế toán, sổ kế toán và báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán ngân sách xã; - Kịp thời: Phản ánh kịp thời, đúng thời gian qui định các khoản thu, chi ngân sách và thu, chi hoạt động tài chính khác của xã; - Rõ ràng, dễ hiểu và chính xác: Phản ánh rõ ràng, dễ hiểu và chính xác thông tin, số liệu về tình hình thu, chi ngân sách và hoạt động tài chính của xã nhằm cung cấp những thông tin cho UBND và HĐND xã; - Trung thực: Phản ánh trung thực hiện trạng, bản chất sự việc, nội dung và giá trị của nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh ở xã; - Liên tục: Thông tin số liệu kế toán ở xã phải được phản ánh liên tục từ khi phát sinh đến khi kết thúc hoạt động kinh tế tài chính, từ khi thành lập đến khi chấm dứt hoạt động. Số liệu kế toán phản ánh kỳ này phải kế tiếp số liệu kế toán của kỳ trước; - Có hệ thống: Phải phân loại sắp xếp thông tin, số liệu kế toán theo trình tự, có hệ thống và có thể so sánh được.
Chỉ tiêu do kế toán thu thập, phản ánh phải thống nhất với chỉ tiêu trong dự toán ngân sách về nội dung và phương pháp tính toán. Nhiệm vụ kế toán ngân sách xã Sv: Nguyễn Thị Hiền 7 Lớp:CQ50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Kế toán ngân sách xã có các nhiệm vụ sau: - Thu thập, xử lý, kiểm tra, giám sát các khoản thu, chi ngân sách, các quỹ công chuyên dùng, các khoản thu đóng góp của dân, các hoạt động sự nghiệp, tình hình quản lý và sử dụng tài sản do xã quản lý và các hoạt động tài chính khác của xã; - Thực hiện kiểm tra, kiểm soát tình hình chấp hành dự toán thu, chi ngân sách xã, các qui định về tiêu chuẩn, định mức; tình hình quản lý, sử dụng các quỹ công chuyên dùng, các khoản thu đóng góp của dân; tình hình sử dụng kinh phí của các bộ phận trực thuộc và các hoạt động tài chính khác của xã; - Phân tích tình hình thực hiện dự toán thu, chi ngân sách, tình hình quản lý và sử dụng tài sản của xã, tình hình sử dụng các quỹ công chuyên dùng; cung cấp thông tin số liệu, tài liệu kế toán tham mưu, đề xuất với UBND, HĐND xã các giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế, chính trị, xã hội trên địa bàn xã. - Lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán ngân sách để trình ra HĐND xã phê duyệt, phục vụ công khai tài chính trước nhân dân theo qui định của pháp luật và gửi Phòng TC-KH để tổng hợp vào ngân sách nhà nước. Nội dung công tác kế toán ngân sách xã Nội dung công tác kế toán ngân sách và tài chính xã bao gồm: - Kế toán tiền mặt, tiền gửi tại Kho bạc: Phản ánh số hiện có và tình hình biến động các khoản tiền mặt tại quỹ của xã, tiền thuộc quỹ ngân sách và tiền gửi khác của xã tại KBNN; - Kế toán các khoản thu ngân sách: Phản ánh các khoản thu ngân sách xã đã qua Kho bạc, các khoản thu ngân sách xã chưa qua Kho bạc và những khoản thoái thu ngân sách hoàn trả cho các đối tượng được hưởng; Sv: Nguyễn Thị Hiền 8 Lớp:CQ50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.