Chương 1: Những vấn đề lí luận cơ bản về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong Doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty Cổ phần Việt Xô Chương 3: Một số biện pháp nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty Cổ phần Việt Xô Qua bài viết này, em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn, giúp đỡ nhiệt tình của Thạc sĩ Nguyễn Thị Thúy Hồng – Giảng viên trường ĐHDL Hải Phòng cùng các thầy cô và anh chị trong phòng kế toán đã giúp đỡ em hoàn thành bài khóa luận tốt nghiệp này. Kính mong các Thầy cô chỉ bảo, bổ sung để bài khóa luận của em được hoàn thiện hơn. Hải Phòng, ngày tháng năm 2010 Sinh viên Bùi Thị Trang SV: Bùi Thị Trang – Lớp QT 1003K 1 Trường ĐHDL Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Một số vấn đề chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.1 Các khái niệm cơ bản liên quan đến bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Bán hàng Bán hàng là quá trình chuyển quyền sở hữu hàng hóa gắn với việc chuyển giao phần lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Quá trình bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, nó có ý nghĩa quan trọng đối với các doanh nghiệp bởi: đây là quá trình chuyển hóa vốn của doanh nghiệp từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị (tiền tệ), giúp cho các doanh nghiệp thu hồi vốn để tiếp tục quá trình sản xuất kinh doanh tiếp theo.
Quá trình bán hàng được coi là hoàn thành khi có đủ 2 điều kiện sau: Đơn vị bán phải chuyển quyền sở hữu hàng hóa đó. Đơn vị mua đã thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Tiêu thụ hàng hóa để thỏa mãn nhu cầu của đơn vị ngoài doanh nghiệp được gọi là tiêu thụ ra ngoài. Trường hợp cung cấp giữa các đơn vị trong cùng một công ty, tổng công ty gọi là tiêu thụ nội bộ.
Khi hàng hóa được giao cho người mua và người bán đã hoặc sẽ thu được tiền thì khi đó quá trình bán hàng mới hoàn tất. Quá trình này diễn ra nhanh hay chậm, đơn giản hay phức tạp có mối quan hệ chặt chẽ với các phương thức bán hàng. Số tiền thu được từ hoạt động bán hàng được gọi là doanh thu bán hàng. SV: Bùi Thị Trang – Lớp QT 1003K 2 Trường ĐHDL Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp 1.2 Các phương thức bán hàng Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của giai đoạn tuần hoàn vốn trong doanh nghiệp.
Xét từ góc độ kinh tế, bán hàng là quá trình chuyển giao sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cho người mua, người đặt hàng và nhận lại từ họ số tiền tương ứng. Để hoạt động kinh doanh có hiệu quả, doanh nghiệp cần biết áp dụng linh hoạt các phương thức tiêu thụ sau: *Phƣơng thức tiêu thụ trực tiếp Phương thức tiêu thụ trực tiếp là phương thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho (hay trực tiếp tại các phân xưởng không qua kho) của doanh nghiệp. Số hàng khi bàn giao cho khách hàng chính thức được coi là tiêu thụ và người bán mất quyền sở hữu về số hàng này. Người mua phải thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán số tiền hàng khi người bán đã giao hàng.
*Phƣơng thức chuyển hàng chờ chấp nhận Là phương thức bên bán có trách nhiệm chuyển hàng cho bên mua theo địa điểm đã được thỏa thuận trong hợp đồng. Số hàng chuyển đi này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Khi bên mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì mới được coi là bán hàng và khi đó người bán mất quyền sở hữu về số hàng này. *Phƣơng thức bán hàng đại lý, ký gửi Là phương thức mà bên chủ hàng (bên giao đại lý) xuất hàng giao cho bên nhận đại lý (bên đại lý) để bán.
Bên đại lý sẽ được nhận hoa hồng. Khi chủ hàng xuất giao hàng cho đại lý thì số hàng đó chưa được coi là tiêu thụ và vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Khi nào bên Đại lý thông báo đã bán được hàng hoặc chấp nhận thanh toán cho bên chủ hàng thì khi đó mới xác định là tiêu thụ hàng hóa. Với hình thức tiêu thụ này đòi hỏi các Đại lý ký gửi phải đảm bảo nhận hàng, giao tiền đúng thời gian quy định và bán theo giá mà doanh nghiệp đã định.
*Phƣơng thức trả chậm, trả góp Là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần, sau khi giao hàng cho người mua thì số hàng đó đã được coi là tiêu thụ và doanh nghiệp không còn quyền sở hữu số hàng hóa đó. Người mua thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua, số tiền SV: Bùi Thị Trang – Lớp QT 1003K 3 Trường ĐHDL Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp thanh toán lần đầu này thấp hơn tổng số tiền mà người mua phải trả cho người bán. Số tiền còn lại người mua chấp nhận trả dần trong các kỳ tiếp theo sau đó và chịu một tỉ lệ lãi nhất định. *Phƣơng thức tiêu thụ nội bộ Tiêu thụ nội bộ là việc mua, bán sản phẩm, hàng hóa giữa đơn vị chính với các đơn vị trực thuộc với nhau trong cùng một công ty, tổng công ty.
Ngoài ra, được coi là tiêu thụ nội bộ còn bao gồm khoán sản phẩm, hàng hóa, xuất biếu tặng, xuất trả lương, thưởng cho cán bộ công nhân viên trong công ty, xuất dùng cho hoạt động sản xuất. *Phƣơng thức hàng đổi hàng Theo hình thức này, doanh nghiệp giao hàng cho khách hàng và đổi lại, khách hàng giao cho doanh nghiệp hàng hóa khác với giá trị tương đương. Giá trao đổi là giá hiện hành của vật tư, hàng hóa tương ứng trên thị trường 1.3 Các phương thức thanh toán Thanh toán là khâu cuối cùng của quá trình bán hàng. Dưới đây là một số phương thức thanh toán chủ yếu: - Thanh toán bằng tiền mặt: là phương thức thanh toán trực tiếp người mua trả tiền cho người bán khi đã nhận được sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã hoàn thành.
- Thanh toán bằng ủy nhiệm chi: Là phương thức mà bên mua nhờ ngân hàng phục vụ mình viết ủy nhiệm chi chuyển một số tiền nhất định cho người cung cấp hàng hóa, dịch vụ. - Thanh toán bằng séc: Séc là chứng chỉ thanh toán do chủ tài khoản lập trên mẫu in sẵn, yêu cầu ngân hàng trích tiền gửi trong tài khoản của mình trả tiền cho người có tên trong tờ séc. - Thanh toán bằng hàng hóa, vật tư: Trên nguyên tắc ngang giá, bên mua sẽ trả cho bên bán bằng một khối lượng hàng hóa tương đương với số tiền phải trả cho người bán. SV: Bùi Thị Trang – Lớp QT 1003K 4 Trường ĐHDL Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp Trong thời kỳ hiện nay, đa số các doanh nghiệp dùng phương thức thanh toán là chuyển khoản qua ngân hàng.
Đó là phương thức thanh toán tối ưu vừa nhanh gọn, vừa đảm bảo.4 Xác định kết quả kinh doanh Xác định kết quả kinh doanh là việc so sánh giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra với thu nhập kinh doanh đã thu về trong kỳ, thường được tiến hành vào cuối kỳ hạch toán (thường là cuối tháng, quý, năm). Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả bán hàng, kết quả hoạt động tài chính, kết quả hoạt động khác. a, Kết quả bán hàng Kết quả bán hàng là khoản chênh lệch khi lấy doanh thu thuần từ bán hàng trừ đi chi phí hoạt động kinh doanh bao gồm: chi phí giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định. Kết quả Doanh thu thuần Giá vốn Chi phí Chi phí quản lý bán hàng = về bán hàng - hàng bán - bán hàng - doanh nghiệp Doanh thu thuần về bán hàng = doanh thu trên hóa đơn - các khoản giảm trừ b, Kết quả hoạt động tài chính Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa thu nhập hoạt động tài chính và chi phí hoạt động tài chính của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định.
Kết quả hoạt động tài chính = doanh thu hoạt động tài chính – chi phí tài chính c, Kết quả hoạt động khác Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác và chi phí khác của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định. Kết quả hoạt động khác = thu nhập khác – chi phí khác 1.2 Nguyên tắc kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Nguyên tắc kế toán bán hàng - Hạch toán doanh thu hàng hoá phải tôn trọng nguyên tắc doanh thu, chi phí của hoạt động sản xuất kinh doanh thực tế phát sinh và phù hợp với niên độ kế toán. SV: Bùi Thị Trang – Lớp QT 1003K 5 Trường ĐHDL Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp - Chỉ hạch toán vào doanh thu bán hàng, doanh thu bán hàng nội bộ các khoản doanh thu bán hàng của khối lượng sản phẩm, hàng hoá, lao vụ, dịch vụ đã được xác định là tiêu thụ trong kỳ hạch toán. Không hạch toán vào các tài khoản này những khoản doanh thu chưa chắc chắn có khả năng được thực hiện.
- Doanh thu bán hàng (kể cả doanh thu bán hàng nội bộ) phải được theo dõi chi tiết cho từng loại hình kinh doanh. Trong từng loại doanh thu lại được chi tiết theo từng loại sản phẩm, hàng hoá, lao vụ, dịch vụ. - Trong trường hợp bán hàng thông thường thì mức giá để ghi doanh thu là giá bán được ghi trên hoá đơn: + Đối với doanh nghiệp chịu thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thì mức giá để ghi nhận doanh thu là giá bán chưa thuế. + Đối với doanh nghiệp không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng hoặc chịu thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực tiếp thì mức giá ghi nhận doanh thu là tổng giá thanh toán.
+ Đối với sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế xuất khẩu thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giá thanh toán (bao gồm cả thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế xuất nhập khẩu).