Luận văn thạc sĩ cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp trên địa bàn tỉnh cao bằng

Luận văn thạc sĩ phân tích cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp tại tỉnh Cao Bằng, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả.

• Tác giả: Nông Văn Dự
• Người hướng dẫn: GS.TS Phạm Hồng Thái
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Cải cách thủ tục hành chính tư pháp tại Cao Bằng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HÀNH CHÍNH TƯ PHÁP
• 1.1. Cơ sở lý luận về TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.2. Khái niệm TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.3. Đặc điểm của TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.4. Ý nghĩa của TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.5. Các nguyên tắc xây dựng TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.6. Các nguyên tắc thực hiện TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.7. Các loại TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.8. Các giai đoạn của TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.9. Cơ sở lý luận về cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.10. Khái niệm cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.11. Sự cần thiết cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.12. Phương thức cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 1.13. Vai trò của Sở Tư pháp trong cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HÀNH CHÍNH TƯ PHÁP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG
• 2.1. Một số nét khái quát về tỉnh Cao Bằng
• 2.2. Đặc điểm về địa lý, điều kiện tự nhiên
• 2.3. Đặc điểm về dân cư, lãnh thổ, truyền thống
• 2.4. Những kết quả đạt được và hạn chế trong quá trình thực hiện cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP trên địa bàn tỉnh Cao Bằng
• 2.4.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân
• 2.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân hạn chế trong cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP trên địa bàn tỉnh Cao Bằng
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HÀNH CHÍNH TƯ PHÁP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG
• 3.1. Những yếu tố đòi hỏi việc tiếp tục đẩy mạnh cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP
• 3.2. Quán triệt đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước ta đối với công cuộc cải cách TTHC
• 3.3. Đáp ứng nhu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
• 3.4. Khắc phục những bất cập trong TTHC ở nước ta
• 3.5. Đáp ứng nhu cầu của người dân về một nền hành chính dân chủ, trong sạch, chuyên nghiệp và hiện đại
• 3.6. Một số giải pháp nhằm tiếp tục cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP trên địa bàn tỉnh Cao Bằng nói riêng và TTHC ở Việt Nam nói chung
• 3.6.1. Những giải pháp về thể chế
• 3.6.2. Những giải pháp về tổ chức bộ máy nhà nước
• 3.6.3. Những giải pháp về nguồn nhân lực
• 3.6.4. Những giải pháp về khoa học công nghệ
• 3.6.5. Tiếp tục thực hiện cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông”
• 3.6.6. Tiếp tục thực hiện tốt việc cải cách TTHC theo Nghị quyết số 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 của Chính phủ Ban hành Chương trình tổng thể cải cách HCNN giai đoạn 2011 – 2020
• 3.6.7. Nghiên cứu, vận dụng cơ chế cải cách TTHC của các quốc gia tiên tiến
• 3.6.8. Một số giải pháp nhằm tiếp tục cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP trên địa bàn tỉnh Cao Bằng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải cách thủ tục hành chính tư pháp tại Cao Bằng

Cải cách thủ tục hành chính tư pháp tại Cao Bằng là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ người dân tốt hơn. Việc cải cách này không chỉ giúp giảm bớt thủ tục rườm rà mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc tiếp cận các dịch vụ hành chính. Tỉnh Cao Bằng đã có những bước đi cụ thể trong việc cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt trong lĩnh vực tư pháp, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân.

1.1. Khái niệm và vai trò của thủ tục hành chính tư pháp

Thủ tục hành chính tư pháp là quy trình mà các cơ quan nhà nước thực hiện để giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền lợi của công dân. Vai trò của thủ tục này rất quan trọng, vì nó đảm bảo rằng mọi công dân đều có quyền tiếp cận công lý và được bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

1.2. Lịch sử và bối cảnh cải cách tại Cao Bằng

Cao Bằng, với đặc thù địa lý và dân cư, đã trải qua nhiều giai đoạn cải cách thủ tục hành chính. Những nỗ lực cải cách này bắt đầu từ những năm đầu thế kỷ 21, với mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân tốt hơn.

II. Những thách thức trong cải cách thủ tục hành chính tư pháp tại Cao Bằng

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc cải cách thủ tục hành chính tư pháp, nhưng Cao Bằng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như sự thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật, sự chậm trễ trong việc thực hiện cải cách, và sự thiếu hiểu biết của người dân về các thủ tục hành chính vẫn còn tồn tại.

2.1. Thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật

Nhiều quy định pháp luật liên quan đến thủ tục hành chính tư pháp chưa được cập nhật kịp thời, dẫn đến sự khó khăn trong việc thực hiện và áp dụng. Điều này gây ra sự nhầm lẫn và khó khăn cho cả cán bộ và người dân.

2.2. Sự chậm trễ trong thực hiện cải cách

Mặc dù có nhiều kế hoạch cải cách, nhưng việc thực hiện vẫn còn chậm. Điều này ảnh hưởng đến sự tin tưởng của người dân vào hệ thống hành chính và tư pháp.

III. Phương pháp cải cách thủ tục hành chính tư pháp hiệu quả tại Cao Bằng

Để cải cách thủ tục hành chính tư pháp hiệu quả, Cao Bằng cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Việc áp dụng công nghệ thông tin, đào tạo cán bộ, và tăng cường sự tham gia của người dân là những yếu tố quan trọng trong quá trình này.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách

Công nghệ thông tin có thể giúp đơn giản hóa các thủ tục hành chính, giảm thiểu thời gian và chi phí cho người dân. Việc xây dựng hệ thống quản lý trực tuyến sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin và thực hiện các thủ tục cần thiết.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cán bộ

Đào tạo cán bộ là một yếu tố quan trọng để đảm bảo rằng họ có đủ kiến thức và kỹ năng để thực hiện các thủ tục hành chính một cách hiệu quả. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn tạo ra một môi trường làm việc chuyên nghiệp hơn.

IV. Kết quả đạt được từ cải cách thủ tục hành chính tư pháp tại Cao Bằng

Những nỗ lực cải cách thủ tục hành chính tư pháp tại Cao Bằng đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Người dân đã có thể tiếp cận các dịch vụ hành chính một cách nhanh chóng và thuận tiện hơn. Sự hài lòng của người dân về dịch vụ hành chính cũng đã được cải thiện đáng kể.

4.1. Tăng cường sự hài lòng của người dân

Kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ hài lòng của người dân về dịch vụ hành chính đã tăng lên đáng kể sau khi thực hiện cải cách. Điều này cho thấy những nỗ lực cải cách đã được đền đáp.

4.2. Giảm thiểu thời gian giải quyết thủ tục

Thời gian giải quyết các thủ tục hành chính đã được rút ngắn, giúp người dân tiết kiệm thời gian và chi phí. Điều này cũng góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho cải cách thủ tục hành chính tư pháp tại Cao Bằng

Cải cách thủ tục hành chính tư pháp tại Cao Bằng cần tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới. Việc lắng nghe ý kiến của người dân và cải thiện các quy trình sẽ là chìa khóa để xây dựng một nền hành chính hiện đại và hiệu quả.

5.1. Đề xuất các giải pháp cải cách tiếp theo

Cần có những giải pháp cụ thể để tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, bao gồm việc hoàn thiện các quy định pháp luật và tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình cải cách.

5.2. Tầm nhìn cho nền hành chính tư pháp tại Cao Bằng

Tầm nhìn cho nền hành chính tư pháp tại Cao Bằng là xây dựng một hệ thống hành chính minh bạch, hiệu quả và phục vụ tốt nhất cho người dân. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn tạo ra một môi trường pháp lý ổn định và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cải cách thủ tục hành chính (TTHC) là một trong những khâu đột phá quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đặc biệt trong lĩnh vực hành chính tư pháp (HCTP). Tại Việt Nam, công cuộc cải cách hành chính đã được triển khai từ những năm 1990, với nhiều văn bản pháp luật và chương trình cải cách được ban hành, trong đó nổi bật là Đề án 30 về đơn giản hóa TTHC giai đoạn 2007-2010. Tỉnh Cao Bằng, với đặc thù là tỉnh miền núi vùng cao biên giới, có nhiều TTHC phức tạp liên quan đến đời sống người dân, đặc biệt trong lĩnh vực HCTP như cấp giấy khai sinh, cấp phiếu lý lịch tư pháp, công chứng… Việc cải cách TTHC trong lĩnh vực này tại Cao Bằng là cần thiết nhằm tạo thuận lợi cho người dân, giảm phiền hà, nâng cao chất lượng phục vụ và hiệu quả quản lý nhà nước.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP trên địa bàn tỉnh Cao Bằng từ khi triển khai Đề án 30 đến nay, đồng thời đề xuất các giải pháp tiếp tục đẩy mạnh cải cách nhằm xây dựng nền hành chính dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các thủ tục thuộc thẩm quyền của Sở Tư pháp tỉnh Cao Bằng, bao gồm các phòng nghiệp vụ và đơn vị sự nghiệp trực thuộc. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong bối cảnh tỉnh đang phát triển kinh tế-xã hội, đồng thời góp phần nâng cao niềm tin của người dân vào bộ máy nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về cải cách hành chính, quản lý nhà nước và thủ tục hành chính. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết về thủ tục hành chính: Thủ tục hành chính được hiểu là trình tự, cách thức thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong giải quyết công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức. TTHC có vai trò bảo đảm tính pháp lý, minh bạch, công khai và hiệu quả trong quản lý nhà nước.

• Lý thuyết cải cách hành chính: Cải cách TTHC là quá trình đổi mới nhằm loại bỏ các thủ tục rườm rà, chồng chéo, phức tạp, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và tổ chức, nâng cao năng lực quản lý và phục vụ của bộ máy nhà nước.

Các khái niệm chính bao gồm: TTHC nội bộ, TTHC liên hệ, TTHC văn thư; nguyên tắc xây dựng và thực hiện TTHC như tuân thủ pháp luật, đơn giản, công khai, thẩm quyền, công minh; mô hình cải cách theo cơ chế “một cửa” và “một cửa liên thông”.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khoa học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp cụ thể:

• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Đánh giá các văn bản pháp luật, báo cáo chuyên ngành, tài liệu liên quan đến cải cách TTHC.

• Phương pháp so sánh luật học: So sánh thực trạng cải cách TTHC tại Cao Bằng với các địa phương khác và các mô hình cải cách quốc tế.

• Phương pháp khảo sát thực tiễn: Thu thập số liệu từ Sở Tư pháp tỉnh Cao Bằng, các phòng nghiệp vụ và đơn vị trực thuộc, bao gồm số lượng thủ tục, thời gian giải quyết, mức độ công khai, phản hồi của người dân.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn các thủ tục hành chính tiêu biểu trong lĩnh vực HCTP thuộc thẩm quyền Sở Tư pháp để phân tích chi tiết.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ 2007 (khi triển khai Đề án 30) đến năm 2015, nhằm đánh giá quá trình cải cách và kết quả đạt được.

Cỡ mẫu khảo sát gồm hàng trăm hồ sơ thủ tục hành chính và phỏng vấn cán bộ, công chức liên quan, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cải cách TTHC đã tạo bước chuyển biến tích cực: Sau khi triển khai Đề án 30, Sở Tư pháp tỉnh Cao Bằng đã niêm yết công khai trên 100% các quy trình, thủ tục và thời hạn giải quyết công việc liên quan đến người dân và doanh nghiệp. Thời gian giải quyết các thủ tục như cấp phiếu lý lịch tư pháp, công chứng hợp đồng giảm trung bình từ 15 ngày xuống còn khoảng 7-10 ngày, tương đương giảm 33-40%.

2. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều bất cập: Khoảng 25% thủ tục chưa có quy trình cụ thể, gây khó khăn cho cán bộ và người dân trong thực hiện. Khoảng 30% các quy định về lệ phí, biểu mẫu chưa được công khai đầy đủ tại trụ sở, làm giảm khả năng giám sát của người dân. Người dân phải đi lại nhiều lần do chưa áp dụng triệt để cơ chế “một cửa liên thông”.

3. Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức còn hạn chế: Khoảng 20% cán bộ chưa được đào tạo bài bản về nghiệp vụ cải cách TTHC, dẫn đến việc thực thi chưa đồng bộ, có trường hợp tùy tiện, chưa tuân thủ đúng quy định pháp luật.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế: Mặc dù có một số phần mềm hỗ trợ quản lý hồ sơ, nhưng chưa có hệ thống thông tin điện tử đồng bộ, gây khó khăn trong việc theo dõi tiến độ và minh bạch thủ tục.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên chủ yếu do nguồn lực hạn chế, đặc biệt là nhân lực và tài chính cho công tác cải cách TTHC tại địa phương còn thiếu. So sánh với các tỉnh miền núi khác, Cao Bằng có tiến bộ tương đương nhưng chưa đạt mức cao như các tỉnh phát triển hơn. Việc chưa hoàn thiện quy trình và công khai đầy đủ làm giảm hiệu quả cải cách, tạo điều kiện cho quan liêu, cửa quyền tồn tại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ thủ tục có quy trình cụ thể, tỷ lệ công khai lệ phí, thời gian giải quyết trung bình trước và sau cải cách. Bảng so sánh mức độ hài lòng của người dân qua các năm cũng minh họa rõ nét hiệu quả cải cách.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ thực trạng cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP tại Cao Bằng, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phục vụ người dân tốt hơn, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy trình thủ tục hành chính: Xây dựng và ban hành quy trình chi tiết cho tất cả các thủ tục trong lĩnh vực HCTP thuộc thẩm quyền Sở Tư pháp, đảm bảo tính đồng bộ, rõ ràng, dễ hiểu. Mục tiêu hoàn thành trong vòng 12 tháng, do Sở Tư pháp chủ trì phối hợp với các phòng nghiệp vụ.

2. Tăng cường công khai, minh bạch thủ tục và lệ phí: Niêm yết đầy đủ các quy định về thủ tục, biểu mẫu, lệ phí tại trụ sở và trên cổng thông tin điện tử của Sở. Thời gian thực hiện trong 6 tháng, nhằm tạo điều kiện cho người dân giám sát và thực hiện đúng quy định.

3. Nâng cao năng lực cán bộ, công chức: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn chuyên sâu về nghiệp vụ cải cách TTHC, kỹ năng giao tiếp và ứng dụng công nghệ thông tin cho cán bộ, công chức. Kế hoạch đào tạo định kỳ hàng năm, do Sở Tư pháp phối hợp với các cơ sở đào tạo chuyên ngành.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thủ tục: Xây dựng hệ thống quản lý hồ sơ điện tử, theo dõi tiến độ giải quyết thủ tục hành chính, kết nối liên thông giữa các phòng ban. Mục tiêu triển khai trong 18 tháng, phối hợp với Sở Thông tin và Truyền thông.

5. Mở rộng và nâng cao hiệu quả cơ chế “một cửa liên thông”: Đẩy mạnh thực hiện cơ chế này tại tất cả các cấp, giảm thiểu việc đi lại nhiều lần của người dân, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện. Thời gian thực hiện trong 12 tháng, do UBND tỉnh chỉ đạo, Sở Tư pháp và các đơn vị liên quan phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức ngành tư pháp và hành chính nhà nước: Nghiên cứu giúp hiểu rõ về cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP, áp dụng vào công tác chuyên môn, nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục.

2. Nhà quản lý, lãnh đạo các cơ quan hành chính địa phương: Tham khảo để xây dựng chính sách, kế hoạch cải cách phù hợp với đặc thù địa phương, nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

3. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành luật, quản lý nhà nước: Tài liệu tham khảo bổ ích cho việc học tập, nghiên cứu về cải cách hành chính, thủ tục hành chính và quản lý nhà nước.

4. Doanh nghiệp và tổ chức xã hội dân sự: Hiểu rõ hơn về quy trình, thủ tục hành chính trong lĩnh vực HCTP, từ đó chủ động thực hiện các thủ tục pháp lý, giảm thiểu rủi ro và chi phí.

Câu hỏi thường gặp

1. Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp là gì?
   Cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP là quá trình đổi mới, đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến các hoạt động tư pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân, tổ chức.

2. Tại sao cải cách TTHC lại quan trọng đối với tỉnh Cao Bằng?
   Cao Bằng là tỉnh miền núi biên giới với nhiều thủ tục phức tạp, người dân chủ yếu là dân tộc thiểu số, việc cải cách giúp giảm phiền hà, tiết kiệm thời gian, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

3. Các nguyên tắc xây dựng thủ tục hành chính là gì?
   Bao gồm tuân thủ pháp luật, phù hợp thực tế, đơn giản, dễ hiểu, công khai, thẩm quyền rõ ràng, công minh và tiết kiệm.

4. Cơ chế “một cửa” và “một cửa liên thông” có tác dụng gì?
   Giúp tập trung tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính tại một điểm, giảm thời gian, tránh đi lại nhiều lần, tăng tính minh bạch và trách nhiệm của cán bộ.

5. Làm thế nào để nâng cao năng lực cán bộ trong cải cách TTHC?
   Thông qua đào tạo chuyên môn, tập huấn kỹ năng, ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng chế độ khen thưởng, kiểm tra giám sát hiệu quả công việc.

Kết luận

• Cải cách TTHC trong lĩnh vực HCTP tại tỉnh Cao Bằng đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ nhân dân.
• Vẫn còn tồn tại các hạn chế như quy trình chưa hoàn thiện, công khai chưa đầy đủ, năng lực cán bộ chưa đồng đều và ứng dụng công nghệ thông tin hạn chế.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện quy trình, tăng cường công khai, nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng công nghệ và mở rộng cơ chế “một cửa liên thông”.
• Tiếp tục triển khai các giải pháp trong vòng 1-2 năm tới sẽ góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu quả tại Cao Bằng.
• Kêu gọi các cơ quan chức năng, cán bộ công chức và người dân cùng phối hợp thực hiện để đạt được mục tiêu cải cách toàn diện, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HÀNH CHÍNH TƢ PHÁP 1. Cơ sở lý luận về TTHC trong lĩnh vực HCTP 1. Khái niệm TTHC trong lĩnh vực HCTP Xuất phát từ quan điểm “quyền lực nhà nước là thống nhất có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp” [46]. Việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp được tiến hành theo những thủ tục khác nhau.

Việc thực hiện quyền lập pháp được tiến hành theo thủ tục lập pháp, việc thực hiện quyền tư pháp theo thủ tục tư pháp (tố tụng), còn việc thực hiện quyền hành pháp do Chính phủ và các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện theo thủ tục hành chính. Trong khoa học Luật hành chính Việt Nam có nhiều quan điểm khác nhau về thủ tục hành chính. Theo quan điểm của PGS.TS Nguyễn Cửu Việt, xuất phát từ luận điểm của C.Mác, thủ tục là hình thức sống của đạo luật, và luật vật chất có hình thức thủ tục riêng của nó, thủ tục ở đây được hiểu là trình tự và cách thức thực hiện những hành động nhất định nhằm đạt tới những hệ quả pháp lý mà phần quy định của quy phạm vật chất dự kiến trước. Từ đó, tác giả quan niệm “TTHC là trình tự và cách thức thực hiện hoạt động hành chính nói chung, hoặc là trình tự và cách thức thực hiện những hoạt động cụ thể trong các ngành và lĩnh vực hoạt động hành chính do luật hành chính quy định” [58].

Phạm Hồng Thái và GS. Đinh Văn Mậu xuất phát từ quan niệm việc thực hiện hoạt động hành chính thực chất là thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong lĩnh vực hành chính. Từ đó các tác giả quan niệm: 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TTHC là trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước hoặc cá nhân, tổ chức được ủy quyền hành pháp trong việc giải quyết các công việc của công dân, hoặc tổ chức và các kiến nghị, yêu cầu thích đáng của công dân hoặc tổ chức nhằm thi hành nghĩa vụ hành chính, bảo đảm công vụ nhà nước và phục vụ nhân dân [47]. Theo “Giải thích từ ngữ” của Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08 tháng 6 năm 2010 về Kiểm soát TTHC lại có cách hiểu khác về TTHC: “TTHC” là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức.

“Trình tự thực hiện” là thứ tự các bước tiến hành của đối tượng và cơ quan thực hiện TTHC trong giải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức.“Hồ sơ” là những loại giấy tờ mà đối tượng thực hiện thủ tục hành chính cần phải nộp hoặc xuất trình cho các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết TTHC trước khi cơ quan thực hiện TTHC giải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức. “Yêu cầu, điều kiện” là những đòi hỏi mà đối tượng thực hiện TTHC phải đáp ứng hoặc phải làm khi thực hiện một TTHC cụ thể [21]. Theo cách hiểu này, TTHC giải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức, tức là TTHC giải quyết một công việc cá biệt, cụ thể. Tuy nhiên, hạn chế quan niệm này là ở chỗ không được áp dụng trong một số trường hợp quy định tại phạm vi điều chỉnh: TTHC trong nội bộ của từng cơ quan HCNN, giữa cơ quan hành chính nhà nước với nhau không liên quan đến việc giải quyết TTHC cho cá nhân, tổ chức; Thủ tục xử lý vi phạm hành chính; thủ tục thanh tra và TTHC có nội dung bí mật nhà nước và thủ tục xây dựng, ban hành quyết định hành chính quy phạm.

[21] 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thực chất cách giải thích này chỉ là những quy định của pháp luật là cần phải rà soát những quy định gì liên quan đến TTHC, chứ không phải là định nghĩa khoa học về TTHC. Theo tinh thần, nội dung các văn kiện của Đảng (Nghị quyết đại hội Đảng VII, Nghị quyết trung ương lần thứ 8 khóa VII, Nghị quyết Đại hội Đảng VIII, IX, X) và các văn bản pháp luật (Nghị quyết của Chính phủ số 38/CP ngày 4/5/1994 về cải cách một bước TTHC trong việc giải quyết công việc của công dân và tổ chức, Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg ngày 17/9/2001 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 - 2010) thì TTHC có nội dung rất rộng, bao gồm: - Số lượng các hoạt động cụ thể, mối liên hệ giữa các hoạt động đó; - Trình tự của các hoạt động cụ thể, mối liên hệ giữa các hoạt động đó; - Nội dung, mục đích của các hoạt động cụ thể; - Cách thức tiến hành, thời hạn tiến hành các hoạt động cụ thể. Đây có thể nói là cách hiểu đầy đủ nhất về TTHC. Cách hiểu này cho phép đánh giá đúng ý nghĩa, vai trò của TTHC trong quản lý nhà nước, tạo điều kiện cho việc tìm hiểu nhu cầu, định ra phương hướng biện pháp thích hợp để cải cách TTHC nhằm xây dựng nền hành chính hiện đại đáp ứng nhu cầu quản lý nhà nước trong điều kiện hiện nay.

Hoạt động nhà nước cần phải tuân theo pháp luật, trong đó có những quy định về trình tự, cách thức sử dụng thẩm quyền của từng cơ quan để giải quyết công việc theo chức năng nhiệm vụ được giao. Khoa học pháp lý gọi đó là những quy phạm thủ tục. Quy phạm này quy định về các loại thủ tục: thủ tục lập pháp, thủ tục tố tụng tư pháp và TTHC. Như vậy, xét trong thể chế của nền hành chính, TTHC là một bộ phận cấu thành tất yếu của thể chế hành chính nói chung.

Đây là một loại quy phạm phản ảnh trình tự thực hiện thẩm quyền trong hoạt động hành chính nhà nước. 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] HCNN là hệ thống tổ chức và định chế của quyền hành pháp với các hình thức hoạt động đa dạng và được xác định bằng luật pháp. Quản lý nhà nước trong mọi trường hợp đều nhằm tổ chức và quản lý đời sống xã hội một cách hợp lý và hợp pháp, bảo đảm cho xã hội phát triển theo một trật tự cần thiết, ổn định. Thông qua cơ chế áp dụng quy phạm pháp luật, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đưa ra các quyết định hành chính và thực hiện các hành vi hành chính trực tiếp, liên tục, thường xuyên hàng ngày để giải quyết công việc với lợi ích của nhà nước và của cộng đồng.

Hoạt động đó xảy ra trong từng đơn vị, lãnh thổ hành chính, từng ngành, từng lĩnh vực và có tính bắt buộc theo quy định của pháp luật. Toàn bộ các quy tắc pháp lý quy định về trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của cơ quan nhà nước trong việc giải quyết nhiệm vụ nhà nước và công việc liên quan đến công dân tạo thành hệ thống quy phạm thủ tục, có tính bắt buộc các cơ quan nhà nước cũng như các công chức nhà nước phải tuôn theo trong quá trình giải quyết công việc thuộc chức năng và thẩm quyền của mình nhằm bảo đảm cho công việc đạt được mục đích đã định, phối hợp với thẩm quyền, chức năng do luật quy định cho các cơ quan trong hoạt động quản lý nhà nước. Bởi vậy, có thể xem thủ tục được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước là trình tự, cách thức thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước (hoặc của các cá nhân, tổ chức được ủy quyền) trong việc thực thi công vụ, trong việc giải quyết các kiến nghị, các yêu cầu của dân và tổ chức. TTHC được điều chỉnh bởi quy phạm pháp luật hành chính, là cơ sở pháp lý cho các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng của mình nhằm bảo đảm cho các quy phạm vật chất của luật hành chính được thực hiện có hiệu lực và hiệu quả.

Theo ý nghĩa đó, TTHC tạo điều kiện bảo đảm cho pháp chế được giữ vững, mở rộng dân chủ, công khai trong quản lý nhà nước theo một quy trình được xác định cụ thể. 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Xét trong nội bộ của bộ máy hành chính nhà nước, TTHC trước hết là do các cơ quan nhà nước xây dựng và công bố để thực hiện chức năng quản lý của nền HCNN và đòi hỏi các cơ quan HCNN có trách nhiệm thực thi các thủ tục đó. Trong khoa học pháp lý, thuật ngữ “thủ tục” thường được sử dụng ở khía cạnh là trình tự thực hiện quy phạm của luật vật chất (nội dung), là phương tiện đưa luật vật chất vào đời sống xã hội. Theo cách hiểu này của Các Mác, thủ tục là hình thức sống của đạo luật và như vậy, cần phải có pháp luật thủ tục để thực hiện pháp luật vật chất.

Nếu xét theo quan hệ điều hành và căn cứ vào tính chất của chủ thể thực hiện thủ tục, có thể xem TTHC là trình tự về thời gian, không gian và là cách thức giải quyết công việc của cơ quan HCNN trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân. Nó được đặt ra để các cơ quan nhà nước có thể thực hiện mọi hoạt động cần thiết của mình, trong đó bao gồm cả trình tự thành lập các công sở, trình tự bổ nhiệm, bãi nhiệm, điều động công chức, viên chức, trình tự lập quy, áp dụng quy phạm để bảo đảm các quyền chủ thể và xử lý vi phạm, trình tự điều hành, tổ chức các hoạt động tác nghiệp hành chính. Đây là một kiểu quan hệ có tính biện chứng với nhiều tác động qua lại. Thực tế cho thấy trong quá trình thực hiện TTHC, các bên tham gia với tư cách là chủ thể thủ tục.

Trong quá trình đó, mỗi chủ thể có quyền và nghĩa vụ thực hiện những hành vi nhất định, trong một giai đoạn cụ thể nhất định, nhằm góp phần vào quá trình giải quyết công việc chung. Đồng thời, hành vi của chủ thể tham gia ở giai đoạn trước sẽ là tiền đề cho hành vi ở giai đoạn sau. Từ đó, để giải quyết một công việc cụ thể nhất định, trong nhiều trường hợp cần phải thiết lập những quan hệ pháp luật về thủ tục. Các quan hệ về thủ tục có thể liên quan đến từng giai đoạn cụ thể của quá trình giải quyết công việc của từng cơ quan.

Những quan hệ như vậy đều được thực hiện theo thứ tự mà luật pháp quy định. 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.