MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Trong thời đại kỷ nguyên số, các ứng dụng công nghệ thông tin là một chất xúc tác để phát triển hầu hết các ngành nghề trong mọi lĩnh vực hiện nay, từ công nghiệp, nông nghiệp cho đến giao thông vận tải hay giải trí,. Điều này đã tác động một phần lên thói quen cũng nhƣ các nhu cầu giao tiếp của con ngƣời. Đặc biệt hơn, trong bối cảnh dịch Covid - 19 nhƣ hiện nay, các ứng dụng công nghệ thông tin mang một vai trò rất lớn để thúc đẩy nguồn đầu tƣ vào công nghệ thông tin, chuyển đổi số từ các doanh nghiệp truyền thống.
Điều này đã đặt ra mọt thách thức rất lớn về nguồn cung nhân lực trên thị trƣờng lao động ngành công nghệ thông tin Việt Nam. Đối với một doanh nghiệp, nguồn nhân lực cũng là yếu tố tác động trực tiếp và quyết định sự thành bại của tổ chức, nếu nguồn nhân lực không tốt thì hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp sẽ không tốt và ngƣợc lại. Có thể nói, nguồn nhân lực là nguồn lực cơ bản, bền vững và khó thay đổi nhất trong bất kỳ tổ chức nào. Để xây dựng một tổ chức, doanh nghiệp thành công thì cần xây dựng nguồn nhân lực vững mạnh, và để làm đƣợc điều đó, công tác tuyển dụng của doanh nghiệp là một bƣớc căn bản và không thể thiếu để doanh nghiệp có thể tìm đƣợc nhân sự tốt và phù hợp.
Theo báo cáo thị trƣờng nhân lực công nghệ thông tin Việt Nam năm 2021 của TopDev, trong 5 năm trở lại đây, nhu cầu nhân lực công nghệ thông tin tại Việt Nam không ngừng tăng cao. Trong năm 2021, Việt Nam cần 450.000 nhân lực công nghệ thông tin, tuy nhiên, tổng số lập trình viên hiện tại ở Việt Nam hiện là 430.000 vị trí lập trình viên sẽ không đƣợc lấp đầy trong tƣơng lai gần. Có tới hơn 40% các doanh nghiệp công nghệ thông tin thừa nhận họ đang rất khó khăn để tìm kiếm nhân sự cho các mảng quan trọng nhƣ quản lý, giám sát và kiến trúc hệ thống dù mức thu nhập cho 2 những nhân sự này vào khoảng 1.300 USD cho đến hơn 2.200 USD/tháng, cao hơn mặt bằng chung của các ngành khác khá nhiều. Sự thiếu hụt này xuất phát từ sự chênh lệch giữa trình độ của lập trình viên và các yêu cầu của doanh nghiệp.
Cụ thể, hiện nay chỉ có khoảng 16.500 sinh viên (chiếm gần 30%) trong tổng số 55.000 sinh viên chuyên ngành công nghệ thông tin đáp ứng đƣợc những kỹ năng và yêu cầu của doanh nghiệp cần. Hiện nay, ngành công nghệ thông tin đang có sức hút rất lớn đối với sinh viên. Tại nhiều trƣờng đại học đã bắt đầu mở những chuyên ngành công nghệ thông tin cho học sinh sinh viên có thể lựa chọn. Ngành công nghệ thông tin là một trong những lĩnh vực đòi hỏi nguồn nhân lực chất lƣợng tƣơng đối cao so với các ngành khác.
Việc đƣợc đào tạo bài bản về kiến thức chuyên môn là một trong những yếu tố đầu tiên của sinh viên, bên cạnh đó là những kỹ năng thực chiến trong cách doanh nghiệp. Đặc biệt hơn trong ngành công nghệ thông tin, các doanh nghiệp lớn hiện nay có xu hƣớng hội nhập và có các dự án ở nƣớc ngoài nên một yếu tố cũng khá quan trọng đối với nhân sự ngành này là có khả năng sử dụng ngoại ngữ. Ngoài ra, theo thống kê của (VietnamWorks, 2022), trong 3 năm qua, số lƣợng công việc của ngành công nghệ thông tin tăng trung bình 47%/năm. Tuy nhiên, số lƣợng nhân sự chỉ tăng 8% dẫn đến việc thiếu hụt nhân sự trầm trọng trong ngành công nghệ.
Trƣớc nguy cơ tụt hậu về khả năng cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa hơn bao giờ hết yếu tố nhân lực cần đƣợc các doanh nghiệp nhận thức một cách đúng đắn và sử dụng hiệu quả hơn. Có thể thấy rằng thị trƣờng tuyển dụng ngành công nghệ thông tin trong nƣớc vẫn đang rất thiếu nhân lực chất lƣợng cao, có kỹ năng tốt. Đối với những ứng viên tiềm năng trên thị trƣờng, họ có thể dễ dàng tìm kiếm đƣợc một công việc tốt. Nhƣng vì hiện tại nguồn cung nhân lực chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu từ các doanh nghiệp, vô hình trung điều này cũng tạo nên sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp khi muốn thu hút nhân tài về 3 đóng góp cho công ty mình.
Vì vậy để nâng cao hiệu quả trong quá trình kinh doanh các doanh nghiệp cần phải đặt công tác tuyển dụng nhân sự lên vị trí số một nhằm mục đích có một đội ngũ nhân sự đủ về số lƣợng, có chất lƣợng tốt, đáp ứng đƣợc yêu cầu công việc, luôn luôn thay đổi để phù hợp với sự biến động của môi trƣờng. Có một số lý do khiến tác giả chọn khu vực Hà Nội thay vì các khu vực khác để nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến tuyển dụng nhân sự CNTT. Thứ nhất, Hà Nội là trung tâm công nghệ thông tin lớn của Việt Nam. Thành phố có ngành công nghệ phát triển mạnh và là nơi đặt trụ sở của nhiều công ty CNTT lớn, giúp tác giả có thể tiếp cận với một lƣợng lớn những ngƣời tham gia nghiên cứu tiềm năng.
Thứ hai, Hà Nội có thành phần dân cƣ đa dạng, bao gồm cả ngƣời dân địa phƣơng và ngƣời nƣớc ngoài, điều này cho phép tác giả xem xét sự khác biệt về văn hóa có thể ảnh hƣởng đến hoạt động công tác tuyển dụng nhƣ thế nào. Ngoài ra, Hà Nội có nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng và lực lƣợng lao động có trình độ học vấn cao, có thể cung cấp những hiểu biết có giá trị về các yếu tố thúc đẩy công tác tuyển dụng trong lĩnh vực CNTT. Cuối cùng, em đã có một khoảng thời gian làm công việc tuyển dụng nhân sự ngành CNTT tại khu vực Hà Nội, điều này sẽ cho phép tác giả điều hƣớng môi trƣờng kinh doanh địa phƣơng một cách hiệu quả và tận dụng tối đa thời gian để tiến hành nghiên cứu. Xuất phát từ những lý do trên, em đã lựa chọn đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác tuyển dụng nhân sự ngành công nghệ thông tin trên địa bàn Hà Nội” làm đề tài khóa luận của mình.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Các yếu tố ảnh hƣởng tới công tác tuyển dụng nhân sự ngành CNTT trên địa bàn Hà Nội từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự ngành CNTT tại các DN CNTT 2. Nhiệm vụ nghiên cứu Để thực hiện các mục tiêu kể trên, đề tài khóa luận sẽ có những nhiệm vụ sau: - Tìm hiểu tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nƣớc về đề tài liên quan đến những yếu tố ảnh hƣởng đến công tác tuyển dụng để từ đó chỉ ra những khoảng trống nghiên cứu, phục vụ cho nghiên cứu đề tài. - Hệ thống những cơ sở lý luận về tuyển dụng, công tác tuyển dụng nhân sự từ đó có cái nhìn tổng quát về vấn đề này.
- Xây dựng mô hình và các tiêu chí đánh giá yếu tố ảnh hƣởng đến công tác tuyển dụng nhân sự ngành công nghệ thông tin trên địa bàn Hà Nội. - Đề xuất giải pháp giúp doanh nghiệp cải thiện, nâng cao công tác tuyển dụng nhân sự ngành công nghệ thông tin. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác tuyển dụng nhân sự ngành công nghệ thông tin trên địa bàn Hà Nội.
Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi nội dung: Đánh giá các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác tuyển dụng nhân sự ngành CNTT trên địa bàn Hà Nội từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự ngành CNTT tại các DN CNTT trên địa bàn Hà Nội. - Phạm vi không gian: Các công ty công nghệ tại Hà Nội, Các công ty cung cấp dịch vụ tuyển dụng tại Hà Nội - Phạm vi thời gian: Số liệu sơ cấp: đề tài nghiên cứu từ ngày 27 tháng 3 năm 2023 đến ngày 12 tháng 5 năm 2023. Số liệu thứ cấp từ năm 2003 đến tháng 4 năm 2023 4. Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi 1: Thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự ngành công nghệ thông tin nhƣ thế nào? Câu hỏi 2: Các yếu tố nào ảnh hƣởng đến công tác tuyển dụng nhân sự ngành công nghệ thông tin? Câu hỏi 3: Mức độ tác động của từng các yếu tố đó? Yếu tố nào sẽ tác động mạnh nhất/ yếu nhất đến công tác tuyển dụng nhân sự công nghệ thông tin? Câu hỏi 4: Những giải pháp nào đƣợc xem là hiệu quả giúp các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin nâng cao công tác tuyển dụng của mình và thu hút nhiều ứng viên phù hợp cho công ty hơn? 6 5.
Những điểm mới và đóng góp của đề tài 5. Những điểm mới của đề tài Khóa luận đã phân tích đặc điểm nhân sự trong ngành công nghệ thông tin, một trong những ngành đặc biệt quan trọng trong đời sống xã hội hiện đại. Ngoài ra, khóa luận cũng chỉ ra đƣợc những yếu tố ảnh hƣởng đến công tác tuyển dụng nhân sự ngành công nghệ thông tin trên địa bàn Hà Nội. Đối tƣợng điều tra, khảo sát cũng rất đa dạng về trình độ, kinh nghiệm và loại hình dịch vụ của doanh nghiệp mà họ đang làm việc.
Bên cạnh đó, còn là việc tác giả lựa chọn phạm vi nghiên cứu là Hà Nội bởi nhận thấy đƣợc tiềm năng phát triển về công nghệ thông tin của khu vực này. Những đóng góp của đề tài Thứ nhất, đề tài nêu lên đƣợc thực trạng nguồn nhân lực hay thị trƣờng lao động trong ngành công nghệ thông tin ở Việt Nam. Thứ hai, đề tài chỉ ra và xác định đƣợc những yếu tố tác động đến công tác tuyển dụng nhân sự ngành công nghệ thông tin trên địa bàn Hà Nội. Thứ ba, đề tài cũng đề xuất đƣợc những kiến nghị mang tính thực tiễn giúp các doanh nghiệp đầu tƣ và phát triển công tác tuyển dụng nhân sự một cách hiệu quả và bền vững.
Thứ tƣ, kết quả nghiên cứu của đề tài là nguồn tƣ liệu quý giá cho các nghiên cứu cho các doanh nghiệp trong việc phân tích đánh giá các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác tuyển dụng để có giải pháp hoàn thiện công tác này trong tƣơng lai.