Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường Đại học FPT TP. HCM của sinh viên

Luận văn: Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn Trường Đại học FPT TP.HCM của sinh viên

• Tác giả: Phan Trương Hoàng Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Trần Hải Vân
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường Đại học FPT TP. HCM của sinh viên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2026
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan quyết định chọn trường Đại học FPT TP HCM của sinh viên

Giáo dục đại học Việt Nam đang chuyển biến mạnh mẽ sang cơ chế tự chủ tài chính. Cạnh tranh tuyển sinh giữa các trường đại học ngày càng gay gắt. Quyết định chọn trường Đại học FPT TP HCM của sinh viên trở thành chủ đề nghiên cứu trọng tâm trong quản trị giáo dục. Đây là cơ sở đào tạo ngoài công lập có mức học phí đặc thù và định hướng công nghệ cao. Nghiên cứu hành vi người học giúp nhà trường thấu hiểu động cơ đăng ký nhập học của thí sinh. Khung lý thuyết tích hợp giữa mô hình chọn trường của Chapman (1981) và Thuyết Hành vi Hoạch định (TPB) của Ajzen (1991) được áp dụng để làm rõ bản chất vấn đề. Sinh viên không chỉ cân nhắc danh tiếng học hiệu mà còn đánh giá cơ hội nghề nghiệp tương lai. Việc nắm bắt chính xác các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định chọn trường giúp cơ sở đào tạo tối ưu hóa nguồn lực. Hoạt động này vừa gia tăng chất lượng tuyển sinh, vừa củng cố vị thế cạnh tranh trên thị trường giáo dục đại học hiện đại.

1.1. Bối cảnh cạnh tranh tuyển sinh bậc đại học

Hệ thống giáo dục đại học tại TP. HCM chứng kiến sự cạnh tranh khốc liệt giữa khối trường công lập và tư thục. Thí sinh ngày nay có nhiều lựa chọn ngành nghề và môi trường học tập. Các trường đại học ngoài công lập đối mặt với áp lực duy trì quy mô tuyển sinh ổn định. Trường Đại học FPT TP. HCM sở hữu thế mạnh về công nghệ thông tin và đào tạo gắn liền thực tiễn doanh nghiệp. Tuy nhiên, mức học phí cao đòi hỏi người học phải cân nhắc kỹ lưỡng giá trị nhận lại. Việc phân tích môi trường cạnh tranh giúp xác định vị thế thương hiệu của nhà trường trong tâm trí phụ huynh và học sinh. Đây là tiền đề xây dựng kế hoạch truyền thông chính xác.

1.2. Cơ sở lý thuyết Chapman và Ajzen

Mô hình Chapman (1981) giải thích hành vi chọn trường thông qua sự tương tác giữa đặc điểm cá nhân và các thuộc tính cơ sở đào tạo. Thuyết Hành vi Hoạch định (TPB) của Ajzen (1991) bổ sung vai trò của thái độ, chuẩn chủ quan và nhận thức kiểm soát hành vi. Khi kết hợp hai mô hình, nghiên cứu làm rõ các nhóm nhân tố tác động đa chiều đến sinh viên. Nhóm nhân tố bên trong gồm kỳ vọng cá nhân và nhận thức năng lực học tập. Nhóm nhân tố bên ngoài gồm chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất, hoạt động tuyển sinh và ảnh hưởng gia đình. Khung phân tích này đảm bảo tính chặt chẽ về mặt học thuật và độ tin cậy khoa học cao.

II. Phân tích các yếu tố quyết định chọn trường Đại học FPT TP HCM

Dữ liệu khảo sát thực nghiệm chỉ ra nhiều nhóm nhân tố cốt lõi tác động đến quyết định học tập của sinh viên. Yếu tố cơ hội việc làm sau tốt nghiệp giữ vị trí then chốt hàng đầu. Người học đặc biệt chú trọng tỷ lệ việc làm, mức lương khởi điểm và mạng lưới liên kết doanh nghiệp của nhà trường. Kế tiếp, đặc điểm cơ sở đào tạo như danh tiếng học thuật, cơ sở vật chất hiện đại và chương trình đào tạo chuẩn quốc tế tạo dựng lòng tin vững chắc. Nỗ lực truyền thông và tư vấn tuyển sinh đóng vai trò cung cấp thông tin kịp thời, minh bạch cho thí sinh. Bên cạnh đó, chuẩn chủ quan từ người thân, bạn bè và cựu sinh viên tác động đáng kể đến tâm lý chọn trường. Vấn đề chi phí học tập và chính sách học bổng cũng là rào cản cần cân nhắc kỹ lưỡng. Sự cộng hưởng giữa các yếu tố trên định hình thái độ tích cực, thúc đẩy hành vi đăng ký nhập học chính thức.

2.1. Tác động từ cơ hội việc làm và chương trình đào tạo

Kỳ vọng nghề nghiệp là động lực trực tiếp định hình lựa chọn trường đại học. Sinh viên mong muốn tiếp cận chương trình đào tạo thực tế, cập nhật theo nhu cầu thị trường lao động. Trường Đại học FPT TP. HCM triển khai giai đoạn thực tập doanh nghiệp (OJT) bắt buộc từ năm thứ ba. Mô hình này giúp người học cọ xát thực tế, rèn luyện kỹ năng chuyên môn và mở rộng quan hệ nghề nghiệp. Cơ hội việc làm toàn cầu và khả năng sử dụng tiếng Anh thành thạo là điểm cộng vượt trội. Khi nhận thấy khả năng sinh lời từ khoản đầu tư giáo dục, người học sẵn sàng ra quyết định ghi danh nhanh chóng.

2.2. Ảnh hưởng của truyền thông và sự giới thiệu xã hội

Sự phát triển của mạng xã hội biến các kênh trực tuyến thành nguồn tham khảo chủ đạo. Thí sinh chủ động tìm kiếm đánh giá từ sinh viên khóa trước trên các diễn đàn trực tuyến. Nỗ lực truyền thông của nhà trường qua các ngày hội trải nghiệm, tư vấn trực tiếp mang lại hiệu quả thông tin cao. Đồng thời, lời khuyên từ gia đình, thầy cô giáo phổ thông và người quen có sức nặng tâm lý lớn. Chuẩn chủ quan này tạo niềm tin vững chắc trong giai đoạn quyết định cuối cùng. Hoạt động truyền thông nhất quán giúp củng cố danh tiếng thương hiệu và thu hút lượng lớn hồ sơ tuyển sinh chất lượng.

III. Phương pháp nghiên cứu quyết định chọn trường Đại học FPT TP HCM

Quy trình nghiên cứu áp dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp định tính và định lượng chặt chẽ. Bước định tính tiến hành phỏng vấn sâu chuyên gia và thảo luận nhóm nhằm điều chỉnh thang đo khảo sát. Bước định lượng thực hiện thu thập dữ liệu thông qua bảng hỏi trực tuyến gửi đến 350 sinh viên năm ba và năm tư. Nhóm đối tượng này có trải nghiệm học tập thực tế phong phú, đảm bảo tính khách quan cho các đánh giá. Dữ liệu sau khi làm sạch được xử lý trên phần mềm SPSS 20.0 theo đúng chuẩn mực thống kê. Nghiên cứu thực hiện kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha để loại biến rác. Tiếp theo, phân tích nhân tố khám phá (EFA) rút trích các nhóm nhân tố đại diện. Cuối cùng, mô hình hồi quy tuyến tính bội được thiết lập nhằm xác định hệ số tác động chuẩn hóa của từng yếu tố đến quyết định chọn trường. Quy trình phân tích khoa học này giúp giảm thiểu sai số đo lường và cung cấp bằng chứng thực nghiệm có giá trị thực tiễn cao.

3.1. Thiết kế thang đo và thu thập dữ liệu mẫu

Thang đo Likert 5 mức độ được sử dụng xuyên suốt bảng hỏi khảo sát. Nội dung thang đo kế thừa từ các công trình nghiên cứu uy tín trong và ngoài nước. Mẫu khảo sát gồm 350 sinh viên chính quy đang học tập tại Trường Đại học FPT TP. HCM. Địa bàn cư trú của sinh viên trải rộng từ TP. HCM đến các tỉnh lân cận như Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng phù hợp với điều kiện nghiên cứu độc lập. Bảng hỏi thiết kế rõ ràng, đảm bảo tính ẩn danh và tự nguyện, giúp thu về phản hồi chân thực và đáng tin cậy.

3.2. Kỹ thuật phân tích định lượng SPSS

Quy trình phân tích dữ liệu trên phần mềm SPSS bao gồm nhiều bước kiểm định liên hoàn. Hệ số Cronbach’s Alpha được tính toán để đánh giá độ nhất quán nội tại của các khái niệm nghiên cứu. Các biến quan sát có hệ số tương quan biến - tổng nhỏ hơn 0.3 đều bị loại bỏ. Tiếp theo, phân tích EFA kiểm tra tính hội tụ và độ phân biệt của các thang đo. Phân tích tương quan Pearson xác định mối liên hệ tuyến tính giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc. Mô hình hồi quy bội kiểm định giả thuyết nghiên cứu và đo lường mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố.

IV. Ứng dụng thực tiễn vào quyết định chọn trường Đại học FPT TP HCM

Kết quả nghiên cứu mang lại cơ sở khoa học vững chắc cho công tác quản trị và tuyển sinh đại học. Nhà trường cần định vị rõ nét giá trị cốt lõi về cơ hội việc làm thông qua việc mở rộng mạng lưới doanh nghiệp đối tác chiến lược. Các hoạt động hướng nghiệp và ngày hội việc làm cần được tổ chức thường xuyên, bài bản. Bên cạnh đó, việc nâng cấp cơ sở vật chất phòng lab, thư viện số và khu thể thao góp phần gia tăng trải nghiệm học đường tích cực. Chiến lược truyền thông cần cá nhân hóa nội dung trên các nền tảng số nhằm tiếp cận đúng nhóm thí sinh tiềm năng. Chính sách học bổng tài năng và hỗ trợ tài chính cần được truyền thông rộng rãi để giảm bớt rào cản chi phí. Việc cải tiến toàn diện dịch vụ hỗ trợ sinh viên sẽ tạo dựng hiệu ứng lan tỏa truyền miệng tích cực, thúc đẩy tỷ lệ đăng ký nhập học bền vững.

4.1. Hàm ý quản trị cho hoạt động tuyển sinh

Ban tuyển sinh cần tối ưu hóa các kênh tương tác trực tuyến nhằm phản hồi nhanh chóng mọi thắc mắc của học sinh. Tổ chức các buổi tham quan trường thực tế giúp thí sinh trải nghiệm môi trường học tập hiện đại trước khi đưa ra quyết định. Việc minh bạch hóa thông tin về chương trình đào tạo, học phí và cơ hội học bổng tạo dựng niềm tin bền vững. Đội ngũ tư vấn viên cần được đào tạo chuyên sâu về kỹ năng lắng nghe và định hướng nghề nghiệp cho học sinh phổ thông. Những nỗ lực này giúp tối ưu hóa chuyển đổi từ thí sinh quan tâm sang sinh viên nhập học.

4.2. Định hướng phát triển thương hiệu bền vững

Xây dựng thương hiệu giáo dục đòi hỏi sự cam kết lâu dài về chất lượng đào tạo và sự thành công của người học. Trường Đại học FPT TP. HCM cần duy trì mối quan hệ chặt chẽ với mạng lưới cựu sinh viên thành đạt. Cựu sinh viên là đại sứ thương hiệu uy tín, truyền cảm hứng và lan tỏa giá trị tích cực đến cộng đồng. Bên cạnh đó, việc hợp tác quốc tế và nâng cao chuẩn kiểm định chất lượng khẳng định đẳng cấp học thuật. Chiến lược định vị thương hiệu vững chắc sẽ tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn trên thị trường giáo dục đại học. Sự phát triển bền vững phụ thuộc trực tiếp vào uy tín đào tạo thực chất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường giáo dục đại học tại Việt Nam đang trải qua giai đoạn chuyển mình sâu sắc dưới tác động của cơ chế tự chủ tài chính và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt. Theo số liệu của ngành giáo dục, trong số 673.586 thí sinh trúng tuyển đại học đợt 1 năm 2024, có khoảng 122.000 em, tương đương 18%, đã từ chối xác nhận nhập học để tìm kiếm những con đường khác như du học, học nghề hoặc tham gia trực tiếp vào thị trường lao động. Bên cạnh đó, Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT cũng quy định tỷ lệ sinh viên thôi học không được vượt quá 10% mỗi năm và không quá 15% đối với sinh viên năm nhất, tạo áp lực rất lớn lên công tác tuyển sinh và giữ chân người học của các trường đại học, đặc biệt là khối trường ngoài công lập có mức học phí cao.

Tại khu vực kinh tế trọng điểm Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học FPT là đơn vị ngoài công lập nổi bật với quy mô tuyển sinh thu hút khoảng 3.000 tân sinh viên mỗi năm, đồng thời được xếp hạng trong nhóm 301-400 của bảng xếp hạng THE Impact Rankings năm 2025 và đứng thứ 80 toàn cầu về tiêu chí Việc làm tốt và Tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, trước sự cạnh tranh từ các chương trình liên kết quốc tế và các trường đại học mới nổi, việc thấu hiểu các yếu tố chi phối hành vi của người học là điều kiện tiên quyết để nhà trường tối ưu hóa chiến lược vận hành.

Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi thời gian từ tháng 09 năm 2025 đến tháng 03 năm 2026 nhằm nhận diện và đo lường mức độ tác động của các nhân tố đến quyết định chọn Trường Đại học FPT Thành phố Hồ Chí Minh của sinh viên. Đề tài không chỉ mang ý nghĩa học thuật trong việc bổ sung bằng chứng thực nghiệm cho các mô hình hành vi giáo dục tại Việt Nam, mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn giúp nhà trường nâng cao chỉ số tuyển sinh, giảm thiểu tỷ lệ chuyển trường và khẳng định vị thế thương hiệu đào tạo công nghệ hàng đầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng mô hình phân tích tích hợp dựa trên hai nền tảng lý thuyết kinh điển: Mô hình chọn trường đại học của Chapman công bố năm 1981 và Thuyết Hành vi Hoạch định (Theory of Planned Behavior - TPB) của Ajzen phát triển năm 1991. Trong các phân tích thực nghiệm quốc tế, Thuyết Hành vi Hoạch định đã chứng minh năng lực giải thích trung bình 27% biến thiên của hành vi thực tế và 39% ý định hành vi của con người thông qua ba cấu phần cốt lõi: Thái độ đối với hành vi, Chuẩn chủ quan và Nhận thức kiểm soát hành vi.

Mô hình nghiên cứu kế thừa sự kết hợp này để phân rã tiến trình ra quyết định của người học thành 5 khái niệm chính:

• Đặc điểm của trường đại học: Đo lường chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất, uy tín giảng viên và vị trí địa lý.
• Nỗ lực giao tiếp – quảng bá thông tin: Thể hiện các hoạt động tư vấn, ngày hội hướng nghiệp, truyền thông số và tiếp cận thông tin đa kênh.
• Cơ hội về công việc: Nhận thức về khả năng có việc làm ngay sau khi tốt nghiệp, thu nhập khởi điểm và triển vọng thăng tiến xã hội.
• Đặc điểm cá nhân: Sự tương thích giữa năng lực học tập, điều kiện kinh tế gia đình và sở thích nghề nghiệp của người học.
• Chuẩn chủ quan: Áp lực và sự định hướng từ gia đình, thầy cô, bạn bè và cựu sinh viên.

Mô hình tích hợp này phản ánh đầy đủ các tác động đa chiều từ nhận thức nội tại đến bối cảnh ngoại cảnh, giải thích cơ chế hình thành quyết định cam kết nhập học của sinh viên.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp giữa định tính và định lượng, trong đó nghiên cứu định lượng giữ vai trò chủ đạo. Nghiên cứu định tính được tiến hành thông qua phỏng vấn bán cấu trúc với các chuyên gia có từ 3 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tuyển sinh, truyền thông và đào tạo nhằm rà soát, hoàn thiện thang đo sơ bộ 21 biến quan sát theo thang đo khoảng Likert 5 điểm.

Trong giai đoạn nghiên cứu định lượng, tác giả phát ra 400 bảng hỏi trực tuyến qua Google Forms và thu về 370 phiếu. Sau bước làm sạch dữ liệu, 350 mẫu hợp lệ được đưa vào xử lý chính thức trên phần mềm SPSS phiên bản 20.0. Quy mô mẫu 350 hoàn toàn đáp ứng tiêu chuẩn của Hair và cộng sự (1998), đòi hỏi cỡ mẫu tối thiểu gấp 5 lần số biến quan sát (tương đương 5 x 21 = 105 mẫu).

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất theo hình thức thuận tiện được áp dụng tập trung vào đối tượng sinh viên năm ba và năm tư đang theo học tại trường. Lý do lựa chọn nhóm đối tượng này là vì họ đã hoàn tất quyết định chọn trường, có thời gian trải nghiệm thực tế từ 2 đến 3 năm và đã vượt qua giai đoạn biến động đầu khóa (nơi có khoảng 1% đến 3% tân sinh viên rút hồ sơ trong 2 tháng đầu). Do đó, sinh viên năm ba và năm tư có đủ trải nghiệm để hồi tưởng chính xác các động lực thúc đẩy quyết định ban đầu, hạn chế sai lệch giữa ý định trừu tượng và hành vi thực tế. Toàn bộ dữ liệu thu thập được phân tích qua quy trình kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích tương quan Pearson và hồi quy tuyến tính bội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính bội cho thấy mô hình đạt độ tương thích cao với dữ liệu thực nghiệm, giải thích được 53% sự biến thiên của quyết định chọn trường của sinh viên (hệ số R bình phương hiệu chỉnh đạt mức 0,530). Cả 5 giả thuyết nghiên cứu từ H1 đến H5 đều được chấp nhận với mức ý nghĩa thống kê cao (p < 0,05), không có hiện tượng đa cộng tuyến xảy ra khi hệ số phóng đại phương sai VIF của tất cả các biến đều nằm trong ngưỡng an toàn dưới 2,0.

Thứ bậc tác động của các yếu tố đến quyết định chọn Trường Đại học FPT Thành phố Hồ Chí Minh theo hệ số hồi quy chuẩn hóa Beta được ghi nhận cụ thể như sau:

• Chuẩn chủ quan (β = 0,342): Nhân tố có mức độ ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến quyết định của người học.
• Cơ hội về công việc (β = 0,320): Yếu tố có trọng số tác động cao thứ hai, phản ánh kỳ vọng thực tế về thu nhập và việc làm.
• Nỗ lực giao tiếp – quảng bá thông tin (β = 0,309): Đóng vai trò xúc tác trực tiếp giúp người học tiếp cận và xác thực thông tin.
• Đặc điểm cá nhân (β = 0,261): Thể hiện sự cân nhắc về năng lực học tập và khả năng tài chính của bản thân.
• Đặc điểm của trường đại học (β = 0,215): Tác động tích cực thông qua cơ sở vật chất, uy tín thương hiệu và chương trình đào tạo.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của nhân tố Chuẩn chủ quan với hệ số Beta đạt 0,342 phản ánh rõ nét đặc trưng văn hóa Á Đông và tâm lý xã hội Việt Nam. Việc lựa chọn trường đại học với mức học phí cao là một khoản đầu tư dài hạn của cả gia đình, vì vậy ý kiến định hướng của cha mẹ, lời khuyên của giáo viên THPT và trải nghiệm thực tế từ các thế hệ cựu sinh viên đóng vai trò chi phối quyết định sau cùng.

Yếu tố Cơ hội về công việc giữ vị trí thứ hai với hệ số Beta bằng 0,320, tương thích chặt chẽ với định vị đào tạo gắn kết doanh nghiệp của trường, nơi có tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm đạt mức 97%. Người học sẵn sàng chi trả mức học phí cao hơn mặt bằng chung nếu họ nhận thấy bảo chứng rõ ràng về mức thu nhập khởi điểm và cơ hội thăng tiến trong ngành công nghệ thông tin và quản trị kinh doanh.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu trước đây tại các trường công lập của Trần Văn Quí và Cao Hào Thi (2009) hay tại Đại học Huế của Lê Thị Thanh Giao và cộng sự (2023), kết quả nghiên cứu này cho thấy sự dịch chuyển đáng chú ý: tại môi trường trường đại học ngoài công lập định hướng công nghệ, vai trò của truyền thông số và ảnh hưởng từ mạng lưới tham chiếu gia tăng rõ rệt so với các yếu tố thuộc tính cố định. Các phát hiện này có thể được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ cột thể hiện hệ số Beta chuẩn hóa của 5 nhân tố, bảng ma trận xoay nhân tố EFA minh họa hệ số tải vượt ngưỡng 0,50, cùng đồ thị phân tán phần dư chuẩn hóa chứng minh tính phân phối chuẩn và sự phù hợp tuyệt đối của mô hình hồi quy.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng thực chứng, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa công tác tuyển sinh và gia tăng năng lực cạnh tranh cho nhà trường:

• Mở rộng mạng lưới ảnh hưởng từ nhóm tham chiếu: Ban Giám hiệu cùng Phòng Dịch vụ sinh viên cần chủ trì thiết lập các chương trình kết nối phụ huynh định kỳ 2 lần mỗi năm, đồng thời xây dựng mạng lưới cựu sinh viên thành đạt tham gia vào các buổi chia sẻ định hướng. Mục tiêu nâng tỷ lệ giới thiệu thí sinh từ mạng lưới người thân và cựu sinh viên lên 25% trong giai đoạn tuyển sinh 2026 - 2027.
• Cam kết và minh bạch hóa thông tin đầu ra nghề nghiệp: Trung tâm Hợp tác Doanh nghiệp đẩy mạnh ký kết hợp tác chiến lược với hơn 100 tập đoàn công nghệ và doanh nghiệp đa quốc gia, công khai số liệu mức lương khởi điểm bình quân và duy trì tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp đạt trên 98% trong vòng 6 tháng kể từ khi ra trường.
• Tối ưu hóa chiến dịch truyền thông đa kênh cá nhân hóa: Phòng Tuyển sinh và Ban Truyền thông cần đẩy mạnh các buổi tư vấn chuyên sâu 1:1, mở rộng các chuyến trải nghiệm thực tế tại trường (campus tour), ứng dụng nền tảng số để cá nhân hóa nội dung thông tin, đặt mục tiêu tăng 30% tỷ lệ tương tác và chuyển đổi của học sinh THPT trong các quý cao điểm tuyển sinh hàng năm.
• Hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính và học bổng linh hoạt: Phòng Kế toán tài chính phối hợp Ban Tuyển sinh đẩy mạnh các chương trình tín dụng giáo dục "Học trước – Trả sau", đồng thời mở rộng quỹ học bổng tài năng trị giá hàng chục tỷ đồng để hỗ trợ tối thiểu 40% tân sinh viên có học lực giỏi hoặc hoàn cảnh kinh tế cần trợ lực, giúp giảm bớt rào cản chi phí trước niên khóa 2026 - 2027.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Ban Giám hiệu và Hội đồng Quản trị các trường đại học ngoài công lập: Cung cấp cái nhìn toàn diện về cơ cấu quyết định của người học trong bối cảnh tự chủ tài chính, giúp hoạch định chiến lược định vị thương hiệu, tối ưu hóa nguồn lực đầu tư và kiểm soát tỷ lệ thôi học dưới ngưỡng 10% theo quy định nhà nước.
• Chuyên viên Marketing và Tuyển sinh giáo dục: Vận dụng bộ dữ liệu 5 yếu tố ảnh hưởng để thiết kế thông điệp truyền thông trúng đích, phân bổ ngân sách quảng cáo hợp lý giữa các kênh trực tuyến và ngày hội hướng nghiệp trực tiếp, gia tăng tỷ lệ chuyển đổi hồ sơ đăng ký.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu hành vi người tiêu dùng: Cung cấp tài liệu tham khảo học thuật giá trị về việc tích hợp Thuyết Hành vi Hoạch định (TPB) với mô hình Chapman (1981), kèm theo bộ thang đo 21 biến quan sát đã được kiểm định độ tin cậy trên mẫu thực tế gồm 350 sinh viên.
• Phụ huynh và học sinh Trung học phổ thông: Cung cấp nguồn thông tin khách quan về môi trường học tập, cơ sở vật chất, tỷ lệ việc làm 97% và các chính sách hỗ trợ tài chính, giúp người học và gia đình đưa ra quyết định đầu tư giáo dục sáng suốt và phù hợp với năng lực bản thân.

Câu hỏi thường gặp

• Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến quyết định chọn Trường Đại học FPT Thành phố Hồ Chí Minh? Yếu tố Chuẩn chủ quan có tác động mạnh nhất với hệ số hồi quy chuẩn hóa Beta đạt 0,342. Điều này phản ánh rõ văn hóa đề cao sự tư vấn từ gia đình, thầy cô và những cựu sinh viên đi trước khi người học cân nhắc các quyết định giáo dục có mức học phí cao.

• Vì sao cơ hội về công việc lại giữ vai trò then chốt thứ hai trong mô hình? Cơ hội về công việc có hệ số Beta đạt 0,320 vì sinh viên hiện nay xem đại học là khoản đầu tư sinh lợi dài hạn. Tỷ lệ sinh viên có việc làm 97% cùng xếp hạng thứ 80 toàn cầu về tiêu chí Việc làm tốt của nhà trường là minh chứng trực tiếp thu hút sự lựa chọn của người học.

• Cỡ mẫu 350 sinh viên có đảm bảo độ tin cậy đại diện khoa học không? Cỡ mẫu 350 hoàn toàn đáp ứng các tiêu chuẩn thống kê quốc tế, vượt xa ngưỡng tối thiểu 105 mẫu theo nguyên tắc Hair và cộng sự (1998). Dữ liệu được sàng lọc nghiêm ngặt từ 400 phiếu phát ra, đảm bảo độ tin cậy thang đo Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA.

• Luận văn có điểm mới gì so với các nghiên cứu chọn trường đại học trước đây? Điểm mới của luận văn là tích hợp thành công mô hình Chapman (1981) và Thuyết TPB (1991) để kiểm định đồng thời 5 yếu tố tại một trường đại học ngoài công lập có mức tự chủ tài chính cao, giải thích được 53% sự biến thiên hành vi trong bối cảnh truyền thông số.

• Các nhà quản lý giáo dục có thể ứng dụng kết quả này như thế nào? Nhà quản lý có thể sử dụng thứ bậc tác động của 5 nhân tố để tái cấu trúc chiến dịch tuyển sinh, tập trung vào việc xây dựng niềm tin nơi phụ huynh, minh bạch hóa dữ liệu đầu ra nghề nghiệp và tối ưu hóa các kênh truyền thông tư vấn trực tiếp cho người học.

Kết luận

• Mô hình hồi quy tuyến tính bội xác thực 5 yếu tố độc lập giải thích được 53% sự biến thiên của quyết định chọn trường của sinh viên tại Trường Đại học FPT Thành phố Hồ Chí Minh.
• Chuẩn chủ quan (β = 0,342) và Cơ hội về công việc (β = 0,320) là hai động lực giữ vai trò quyết định, chi phối mạnh mẽ nhất đến hành vi đăng ký nhập học của người học.
• Nghiên cứu đóng góp giá trị học thuật quan trọng khi kiểm chứng thành công sự kết hợp giữa mô hình Chapman và Thuyết Hành vi Hoạch định trong môi trường giáo dục đại học tự chủ tại Việt Nam.
• Bộ 4 giải pháp thực chứng đề xuất lộ trình cụ thể về mở rộng quan hệ cựu sinh viên, cam kết việc làm trên 98%, cá nhân hóa truyền thông và gia tăng gói học bổng tài chính cho giai đoạn 2026 - 2030.
• Các nhà quản lý giáo dục và chuyên gia tuyển sinh nên ứng dụng ngay khung phân tích và dữ liệu thực nghiệm của đề tài để nâng cao năng lực cạnh tranh và tối ưu hóa hiệu quả thu hút người học trong kỷ nguyên số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 trình bày sơ bộ về đề tài nghiên cứu gồm: lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và nêu lên ý nghĩa của đề tài. Đồng thời, nêu ra kết cấu của đề tài gồm 5 chương. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2. Khái niệm về quyết định Trong khoa học hành vi và quản trị, quyết định được xem là một quá trình trung tâm chi phối hành vi của con người, đặc biệt trong những bối cảnh có giá trị cao, mức độ rủi ro lớn và hệ quả dài hạn, như lựa chọn nghề nghiệp, đầu tư tài chính hay chọn trường ĐH.

Nghiên cứu mô hình quyết định không chỉ nhằm mô tả hành vi đã xảy ra, mà còn hướng đến việc giải thích cơ chế tâm lý – xã hội dẫn đến hành vi, từ đó tạo nền tảng cho việc dự báo hành vi tương lai và thiết kế các chiến lược can thiệp phù hợp. Trong lĩnh vực giáo dục đại học, việc hiểu rõ quá trình ra quyết định của người học giúp các cơ sở đào tạo tối ưu hóa chiến lược tuyển sinh, truyền thông và hỗ trợ SV, đồng thời giảm thiểu các rủi ro như tỷ lệ thôi học hoặc chuyển trường (Hossler et al., 1989; Kotler et al. Về mặt khái niệm, quyết định thường được hiểu là một quá trình có chủ đích, trong đó cá nhân nhận thức vấn đề, đánh giá các phương án và lựa chọn một hành động cụ thể nhằm đạt được mục tiêu hoặc thỏa mãn nhu cầu nhất định. Theo Kotler và cộng sự (2005), quyết định bao gồm một chuỗi hoạt động liên tiếp: (1) nhận diện nhu cầu hoặc vấn đề; (2) tìm kiếm thông tin từ các nguồn liên quan; (3) đánh giá các lựa chọn thay thế dựa trên các tiêu chí nhất định; (4) lựa chọn phương án và thực hiện hành động; và (5) đánh giá sau quyết định.

Cách tiếp cận này nhấn mạnh bản chất quá trình và động của quyết định, thay vì xem quyết định như một hành vi đơn lẻ tại một thời điểm, và đặc biệt phù hợp với các quyết định mang tính đầu tư dài hạn. Trong lĩnh vực giáo dục, đặc biệt là việc chọn trường ở bậc đại học, quá trình đưa ra quyết định thường diễn ra theo cách phức tạp hơn và đa giai đoạn. Hossler, Braxton và Coopersmith (1989) cho rằng quyết định chọn trường không diễn ra tức thời mà là kết quả của một tiến trình kéo dài, trong đó cá nhân lần lượt trải qua các giai đoạn chính: (1) hình thành khuynh hướng học đại học, (2) tìm kiếm và sàng lọc thông tin để xây dựng tập lựa chọn, và (3) đưa ra lựa chọn cuối cùng và cam kết nhập 9 học. Mỗi giai đoạn chịu sự ảnh hưởng của các yếu tố khác nhau như thông tin thị trường giáo dục, năng lực học tập, điều kiện tài chính, kỳ vọng nghề nghiệp và ảnh hưởng xã hội từ gia đình, bạn bè hoặc các kênh truyền thông.

Từ khía cạnh tâm lý học động cơ, Glasser (1998), thông qua Thuyết Lựa chọn, cho rằng mọi quyết định của con người đều xuất phát từ mục đích cá nhân, nhằm thỏa mãn các nhu cầu nội tại cơ bản như an toàn, thành tựu, sự thuộc về và giá trị bản thân. Theo cách tiếp cận này, quyết định không đơn thuần là phản ứng trước các yếu tố bên ngoài, mà là kết quả của sự tương tác giữa nhu cầu nội tại và nhận thức của cá nhân về khả năng kiểm soát hoàn cảnh, lý thuyết này phù hợp khi phân tích các quyết định mang tính đầu tư dài hạn như chọn trường ở bậc đại học, nơi cá nhân phải cân nhắc giữa lợi ích kỳ vọng ở tương lai và những rủi ro hoặc chi phí hiện tại. Bên cạnh yếu tố tâm lý, các nghiên cứu trong bối cảnh các quốc gia đang phát triển cho thấy quyết định cá nhân thường bị giới hạn bởi nguồn lực khan hiếm. Nguyễn Thị Kim Chi (2018) chỉ ra rằng tại Việt Nam, các quyết định giáo dục của SV và gia đình chịu ảnh hưởng mạnh từ điều kiện tài chính, khả năng tiếp cận thông tin và triển vọng việc làm sau tốt nghiệp.

Do đó, quyết định trong thực tế không phải lúc nào cũng phản ánh lựa chọn “tối ưu tuyệt đối”, mà thường là sự cân bằng giữa mong muốn cá nhân và khả năng thực tế. Các cách tiếp cận trên khái quát một số đặc điểm cốt lõi của quyết định trong bối cảnh nghiên cứu như sau. Thứ nhất, quyết định là một quá trình mang tính nhận thức, bao gồm niềm tin, đánh giá và so sánh giữa các lựa chọn. Thứ hai, quyết định mang tính chủ đích và định hướng mục tiêu, song có thể tồn tại khoảng cách giữa ý định ban đầu và hành vi thực tế.

Thứ ba, quyết định chịu ảnh hưởng đồng thời của yếu tố nội tại (nhu cầu, thái độ, động cơ cá nhân) và yếu tố ngoại cảnh (chuẩn mực xã hội, nguồn lực và rào cản môi trường). Thứ tư, trong các quyết định có giá trị cao như chọn trường ở bậc đại học, quyết định thường đa giai đoạn và có độ trễ, đòi hỏi mô hình lý thuyết phải tích hợp cả mức độ kiểm soát thực tế và ý định hành vi để có khả năng giải thích và dự báo chính xác. Chính vì quyết định là một quá trình phức hợp chịu tác động đồng thời của các yếu tố tâm lý và bối cảnh, việc nghiên cứu quyết định đòi hỏi một mô hình lý 10 thuyết có khả năng lượng hóa các cấu phần ảnh hưởng nhằm giải thích cơ chế hình thành hành vi một cách có hệ thống. Từ cơ sở đó, trong đề tài này, “quyết định chọn trường đại học” được hiểu là quá trình tư duy và hành động của SV nhằm lựa chọn và cam kết nhập học tại Trường ĐH FPT TP.

HCM, phản ánh sự tương tác giữa kỳ vọng cá nhân (chất lượng đào tạo, môi trường học, cơ hội về công việc), ảnh hưởng xã hội (gia đình, thầy cô, bạn bè, truyền thông) và khả năng kiểm soát thực tế (tài chính, điều kiện đầu vào, khả năng thích nghi). Cách định nghĩa này tạo nền tảng lý thuyết trực tiếp cho việc vận dụng Thuyết Hành vi Hoạch định (TPB) trong phần tiếp theo để lý giải các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định chọn trường của SV. Khái niệm về chọn trường Chọn trường ở bậc đại học là kết quả từ quá trình quyết định, trong đó SV (hoặc học sinh THPT vừa tốt nghiệp) lựa chọn một trường ĐH cụ thể, như Trường ĐH FPT TP. HCM, dựa trên việc đánh giá các tiêu chí liên quan đến chương trình học, cơ hội về công việc, môi trường học, và nguồn lực cá nhân.

Theo Chapman (1981), quá trình này là một chuỗi các bước theo thời gian, từ hình thành kỳ vọng, tìm kiếm thông tin, đến hành động nộp đơn và đăng ký. Kotler và cộng sự (2005) mô tả chọn trường ở bậc đại học tương tự hành vi mua sắm giá trị cao, bao gồm nhận thức nhu cầu học đại học, thông tin từ các kênh (truyền thông, gia đình), so sánh các lựa chọn, và đánh giá sau khi nhập học. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Minh Hương (2021) tại Việt Nam nhấn mạnh rằng chọn trường là kết quả của việc sàng lọc thông tin đa nguồn để tìm cơ sở đáp ứng tốt nhất yêu cầu học tập và trải nghiệm sống. Trong bối cảnh TP.

HCM, chọn trường ĐH, đặc biệt là Trường ĐH FPT TP. HCM, phản ánh sự ưu tiên cho các yếu tố như uy tín trong công nghệ thông tin, cơ hội việc làm (tỷ lệ 97%), học phí ổn định, và sự ủng hộ từ gia đình, bạn bè – yếu tố được Trần Văn Quý và Cao Hào Thi (2009) ghi nhận. Do đó, "chọn trường đại học" được hiểu là hành vi cuối cùng của SV khi cam kết theo học, dựa trên sự phù hợp giữa kỳ vọng cá nhân và các đặc điểm thực tế của trường. Tầm quan trọng của quyết định chọn trường ở bậc đại học Tầm quan trọng của quyết định chọn trường ở bậc đại học được định nghĩa là mức độ ảnh hưởng lâu dài của lựa chọn này đối với sự phát triển cá nhân, cơ hội nghề 11 nghiệp, và định hướng cuộc sống của SV, đồng thời phản ánh vai trò chiến lược của cơ sở giáo dục trong việc thu hút và giữ chân người học.

Theo Chapman (1981), quyết định chọn trường ở bậc đại học không phải là một hành động đơn lẻ mà là một quyết định mang tính chiến lược, tác động đến môi trường học tập, mạng lưới quan hệ xã hội, và triển vọng nghề nghiệp trong tương lai, từ đó định hình hành vi và thành công lâu dài của SV. Nghiên cứu của Hossler và cộng sự (1989) nhấn mạnh rằng quyết định này có tầm quan trọng cao do nó ảnh hưởng đến tỷ lệ tốt nghiệp, mức độ hài lòng, và mức độ cạnh tranh trên thị trường lao động, đặc biệt trong bối cảnh giáo dục ngày càng cạnh tranh. Tại Việt Nam, Nguyễn Duy Thọc và Lê Ngọc Minh Khuê (2021) chỉ ra rằng quyết định chọn trường ở bậc đại học là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến xu hướng bỏ học hoặc chuyển trường, đặc biệt tại các thành phố lớn như TP. HCM, nơi áp lực cạnh tranh tuyển sinh và chất lượng giáo dục ngày càng gia tăng.

Nghiên cứu của Trần Văn Quý và Cao Hào Thi (2009) bổ sung rằng tầm quan trọng này còn nằm ở việc chọn được trường phù hợp giúp tối ưu hóa các nguồn lực như tài chính và thời gian của gia đình, đồng thời đáp ứng kỳ vọng xã hội từ gia đình và cộng đồng. Hơn nữa, theo Lê Thị Thanh Giao và cộng sự (2023), quyết định này có ý nghĩa chiến lược đối với các trường ĐH, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến danh tiếng, tỷ lệ tuyển sinh, và khả năng cạnh tranh trong bối cảnh tự chủ giáo dục. Do đó, trong bối cảnh đề tài, tầm quan trọng của quyết định chọn trường ĐH FPT TP. HCM được hiểu là yếu tố then chốt cho sự phát triển cá nhân của SV (về học thuật và nghề nghiệp) và đóng góp cho chiến lược phát triển của trường trong môi trường giáo dục cạnh tranh tại TP.

Các lý thuyết ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học 2. Thuyết Hành vi Hoạch định (TPB) Lý Thuyết Hành vi Hoạch định (Theory of Planned Behavior – TPB) do Ajzen (1991) phát triển, kế thừa và mở rộng Lý thuyết Hành động Hợp lý (Theory of Reasoned Action – TRA), là một trong những khung lý thuyết nền tảng trong nghiên cứu hành vi có kế hoạch.