Đặt vấn đề Như chúng ta được biết đến kinh tế hộ gia đình là tổ chức kinh tế của gia đình, ở đó các thành viên chung tài sản, cùng chung công sức nhau để tạo ra hoạt động kinh tế chung. Kinh tế hộ gia đình đóng một vai trò to lớn trong phát triển kinh tế của toàn xã hội, mô hình quan trọng trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế vĩ mô nhà nước. Xã Nậm Cuổi, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu là 1 xã miền núi biên giới, một trong những xã có điều kiện kinh tế khó khăn trong toàn tỉnh. Phát triển kinh tế trên địa bàn xã Nậm Cuổi một phần giúp tăng trưởng kinh tế, đồng thời trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục cũng đạt được nhiều chuyển biến tích cực.
Mặc dù đạt được nhiều thành tựu kinh tế xã hội nhưng năng suất và sản lượng các loại cây trồng vật nuôi chưa cao. Có sự chênh lệch rất lớn về giữa nhóm hộ nghèo và nhóm không thuộc hộ nghèo trên địa bàn xã. Vẫn chưa có một nghiên cứu chuyên sâu nào được thực hiện trên địa bàn xã Nậm Cuổi, huyện Sìn Hồ - tỉnh Lai Châu về vấn đề này. Trên cơ sở phân tích tác động của các yếu tố, bao gồm: Đất đai, lao động, trình độ học vấn và vốn sản xuất, bài viết này sẽ đưa ra những khuyến nghị chính sách hữu ích góp phần phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn xã Nậm Cuổi - huyện Sìn Hồ - tỉnh Lai Châu.
Xuất phát từ thực trạng đó tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế của hộ nghèo trên địa bàn xã Nậm Cuổi - Sìn Hồ - Lai Châu”. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế hộ nghèo từ đó nhằm đưa ra các giải pháp để góp phần phát triển kinh tế trên địa bàn xã Nậm Cuổi - huyện Sìn Hồ - tỉnh Lai Châu. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được thực trạng phát triển kinh tế của hộ nghèo trong năm 2021.
- Xác định và phân tích được các yếu tố có ảnh hưởng đến kinh tế hộ nghèo. - Đề xuất một số giải pháp phát triển kinh tế của hộ nghèo nhằm nâng cao đời sống của người dân tại địa bàn xã Nậm Cuổi - Sìn Hồ - Lai Châu. Ý nghĩa khoa học và ứng dụng thực tiễn 1. Ý nghĩa khoa học - Đây là cơ sở khoa học có thể áp dụng trong thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế hộ nghèo.
- Nâng cao kiến thức, kỹ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế. - Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học tập, nghiên cứu. Ý nghĩa thực tiễn - Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến kinh tế hộ nghèo tại xã Nậm Cuổi, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu là căn cứ để cơ quan chức năng tăng cường công tác đôn đốc, tuyên truyền giáo dục nhận thức của người dân về phát triển kinh tế hộ nghèo trên địa bàn. - Cung cấp cơ sở khoa học để phục vụ trong việc tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế hộ nghèo tại xã Nậm Cuổi - Sìn Hồ - Lai Châu.
3 PHẦN 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế hộ * Nhóm nhân tố thuộc điều kiện tự nhiên: - Vị trí địa lý và đất đai: Vị trí địa lý có tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế của các hộ. Ví dụ cụ thể những hộ nông dân có nhà gần đường, gần các cơ sở trường học, bệnh viện, gần trung tâm các khu công nghiệp, đô thị lớn.
đồng nghĩa với họ sẽ có điều kiện phát triển kinh tế. Công việc chủ yếu của hộ nông dân là sản xuất nông nghiệp, đất đai là tư liệu quan trọng không thể thiếu trong quá trình phát triển kinh tế. Do vậy địa hình đất đai, và tính thổ nhưỡng có liên quan tới từng loại nông sản, tới số lượng và chất lượng sản phẩm, tới giá trị sản phẩm và lợi nhuận thu được. - Khí hậu thời tiết và môi trường sinh thái: Khí hậu là yếu tố quan trọng có ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất nông nghiệp.
Điều kiện thời tiết, khí hậu, lượng mưa, độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng. có mối quan hệ chặt với nhau để từ đó các hộ có thể đánh giá loại hình đất đó nên trồng, chăn nuôi nông sản gì cho phù hợp. Thực tế cho thấy ở những nơi thời tiết khí hậu thuận lợi, ôn hòa quanh năm sẽ thuận lợi để vùng đó phát triển kinh tế, đồng thời tránh được những rủi ro về thiên tai, hạn hán. Môi trường sinh thái cũng ảnh hưởng đến phát triển kinh tế, nhất là môi trường sinh thái nguồn nước.
Bởi vì các sinh vật muốn tồn tại thì cần môi trường thuận lợi cho cây trồng, con gia súc phát triển tốt, năng suất thu được sẽ cao. 4 * Nhóm nhân tố thuộc kinh tế và tổ chức, quản lý: - Trình độ học vấn và kỹ năng lao động: Người lao động phải có trình độ học vấn và kỹ năng lao động để tiếp thu những tiến bộ khoa học kỹ thuật và kinh nghiệm sản xuất hiện đại. Trong sản xuất, phải có kiến thức chuyên môn, kỹ thuật, trình độ quản lý mới áp dụng thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất nhằm mang lại lợi nhuận. Điều này là rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả trong sản xuất kinh doanh của hộ.
- Vốn: Trong sản xuất nói chung và sản xuất nông nghiệp nói riêng, vốn là yếu tố đảm bảo cho các hộ nông dân về tư liệu sản xuất, vật tư nguyên liệu cũng như thuê nhân công để tiến hành sản xuất. Vốn là điều kiện không thể thiếu, là yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất và lưu thông sản phẩm. - Công cụ sản xuất: Công cụ lao động có vai trò quan trọng đối với việc thực hiện các biện pháp kỹ thuật sản xuất. Muốn sản xuất có hiệu quả, năng suất cao cần phải sử dụng các dụng cụ sản xuất phù hợp.
Năng suất cây trồng, vật nuôi không ngừng tăng lên, chất lượng sản phẩm tốt hơn, do đó công cụ sản xuất cũng cần ngày càng được cải tiến để kết quả và hiệu quả trong sản xuất của các nông hộ đạt hiệu quả cao. - Cơ sở hạ tầng: Cơ sở hạ tầng bao gồm: đường giao thông, hệ thống thuỷ lợi, hệ thống điện, nhà xưởng, trang thiết bị nông nghiệp., đây là những yếu tố quan trọng trong phát triển sản xuất của kinh tế hộ nông dân, thực tế cho thấy, nơi nào cơ sở hạ tầng phát triển nơi đó sản xuất phát triển, thu nhập tăng, đời sống của các nông hộ được ổn định và cải thiện. Ở vùng sâu vùng xa vẫn còn hệ thống giao 5 thông tắc nghẽn bởi địa hình khó khăn và hiểm trở, nhà nước cần bổ sung thêm chính sách hỗ trợ tu sửa giúp người dân thuận tiện tham gia sản suất. - Thị trường: Trong cơ chế thị trường, các hộ sẽ phụ thuộc vào thị trường là chính, thị trường là yếu tố quyết định hộ nên sản xuất gì, các hộ nông dân hoàn toàn tự do lựa chọn loại sản phẩm mà thị trường cần trong điều kiện sản xuất của họ.
Từ đó, kinh tế hộ nông dân mới có điều kiện phát triển. - Hình thức và mức độ liên kết hợp tác trong mối quan hệ sản xuất kinh doanh: Để đáp ứng yêu cầu của thị trường về sản phẩm, các hộ nông dân cần liên kết hợp tác với nhau hỗ trợ nhau về vốn, kỹ thuật và giúp nhau tiêu thụ sản phẩm “sản phẩm tôi bán bạn cần. Bạn bán tôi mua”. Nhờ có các hình thức liên kết, hợp tác mà các hộ nông dân có điều kiện áp dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật và công nghệ mới vào sản xuất nhằm nâng cao năng suất từ đó phát triển kinh tế theo hướng bền vững.
* Nhóm nhân tố thuộc khoa học kỹ thuật và công nghệ. - Kỹ thuật canh tác: Ở mỗi vùng có khác nhau về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, với yêu cầu của các hộ khác nhau về hình thức phát triển kinh tế nên đòi hỏi phải có kỹ thuật khác nhau. Trong nông nghiệp, tập quán, kỹ thuật của từng hộ, từng vùng, từng địa phương có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế nông hộ. - Ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ: Sản xuất của hộ nông dân không thể tách rời những tiến bộ khoa học kỹ thuật, vì nó tạo ra những cây trồng vật nuôi mang lại giá trị hiệu quả kinh tế cao.
Nhờ có công nghệ khoa học mà các yếu tố sản xuất như lao động, đất đai, máy móc kết hợp với nhau để tạo ra sản phẩm nông nghiệp tiên tiến hiện 6 đại. Như vậy, ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp có tác dụng thúc đẩy kinh tế phát triển. * Nhóm nhân tố thuộc quản lý vĩ mô của Nhà nước Nhóm nhân tố này không trực tiếp tác động đến nền kinh tế hộ gia đình, nhưng nó gián tiếp đến việc giúp tăng trưởng kinh tế các hộ nông dân, gồm có chính sách, chủ trương của Đảng và Nhà nước như: chính sách thuế, chính sách ruộng đất, chính sách bảo hộ, trợ giá nông sản phẩm, miễn thuế cho sản phẩm mới, chính sách cho vay vốn, giải quyết việc làm, chính sách đối với đồng bào đi xây dựng vùng kinh tế mới.Các chính sách này có ảnh hưởng rất lớn đến phát triển kinh tế nông hộ và là công cụ đắc lực để Nhà nước can thiệp có hiệu quả vào sản xuất nông nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ nông dân phát triển kinh tế hộ. Một số khái niệm liên quan 2.
Khái niệm phát triển và phát triển kinh tế * Phát triển: là quá trình thay đổi toàn diện nền kinh tế, bao gồm sự tăng thêm về quy mô sản lượng, cải thiện về cơ cấu, hoàn thiện thể chế nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống. [11] - Các nhà kinh tế học đã chỉ ra rằng: Phát triển không chỉ bao gồm tăng trưởng kinh tế mà còn phải bao gồm cả thu hẹp sự bất bình đẳng, xoá bỏ đói nghèo, cải cách cơ cấu xã hội và thể chế quốc gia để đảm bảo quyền lợi của đa số dân cư tham gia hoạt động chính trị - kinh tế- xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội và trình độ văn hoá của đa số nông dân.