BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM PHAN TRƯỜNG VŨ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG VAY VỐN NGÂN HÀNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM PHAN TRƯỜNG VŨ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG VAY VỐN NGÂN HÀNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM Chuyên ngành : Tài chính - Ngân hàng Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. SỬ ĐÌNH THÀNH TP. Hồ Chí Minh - Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS. Sử Đình Thành. Các số liệu nêu trong luận văn hoàn toàn trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và chưa từng được công bố trong các công trình nghiên cứu trước đây. HCM, tháng 10 năm 2015 Tác giả luận văn PHAN TRƯỜNG VŨ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH VÀ ĐỒ THỊ CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .1 GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU : .2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU .3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU .4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: .5 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI:. 3 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG VAY VỐN NGÂN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA . NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA . Khái niệm về DNNVV . Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế . TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA .1 Cơ sở lý luận chung về tín dụng ngân hàng .1 Khái niệm và đặc điểm tín dụng ngân hàng . Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV .3 CÁC NGHIÊN CỨU VỀ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG VAY VỐN NGÂN HÀNG CỦA DNNVV .1 Nghiên cứu ở nước ngoài .2 Nghiên cứu ở Việt Nam . 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng vay vốn ngân hàng của DNNVV .1 Các nhân tố xuất phát từ năng lực nội tại của doanh nghiệp .1 Tổng tài sản của doanh nghiệp .2 Ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp .3 Số năm hoạt động của doanh nghiệp .4 Doanh thu của doanh nghiệp .5 Tài sản đảm bảo .6 Trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp .7 Quan hệ với ngân hàng .8 Khả năng đáp ứng các điều kiện của ngân hàng : .9 Phương án kinh doanh của doanh nghiệp : .10 Lịch sử quan hệ tín dụng của doanh nghiệp : .2 Các nhân tố xuất phát từ tình hình kinh tế vĩ mô .1 Sự phát triển của nền kinh tế .2 Chính sách tiền tệ của Chính phủ .3 Lạm phát của nền kinh tế .4 Hệ thống pháp luật.3 Các nhân tố xuất phát từ phía ngân hàng thương mại .1 Nguồn vốn của Ngân hàng .2 Chính sách tín dụng.3 Chiến lược kinh doanh của Ngân hàng .5 ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI : . 30 Kết luận chương 2 . 31 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN TPHCM .1 TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN XUẤT NHẬP LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com KHẨU VIỆT NAM . Lịch sử hình thành và phát triển . Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân Hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam .2 THỰC TRẠNG CHO VAY DNNVV TẠI EXIMBANK TRÊN ĐỊA BÀN TP.3 THỰC TRẠNG TIẾP CẬN VỐN VAY NGÂN HÀNG CỦA CÁC DNNVV41 Kết luận chương 3 . 44 CHƯƠNG 4 : PHƯƠNG PHÁP, DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . MÔ HÌNH SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU . Mô hình cơ sở . Mô hình tổng quát .2 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG VAY VỐN NGÂN HÀNG CỦA DNNVV TẠI EXIMBANK TRÊN ĐỊA BÀN TP.1 Nghiên cứu định tính .2 Đặc điểm các DNNVV được khảo sát .1 Thời gian hoạt động .2 Lĩnh vực hoạt động .3 Thông tin về người quản lý doanh nghiệp.4 Một số thông tin về tài chính doanh nghiệp .5 Tình hình tiếp cận vốn Eximbank địa bàn TP.HCM của các DNNVV được khảo sát giai đoạn 2012 - 2014 .3 Nghiên cứu định lượng .1 Mô hình nghiên cứu thực nghiệm .2 Kết quả nghiên cứu định lượng . 59 Kết luận chương 4 . 64 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ CÁC KIẾN NGHỊ . 65 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 CÁC KẾT QUẢ CHÍNH CỦA LUẬN VĂN : .2 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI KHẢ NĂNG VAY VỐN CỦA CÁC DNNVV TẠI EXIMBANK TRÊN ĐỊA BÀN TP.1 Đối với các DNNVV .1 Về ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp : .2 Về trình độ học vấn của người quản lý doanh nghiệp .3 Về mối quan hệ với Eximbank .4 Về phương án kinh doanh của doanh nghiệp .5 Về tài sản đảm bảo của doanh nghiệp .6 Về lịch sử trả nợ của doanh nghiệp .2 Đối với Eximbank .1 Về tài sản đảm bảo vay vốn ngân hàng .2 Về trình độ của đội ngũ CBNV trực tiếp thực hiện thẩm định DNNVV .3 Kiến nghị với các cấp có thẩm quyền .1 Thành lập tổ chức tài chính chuyên doanh cho DNNVV .2 Nhanh chóng đưa quỹ hỗ trợ DNNVV sớm đi vào hoạt động .3 Hỗ trợ về thông tin, công tác đào tạo cho các DNNNV .3 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI .4 HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO . 75 Kết luận chương 5 . 77 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Phân loại DNNVV theo Liên minh Châu Âu Bảng 2.2: Tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa của một số quốc gia và khu vực Bảng 2.3: Phân loại DNNVV theo lĩnh vực kinh tế Bảng 4.1 : Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay của Eximbank đối với các DNNVV Bảng 4.2 Thời gian hoạt động của các DNNVV được khảo sát từ 2012 đến 2014 Bảng 4.3 Lĩnh vực hoạt động của các DNNVV được khảo sát từ 2012 đến 2014 Bảng 4.4 Một số chỉ tiêu tài chính của DNNVV được khảo sát từ năm 2012 đến 2014 Bảng 4.5 Tỷ lệ DNNVV đã từng có quan hệ tín dụng tại Eximbank trên địa bàn TP.HCM từ năm 2012 đến 2014 Bảng 4.6 Diễn giải các biến trong mô hình thực nghiệm Bảng 4.7 Kết quả ước lượng mô hình tiếp cận vốn Eximbank trên địa bàn TP.HCM của DNNVV Bảng 4.8 Kiểm định mô hình Bảng 4.9 Mức độ dự báo của mô hình tổng thể LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH VÀ ĐỒ THỊ Hình 3.1 Tình hình cho vay của EximBank khu vực TP.HCM giai đoạn 2010 – 2014 Hình 3.2 Tình hình cho vay tại Eximbank khu vực TP.HCM theo đối tượng khách hàng giai đoạn 2010 – 2014 Hình 3.3 Tình hình cho vay khách hàng doanh nghiệp tại EximBank phân theo kỳ hạn vay vốn giai đoạn 2010-2014 Hình 3.4 Tình hình cho vay DNNVV tại Eximbank khu vực TP.HCM giai đoạn 2010 – 2014 Hình 3.5 Tỷ trọng dư nợ tín dụng của Eximbank đối với DNNNV trên địa bàn Tp.HCM phân theo loại hình doanh nghiệp năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU : Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tồn tại và phát triển ở tất cả các quốc gia trên thế giới như một thành phần tất yếu của nền kinh tế. Ở nước ta, phát triển DNNVV là một nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trên thực tế, doanh nghiệp vừa và nhỏ đã trở thành một nhân tố năng động ở Việt Nam, góp phần đáng kể tạo ra việc làm, nâng cao thu nhập, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và góp phần xoá đói giảm nghèo. Trong những năm vừa qua, nhờ các chủ trương đúng đắn của Đảng, chính sách thông thoáng và kịp thời của Nhà nước nên số lượng các doanh nghiệp nhỏ và vừa hình thành và phát triển rất nhanh. Hiện nay, các doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm hơn 90% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế quốc dân. Với số lượng đông đảo, các doanh nghiệp nhỏ và vừa đã và đang có những đóng góp to lớn vào sự phát triển chung của đất nước. Theo số liệu công bố của các cơ quan chức năng, hiện tại doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng góp trên 40% GDP, thu hút trên 50% tổng số lao động, chiếm 17,26% tổng nguồn thu ngân sách nhà nước. Như vậy, các doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia ở nhiều phương diện khác nhau từ đóng góp vào ngân sách nhà nước, cung cấp hàng tiêu dùng, đến tạo công ăn việc làm, giảm các tệ nạn xã hội, góp phần to lớn vào sự phát triển. Sự ổn định, phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ ảnh hưởng và quyết định đến sự ổn định và phát triển chung của đất nước. Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế tài chính lớn nhất cả nước nên tập trung rất nhiều tổ chức kinh tế, tổ chức tín dụng và các định chế tài chính trung gian. Mặc dù tiềm năng của các DNNVV tại TP.HCM là rất lớn nhưng việc tiếp cận vốn ngân hàng của các DNNVV rất hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đã gia nhập WTO và các DNNNV rất cần vốn để đầu tư, đổi mới công nghệ nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài. Tuy nhiên, trong năm 2014, chỉ có 30% các doanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận được vốn từ ngân hàng, 70% còn lại phải sử dụng vốn tự có hoặc vay từ nguồn khác với chi phí rất cao. Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam là một trong những ngân hàng hàng đầu Việt Nam với khách hàng mục tiêu trong vài năm trở lại đây là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong vòng hai năm trở lại đây, mặc dù dư nợ cho vay DNNVV của Eximbank có chiều hướng tăng nhưng vẫn chưa tương xứng với số lượng hàng trăm ngàn DNNVV đang hoạt động tại Tp. Vẫn còn rất nhiều doanh nghiệp muốn vay vốn tại Eximbank để phục vụ kế hoạch sản xuất kinh doanh nhưng vẫn chưa được ngân hàng chấp thuận cho vay vốn, trong khi tình trạng thừa vốn vẫn đang diễn ra. Vậy nguyên nhân xuất phát từ đâu? Phải chăng không có sự “gặp gỡ” nhau giữa DNNVV và Eximbank.
