Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng ...

Khám phá các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận của công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong luận văn thạc sĩ UEH.

• Tác giả: Trần Thị Mỹ Trinh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu nước ngoài liên quan đến chất lượng lợi nhuận
• 1.2. Các nghiên cứu trong nước liên quan đến chất lượng lợi nhuận
• 1.3. Các nhân tố tác động đến chất lượng lợi nhuận. Tóm lược kết quả nghiên cứu liên quan. Khoảng trống nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Chất lượng báo cáo tài chính
• 2.2. Quản trị lợi nhuận
• 2.3. Chất lượng lợi nhuận
• 2.4. Lý thuyết đại diện
• 2.5. Lý thuyết thông tin bất cân xứng
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Dữ liệu nghiên cứu và thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đề xuất, gợi ý từ kết quả nghiên cứu
• 5.2. Đối với cơ quan quản lý nhà nước
• 5.3. Đối với công ty niêm yết
• 5.4. Đối với công ty kiểm toán
• 5.5. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận

Chất lượng lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam là một chủ đề quan trọng, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư và nhà nghiên cứu. Chất lượng lợi nhuận không chỉ phản ánh tình hình tài chính của công ty mà còn ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố chính tác động đến chất lượng lợi nhuận, từ đó đưa ra những nhận định và khuyến nghị cho các bên liên quan.

1.1. Định nghĩa chất lượng lợi nhuận và tầm quan trọng

Chất lượng lợi nhuận được định nghĩa là mức độ mà lợi nhuận báo cáo phản ánh thực tế tài chính của công ty. Nó có vai trò quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Theo Dechow và cộng sự (2010), chất lượng lợi nhuận tốt sẽ giúp các nhà đầu tư có cái nhìn chính xác hơn về tình hình tài chính của công ty.

1.2. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận

Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận bao gồm quản lý tài chính, chi phí vốn, và các yếu tố bên ngoài như chính sách kinh tế và cạnh tranh trong ngành. Nghiên cứu cho thấy rằng các công ty có chiến lược quản lý tài chính tốt thường có chất lượng lợi nhuận cao hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong việc đánh giá chất lượng lợi nhuận

Việc đánh giá chất lượng lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính, sự can thiệp của các yếu tố bên ngoài, và sự không đồng nhất trong phương pháp đánh giá là những khó khăn chính.

2.1. Thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính

Nhiều công ty niêm yết không cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác trong báo cáo tài chính, dẫn đến việc nhà đầu tư khó khăn trong việc đánh giá chất lượng lợi nhuận. Theo thống kê, tỷ lệ sai lệch sau kiểm toán vẫn còn cao, cho thấy sự cần thiết phải cải thiện tính minh bạch.

2.2. Sự can thiệp của các yếu tố bên ngoài

Các yếu tố như chính sách kinh tế, tình hình thị trường và sự cạnh tranh trong ngành có thể ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận. Những biến động này có thể làm thay đổi cách thức mà các công ty báo cáo lợi nhuận, từ đó ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.

III. Phương pháp nghiên cứu và giải pháp cải thiện chất lượng lợi nhuận

Để đánh giá chất lượng lợi nhuận, nghiên cứu sử dụng các phương pháp định tính và định lượng. Các mô hình hồi quy được áp dụng để phân tích dữ liệu và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận.

3.1. Phương pháp định tính trong nghiên cứu

Phương pháp định tính được sử dụng để xác định các yếu tố tác động đến chất lượng lợi nhuận. Qua phỏng vấn và khảo sát, nghiên cứu đã thu thập được nhiều thông tin quý giá từ các chuyên gia trong ngành.

3.2. Phương pháp định lượng và mô hình hồi quy

Nghiên cứu áp dụng mô hình hồi quy gộp và mô hình tác động cố định để phân tích dữ liệu. Kết quả cho thấy các yếu tố như quy mô doanh nghiệp và chi phí vốn có tác động đáng kể đến chất lượng lợi nhuận.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng chất lượng lợi nhuận của các công ty niêm yết có sự khác biệt rõ rệt giữa các ngành. Các công ty có chiến lược quản lý tài chính tốt thường có chất lượng lợi nhuận cao hơn, trong khi các công ty lớn hơn lại gặp khó khăn trong việc duy trì chất lượng lợi nhuận.

4.1. Kết quả nghiên cứu về chất lượng lợi nhuận

Nghiên cứu chỉ ra rằng các công ty được kiểm toán có chất lượng lợi nhuận bền vững hơn. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của kiểm toán trong việc nâng cao chất lượng báo cáo tài chính.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện chất lượng lợi nhuận của các công ty niêm yết. Các nhà quản lý có thể sử dụng thông tin này để đưa ra các quyết định chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

V. Kết luận và tương lai của chất lượng lợi nhuận

Chất lượng lợi nhuận là một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận, và việc cải thiện chất lượng này là cần thiết để thu hút đầu tư và nâng cao tính minh bạch.

5.1. Tóm tắt các yếu tố ảnh hưởng

Các yếu tố như quản lý tài chính, chi phí vốn và chính sách kinh tế đều có tác động đến chất lượng lợi nhuận. Việc nhận diện và quản lý các yếu tố này là rất quan trọng.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phát triển các mô hình đánh giá chất lượng lợi nhuận mới, cũng như nghiên cứu sâu hơn về tác động của các yếu tố bên ngoài đến chất lượng lợi nhuận.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ------ TRẦN THỊ MỸ TRINH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG LỢI NHUẬN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ------ TRẦN THỊ MỸ TRINH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG LỢI NHUẬN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành : Kế toán Mã số : 8340301 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Nguyễn Thị Thu TP. Hồ Chí Minh - Năm 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng luận văn: “Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam” là bài nghiên cứu của chính tôi. Ngoại trừ những tài liệu tham khảo được trích dẫn trong luận văn này, tôi cam đoan rằng toàn phần hay những phần nhỏ của luận văn này chưa từng được công bố hoặc được sử dụng để nhận bằng cấp ở những nơi khác. Không có sản phẩm / nghiên cứu nào của người khác được sử dụng trong luận văn này mà không được trích dẫn theo đúng quy định. Luận văn này chưa bao giờ được nộp để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các trường đại học hoặc cơ sở đào tạo khác. Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2018. Trần Thị Mỹ Trinh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG TÓM TẮT PHẦN MỞ ĐẦU . Lý do thực hiện đề tài: . Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Đối tượng nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của nghiên cứu . Kết cấu luận văn . 5 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU . Các nghiên cứu nước ngoài liên quan đến chất lượng lợi nhuận . Các nghiên cứu trong nước liên quan đến chất lượng lợi nhuận . Các nhân tố tác động đến chất lượng lợi nhuận. Tóm lược kết quả nghiên cứu liên quan. Khoảng trống nghiên cứu . 19 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 . 21 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT . Chất lượng báo cáo tài chính . 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quản trị lợi nhuận . Chất lượng lợi nhuận . Lý thuyết đại diện . Lý thuyết thông tin bất cân xứng . 28 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 . 30 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Phương pháp nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu . 35 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 . 37 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN . Dữ liệu nghiên cứu và thống kê mô tả . Kết quả nghiên cứu . 41 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 . 49 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Đề xuất, gợi ý từ kết quả nghiên cứu . Đối với cơ quan quản lý nhà nước . Đối với công ty niêm yết. Đối với công ty kiểm toán . Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai . 53 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 . 54 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BCTC Báo cáo tài chính Big4 Nhóm các công ty Kiểm toán, gồm: Ernst & Young, Deloitte Touche, KPMG và PriceWaterhouseCoopers FEM Fixed Effects Model (Fixed Effects Model) POLS Mô hình hồi quy gộp (Pooled Ordinary Least Squared) REM Random Effects Model (Random Effects Model) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Bảng tổng hợp tác động những nhân tố tác động đến chất lượng lợi nhuận doanh nghiệp từ các nghiên cứu liên quan . Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu . Ma trận hệ số tương quan . Kết quả ước lượng các yếu tố tác động đến chất lượng lợi nhuận trên khía cạnh tính bền vững (Persistence) . Kết quả ước lượng các yếu tố tác động đến chất lượng lợi nhuận trên khía cạnh khả năng dự cáo (Predictability) . Kết quả ước lượng các yếu tố tác động đến chất lượng lợi nhuận trên khía cạnh tính biến động (Variability) . Kết quả ước lượng các yếu tố tác động đến chất lượng lợi nhuận về khả năng lợi nhuận doanh nghiệp có dấu hiệu điều chỉnh (Smoothing) . 47 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TÓM TẮT Trong nghiên cứu này, tác giả sử dụng các kỹ thuật ước lượng cho dữ liệu bảng bao gồm: mô hình hồi quy gộp, mô hình tác động cố định, mô hình tác động ngẫu nhiên để nhận diện các nhân tố tác động đến chất lượng lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Kết quả cho thấy các yếu tố được đưa vào nghiên cứu đều thể hiện tác động có ý nghĩa về mặt thống kê đến ít nhất một khía cạnh trong tất cả bốn khía cạnh của chất lượng lợi nhuận gồm: tính bền vững của lợi nhuận, khả năng dự báo của lợi nhuận, tính biến động của lợi nhuận và cuối cùng là khả năng cho thấy lợi nhuận của doanh nghiệp bị can thiệp trên báo cáo tài chính. Các phương pháp ước lượng cho dữ liệu bảng tĩnh (Static Panel Data Techniques) được sử dụng tương ứng với các giả định khác nhau về mặt kinh tế lượng. Mô hình hồi quy gộp không xem xét các đặc điểm riêng của các đối tượng (characteristics). Mặt khác, mô hình tác động cố định lại xem xét đến các đặc điểm riêng này nhưng với giả định rằng các đặc điểm riêng phải cố định. Mô hình tác động ngẫu nhiên lại giả định các đặc điểm riêng là ngẫu nhiên. Mặc dù giả định đối với mỗi kỹ thuật ước lượng khác nhau nhưng các kết quả ước lượng thể hiện tính ổn định và bền vững khi dấu của các hệ số tác động có ý nghĩa thống kê không đổi khi tác giả các kỹ thuật ước lượng khác nhau cho thấy mức độ tin cậy của kết quả nghiên cứu có thể trả lời câu hỏi nghiên cứu đặt ra. Kết quả nghiên cứu cho thấy trung bình chất lượng lợi nhuận bền vững hơn đối với các công ty được kiểm toán và các thông tin trên báo cáo tài chính cũng ít có dấu hiệu bị can thiệp hơn các công ty không được kiểm toán. Mặt khác, quy mô của doanh nghiệp thể hiện tác động không tốt đến tính bền vững và sự ổn định trong chất lượng lợi nhuận của doanh nghiệp. Ngoài ra, việc sử dụng nợ còn được tìm thấy làm giảm khả năng dự báo lợi nhuận của doanh nghiệp. Hơn nữa, số năm doanh nghiệp có lợi nhuận âm có tác động tiêu cực đến sự bền vững của lợi nhuận nhưng lại là dấu hiệu tích cực cho thất doanh nghiệp ít có dấu hiệu cho thấy báo cáo tài chính bị can thiệp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do thực hiện đề tài: Trong những năm gần đây, chất lượng lợi nhuận đã nổi lên là vấn đề quan tâm của các nhà phân tích, các nhà đầu tư, các nhà quản lý và những đối tượng khác tham gia thị trường (Lipe, 1990). Bellovary và cộng sự (2005) cho rằng chất lượng lợi nhuận là yếu tố quan trọng để đánh giá tình hình tài chính của một doanh nghiệp, chất lượng lợi nhuận phụ thuộc vào mức độ lợi nhuận thực được báo cáo cũng như dùng các con số lợi nhuận này để dự báo lợi nhuận trong tương lai. Chất lượng lợi nhuận đã thu hút được sự chú ý của các nhà nghiên cứu và doanh nhân vì nó kết hợp nhiều thông tin hơn về hoạt động của công ty và báo cáo tài chính, và do đó có thể ảnh hưởng đến hiệu quả công ty (Minnis và Shroff, 2017). Chất lượng lợi nhuận là mức độ mà con số lợi nhuận phản ánh thực tế tài chính của một công ty (Dechow và cộng sự, 2010). Chất lượng lợi nhuận còn phản ánh khả năng lợi nhuận doanh nghiệp tồn tại, duy trì trong tương lai (Richardson và cộng sự, 2001). Khi chất lượng lợi nhuận của doanh nghiệp không ổn định là dấu hiệu cho thấy sự không chắc chắn về lợi nhuận, hàm ý rủi ro cho hoạt động của công ty trong tương lai (Minnis và Shroff, 2017). Chất lượng lợi nhuận tốt sẽ cung cấp những con số lợi nhuận đáng tin cậy cho việc dự đoán lợi nhuận trong tương lai; từ đó, hỗ trợ các nhà quản trị doanh nghiệp đưa ra những quyết định quản lý đúng đắn, cũng như hỗ trợ các nhà đầu tư khi ra quyết định đầu tư. Cải thiện chất lượng lợi nhuận trong doanh nghiệp sẽ giúp cải thiện tính minh bạch của thị trường; đồng thời, giúp làm giảm các vấn đề liên quan đến chi phí đại diện và vấn đề bất cân xứng thông tin trên thị trường (Penman, 2003). Báo cáo tài chính là nguồn chính cung cấp thông tin ra bên ngoài về tình hình tài chính và hiệu quả hoạt động của một công ty. Trong đó, con số lợi nhuận là chỉ số quan trọng nhất của công ty để cung cấp thông tin hữu ích về giá trị của công ty và có ảnh hưởng lớn trong việc ra quyết định (Schipper và Vincent, 2003, Francis và LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 cộng sự, 2004). Vì vậy, chất lượng lợi nhuận là một phần quan trọng của các báo cáo tài chính vì thể hiện lợi nhuận đạt được của công ty. Lợi nhuận kế toán giúp đánh giá lợi nhuận của công ty, nhưng nhà đầu tư không chỉ cân nhắc về những con số lợi nhuận mà còn quan tâm đến chất lượng lợi nhuận. Do lợi nhuận là một trong những chỉ tiêu quan trọng, được sử dụng để đánh giá hiệu quả hoạt động, quyết định đến giá cổ phiếu của công ty, vì vậy thời gian qua có nhiều lo ngại, sai phạm trọng yếu dẫn đến chênh lệch lợi nhuận trước và sau kiểm toán báo cáo tài chính. Thực tế những năm qua trên thị trường chứng khoán cho thấy tỷ lệ sai lệch sau kiểm toán rất cao, tuy nhiên đang có xu hướng giảm dần qua các năm. Xét riêng cho chỉ tiêu lợi nhuận, số liệu thống kê của Vietstock từ năm 2012 đến 6 tháng năm 2015 cho thấy mỗi năm tỷ lệ doanh nghiệp niêm yết có điều chỉnh sau kiểm toán đều trên mức 70%, còn 6 tháng đầu năm 2015 cũng chiếm quá bán 52%. Đây là một cảnh báo rất lớn về chất lượng báo cáo tài chính và độ minh bạch về số liệu kế toán do doanh nghiệp tự lập.