CHƯƠNG I: QUY ĐỊNH CUA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015 VE CÁC HÌNH PHẠT CHÍNH NHẸ HƠN HÌNH PHẠT TÙ 1. Khái niệm, đặc điểm của các hình phạt chính nhẹ hơn hình phạt tù 1. Khái niệm các hình phạt chính nhẹ hơn hình phạt từ Trong lĩnh vực khoa học hình sự, tội pham vả hinh phạt thuộc những đối tượng nghiên cứu chủ yêu va quan trọng nhất. Để hiểu được khái niệm các hình.
phạt chính nhẹ hơn hình phạt tù thi trước hết cân phải hiểu được khái niệm hình. Khái niệm hình phat trong luật hình sự Việt Nam được nhiễu nha nghiên cứu đưa ra nhiễu quan điểm khác nhau. Tuy nhiên, BLHS năm 2015 ra đời thi khái niệm về hình phạt có sự mỡ rộng hơn trước so với BLHS năm 1909, áp dung đổi với cả phap nhân thương mại phạm tôi. Tại Điều 30 BLHS năm 2015 quy định “Hình phat là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước được quy đmh trong Bộ iuật này, do Tòa án quyết đinh áp dung đối với người hoặc pháp nhân thương mat phạm tội nhằm tước bô hoặc ham chỗ quyền, lợi ích của người, pháp nhân thương mại đó.“ Thông qua khải niêm nay có thé thấy các đặc điểm của hình phạt như sau: ~ _ Hình phạt la biện phap cưỡng chế nha nước nghiêm khắc nhất.
~ Hin phạt được quy định trong BLHS va phải do toa án quyết định áp dung ~ Hin phạt được áp dung với người hoặc pháp nhân thương mai phạm tội Trong xã hội, tội phạm phát sinh không chỉ khác nhau vẻ hình thức thể hiện. ma còn có sự khác nhau về đặc điểm, tinh chất vả mức độ nguy hiểm cho zã hội, do đó đồi hồi các nha làm luật phải quy định nhiễu loại hình phạt khác nhau với mức đô nghiêm khắc khác nhau để xử lý cho phủ hop. Một hé thông hình phạt có nhiều hình phạt khác nhau thì viée xử lý cảng chính ác và do vậy cảng tiễn gin tới mục dich của hình phạt. So với vi phạm pháp luật thì tội pham có mức độ nguy.
Tuy nhiên trên thực tế có những tội phạm về mức độ nguy hiểm thi cách xa không nhiều lắm so với vi phạm pháp luật. Do vậy khi xét xử nếu ap dung hình phạt tù với ho thì quá năng và không thé đạt được mục dich của hình phạt " Trong những trường hợp này, nếu xét thấy không cần cach ly người pham tối ra khối đời sống xã hội thi toa án có thể xem xét dé họ được cải tạo, giáo dục trong môi trường công đồng. “Chinh sách hinh sự của nhà nước ta liên thé hiện 15 nghiêm trị kết hop với khoam hồng. do vay bên canh phat tit tù chang thân, tie hình, các hình phat chính nhe hơn hình phạt tì efing có vt trí Vô cùng quan trong trong đẫu tranh phòng và chỗng tôi phạm Vide quy đmh các hình phạt chính nhẹ hơn phat tù không chỉ thé hiện rỡ chính sách nhân dao cũa nhà nước trong xử I} tội phạm mà còn thúc đây sự đa dang hỏa các biện pháp xử Ip trong đẫm tranh phòng chỗng tội phạm.
Về ban chất các hình phạt chính nhẹ hơn hình phat tù mang những đặc điểm của hình phạt nói chung tuy nhiên các hình phạt nay lả các hình phạt không tước tự do của người bị kết án, tính chất nghiêm khắc nhẹ hơn so với hình phạt tù và chỉ áp dung đổi với cả nhân phạm tôi. Các hình phạt chính nhẹ hơn hình phạt tủ có các đặc điểm đó là - La những biên pháp cưỡng chế nghiêm khắc của nhà nước. Tuy nhiên tính chất nghiêm khắc này nhẹ hơn so với hình phạt tù (cũng như tù chung thân, từ hình), - Các hình phạt chính nhẹ hơn hình phat tủ không tước tư do của người bi kếtán - Các hình phat chính nhe hơn hình phạt ti được quy định trong BLHS và phải do toa an quyết định ap dung - Các hình phat chính nhe hơn hình phat tù được áp dụng đổi với cá nhân người pham tối Từ sự phân tích trên, có thé đưa ra khái niềm các hình phạt chính nhe hon hình phat tủ như sau: “Duong Thyt Miễn 2009), Pip ute Pee Neu mong tin inh lớ nhập quốc tf tàphátriẫn bin ng, > Cổng wn din, a Nội 272-273 12 Các hình phat chính nhẹ hơn hình phat th là những biên pháp cưỡng chế nghiêm khắc của nhà nước được áp dung đối với người phạm tôi, các hình phạt này Không tước tự do của người bị kết án. được BLHS quy dinh và do tòa ám quyết định áp dung nhằm tước bỏ hoặc hạn chỗ quyền, lợi ích của người phạm đôi 1.
Đặc điểm của các hình phạt chính nhẹ hơn hình phạt tù Thứ nhất, bình phạt chính nhẹ hơn hình phat tù là những biên pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của nha nước (tước bö hoặc hạn chế quyển va lợi ich của người pham tôi). Tuy nhiên tính chất nghiêm khắc nay nhẹ hơn so với hình phạt tù (cũng như tù chung thân, từ hình) Bên canh các biên pháp cưỡng chế trong luật hình su, trong hệ thống pháp luật của nhà nước có nhiễu biện pháp cưỡng chế khác như cưỡng ché hành chính, cưỡng chế trong luật lao đông, trong luật dân sự, trong luật kinh tế. Nội dung của các hình thức cưỡng chế nay chủ yêu thé hiện 6 các biện pháp như xử phat hãnh. chính, buộc béi thưởng thiệt hai về tải sin, xử lý kỹ luật.
So với các biên pháp cưỡng chế khác thì các hình phạt nói chung và hình phạt chính nhẹ hơn hình phạt tù nói riêng lé biên pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất. Tính nghiêm khắc của các tình phạt chính nhẹ hơn hình phạt tủ thể hiện ở chỗ người bị kết án có thé bi tước bö hoặc hạn chế quyển vé tai sản, quyền về chính trị va đấc biét chúng để lại hậu. quả pháp lý là án tích cho người bị kết án trong thời gian nhất định theo quy định. của pháp luật.
Án tích là đặc điểm nhân thân bắt lợi cho người phạm tội trong đối sống xã hội, trong khi người pham tội có hãnh vi pham tội ‘Theo tinh than tại Điểu 32 BLHS 2015 cho thay, các hình phat trong BLHS có sự phân chia thang bậc theo mức độ nghiềm khắc đổi với hành vi phạm tội, quy đình theo trình tự từ nhẹ đến năng. Đối với các hình phạt chính nhẹ hơn hình. phat tủ, yêu tổ quyết định trong việc cải tạo người pham tôi lại chỉnh là bản thân. người pham tôi, là ý thức tự giác của ho.
Trong quá trình cải tao người pham tôi không phải chiu sự quan lý, giám sát chất chế như ở hình phat tù. Các hình phat 13 chính nhẹ hơn hình phạt tù có thé gây ra những hạn chế nhất định về mặt tinh thân. đối với người phạm tội thông qua việc khiển trách công khai của nhà nước (hình. phat cảnh cáo), hoặc làm hạn chế quyển tu do thân thé của người pham tội bởi hoạt đông giảm sát, giáo dục của cơ quan tổ chức nơi người đó làm việc hoặc cư.
trủ (hình phạt cải tạo không giam gift), hoặc tước di một khoản tién ( hình phạt tiên, cải tạo không giam gữ); hoặc tước quyền cư trú trên lãnh thé Việt Nam( "hình phạt trục xuất), Còn đối với hình phạt ti ( tù có thời hạn hoặc tù chung thân), đã cách ly người phạm tôi ra khỏi môi trường sống bình thường, Nhà nước áp đất chế độ giam giữ, lao động, sinh hoạt va kỉ luật khất khe đối với người phạm tôi để giáo dục, cãi tao người phạm tôi. Do đỏ, các hình phat chính nhẹ hơn hình phat tù thể hiện tính cưỡng chế, nôi dung trừng trị thấp hon so với các hình phạt tù Thứ hai, Các hình phat chính nhe hơn hình phat tù không tước tự do của người bi kết án. Để đạt được mục đích của hình phạt, không nhất thiết phải tước đã quyền tư do của người bị kết án. Bởi lẽ có người sau khi chấp hành án vẫn quay trở lại con đường tái phạm, tái pham nguy hiểm do nhiễu nguyên nhân: gặp khó.
khăn trong viếc tái hoa nhập công đỏng, hay “ ngựa quen đường cũ”, việc quay trở lại phạm tội chỉ là vấn dé thời gian Do đó, đổi với một số tội pham mà mức. độ vả hành vi nguy hiểm là it nghiêm trọng, phạm tội lần dau, trong quá trình Điều tra, xét xử đã thành khẩn khai báo, ăn năn hồi lỗi thì không cẩn thiết phải ap dụng các hình phạt tước từ do, thay vào đó có thể áp dung các hình phạt chính nhẹ hon hình phạt tù có đặc điểm là không tước tự do của người bị kết án ma vẫn đạt được mục đích của hình phạt. Hình phạt chính nhẹ hơn hình phạt tù với những, mite độ nghiêm khắc khác nhau vẫn có thé đạt được mục đích của hình phạt mà. không cần phai cách ly người phạm tội ra khỏi môi trường sống bình thường, Với đặc trưng nay các hình phạt chính nhẹ hơn hình phạt ti tao điểu kiện cho người pham tôi được sống, lao đồng, học tập, cải tạo trong môi trường xã hội bình thường.
Với những hình phạt chính nhẹ hơn hình phạt tù, Nha nước đã thể hiện rõ nguyên tắc nhân đạo trong việc xử lý tội phạm, dam bão vẫn để tái hòa nhập công đồng, từ đó tác đông tích cực đến nhân thức của người bị kết án, giúp họ nhận ra. 4 được lỗi lâm của minh để tích cực cải tạo, phan đầu trở thành người có ích cho x4 hội Thứ ba, các hình phạt chính nhẹ hơn hình phat tù được quy định trong BLHS va phải do tòa an quyết định áp dụng "Tôi pham va hình phat luôn đi liên với nhau. Đã thực hién mt tôi phạm thì vẻ nguyên tắc, phải chịu hình phat và ngược lai hình phat chỉ áp dung đối với người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bi luật hình sự coi là tôi pham Trong BLHS 2015 các hình phạt chính nhẹ hơn hình phat tù được quy đính. ở phan chung và phân các tôi phạm.
Phan chung quy định những van để có tinh nguyên tắc liên quan đến hình phạt như mục đích của hình phạt, h thông hình. phat, các hình phạt đối với người pham tôi, căn cứ quyết định hình phạt, .Phan các tội pham quy định các loại và mức hình phat cho từng tôi phạm cụ thể. Việc quy định hình phat trong BLHS dm bảo tính thông nhất cho việc quyết định hình. phạt trên thực tế.
Trong mọi trường hợp không được áp dụng hình phat đối với những hảnh vi không được BLHS quy định là tôi pham va tắt nhiên cổng không được áp dung mét loại hình phat nào đó néu hình phat ay không được quy định.