Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước của nghiên cứu sinh Bùi Việt Phương tập trung giải quyết vấn đề bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ bí thư chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội. Trong hệ thống tổ chức của Đảng bộ Quân đội, chi bộ đại đội là tổ chức tế bào cơ bản, hạt nhân chính trị lãnh đạo toàn diện việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, huấn luyện sẵn sàng chiến đấu và xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”. Bí thư chi bộ đại đội là người đứng đầu chi ủy, chi bộ, đồng thời giữ cương vị chính trị viên đại đội, trực tiếp chủ trì công tác đảng, công tác chính trị và đảm nhiệm vai trò “người thầy thứ hai” trong việc quản lý, giáo dục học viên sĩ quan.

Phong cách lãnh đạo của bí thư chi bộ đại đội cấu thành phẩm chất nhân cách của người cán bộ chính trị cơ sở, chịu sự quy định trực tiếp bởi phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật, kiến thức khoa học, năng lực tổ chức thực tiễn, kinh nghiệm công tác và các thuộc tính tâm lý cá nhân. Thực tiễn giai đoạn từ năm 2015 đến nay cho thấy phần lớn bí thư chi bộ đại đội duy trì phong cách lãnh đạo chuẩn mực. Tuy nhiên, hoạt động bồi dưỡng phong cách lãnh đạo tại các nhà trường quân đội vẫn bộc lộ hạn chế: một số cấp ủy và cán bộ chủ trì chưa quan tâm đúng mức; phương thức bồi dưỡng còn mang tính máy móc, dập khuôn; một bộ phận cán bộ còn thiếu chủ động, thiếu quyết liệt trong hành động, xử lý tình huống nghiệp vụ chưa linh hoạt và việc nêu gương có mặt còn bất cập. Trước yêu cầu của Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương và định hướng xây dựng “nhà trường thông minh”, việc nghiên cứu có hệ thống về bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đối tượng này là một đòi hỏi khách quan.

Mục đích nghiên cứu của luận án là luận giải cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng thực tiễn và đề xuất hệ thống giải pháp tăng cường bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ bí thư chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội hiện nay. Luận án thực hiện 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án, làm rõ giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan đối với đề tài luận án và xác định những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu.
  2. Luận giải làm rõ những vấn đề cơ bản về phong cách lãnh đạo của bí thư chi bộ đại đội và bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ bí thư chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội.
  3. Đánh giá đúng thực trạng bồi dưỡng, chỉ rõ nguyên nhân và rút ra một số kinh nghiệm bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ bí thư chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội.
  4. Xác định yêu cầu và đề xuất những giải pháp tăng cường bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ bí thư chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội hiện nay.

Đối tượng nghiên cứu của công trình là hoạt động bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ bí thư chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội. Về phạm vi không gian, luận án tập trung điều tra, khảo sát thực tế tại 07 đảng bộ trường sĩ quan quân đội, gồm: Đảng bộ Trường Sĩ quan Lục quân 1, Đảng bộ Trường Sĩ quan Lục quân 2, Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị, Đảng bộ Trường Sĩ quan Pháo binh, Đảng bộ Trường Sĩ quan Tăng - Thiết giáp, Đảng bộ Trường Sĩ quan Công binh và Đảng bộ Trường Sĩ quan Thông tin. Về phạm vi thời gian, các tài liệu, số liệu khảo sát thực tiễn được thu thập chủ yếu từ năm 2015 đến thời điểm hoàn thành nghiên cứu; hệ thống các giải pháp đề xuất có giá trị áp dụng thực tiễn đến năm 2030.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu của luận án phân tích hệ thống công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo hai nhóm nội dung chính:

Nhóm nghiên cứu về cán bộ, công tác cán bộ và bồi dưỡng phẩm chất, năng lực, phương pháp, tác phong công tác của cán bộ Đảng, Nhà nước. Ở nước ngoài, tác phẩm của Phi-đen Ca-xtơ-rô Ru-dơ (1978) nhấn mạnh nguyên tắc tập trung dân chủ, phê bình và tự phê bình, khắc phục bệnh quan liêu và chủ nghĩa tự do trong phong cách của cán bộ lãnh đạo. V.G. Kô-va-lép-xki (1983) nghiên cứu mối quan hệ giữa người lãnh đạo và cấp dưới, đề xuất giải pháp tự tu dưỡng, kiểm tra và ngăn chặn tác phong quan liêu. Công trình về phong cách làm việc kiểu Lênin (1986) phân tích tám biểu hiện của phong cách lãnh đạo khoa học, tập thể và tôn trọng nguyên tắc kỷ luật. V.I. Lê-bê-đép (1989) tiếp cận tác phong người quản lý dưới giác độ tâm lý học xã hội, yêu cầu tính đảng và khả năng tự kiểm điểm. Tác giả Hồ Thành Quốc (2016) đề ra các chuẩn mực đạo đức, yêu cầu giữ vững phép công và tinh thần đổi mới của người cán bộ. Ban Tuyên truyền Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (2018) và Viện Nghiên cứu xây dựng Đảng thuộc Ban Tổ chức Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (2022) tổng kết các bài học về quản trị cán bộ nghiêm minh, đề cao sự kết hợp giữa nỗ lực bản thân với sự bồi dưỡng của tổ chức. Nghiên cứu của Bun-nhâng Bun-xơ-vát (2016) tại tỉnh Savanakhet (Lào) tập trung vào đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức gắn với yêu cầu chức trách thực tế.

Trong nước, Ban Tuyên giáo Trung ương (2018) xác định các giải pháp xây dựng phong cách người đứng đầu theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Các tác giả Đặng Khắc Ánh (2018), Lê Thị Hồng Hà (2018) luận giải việc đưa học tập phong cách Hồ Chí Minh thành nhu cầu tự thân và phân tích mối quan hệ giữa phong cách cá nhân với hiệu quả tập thể. Cao Văn Thống và Vũ Trọng Lâm (2019), Nguyễn Minh Tuấn (2021) phân tích hệ thống quan điểm về tổ chức cán bộ, kiểm soát quyền lực và quá trình rèn luyện phẩm chất lãnh đạo. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (2022) chỉ rõ các tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và năng lực thực tiễn đối với đội ngũ cán bộ, kiên quyết khắc phục tình trạng thiếu gương mẫu. Nguyễn Hải Thanh và Nguyễn Văn Quang (2022) nghiên cứu đổi mới tư duy lãnh đạo trong kỷ nguyên số. Nguyễn Bá Linh (2022), Lâm Quốc Tuấn và Lê Thị Thu Hồng (2022) nhấn mạnh trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu cấp ủy và hoàn thiện mô hình đào tạo phong cách công tác.

Nhóm nghiên cứu về bồi dưỡng phương pháp, tác phong công tác và phong cách lãnh đạo trong lực lượng vũ trang. Tài liệu nước ngoài gồm công trình của A.A. Ê-pi-sép (1974) khẳng định uy tín người lãnh đạo đảng trong quân đội bắt nguồn từ sự thống nhất giữa lời nói và việc làm. A.M. Va-xi-lép-xki (1975) cảnh báo tác phong “quan liêu - giấy tờ” và yêu cầu cán bộ quân sự phải sâu sát đơn vị cơ sở. Viện Lịch sử quân sự Bộ Quốc phòng Liên Xô (1976) đúc kết vai trò của chính ủy, chính trị viên trong lực lượng vũ trang Liên Xô giai đoạn 1918 - 1973. A.A. Grê-sơ-cô (1977) phân tích các phẩm chất chính trị - tinh thần của sĩ quan chỉ huy. I.I. Xu-li-mốp (1980) luận giải phương pháp quản lý khoa học trong quân đội. Các luận án của Bunlon Sa Luôi Sắc (2016), Thoong Chăn Đuông Tha Vông (2018), Phay Thun Kẹo Vông Phết (2022) phân tích các biện pháp bồi dưỡng phẩm chất, năng lực, phương pháp công tác cho cán bộ chính trị và bí thư chi bộ đại đội trong Quân đội nhân dân Lào và Công an Lào.

Tại Việt Nam, Phạm Đức Tú (2001) xây dựng mô hình phong cách lãnh đạo - quản lý dân chủ, quyết đoán của trung đoàn trưởng. Đề tài cấp Bộ Tổng Tham mưu của Học viện Chính trị (2015) xác định khái niệm và năm giải pháp bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho chính ủy trung đoàn, lữ đoàn. Hoàng Việt Hùng (2017) nghiên cứu bồi dưỡng phẩm chất, năng lực bí thư chi bộ đại đội ở trung đoàn bộ binh. Trần Thu Truyền (2018) nghiên cứu bồi dưỡng phương pháp, tác phong công tác của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Cấn Xuân Hùng (2020) nghiên cứu năng lực công tác xây dựng Đảng của bí thư đảng ủy trung đoàn, lữ đoàn phòng không. Các bài báo của Trịnh Xuân Thắng (2020), Bùi Minh Đức (2022), Đoàn Khắc Mạnh (2023) làm rõ giải pháp vận dụng phong cách Hồ Chí Minh vào xây dựng phong cách của người chính trị viên và cán bộ quân đội.

Khoảng trống nghiên cứu được lựa chọn giải quyết: Mặc dù các công trình đã công bố giải quyết nhiều khía cạnh về phong cách cán bộ quân đội, song chưa có công trình nào nghiên cứu một cách cơ bản, toàn diện, chuyên sâu về bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ bí thư chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội dưới góc độ khoa học ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng việc phân tích đối tượng trong môi trường sư phạm quân sự đặc thù, gắn kết giữa chức trách bí thư chi bộ với nhiệm vụ chính trị viên đại đội và vai trò quản lý, đào tạo học viên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của luận án là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo, đổi mới phương thức lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng và tiêu chuẩn phong cách làm việc của cán bộ, đảng viên. Luận án vận dụng trực tiếp các văn kiện nền tảng: Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, Quy định số 49-QĐ/TW ngày 22/12/2021 của Bộ Chính trị về tổ chức đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam, Hướng dẫn số 20-HD/BTCTW ngày 27/7/2022 của Ban Tổ chức Trung ương, Điều lệ Công tác Nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam, Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương và Nghị quyết số 847-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương. Khung phân tích được xác lập trên việc gắn kết mối quan hệ giữa cấu trúc nhân cách của người cán bộ chính trị với môi trường hoạt động giáo dục, đào tạo của nhà trường quân đội.

Cơ sở thực tiễn của công trình là thực tế hoạt động bồi dưỡng phong cách lãnh đạo của bí thư chi bộ đại đội tại các trường sĩ quan quân đội; hệ thống các nghị quyết, chỉ thị, báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng và số liệu điều tra, khảo sát thực tế của tác giả tại 07 cơ sở đào tạo sĩ quan.

Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin kết hợp các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành và liên ngành:

  • Phương pháp phân tích và tổng hợp: Làm rõ nội hàm quan niệm, cấu trúc, đặc trưng phong cách lãnh đạo và các tiêu chí đánh giá hoạt động bồi dưỡng.
  • Phương pháp lôgic và lịch sử: Khảo cứu sự phát triển của các quy định của Đảng, Quân ủy Trung ương về công tác tổ chức xây dựng Đảng và chế độ chính trị viên qua các giai đoạn.
  • Phương pháp thống kê và so sánh: Phân tích các dữ liệu định lượng thu thập qua phiếu khảo sát về độ tuổi, tuổi quân, tuổi đảng, trình độ đào tạo, ngạch bậc quân hàm và cơ cấu nhiệm vụ kiêm nhiệm của đội ngũ bí thư chi bộ đại đội.
  • Phương pháp điều tra xã hội học và phương pháp chuyên gia: Thu thập dữ liệu thực tế tại 07 đảng bộ nhà trường, khảo sát ý kiến cán bộ, đảng viên và trao đổi với các nhà khoa học, cán bộ quản lý giáo dục.
  • Phương pháp tổng kết thực tiễn: Đúc kết các ưu điểm, khuyết điểm, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo bồi dưỡng cán bộ cơ sở.

Nguồn tư liệu, dữ liệu của luận án được khai thác từ các văn kiện pháp quy của Đảng, Nhà nước, Quân đội; các báo cáo sơ kết, tổng kết công tác đảng, công tác chính trị của 07 trường sĩ quan quân đội từ năm 2015 đến nay; cùng hệ thống phiếu trưng cầu ý kiến điều tra xã hội học do tác giả trực tiếp tiến hành.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 hệ thống hóa và phân tích các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài theo hai mảng nội dung chính: lý luận chung về cán bộ, công tác cán bộ, phong cách lãnh đạo của cán bộ đảng, nhà nước; và nghiên cứu thực tiễn bồi dưỡng phong cách lãnh đạo, phương pháp, tác phong công tác của cán bộ chính trị, bí thư chi bộ trong lực lượng vũ trang. Tác giả chỉ rõ các kết quả nghiên cứu đã đạt được của các học giả đi trước về khái niệm, nhân tố tác động và biện pháp rèn luyện phong cách cán bộ.

Chương này khẳng định giá trị lý luận và thực tiễn của các công trình đã tổng quan, đồng thời chỉ ra khoảng trống khoa học: chưa có đề tài nào giải quyết trực tiếp và toàn diện vấn đề bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho bí thư chi bộ đại đội tại các đảng bộ trường sĩ quan quân đội theo chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước. Trên cơ sở đó, Chương 1 xác định bốn vấn đề trọng tâm mà luận án tập trung giải quyết: cơ sở lý luận về bí thư chi bộ đại đội; quan niệm và nội dung bồi dưỡng phong cách lãnh đạo của đối tượng này; thực trạng và kinh nghiệm bồi dưỡng tại 07 trường khảo sát; và hệ thống yêu cầu, giải pháp tăng cường bồi dưỡng đến năm 2030.

Chương 2: Những vấn đề lý luận và thực tiễn bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ bí thư chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội

Chương 2 phân tích cơ cấu tổ chức và chức năng của các trường sĩ quan quân đội. Hiện nay, trong Quân đội có 11 trường sĩ quan, gồm 03 trường trực thuộc Bộ Quốc phòng (Trường Sĩ quan Lục quân 1, Trường Sĩ quan Lục quân 2, Trường Sĩ quan Chính trị) và 08 trường trực thuộc các tổng cục, quân chủng, binh chủng (Trường Sĩ quan Không quân, Trường Sĩ quan Kỹ thuật quân sự, Trường Sĩ quan Tăng - Thiết giáp, Trường Sĩ quan Thông tin, Trường Sĩ quan Công binh, Trường Sĩ quan Phòng hóa, Trường Sĩ quan Pháo binh, Trường Sĩ quan Đặc công). Cơ cấu đảng bộ nhà trường được thành lập theo Quy định số 49-QĐ/TW của Bộ Chính trị. Đảng ủy trường sĩ quan trực thuộc Bộ Quốc phòng có từ 9 đến 17 ủy viên (thực tế thường là 17 ủy viên); đảng ủy trường trực thuộc tổng cục, quân chủng, binh chủng có từ 9 đến 15 ủy viên (thực tế thường là 15 ủy viên); ban thường vụ thường gồm 5 ủy viên.

Chi bộ đại đội là tổ chức đảng được thành lập ở các đại đội học viên (thuộc tiểu đoàn quản lý học viên) hoặc đại đội hành chính - quân sự, phục vụ, bảo đảm (đại đội vệ binh chiếm 1,81% tổng số chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội, đại đội xe ô tô, đại đội huấn luyện chiến sĩ mới...). Bí thư chi bộ đại đội là người đứng đầu chi ủy, chi bộ, chủ trì và chịu trách nhiệm chính về toàn bộ hoạt động của chi ủy, chi bộ, đồng thời giữ chức trách chính trị viên đại đội. Luận án phân tích chi tiết bảy mối quan hệ công tác của bí thư chi bộ đại đội: quan hệ với đảng ủy cơ sở; với ủy ban kiểm tra đảng ủy cơ sở; với bí thư đảng ủy cơ sở; với chi ủy, chi bộ đại đội; quan hệ phối hợp với đại đội trưởng; quan hệ chỉ đạo, hướng dẫn với ban chấp hành chi đoàn; và quan hệ với chủ tịch hội đồng quân nhân.

Luận án tổng hợp các số liệu khảo sát thực tiễn tại 07 trường sĩ quan quân đội phản ánh các đặc điểm nhân khẩu học và tổ chức của đội ngũ bí thư chi bộ đại đội:

Bảng 1: Trình độ đào tạo của đội ngũ bí thư chi bộ đại đội

Tiêu chí phân loại đào tạo Tỷ lệ phần trăm (%)
Trình độ học vấn từ đại học trở lên 100,00
Trình độ thạc sĩ 5,42
Đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị 39,76
Đào tạo chuyển loại cán bộ chính trị 56,02
Đào tạo văn bằng 2 cán bộ chính trị cấp phân đội từ hạ sĩ quan - binh sĩ 4,22

Bảng 2: Độ tuổi, thâm niên và cấp bậc quân hàm của đội ngũ bí thư chi bộ đại đội

Chỉ số nhân khẩu học - quân sự Tiêu chí cụ thể Tỷ lệ (%)
Độ tuổi đời Từ 35 tuổi trở xuống 98,79
Thâm niên tuổi quân Dưới 15 năm 95,18
Thâm niên tuổi đảng Dưới 10 năm 78,31
Cấp bậc quân hàm Cấp úy 89,16
Thời gian giữ chức vụ bí thư chi bộ Dưới 5 năm 72,29

Bảng 3: Tình hình kiêm nhiệm chức vụ của đội ngũ bí thư chi bộ đại đội

Chức vụ kiêm nhiệm Tỷ lệ đảm nhiệm (%)
Chính trị viên đại đội, tổ trưởng tổ thi đua khen thưởng 100,00
Đảng ủy viên tiểu đoàn 45,78
Bí thư chi đoàn 3,61
Bí thư liên chi đoàn 37,35
Bí thư đoàn cơ sở 12,28

Chương này cũng xác lập hệ thống yêu cầu về phẩm chất, năng lực, tác phong công tác của bí thư chi bộ đại đội; xác định quan niệm, vai trò, các nguyên tắc và hệ thống tiêu chí đánh giá bồi dưỡng phong cách lãnh đạo, làm cơ sở khoa học để đánh giá thực trạng.

Chương 3: Thực trạng và một số kinh nghiệm bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ bí thư chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội

Chương 3 phân tích thực trạng phong cách lãnh đạo của đội ngũ bí thư chi bộ đại đội và hoạt động bồi dưỡng của các chủ thể tại các đảng bộ trường sĩ quan quân đội từ năm 2015 đến nay. Đa số bí thư chi bộ đại đội giữ vững bản lĩnh chính trị, duy trì nền nếp chế độ sinh hoạt đảng, thể hiện tác phong dân chủ, phương pháp công tác có kế hoạch, gắn bó với đơn vị và học viên. Công tác bồi dưỡng được các cấp ủy, cán bộ chủ trì quan tâm chỉ đạo, nội dung và hình thức bồi dưỡng từng bước được điều chỉnh theo hướng thiết thực.

Bên cạnh kết quả đạt được, luận án chỉ rõ các hạn chế: nhận thức của một số cấp ủy về vị trí của phong cách lãnh đạo chưa đầy đủ; nội dung bồi dưỡng còn nặng về lý thuyết, thiếu kỹ năng xử lý tình huống thực tế; hình thức bồi dưỡng có lúc còn rập khuôn, chưa phát huy tính tích cực tự bồi dưỡng của cán bộ; một bộ phận bí thư chi bộ đại đội còn biểu hiện phong cách làm việc thiếu khoa học, chưa chủ động, ngại va chạm, thiếu quyết liệt trong giải quyết các khâu yếu của đơn vị. Luận án phân tích rõ nguyên nhân khách quan (môi trường công tác, sự chi phối của việc kiêm nhiệm nhiều chức danh) và nguyên nhân chủ quan (trách nhiệm của cấp ủy cấp trên, sự nỗ lực rèn luyện của bản thân cán bộ chưa cao).

Từ thực tiễn nghiên cứu, Chương 3 đúc kết các bài học kinh nghiệm:

  • Thứ nhất, coi trọng tổ chức tốt hoạt động thực tiễn công tác xây dựng chi ủy, chi bộ và công tác đảng, công tác chính trị để bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ bí thư chi bộ đại đội.
  • Thứ hai, kết hợp chặt chẽ giữa hoạt động bồi dưỡng của các tổ chức, lực lượng với phát huy tính chủ động, tự giác tự bồi dưỡng phong cách lãnh đạo của bản thân từng bí thư chi bộ đại đội.

Chương 4: Yêu cầu và những giải pháp tăng cường bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ bí thư chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội hiện nay

Chương 4 luận giải các nhân tố tác động trong tình hình mới: nhiệm vụ xây dựng Quân đội tiến lên hiện đại, sự phát triển của mô hình “nhà trường thông minh”, tác động từ mặt trái kinh tế thị trường, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và các yêu cầu xây dựng Đảng theo Nghị quyết số 21-NQ/TW, Nghị quyết số 847-NQ/QUTW. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất hệ thống năm nhóm giải pháp đồng bộ có giá trị vận dụng đến năm 2030:

  • Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì, cơ quan chức năng các cấp về vị trí, ý nghĩa của hoạt động bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho bí thư chi bộ đại đội.
  • Xác định đúng nội dung bồi dưỡng, tập trung vào phong cách làm việc khoa học, dân chủ, bám sát thực tiễn, nói đi đôi với làm, phong cách ứng xử sư phạm mẫu mực và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.
  • Vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, biện pháp bồi dưỡng: thông qua tập huấn cán bộ, giao ban nghiệp vụ, thông qua sinh hoạt đảng, bồi dưỡng qua thực tiễn quản lý học viên và tổ chức các hội thi bí thư chi bộ giỏi.
  • Phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác tự học tập, tự bồi dưỡng, rèn luyện phong cách lãnh đạo của đội ngũ bí thư chi bộ đại đội.
  • Bảo đảm đầy đủ cơ chế, chính sách, điều kiện cơ sở vật chất và môi trường văn hóa sư phạm thuận lợi cho hoạt động bồi dưỡng và tự rèn luyện của cán bộ cơ sở.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt lý luận, luận án xây dựng và làm rõ quan niệm, đặc trưng phong cách lãnh đạo của bí thư chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội; xác định rõ nội hàm, cấu trúc, tiêu chí đánh giá và các vấn đề có tính nguyên tắc của hoạt động bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ cán bộ này dưới góc độ chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước.

Về mặt thực tiễn, công trình khảo sát, tổng hợp hệ thống số liệu cụ thể về đặc điểm nhân khẩu học, trình độ chuyên môn, chức trách kiêm nhiệm của bí thư chi bộ đại đội tại 07 trường sĩ quan quân đội; chỉ ra các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân thực tế. Luận án khái quát hai bài học kinh nghiệm và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ, khả thi, cung cấp cơ sở khoa học cho các đảng ủy, ban giám hiệu và cơ quan chính trị trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ đại đội đến năm 2030.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế, số liệu điều tra, khảo sát thực tiễn của luận án mới tập trung tại 07 trên tổng số 11 trường sĩ quan quân đội, chưa tiến hành khảo sát trực tiếp tại 04 trường sĩ quan còn lại (gồm: Trường Sĩ quan Không quân, Trường Sĩ quan Kỹ thuật quân sự, Trường Sĩ quan Phòng hóa, Trường Sĩ quan Đặc công). Tư liệu khảo sát thực tế giới hạn trong mốc thời gian từ năm 2015 đến thời điểm tác giả thu thập dữ liệu.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên toàn bộ 11 trường sĩ quan và các học viện quân đội có quản lý học viên phân đội; nghiên cứu sâu tác động của chuyển đổi số và mô hình quản trị nhà trường thông minh đến sự biến đổi phong cách lãnh đạo của cán bộ cơ sở trong lực lượng vũ trang.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo cho:

  • Cấp ủy, tổ chức đảng, người chỉ huy, cơ quan chính trị các trường sĩ quan quân đội trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, lập kế hoạch bồi dưỡng cán bộ chính trị cấp phân đội.
  • Đội ngũ bí thư chi bộ đại đội, chính trị viên đại đội nghiên cứu tự hoàn thiện phương pháp tác phong công tác và phong cách lãnh đạo thực tế.
  • Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Công tác đảng, công tác chính trị tại Học viện Chính trị và các cơ sở đào tạo trong Quân đội sử dụng làm tài liệu nghiên cứu, giảng dạy. Phần cơ sở lý luận về mối quan hệ công tác của bí thư chi bộ đại đội và hệ thống bảng số liệu khảo sát thực tế tại Chương 2, Chương 3 có giá trị ứng dụng cao.

Câu hỏi thường gặp

Bí thư chi bộ đại đội ở các trường sĩ quan quân đội có đặc thù công tác gì so với các đơn vị bộ đội chủ lực thông thường?
Tại các trường sĩ quan quân đội, bí thư chi bộ đại đội đồng thời là chính trị viên đại đội, trực tiếp quản lý, rèn luyện học viên sĩ quan và được xác định là “người thầy thứ hai”. Phong cách lãnh đạo của họ mang tính mẫu mực sư phạm quân sự, tác động trực tiếp đến quá trình hình thành phẩm chất, nhân cách của đội ngũ sĩ quan tương lai.

Cơ cấu trình độ đào tạo của đội ngũ bí thư chi bộ đại đội được khảo sát phản ánh thực tế như thế nào?
Theo dữ liệu khảo sát tại 07 trường sĩ quan, 100% bí thư chi bộ đại đội có trình độ từ đại học trở lên (trong đó 5,42% có trình độ thạc sĩ); 39,76% tốt nghiệp cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị, 56,02% qua đào tạo chuyển loại cán bộ chính trị và 4,22% qua đào tạo văn bằng 2 từ hạ sĩ quan - binh sĩ.

Đặc điểm về độ tuổi và thâm niên công tác của đội ngũ bí thư chi bộ đại đội tại các trường sĩ quan có điểm gì đáng chú ý?
Đội ngũ bí thư chi bộ đại đội phần lớn là sĩ quan trẻ: 98,79% có tuổi đời từ 35 trở xuống; 95,18% có tuổi quân dưới 15 năm; 78,31% có tuổi đảng dưới 10 năm; 89,16% mang quân hàm cấp úy và 72,29% giữ chức vụ bí thư chi bộ dưới 5 năm.

Bí thư chi bộ đại đội ở trường sĩ quan phải xử lý những mối quan hệ công tác chủ yếu nào?
Luận án phân tích bảy mối quan hệ công tác: với đảng ủy cơ sở; với ủy ban kiểm tra đảng ủy cơ sở; với bí thư đảng ủy cơ sở; với chi ủy, chi bộ đại đội; quan hệ phối hợp với đại đội trưởng; quan hệ chỉ đạo với ban chấp hành chi đoàn; và quan hệ với chủ tịch hội đồng quân nhân ở đại đội.

Kinh nghiệm cơ bản nào được luận án đúc kết từ thực tiễn bồi dưỡng phong cách lãnh đạo?
Luận án khái quát hai kinh nghiệm cơ bản: coi trọng tổ chức tốt hoạt động thực tiễn công tác xây dựng chi ủy, chi bộ và công tác đảng, công tác chính trị để bồi dưỡng cán bộ; đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa hoạt động bồi dưỡng của tổ chức với phát huy tính chủ động, tự giác tự bồi dưỡng của cá nhân bí thư chi bộ đại đội.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Bùi Việt Phương giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn về bồi dưỡng phong cách lãnh đạo cho đội ngũ bí thư chi bộ đại đội ở các đảng bộ trường sĩ quan quân đội theo chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước. Tác giả đã làm rõ cấu trúc nhân cách, các mối quan hệ công tác, xác lập hệ thống tiêu chí đánh giá và phân tích dữ liệu thực trạng tại 07 cơ sở đào tạo sĩ quan. Các bài học kinh nghiệm và năm nhóm giải pháp được đề xuất trong luận án có giá trị khoa học, đóng góp vào việc nâng cao chất lượng xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao năng lực lãnh đạo của đội ngũ cán bộ chính trị cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam.