ĐẶT VẤN ĐỀ Hiện nay, Việt Nam ngày càng phát triển và hội nhập sâu hơn với thế giới trên nhiều phương diện từ kinh tế, chính trị, văn hóa, thể thao… Do đó, các cơ quan hành chính của Việt Nam nói chung, tỉnh Lâm Đồng nói riêng cần phải có một đội ngũ các nhà lãnh đạo có những phẩm chất, phong cách phù hợp để đáp ứng được yêu cầu ngày càng phát triển của địa phương. Tổng quan về các cơ quan hành chính tỉnh Lâm Đồng và lý do vì sao chọn đề tài nghiên cứu: Cơ quan hành chính Nhà nước Việt Nam là tên gọi chung của toàn bộ ngành hành pháp ở Việt Nam. Cơ quan hành chính nhà nước được tổ chức theo các ngành và các cấp từ trung ương đến địa phương, đứng đầu là Chính phủ Việt Nam. Cơ quan hành chính cấp tỉnh tại Lâm Đồng gồm 15 sở và 03 ban ngành.
Theo một kết quả thống kê chính thức, trong 5 năm qua đã có hơn 16.000 công chức đương chức, cả ở cấp trung ương và các địa phương, chủ động xin nghỉ việc, chiếm 0,8% tổng số công chức trong toàn bộ hệ thống hành chính (Báo mới, 2012). Theo số liệu tổng hợp của Sở Nội vụ tỉnh Lâm Đồng về tình trạng thuyên chuyển cán bộ, công chức ra ngoài khối hành chính trong 5 năm (2006 – 2011) là 417 người với nhiều lý do khác nhau. Hiện nay có nhiều đánh giá, nhận định rằng cán bộ, công chức nhà nước thuyên chuyển ra ngoài khối hành chính đang có xu hướng gia tăng. Mặc dù chưa có nghiên cứu chính thức về lý do dẫn đến cán bộ, công chức thuyên chuyển công tác ra ngoài khối hành chính.
Tuy nhiên, tại Hội nghị tổng kết công tác tổ chức cán bộ cuối năm 2011 của tỉnh Lâm Đồng, đồng chí giám đốc Sở Nội vụ đã nhận định: “Số lượng công chức hành chính trong tỉnh thuyên chuyển 2 công tác ra khỏi cơ quan hành chính với nhiều lý do khác nhau, trong đó số đông là họ không hài lòng với chính sách đãi ngộ, với người lãnh đạo, với công việc hiện tại” (Sở nội vụ Lâm Đồng, 2011). Câu hỏi đặt ra là “Sự hài lòng có bị ảnh hưởng hoặc chi phối bởi yếu tố lãnh đạo ?”. Đó là lý do hình thành đề tài “Ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến sự hài lòng của người dưới quyền trong các tổ chức hành chính tỉnh Lâm Đồng”. Mục tiêu nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu theo quan điểm của cán bộ, công chức dưới quyền về người lãnh đạo như thế nào thì họ hài lòng, gắn bó và tận tụy với công việc để trở thành “công bộc” của nhân dân.
Cụ thể: + Nhận dạng một số đặc điểm của phong cách lãnh đạo trong các cơ quan hành chính tại tỉnh Lâm Đồng. + Đánh giá mức độ tác động của phong cách lãnh đạo đến sự hài lòng của cán bộ công chức cấp dưới. + Đề xuất, khuyến nghị nhằm gia tăng sự hài lòng của nhân viên cấp dưới bằng cách cải thiện phong cách lãnh đạo của đội ngũ lãnh đạo trong các cơ quan hành chính cấp tỉnh tại Lâm Đồng cho phù hợp với tình hình thực tế hiện nay. Đối tượng nghiên cứu: - Phong cách lãnh đạo của cán bộ lãnh đạo trong các cơ quan hành chính cấp tỉnh tại Lâm Đồng.
- Đối tượng khảo sát: Trưởng phòng, phó phòng nghiệp vụ, công chức và những người làm công (gọi chung là cán bộ dưới quyền) trong cơ quan hành chính cấp tỉnh (không phân biệt chức vụ trung gian). 3 - Đơn vị phân tích là cá nhân được phỏng vấn, phong cách lãnh đạo của người lãnh đạo được xác định thông qua sự cảm nhận, đánh giá của cán bộ, công chức dưới quyền. Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu chỉ khảo sát các đối tượng đang làm việc và công tác tại các cơ quan hành chính (sở, ban, ngành) tỉnh Lâm Đồng. Thời gian từ 23/12/2013 đến ngày 10/7/2014.
Phương pháp nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu sẽ được thực hiện qua hai giai đoạn: Giai đoạn nghiên cứu sơ bộ dùng phương pháp định tính và giai đoan nghiên cứu chính thức, dùng phương pháp định lượng. Giai đoạn nghiên cứu sơ bộ: Thông qua các kênh thông tin như: tạp chí, sách học thuật, luật cán bộ công chức, báo chuyên ngành, đề tài nghiên cứu khoa học, website … để hệ thống hóa cơ sở lý thuyết như các khái niệm: - Phong cách lãnh đạo; cán bộ, công chức. - Miền lãnh đạo (full – range leadership). - Phong cách lãnh đạo mới về chất (Transformational leadership).
- Phong cách lãnh đạo nghiệp vụ (Transactional leadership). - Sự hài lòng của nhân viên dưới quyền. - Mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo đến sự hài lòng của nhân viên và những số liệu cần thiết cho việc nghiên cứu đề tài. Phỏng vấn có cấu trúc: Thông qua bảng câu hỏi được chuẩn bị trước và có thang đánh giá để khẳng định và bổ sung bảng câu hỏi sao cho phù hợp với điều kiện thực tế trong các cơ quan hành chính tỉnh Lâm Đồng.
4 Tìm kiếm mô hình có sẵn (trên thế giới/trong nước), sau đó điều chỉnh mô hình cho phù hợp với đối tượng nghiên cứu. Giai đoạn nghiên cứu chính thức: Sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng. Từ các biến đo lường của nghiên cứu định tính, đề tài xác định các nhân tố và các thuộc tính đo lường. Sau khi hiệu chỉnh, thang đo cuối cùng được sử dụng để khảo sát.
Kỹ thuật khảo sát trực tiếp thông qua bảng câu hỏi. Mẫu điều tra trong nghiên cứu định lượng được thực hiện bằng phương pháp lấy mẫu thuận tiện. Đối tượng được khảo sát là các cán bộ, công chức, người đang làm việc trong cơ quan hành chính cấp tỉnh tại Lâm Đồng. Một số phương pháp nghiên cứu định lượng sử dụng trong đề tài: - Phân tích độ tin cậy bằng Cronbach’s alpha.
- Phân tích nhân tố khám phá - EFA. - Hồi quy đa biến. Công cụ chủ yếu: phần mềm SPSS, Microsoft Excel. Ý nghĩa thực tiễn: - Kết quả điều tra trong nghiên cứu đã cung cấp thêm kiến thức về phong cách lãnh đạo trong các cơ quan hành chính nhà nước, giúp cho các nhà lãnh đạo hiểu biết hơn vai trò của mình đối với sự hài lòng của cán bộ cấp dưới.
- Đề tài cung cấp thêm một mô hình nghiên cứu có thể phù hợp với các đặc điểm trong cơ quan hành chính tỉnh Lâm Đồng. - Thông qua kết quả nghiên cứu này, các nhà lãnh đạo có thể tham khảo để làm gia tăng sự hài lòng nhân viên dưới quyền trong tổ chức mình đang lãnh đạo, quản lý. 5 - Các cơ quan tổ chức, đơn vị đào tạo nguồn nhân lực có thể sử dụng kết quả nghiên cứu này để làm tài liệu tham khảo, thiết lập các lớp tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ lãnh đạo hiện tại và đội ngũ lãnh đạo kế cận trong thời gian tới. ---------------------------- 6 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT Trình bày những nội dung sau: - Một số khái niệm: cơ quan hành chính, cán bộ, công chức.
- Cơ sở lý thuyết về sự hài lòng, lãnh đạo, phong cách lãnh đạo, miền lãnh đạo, mối quan hệ giữa lãnh đạo và sự hài lòng của nhân viên. - Các mô hình đã nghiên cứu trước đây, mô hình được lựa chọn trong luận văn, các thang đo được sử dụng trong đề tài. Cơ quan hành chính nhà nước (Administrative Agencies). Cơ quan hành chính Nhà nước là tên gọi chung của toàn bộ ngành hành pháp ở Việt Nam.
Cơ quan hành chính Nhà nước được tổ chức theo các ngành và các cấp từ Trung ương đến địa phương, đứng đầu là Chính phủ Việt Nam, tiếp đến là các Bộ và cơ quan ngang Bộ. Cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương là các Ủy ban nhân dân, tương ứng với mỗi cấp địa phương có một cấp Ủy ban nhân dân: Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có các sở, ban, cục trực thuộc. Tiếp đến là Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh có các phòng, chi cục trực thuộc; Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn có các đội (Học viện Hành chính Quốc gia, 2013). Cán bộ, công chức (Civil servant).
Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là cấp 7 huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước (Luật cán bộ, công chức Việt Nam, 2008). Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện (Luật cán bộ, công chức Việt Nam, 2008). Khái niệm sự hài lòng (satisfaction): Sự hài lòng của nhân viên đối với công việc có thể định nghĩa như là một phương pháp mô tả sự hạnh phúc của một cá nhân đối với công việc của họ như thế nào. Một nhân viên càng hạnh phúc trong công việc thì nhân viên đó càng đạt được sự hài lòng, nếu nhân viên càng hài lòng trong công việc, nhân viên đó sẽ có trạng thái tích cực và có mong muốn hoàn thành tốt công việc.
Theo Vroom (1964), sự hài lòng của nhân viên là sự phản ứng của nhân viên đối với vai trò của họ trong công việc. Sự hài lòng của nhân viên cũng có thể được xem như là sự kết hợp từ nhiều yếu tố cảm tính có liên quan đến cách cư xử trong công việc. Nếu một nhân viên nhận thức được giá trị của họ trong công việc, nhân viên đó sẽ có những thái độ tích cực đối với công việc và đạt được sự hài lòng trong công việc. Locke và Latham (1990) đã đưa ra một định nghĩa toàn diện về sự hài lòng của nhân viên là trạng thái cảm xúc mang tính tích cực hoặc làm vừa lòng, có được từ kết quả đánh giá công việc của nhân viên.
Khi nhân viên nhận thức được công việc của sẽ họ tạo ra kết quả quan trọng thì họ sẽ cảm thấy hài lòng. Như vậy, mức độ hài lòng tùy thuộc vào mức độ tạo ra được kết quả quan trọng đó. Weiss (1967) đã định nghĩa về sự hài lòng: Sự hài lòng trong công việc là thái độ về công việc được thể hiện bằng cảm nhận, niềm tin và hành vi của người lao động.