CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Vấn đề nghiên cứu Trong bối cảnh phức tạp của môi trường toàn cầu cũng như sự phát triển nhanh chóng của khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin làm cho kinh tế Việt Nam phải đối mặt với rất nhiều khó khăn và thử thách. Đặc biệt là cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã tác động mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực. Các tập đoàn, công ty phải đề ra các kế hoạch, chiến lược trong bối cảnh thế giới thay đổi thành thế giới số để làm sao tiếp tục tồn tại và phát triển mạnh mẽ. Lãnh đạo các tổ chức, doanh nghiệp với những áp lực cạnh tranh từ bên trong và ngoài nước, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ như ngành truyền thông, cần phải năng động, sáng tạo hơn để thích nghi, đồng thời nhằm tìm ra những phương thức phù hợp để đạt được kết quả công việc tốt nhất.
Bởi vì, nếu chúng ta vẫn giữ cách làm cũ, sẽ phải đối diện với nguy cơ trì trệ, phá sản, đóng cửa không xa. Sự đổi mới ngày càng được công nhận là một yếu tố cạnh tranh bền vững mà các tổ chức có thể sử dụng để đối phó với môi trường kinh tế đang thay đổi nhanh chóng (Lin và Liu, 2012). Bên cạnh đó, Amabile và cộng sự (1996) cho rằng tất cả sự đổi mới bắt đầu với những ý tưởng sáng tạo, và việc ứng dụng các ý tưởng sáng tạo là rất quan trọng. Các nhà nghiên cứu đã gợi ý rằng sự sáng tạo - sự tạo ra những ý tưởng mới là hữu ích (Amabile, 1996, 1998) và rất quan trọng cho sự tồn tại và khả năng cạnh tranh của các tổ chức (George và Zhou, 2001; Oldham và Cummings, 1996).
Sự sáng tạo có ý nghĩa đối với các tổ chức, bao gồm trong phạm vi ảnh hưởng đến kết quả công việc của nhân viên (Gilson, 2008). Do đó, điều quan trọng là xác định cả tiền đề và kết quả của sự sáng tạo của nhân viên (Zhou và Shalley, 2003). Một số nhà nghiên cứu tin rằng sự sáng tạo của nhân viên sẽ phát triển khi nhà quản trị có phong cách lãnh đạo tạo sự thay đổi (Jaussi và Dionne, 2003; Shin và Zhou, 2003). Các nhà lãnh đạo tạo sự thay đổi cũng có thể thúc đẩy nhân viên của mình để học các khái niệm, ý tưởng và công nghệ mới, dẫn đến hành vi sáng tạo (Jyoti và Dev, 2015).
Do đó, dường như lãnh đạo tạo sự thay đổi cũng 0 0 giúp cho việc phát triển khả năng học hỏi và sáng tạo của nhân viên. Tính sáng tạo của nhân viên cũng được coi là một trong những khía cạnh quan trọng nhất của môi trường tổ chức (Sosik và cộng sự, 1999). Tại Việt Nam, việc nghiên cứu lý thuyết về lãnh đạo tạo sự thay đổi và sáng tạo vẫn chưa được phổ biến, trong khi trên thế giới, sự sáng tạo thu hút sự quan tâm của rất nhiều nghiên cứu hàn lâm và ứng dụng với nhiều quan điểm khác nhau. Theo Akinboye (2003) và McManus (2005), có một mối quan hệ lâu dài, phong phú và bền chặt giữa sự sáng tạo với ngành truyền thông.
Lĩnh vực truyền thông hiện nay ở Việt Nam cũng đang chứng kiến sự canh tranh khốc liệt giữa các công ty trong và ngoài nước. Với sự phát triển của công nghệ thông tin đã làm thay đổi hành vi tìm kiếm và mua sắm của người tiêu dùng, đây là điều kiện thuận lợi cho báo chí truyền thông phát triển, đồng thời cũng là thách thức và khó khăn đối với những đơn vị truyền thông. Công chúng hiện nay với trình độ, chính kiến và đòi hỏi cao về chất lượng thông tin từ báo in, báo mạng, truyền hình, phát thanh, mạng xã hội… Hơn nữa, họ còn tích cực phản hồi, trao đổi, thảo luận về các vấn đề được đưa lên các phương tiện truyền thông tạo nên không khí dân chủ, thông tin đến từ hai chiều góp phần thúc đẩy xã hội phát triển ở cả vùng nông thôn và thành thị. Nền kinh tế tri thức, công nghệ thông tin và mạng Internet đã làm biến đổi nhanh chóng bộ mặt của thế giới hiện đại, mà theo Thomas L.
Friedman là “thế giới phẳng”; các trào lưu, khuynh hướng truyền thông mới mẻ đã tác động và ảnh hưởng trực tiếp vào lối sống, tâm lý, tư tưởng đạo đức của con người. Do đó, để đáp ứng nhu cầu thông tin đa dạng, phong phú, kịp thời, các công ty phải luôn luôn cập nhật xu hướng mới, sáng tạo nội dung, vì đây là những yếu tố góp phần quan trọng trong việc truyền tải thông điệp của sản phẩm, dịch vụ, nhằm đánh thức nhu cầu tiềm ẩn của khách hàng và tiếp cận họ một cách tự nhiên, chân thực. Bên cạnh đó, để góp phần đem lại hiệu quả cao hơn cho các chiến dịch truyền thông và nhãn hàng, các công ty truyền thông phải luôn đào tạo, khuyến khích nhân viên làm việc với năng suất cao nhất, kích thích sự sáng tạo của họ nhằm tạo nên những thông điệp truyền thông gần gũi, ấn tượng, có sức hút đối với khách hàng. Điều này cũng đòi hỏi các 0 0 nhà lãnh đạo cần có phong cách lãnh đạo phù hợp để phát huy được sức mạnh cá nhân cũng như sức mạnh của tập thể nhằm đạt mục tiêu đề ra.
Tuy nhiên, không có một phong cách lãnh đạo tuyệt đối nào có hiệu quả trong mọi tổ chức, doanh nghiệp, mà bản thân người lãnh đạo phải áp dụng linh hoạt tùy tình huống; nhưng một người lãnh đạo cần phải đáp ứng được ba yếu tố: có khả năng tạo tầm nhìn, khả năng truyền cảm hứng và khả năng gây ảnh hưởng, để định hướng các cá nhân trong tổ chức hành động vì một mục tiêu chung. Phong cách lãnh đạo là một trong những yếu tố then chốt quyết định thành công của tổ chức, phản ánh tầm nhìn và chiến lược của người lãnh đạo, thúc đẩy nhân viên nỗ lực hành động để đạt được những kết quả cao hơn cho tổ chức. Có thể thấy rằng, phong cách lãnh đạo phù hợp sẽ giải quyết được nhiều vấn đề của tổ chức, xây dựng đội ngũ vững mạnh từ bên trong, tạo ra giá trị bên ngoài cho cả bản thân, nhân viên và tổ chức. Theo thực tế quan sát ngành truyền thông Việt Nam hiện nay, hầu như các nhân viên chưa có sự chủ động sáng tạo nhằm đạt được kết quả công việc tối ưu.
Các chiến dịch truyền thông giữa các công ty đều có sự tương đồng không ít thì nhiều, làm cho khách hàng cảm thấy quen thuộc và chưa để lại ấn tượng sâu sắc. Mặt khác, các chính sách kích thích sự sáng tạo, học hỏi của nhân viên chưa được phổ biến quyết liệt. Chính điều này làm cho một bộ phận lớn nhân viên khá thụ động, họ chỉ thực hiện theo trách nhiệm mà chưa thể hiện hết khả năng, nhiệt huyết của mình, vì vậy kết quả công việc chưa có nhiều đột phá, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của công ty. Đối với nhân viên trong ngành truyền thông, năng lực sáng tạo là yếu tố vô cùng quan trọng, do đó tiền đề và kết quả của sự sáng tạo của nhân viên là một vấn đề cần được quan tâm và nghiên cứu.
Trong nhiều năm qua, đã có những nghiên cứu về tác động của lãnh đạo tạo sự thay đổi đến sự gắn kết công việc, sự thỏa mãn và lòng trung thành của nhân viên, đây là những yếu tố góp phần kết nối nhân viên với tổ chức. Tuy nhiên, trên thực tế, đối với tổ chức thì điều cuối cùng đem lại giá trị của nhân viên chính là kết quả công việc của họ. Mỗi nhân viên đều mong muốn góp phần xây dựng tổ chức hưng thịnh, nâng cao năng suất làm việc cũng như phát triển cá nhân. Bản thân mỗi người đều có những mục tiêu riêng 0 0 bên cạnh mục tiêu chung của tổ chức, công ty mà mình làm việc.
Do đó, để nhân viên vừa có thể nâng cao năng lực vừa toàn tâm toàn ý cho công việc luôn là bài toán được đặt ra cho các nhà lãnh đạo. Dựa trên bối cảnh được mô tả ở trên, nghiên cứu này muốn kiểm định tác động của lãnh đạo tạo sự thay đổi đối với sự sáng tạo và kết quả công việc của nhân viên. Vì vậy, đề tài nghiên cứu “Mối quan hệ giữa lãnh đạo tạo sự thay đổi, sự sáng tạo và kết quả công việc của nhân viên: Nghiên cứu trường hợp các công ty truyền thông tại thành phố Hồ Chí Minh” được thực hiện cho thấy tầm quan trọng của lãnh đạo tạo sự thay đổi đối với sự sáng tạo và kết quả công việc của nhân viên tại các công ty truyền thông ở thành phố Hồ Chí Minh. Hơn nữa, nghiên cứu này cũng giúp cho các nhà quản lý hoàn thiện phong cách lãnh đạo của mình và đề ra các chính sách phù hợp để khuyến khích sự sáng tạo nhân viên – lợi thế cạnh tranh của các công ty truyền thông, tối đa hóa kết quả công việc của nhân viên nói riêng, kết quả hoạt động kinh doanh của công ty và ngành truyền thông Việt Nam nói chung.2 Mục tiêu nghiên cứu Đề tài được thực hiện nhằm kiểm định mối quan hệ giữa lãnh đạo tạo sự thay đổi, sự sáng tạo và kết quả công việc của nhân viên dựa trên số liệu khảo sát tại các công ty truyền thông ở Tp.
Ngoài ra, nghiên cứu còn kiểm định tác động của lãnh đạo tạo sự thay đổi đến kết quả công việc của nhân viên thông thông qua yếu tố trung gian là sự sáng tạo của nhân viên. Dựa trên bối cảnh nghiên cứu nếu trên, tác giả đề ra các mục tiêu như sau: - Tổng kết các lý thuyết, nghiên cứu có liên quan đến các khái niệm nghiên cứu để xác định khoảng trống lý thuyết, những vấn đề chưa được quan tâm đúng mức của các nhà nghiên cứu trước đây, từ đó xác định vấn đề, câu hỏi, giả thuyết và mô hình nghiên cứu phù hợp với ngữ cảnh nghiên cứu. - Xây dựng mô hình nghiên cứu về mối quan hệ giữa lãnh đạo tạo sự thay đổi, sự sáng tạo và kết quả công việc của nhân viên dựa trên cơ sở các nghiên cứu trước đây và kết quả tổng quan tài liệu của các nghiên cứu liên quan trong nước và trên 0 0 thế giới. Đo lường mức độ tác động trực tiếp của lãnh đạo tạo sự thay đổi đến sự sáng tạo và kết quả công việc của nhân viên.
Đồng thời xác định vai trò trung gian giữa lãnh đạo tạo sự thay đổi và kết quả công việc là sự sáng tạo của nhân viên.