Giáo trình Bổ trợ kiến thức và bài tập cho The Business Intermediate
Tổng quan về giáo trình
Tài liệu học thuật Bổ trợ kiến thức và bài tập cho The Business Intermediate do nhóm giảng viên Khoa Tiếng Anh trường Đại học Thương mại biên soạn, gồm TS. Hà Thị Vũ Hà (Chủ biên) cùng các đồng tác giả: Nguyễn Thị Bích Ngọc, Hán Thị Bích Ngọc, Hoàng Thị Anh Thơ và Trần Trung Dũng; được xuất bản bởi Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam.
Tài liệu được thiết kế nhằm phục vụ trực tiếp cho học phần Tiếng Anh Thương mại (Business English) ở bậc đào tạo đại học, đóng vai trò là học liệu bổ trợ song hành cùng giáo trình chuẩn quốc tế The Business Intermediate. Mục tiêu học tập cốt lõi của tài liệu tập trung vào ba trọng tâm: củng cố và nâng cao hệ thống thuật ngữ kinh tế - kinh doanh; hệ thống hóa các chủ điểm ngữ pháp ứng dụng trong môi trường công sở; và phát triển kỹ năng đọc hiểu chuyên sâu cùng kỹ năng soạn thảo văn bản hành chính thương mại chuẩn mực.
Cấu trúc tài liệu gồm 7 đơn vị bài học (Units) trọng điểm tương ứng với các chủ đề chuyên môn, được xây dựng theo một mô thức phân tách rõ ràng thành hai phần chính trong mỗi Unit:
- SECTION 1. REMEMBER: Tóm tắt lý thuyết, thuật ngữ chuyên ngành có giải nghĩa ngữ âm và ngữ nghĩa song ngữ, quy tắc ngữ pháp ứng dụng, hướng dẫn kỹ thuật viết kèm bài mẫu và danh mục trang web tra cứu.
- SECTION 2. PRACTICE: Hệ thống bài tập đa dạng phân tầng từ trắc nghiệm biến đổi hình thái từ, phát hiện lỗi sai, đọc hiểu văn bản kinh doanh theo cấu trúc đề thi TOEIC và câu hỏi phân tích, đến bài tập điền từ và thực hành viết văn bản thương mại.
Phương pháp tiếp cận của tài liệu là tích hợp lý thuyết ngôn ngữ với các tình huống giao tiếp kinh doanh thực tế, giúp người học chuẩn bị kiến thức toàn diện cho các kỳ thi đánh giá kết thúc học phần và đáp ứng các yêu cầu xử lý công việc thực tế trong môi trường doanh nghiệp quốc tế.
+-------------------------------------------------------------------------+
| CẤU TRÚC ĐƠN VỊ BÀI HỌC (UNIT STRUCTURE) |
+------------------------------------+------------------------------------+
| SECTION 1: REMEMBER | SECTION 2: PRACTICE |
+------------------------------------+------------------------------------+
| 1. Focuses of the Unit | Question 1: Word Formation |
| 2. Vocabulary & Terminology (IPA) | Question 2: Error Identification |
| 3. Applied Grammar Structures | & Reading (TOEIC/Open) |
| 4. Writing Guides & Model Samples | Question 3: Cloze Test |
| 5. Suggested Writing Topics | & Commercial Writing |
| 6. Useful Specialized Websites | |
+------------------------------------+------------------------------------+
Nội dung kiến thức cốt lõi
Các chương và chủ đề chính
Tài liệu bao quát 7 chủ đề nghiệp vụ then chốt trong hoạt động kinh doanh quốc tế:
- Unit 1 – Corporate Culture (Văn hóa doanh nghiệp): Phân tích quy tắc ứng xử nơi làm việc, các quy định ngầm (unwritten rules), cấu trúc tổ chức và trách nhiệm cá nhân; hướng dẫn sử dụng các thì quá khứ (Past tenses), cấu trúc đưa ra lời khuyên (Advice structures), kỹ năng giao tiếp ngoại giao trong cuộc họp một - một (Diplomatic language in one-to-one meetings), và phương pháp lập Báo cáo thực tập (Placement report).
- Unit 2 – Customer Support (Hỗ trợ khách hàng): Khảo sát mô hình trung tâm cuộc gọi (Call centres), kỹ năng chăm sóc khách hàng qua điện thoại; cấu trúc đặt câu hỏi (Yes/No & Wh-Questions), mệnh lệnh và chỉ dẫn (Giving instructions), cấu trúc đề nghị lịch sự (Making requests); cùng quy chuẩn viết thư tín thương mại chính thức và phi chính thức (Formal and Informal correspondence).
- Unit 3 – Products and Packaging (Sản phẩm và Bao bì): Nghiên cứu quy trình thiết kế, đóng gói, bảo quản sản phẩm và các tiêu chuẩn kỹ thuật hàng hóa.
- Unit 5 – Making Deals (Đàm phán thương mại): Tập trung vào ngôn ngữ và chiến lược thương thảo hợp đồng, giải quyết xung đột lợi ích và thỏa thuận điều khoản thương mại.
- Unit 6 – Company and Community (Doanh nghiệp và Cộng đồng): Khảo sát trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR), mối quan hệ với môi trường và cộng đồng địa phương.
- Unit 7 – Mergers and Acquisitions (Mua bán và Sáp nhập): Tiếp cận thuật ngữ tài chính doanh nghiệp, quá trình tiếp quản (takeover), sáp nhập tổ chức và tái cơ cấu vận hành.
- Unit 8 – International Trade (Thương mại quốc tế): Phân tích các giao dịch xuất nhập khẩu, rào cản thương mại, chuỗi cung ứng và thanh toán quốc tế.
Tài liệu kết thúc bằng phần Tài liệu tham khảo (trang 255), tổng hợp các nguồn trích dẫn học thuật và tài liệu gốc.
Kiến thức nền tảng được xây dựng
Tài liệu xây dựng hệ thống kiến thức ngôn ngữ học thuật gắn liền với các khung lý thuyết quản trị và vận hành doanh nghiệp:
- Hệ thống thuật ngữ quản trị và nhân sự: Cung cấp định nghĩa chuẩn xác cho các khái niệm như quyền tự chủ (autonomy), sơ đồ nhân sự (organigram), công ty con (subsidiary), người tiền nhiệm (predecessor), người kế nhiệm (successor), sự lỗi thời có chủ đích (planned obsolescence), gia công quy trình ngoài (farm out/outsource), và tỷ lệ biến động nhân sự (staff turnover).
- Ngữ pháp ứng dụng chuyên sâu: Hệ thống hóa chi tiết các dạng thức ngữ pháp trong văn cảnh kinh tế:
- Sự phân biệt giữa Past Simple, Past Continuous, Past Perfect, và Past Perfect Continuous khi thuật lại các sự kiện kinh doanh hoặc báo cáo tiến độ.
- Các mẫu câu đưa lời khuyên chuyên nghiệp:
You should/shouldn't + V,Have you considered + V-ing?,How about + V-ing?,It's a good idea + to V,Why don't you + V?,You might want + to V. - Các cấu trúc đưa ra yêu cầu lịch sự:
Would you mind + V-ing?,Do you think you could possibly + V?,I was wondering if you could + V?. - Trật tự đảo ngữ trong câu hỏi nghi vấn và việc dùng từ ngữ tuần tự (sequencing words: Firstly, Secondly, Then, Finally) khi ban hành quy trình tác nghiệp.
- Quy chuẩn văn bản hành chính - thương mại: Định hình kết cấu chặt chẽ của các thể loại văn bản kinh tế:
- Báo cáo thực tập (Placement Report): Gồm 5 phần: Giới thiệu mục tiêu (Introduction), Trải nghiệm công việc (Experience from work placement), Quan sát văn hóa tổ chức (Observations about the company), Thành tựu chuyên môn (Professional achievements), và Phụ lục (Appendix).
- Thư tín đối tác (Business Correspondence): Bảng đối chiếu văn phong trang trọng (Formal) và thân mật (Informal):
| Hạng mục giao tiếp | Phong cách Thân mật (Informal) | Phong cách Trang trọng (Formal) |
|---|---|---|
| Lời chào (Greeting) | Hi... | Dear Ms/Mr... / Dear Sir or Madam, |
| Mục đích viết (Opening) | Thanks for your mail. / Re your email... | I am writing with regard to... / I am writing to enquire about... |
| Đưa ra yêu cầu (Requests) | Give me a ring... / Can you just...? | I was wondering if you could...? / I would be very grateful if you could... |
| Lời xin lỗi (Apology) | To say sorry | To apologize |
| Yêu cầu hỗ trợ (Support) | Help | Co-operation / Assistance |
| Thông báo (Information) | To tell | To inform |
| Liên hệ (Contact) | To get in touch | To contact / To enquire |
| Chào kết (Salutation) | Cheers, / Regards, | Yours sincerely, / Yours faithfully, |
Kỹ năng phát triển
- Kỹ năng ngôn ngữ kỹ thuật (Technical Language Skills): Nhận diện từ loại và biến đổi hình thái từ (word formation); nhận diện và sửa lỗi ngữ pháp (error identification) trong các câu phức hợp thương mại; sử dụng chính xác các thuật ngữ công nghệ thông tin và quản trị văn phòng (ISP, router, patch, duplicate, accounts payable, write-off).
- Kỹ năng phân tích (Analytical Skills): Đọc hiểu và phân tích văn bản thương mại đa tầng (TOEIC double passages); phân tích tác động của văn hóa doanh nghiệp lành mạnh (healthy corporate culture) đối với các chỉ số hiệu suất như tỷ lệ giữ chân nhân viên (employee retention), danh tiếng tổ chức (reputation), năng suất (productivity), và chất lượng sản phẩm (quality).
- Kỹ năng thực hành nghiệp vụ (Practical Competencies): Soạn thảo email phản hồi khiếu nại khách hàng kèm giải pháp bồi thường; lập báo cáo tổng kết thực tập; sử dụng ngôn ngữ ngoại giao và kỹ năng tư vấn (counselling language) để giải quyết bất đồng trong nội bộ doanh nghiệp.
Phương pháp giảng dạy và học tập
Tiếp cận sư phạm
Tài liệu áp dụng mô hình sư phạm diễn dịch kết hợp quy nạp, chuyển hóa tuần tự từ việc cung cấp dữ liệu ngôn ngữ chuẩn xác (Input) đến việc rèn luyện và sản sinh ngôn ngữ (Output). Mỗi đơn vị bài học bắt đầu bằng việc hệ thống hóa kiến thức trọng tâm (Section 1: Remember) để người học nắm vững lý thuyết, sau đó chuyển dịch sang giai đoạn củng cố thông qua hệ thống bài tập thực hành phân hóa (Section 2: Practice).
[Hệ thống hóa Lý thuyết] --> [Thực hành Từ vựng/Ngữ pháp] --> [Đọc hiểu Văn bản chuyên ngành] --> [Sản sinh Văn bản Thương mại]
(Section 1: REMEMBER) (Practice: Q1 & Q2.1) (Practice: Q2.2 & Q3.1) (Practice: Q3.2 & Writing)
Bài tập và tình huống điển hình (Case Studies)
Tài liệu tích hợp các bài học tình huống giả lập nhằm rèn luyện tư duy xử lý vấn đề trong môi trường làm việc:
- Case Study – Counselling (Unit 1): Tình huống nhân sự làm việc tại môi trường nước ngoài, đối mặt với áp lực hòa nhập văn hóa, yêu cầu người học vận dụng ngôn ngữ tư vấn để lắng nghe, diễn giải lại (paraphrase), và định hướng giải pháp.
- Case Study – Cybertartan Software (Unit 2): Khảo sát các vấn đề biến động nhân sự (staff turnover), áp lực ca kíp (shifts) và quy trình làm việc trong doanh nghiệp công nghệ.
Ma trận bài tập thực hành (Practical Exercises)
Phần thực hành được chuẩn hóa thành 3 cụm câu hỏi bám sát định dạng khảo thí:
+---------------------------------------------------------------------------------------+
| HỆ THỐNG BÀI TẬP THỰC HÀNH (PRACTICE MATRIX) |
+------------+---------------------------+----------------------------------------------+
| Phân loại | Định dạng câu hỏi | Trọng tâm đánh giá |
+------------+---------------------------+----------------------------------------------+
| Question 1 | Biến đổi từ loại | Khả năng nhận diện ngữ pháp và cấu trúc từ: |
| | (Word Formation) | - Danh từ/Động từ/Tính từ/Trạng từ |
| | | - Tiền tố, hậu tố chuyên ngành |
+------------+---------------------------+----------------------------------------------+
| Question 2 | Phần I: Sửa lỗi sai câu | Kiểm tra lỗi thời thì, giới từ, mệnh đề quan |
| | (Error Identification) | hệ, cấu trúc câu điều kiện, cấu trúc đảo ngữ |
| | | |
| | Phần II: Đọc hiểu | Khai thác bài đọc đôi (TOEIC double passage) |
| | (Reading Comprehension) | và trả lời câu hỏi mở theo trích đoạn báo chí|
+------------+---------------------------+----------------------------------------------+
| Question 3 | Phần I: Điền từ vào đoạn | Đánh giá khả năng kết hợp từ (collocations), |
| | (Cloze Test) | liên kết văn bản và ngữ nghĩa học thuật |
| | | |
| | Phần II: Viết chuyên môn | Soạn thảo thư tín, email xử lý khiếu nại, |
| | (Writing Application) | lập báo cáo thực tập hoặc viết bài luận phân |
| | | tích các vấn đề kinh tế - thương mại |
+------------+---------------------------+----------------------------------------------+
Hướng dẫn tự học và phương pháp đánh giá
- Tự đánh giá qua ngữ liệu mẫu: Cung cấp sẵn các mẫu văn bản hoàn chỉnh (như mẫu Báo cáo thực tập tại Đại học Wollongong - Úc, mẫu thư mời nhận việc của Bunnings Inc., mẫu thư từ chối việc của ứng viên Matilda Wood) giúp người học có cơ sở đối chiếu chuẩn mực khi tự luyện viết.
- Mở rộng nguồn tư liệu số: Định hướng người học tự nghiên cứu qua danh mục liên kết internet chuyên ngành được cung cấp ở cuối mỗi bài học (như các trang kiến thức văn hóa tổ chức, cổng thông tin dịch vụ khách hàng).
Điểm nổi bật và tính cập nhật
- Tính tương thích trực tiếp với chương trình đào tạo: Tài liệu đóng vai trò giải mã và hỗ trợ thực hành cho giáo trình The Business Intermediate, giúp người học vượt qua các rào cản về thuật ngữ phức tạp nhờ hệ thống chú giải song ngữ Việt - Anh có phiên âm IPA tiêu chuẩn.
- Tích hợp ngữ liệu kinh doanh thực tế: Các văn bản đọc hiểu và bài tập được trích xuất từ các nguồn học thuật và báo chí kinh tế uy tín như chuyên trang doanh nghiệp The Houston Chronicle, cổng thông tin tài chính Investopedia, và giáo trình khảo thí chuẩn mực Longman Preparation Series for the TOEIC Test.
- Cấu trúc bài thi bám sát chuẩn đầu ra: Sự kết hợp giữa câu hỏi trắc nghiệm định dạng TOEIC và các bài tập tự luận phân tích sâu giúp tài liệu đáp ứng đồng thời hai yêu cầu: đạt kết quả cao trong kỳ thi kết thúc học phần và hình thành kỹ năng viết văn bản thực tế trong công việc.
Đối tượng sử dụng giáo trình
- Sinh viên đại học khối ngành Kinh tế - Thương mại: Phục vụ trực tiếp cho sinh viên năm thứ hai hoặc năm thứ ba các chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh, Tiếng Anh Thương mại, Kinh doanh Quốc tế, Marketing, Thương mại Điện tử và Tài chính - Ngân hàng.
- Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần đạt trình độ tiếng Anh tương đương bậc B1 theo Khung tham chiếu Châu Âu (CEFR) hoặc trình độ Sơ trung cấp (Pre-Intermediate) để tiếp thu hiệu quả các chủ điểm ngữ pháp và thuật ngữ trong tài liệu.
- Giảng viên giảng dạy Tiếng Anh chuyên ngành: Sử dụng tài liệu làm ngân hàng bài tập trên lớp, nguồn đề kiểm tra đánh giá định kỳ và tài liệu hướng dẫn sinh viên tự học.
- Người đi làm và độc giả tự học: Phù hợp cho cán bộ nhân viên văn phòng, thực tập sinh tại các doanh nghiệp đa quốc gia cần nâng cao kỹ năng viết thư tín thương mại, lập báo cáo công việc và trau dồi vốn từ vựng phục vụ môi trường làm việc quốc tế.
Câu hỏi thường gặp
1. Tài liệu này phù hợp nhất với những đối tượng người học nào?
Tài liệu được biên soạn phục vụ sinh viên khối ngành kinh tế bậc đại học đang theo học học phần Tiếng Anh Thương mại dựa trên giáo trình The Business Intermediate, đồng thời phù hợp cho người chuẩn bị đi thực tập hoặc làm việc tại các công ty có yếu tố nước ngoài.
2. Người học cần đáp ứng trình độ tiếng Anh nào trước khi sử dụng tài liệu?
Người học cần có trình độ tiếng Anh cơ bản ở mức Pre-Intermediate (tương đương chuẩn B1 hoặc TOEIC 450 trở lên) để có thể nắm bắt ngữ pháp và xử lý các bài tập từ vựng, đọc hiểu chuyên ngành kinh tế.
3. Cấu trúc bài học trong sách có điểm gì khác biệt so với các sách bài tập thông thường?
Mỗi bài học được chia thành hai phần riêng biệt: SECTION 1: REMEMBER (cung cấp lý thuyết, từ vựng song ngữ, ngữ pháp, mẫu viết văn bản) và SECTION 2: PRACTICE (hệ thống bài tập chia thành 3 nhóm câu hỏi từ trắc nghiệm ngữ pháp, bài đọc TOEIC đến viết luận thực tế).
4. Phương pháp tự học giáo trình này như thế nào để đạt hiệu quả cao?
Người học nên đọc kỹ bảng thuật ngữ và các cấu trúc ngữ pháp ở Section 1, tự làm toàn bộ bài tập biến đổi từ, sửa lỗi sai và đọc hiểu ở Section 2, sau đó thực hành viết văn bản theo bài mẫu và các chủ đề gợi ý được cung cấp ở cuối mỗi Unit.
5. Tài liệu có cung cấp các nguồn học liệu mở rộng không?
Cuối mỗi đơn vị bài học, nhóm tác giả đều cung cấp danh mục các liên kết website chuyên ngành uy tín (như Investopedia, Houston Chronicle Small Business...) giúp người học tra cứu mở rộng kiến thức thực tế về từng chủ đề kinh doanh.
Kết luận
Bổ trợ kiến thức và bài tập cho The Business Intermediate là tài liệu học tập học thuật mang tính thực tiễn cao, hỗ trợ sinh viên củng cố toàn diện nền tảng ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp trong lĩnh vực thương mại.
Lộ trình học tập khoa học được đề xuất gồm: làm chủ hệ thống thuật ngữ và ngữ pháp trọng tâm từng chương, hoàn thành bài tập thực hành định dạng trắc nghiệm - đọc hiểu TOEIC, và ứng dụng vào việc soạn thảo văn bản hành chính kinh doanh. Đây là nguồn tài liệu chuẩn mực giúp người học xây dựng năng lực tiếng Anh chuyên ngành vững chắc phục vụ học tập và nghề nghiệp tương lai.