mở đầu, ngôn ngữ của tin, các chi tiết trong tin, dung lượng tin… Đề tài được hiểu là “một phạm vi hiện thực hàm chứa sự kiện được phản ánh trong tác phẩm” [22, tr. Theo đó đề tài của tin thường được chia thành nhiều lĩnh vực khác nhau như: Chính trị, xã hội, văn hóa giải trí, thể thao, thế giới, giáo dục vv… Và “chủ đề là vấn đề chính được đặt ra trong một tác phẩm” [22, tr. 10], là nội dung sự kiện được phản ánh, là thông điệp quan trọng nhất trong tin, thể hiện góc độ đưa tin. Tin là một tổng hợp dày đặc các chi tiết liên quan đến sự kiện.
Chi tiết trong tin được lựa chọn xung quanh chủ đề, phục vụ cho việc làm rõ chủ đề. Chi tiết có thể là “một hành vi, một lời nói, một cử chỉ của con người hay một trạng thái cụ thể của hoàn cảnh diễn ra sự kiện. Thông qua các chi tiết, nhà báo mô tả, phản ánh sự kiện” [22, tr. Do tin là dung lượng ngắn nhất trong các thể loại báo chí vì vậy chi tiết trong tin thường mang tính tập trung và được hạn chế về số lượng.
Với thể loại tin, việc thể hiện chi tiết càng đòi hỏi cần phải lựa chọn những chi tiết “đắt”, có khả năng phản án rõ nhất bản chất của sự kiện mà vẫn đảm bảo dung lượng ngắn gọn của tin. Trong tin, tiêu đề là bộ phận đầu tiên tiếp xúc với người tiếp nhận thông tin, là khả năng đầu tiên tạo sự chú ý quan tâm của công chúng đối với một tin báo chí. Tiêu đề có thể ở nhiều dạng: tiêu đề là tên địa điểm xảy ra sự kiện, là nội dung bản thân sự kiện, thể hiện một tính chất đặc trưng của sự kiện, các số liệu chứa những thông tin quan trọng đáng chú ý về sự kiện… Câu mở đầu của tin là bộ phận giữ vai trò dẫn dắt trong tin. Câu mở đầu luôn đòi hỏi hấp dẫn sinh động và đặc biệt là hàm chứa thông tin.
Người ta đưa ra công thức 5W+1H cho câu mở đầu cho một tác phẩm tin hay. Đây chính là các yếu tố 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thông điệp quan trọng nhất về một sự kiện mà công chúng cần biết. Trả lời được những câu hỏi ngắn gọn về một sự kiện cấp bách trong câu mở đầu nghĩa là đã hoàn thành những nội dung thiết yếu nhất của một tin báo chí. Hiện nay cách dùng câu mở đầu của tin để gây chú ý được các báo điện tử sử dụng khá phổ biến.
Một số tờ báo điện tử ngoài câu mở đầu sẽ có thêm câu dẫn ngắn ngoài trang chính để tóm tắt tin tức cho độc giả. Về hình thức tin báo chí, theo lý thuyết, tin thường có dung lượng nhỏ, ngôn ngữ sự kiện ngắn gọn, khách quan và trong tin tức hiện nay sử dụng phổ biến kết cấu hình tháp ngược. Quan hệ giữa các câu, các đoạn trong tin thường bị chi phối bởi mức độ quan trọng của chi tiết. Các từ, các câu đều tập trung cố gắng để phản ánh sự kiện.
Trong tin báo chí ít sử dụng từ mang tính biểu cảm cũng như các kiểu câu có kết cấu phức tạp. Các dạng tin báo chí thường thấy hiện nay là: tin vắn, tin ngắn, tin bình, tin sâu, tin dự báo, tin tổng hợp, tin tường thuật. Tùy vào đặc điểm các dạng tin mà những yếu tố nội dung và hình thức như trên mà tờ báo, nhà báo sẽ có những thay đổi linh hoạt để phù hợp với tiêu chí phân loại và nhu cầu sử dụng. Sự vận động phát triển của tin báo chí hiện nay Đời sống xã hội càng phát triển thì nhu cầu thông tin của con người càng cao.
Thông tin trong đời sống hiện đại đã trở thành một nguồn lực để phát triển xã hội. Quá trình đó đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của các tờ báo để đáp ứng và thu hút công chúng và sự cạnh tranh thông tin giữa các loại hình báo chí, các cơ quan báo chí cũng trở nên quyết liệt hơn. Tin và những sản phẩm hàm chứa thông tin trở thành một loại hàng hóa đặc biệt. Vì vậy, bản thân tin tức phải đổi mới để đáp ứng nhu cầu của công chúng và sự phát triển báo chí nói chung.
Không nằm ngoài quy luật vận động và phát triển chung của các thể loại báo chí, thể loại tin hiện nay cũng đang có những biến đổi tùy thuộc vào loại hình báo chí, kênh chuyển tải. Tác giả Đinh Văn Hường đã nhận định: “Các dạng tin vẫn tiếp tục đổi mới, phát triển và sẽ xuất hiện những dạng tin mới trong hoạt động thực tiễn năng động, sôi động và sáng tạo của báo chí và người làm báo [17, tr. Trong 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thực tiễn đời sống báo chí hiện nay, sự biến đổi của thể loại tin diễn ra ngày càng mạnh mẽ, đã trở thành một yếu tố thúc đẩy sự vận động của thể loại tin, làm cho tin ngày càng trở nên sinh động, phong phú hơn. Mặt khác tùy thuộc vào từng loại hình báo chí, kênh truyền tải mà thể loại tin sẽ có những thay đổi nhất định về kết cấu nội dung và hình thức thể hiện.
Ví dụ ở loại hình báo in, tin được đồng hiện trên tờ báo giấy với hệ thống ngôn ngữ là chữ viết và hình ảnh tĩnh. Với loại hình phát thanh, tin được thể hiện trên sóng phát thanh, ngôn ngữ tin sẽ có thêm yếu tố âm thanh và trích dẫn hiện trường. Tin trên truyền hình ngoài yếu tố âm thanh còn có thêm yếu tố hình ảnh động. So với các loại hình báo chí khác, tin trên báo mạng điện tử có rất nhiều ưu thế về tốc độ lan truyền ngay tức thì, phạm vi tác động không giới hạn, sự hấp dẫn do tính tương tác cao, tính cá nhân triệt để, hệ thống ngôn ngữ đa phương tiện nên đã thu hút mạnh mẽ công chúng hiện đại.1: So sánh thể loại tin trên các loại hình báo chí Loại hình Tin báo in Tin báo PT-TH Tin báo điện tử Được in trên Được phát trên báo giấy.
Công Được đưa lên sóng và thể hiện Phƣơng thức chúng sử dụng Internet, công chúng thông qua máy thu truyền tải phương pháp truy cập và tìm đến (thu thanh-thu “đọc” để tiếp tin theo các địa chỉ hình) nhận Văn bản, hình ảnh Âm thanh (phát tĩnh, âm thanh, hình Ngôn ngữ (phƣơng Văn bản, thanh), hình ảnh ảnh động, các tiện) truyền tải (tranh) ảnh tĩnh động (truyền hình) chương trình tương tác khác Dung lƣợng tin Giới hạn Giới hạn Không giới hạn Khả năng tƣơng tác Chậm, lâu Chậm, lâu Nhanh, trực tiếp 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thực tiễn đời sống báo chí cho thấy rằng, các loại hình báo chí mới sẽ tiếp tục ra đời và tin báo chí cũng có những thay đổi để phù hợp với cách làm báo hiện đại. Trong đó tin báo chí trên các thiết bị di động (như máy tính bảng hay điện thoại thông minh) là một khái niệm vừa xuất hiện trong những năm gần đây. Ở VN hiện nay vẫn còn nhiều quan điểm tranh cãi về việc báo di động có phải là một loại hình báo chí hay về bản chất vẫn là báo mạng điện tử. “Mobile site” hay “mobile news” tại Việt Nam phần lớn vẫn đang là các kênh báo chí được phát triển từ các tờ báo điện tử, được thể hiện dưới dạng thức “wapsite” hoặc “app”.
Vì vậy khái niệm tin báo chí trên nền tảng các thiết bị di động cũng được phát triển từ khái niệm tin báo chí nói chung, khái niệm tin trên báo điện tử nói riêng. Tuy nhiên không thể phủ nhận là các ứng dụng báo chí trên nền tảng di động đã và đang có tác động mạnh mẽ, ngày càng thu hút công chúng tiếp nhận và sử dụng. Đặc biệt là các tin nóng (breaking news) và cách thực hiện “breaking news” cho báo chí trên nền tảng di động đã bắt đầu được các tòa soạn báo nỗ lực xây dựng. Một nghiên cứu của Francois Neland và Oscar Westlund vào năm 2011 chỉ ra rằng, điện thoại di động bao gồm “4 yếu tố trong 1”, đó là: kênh truyền (channels); hội thoại (conversation); nội dung (content); và thương mại (commerce) [53].
Đặc điểm này giúp cho di động không chỉ là phương tiện liên lạc viễn thông đơn thuần mà nhanh chóng trở thành một kênh truyền thông đa phương tiện với cách thức truyền phát thông điệp ưu thế hơn so với các phương tiện truyền thông khác. Nó cũng đáp ứng được nhu cầu đa dạng của công chúng trẻ hiện nay, những người có niềm đam mê đối với công nghệ, thích khám phá cái mới, cuộc sống bận rộn và có xu hướng gắn bó với các thiết bị di động trong sinh hoạt hàng ngày. Vì vậy tin báo chí trên các thiết bị di động vừa mang những đặc điểm cơ bản của thể loại tin nói chung đồng thời cũng có những thay đổi nhất định khi được thể hiện trên phương tiện truyền tải mới này. Từ cơ sở lý thuyết về tin và thực tiễn của tin báo chí trên các thiết bị di động hiện nay, người viết đúc rút những đặc điểm chính gắn với cách hiểu khái quát về tin báo chí trên các thiết bị di động như sau: 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tin được đăng tải trên các ứng dụng hoặc phiên bản báo chí dành cho thiết bị di động.
Tin thường phản ánh những sự kiện thời sự có tính chất nóng hổi và bất ngờ (breaking news), được công chúng quan tâm. Tin được cập nhật đến màn hình thiết bị di động của người đọc ở mọi thời điểm khi sự kiện xảy ra, có khi là trực tiếp thông qua tính năng cập nhật. Tin mang những đặc điểm ưu thế của kênh truyền di động: hình thức thể hiện ngắn gọn trong màn hình nhỏ; thể hiện khả năng cá nhân hóa thông tin vì người đọc có thể tùy biến lựa chọn các cách tiếp nhận thông tin; tin sử dụng hệ thống ngôn ngữ đa phương tiện; công chúng dễ dàng và thuận tiện trong việc tương tác, chia sẻ tin. Có thể nhận thấy ngôn ngữ truyền tải của tin báo chí trên các thiết bị di động vẫn là hệ thống ngôn ngữ đa phương tiện như báo điện tử.
Tuy nhiên về phương diện kỹ thuật thì tin trên các thiết bị di động lại có sự khác biệt vì nó cách thức thể hiện riêng và những tính năng riêng. Đó là khả năng cập nhật những tin nóng - “breaking news” trên giao diện nhỏ và ở trạng thái di động.