(9) THu VIỆN |- DT20-XB ams BIEN |. ` 20is _ ||OC VIỆN CHINH TRI QUOC GIA HO CHi MINH 80100441 HQC VIEN BAO CHi VA TUYEN TRUYEN DE TAI NGHIEN CUU KHOA HOC CAP CO SO NAM 2015 BIEN TAP BAN THAO Giáo trình lưu hành nội bộ CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI : PGS,TS. Trần Văn Hải CƠ QUAN CHỦ TRÌ : KHOA XUẤT BẢN HÀ NỘi - 2015 Biên tập bản thão : 80100441 - - MO DAU 1. Tên môn học: Biên tập bản thảo 2.
Số đơn vị học trình: 3 ĐVHT (2 tín chị) ` 3. Trang bị cho người học những tri thức chung về công tác biên tập bản thảo: Khái niệm, vai trò, nội dung +:à quy trình biên tập bản thảo; những kỹ nărg thực hành các bước biên tập bản thảo; giúp sinh viên rèn luyện tắc phong và đạo đức người cán bộ biên tập. Vêu cầu môn học: Học phần này được bồ trí ở học kỳ IV năm thứ ba chương trình đào tạo đại học xuất bán. Để học tốt môn này, sinh viên đã phải học xong môn Cơ sở lý luận xuất bản và môn Tổ chức bản thảo của chương trình đảo tạo chuyên ngành; môn cơ sở ngôn ngữ học và biên tập ngôn ngữ văn bản của các môn cơ sở ngành.
Trình độ học viên và phân bỗ thời gian môn học: Môn học dành cho sinh viên năm thứ ba, đã có tri thức các môn giáo đục đại Cương, các môn cơ sở ngành xuất bản. Thời gian môn học là 3 ĐVHT và được phân bổ như sau: - Học lý thuyết: 20 tiết - Thực.hành biên tập: 15 tiết - Thao luận, kiểm tra: 10 tiết Tổng cộng: 45 tiết 6. Giảng viên tham gia giảng dạy: STT Họ và tên Cơ quan công tác Chuyên ngành 1 | Trần Văn Hải Khoa Xuất bản Xuất bản 2 | Vũ Thùy Dương Khoa Xuất bản Xuất bản 3 |Đường VinhSường | NXB Lý luận chính trị | Xuấtbản 7. Noi ‘dung mon hoe: Đây là môn cơ bán bắt buộc của phần đào tạo chuyên ngành xuất bản.
Môn học đi sâu vào các tri thức kỹ năng nghiệp vụ biên tập, trang bị nhận thức, rèn luyện tay nghề, đạo đức, tác phong của biên tập viên xuất bản. Học xong môn này, sinh viên nắm được quy trình, nội dung tri thức biên tập các loại bản thảo sách, biết thực hành biên tập một bản thảo, tiếp tục học tập, rèn luyện để hoàn thiện nhân cách biên tập viên. Tài liệu tham khảo bắt buộc 1. Trần Văn Hải: lý luận nghiệp vụ xuất bản, T1, NXB Văn hóa — Thông tin, H.
lan Montagnes: Biên tập và xuất bản, Cục xuất bản, H. Phạm Thị Thu: ?ý luận và nghiệp vụ xuất bản, NXB Thông tin và Truyền thông, H. KHÁI QUÁT VẺ BẢN THẢO VÀ CÔNG TÁC BIÊN TẬP BẢN THẢO 1.Khái niệm Theo nghĩa thông thường, bản thảo là văn bản tác phẩm được tác giả sáng tạo ra trong quá trình sáng tác. Nó có thể là bản viết tay, bản đánh may, bang các loại nình ngôn ngữ khác nhau như chữ viết, hình ảnh đỗ họa, ký hiệu âm thanh, ở các mức độ hoàn thiện khác ::hau của tác phẩm.
Như vậy, bản thảo đồng nghĩa với các bản nháp, chỉ văn bản tác phẩm chưa hoàn thiện, còn đang trong quá trình sửa chữa, nâng cao. Trong lĩnh vực xuất bản, bán thảo được hiểu là “văn bản được tác giả viết, soạn ra trong quá trình hình thành tác phẩm. Bán thảo cũng là văn bản đang trong trong quá trình biên tập, sửa chữa và hoàn thiện để công bố” ra xã hội. Luật xuất bản Việt Nam năm 2012 quy định: “Bản thảo là bản viết tay, đánh máy hoặc bản được tạo ra bằng phương tiện điện tử của một tác phẩm, tài liệu để xuất bản”! Như vậy, khái niệm bản thảo ở bất kỳ dạng nào đều là các tác phẩm, tài liệu còn đang trong quá trình sáng tạo, là kết quả của một quá trình sáng _ tạo, còn có thể được bỗ sung, sửa chữa.
Bản thảo là sản phẩm lao động tinh thần của tác giả và biên tập viên. Bản thảo là sản phẩm đơn chiếc, bán mẫu của tác phẩm. Đó chưa phải là xuất bản phẩm. Bản thảo mẫu phải được chế bản, nhân bản hàng loạt để phổ biến ra công chúng mới là xuất bản phẩm.
Bản thảo là khái niệm công cụ của khoa học biên tập xuất bản. Đó là tư liệu quan trọng để nghiên cứu quá trình lao động sáng tạo của nhà văn, nhà khoa học, cũng như nghiên cứu quy trình lao động biên tập trong hoạt động xuất bản. ' Luật Xuất bả (2013), NXB Thông tin — Truyền thông, H. Cúc loại hình bản thảo trong hoạt động biên tập xuất bản Bản thảo troi:g hoạt động xuất bản được phân chia thành nhiều loại theo các tiêu chí khác nhau.
Mỗi cách phân chia đều có ý nghĩa khác nhau đối với phương điện khác nhau của nghiệp vụ xuất bản. Theo hình thức và phương thức thể hiện, ta có bản tháo viết tay, bán thảo đánh máy, bản thảo được soạn trên máy vi tính và các phương tiện điện tử khác; bản thảo có thể là văn tự, là hình ảnh, đồ họa, ký hiệu âm nhạc, v. Theo mức độ hoàn thiện, người ta chia ra: bản thảo lần 1, bản thảo lần 2., bản thảo thô, bản thảo tỉnh, bản mẫu đưa in, v. Troig hoạt động biên tập sách, cách phân chia bản thảo có ý nghĩa rất quan trọng đối với xác định các phương thức, kỹ năng biên tập phù hợp, góp phần nâng cac chất lượng, hiệu quả công tác biên tập sách.
Những cách phân loại sau đây trực tiếp tác động đến phương thức biên tập: 1. Phân loại bản thảo theo tiêu chí nguồn bản thảo đến nhà xuất bản, ta có các loại bản thảo: | a. Bản thảo lai cảo (hay bản thảo tự đầu tu) là loại bản thảo tác giả tự động viết và gti cho nha xuất bản để xuất bản, không do nhà xuất bản đặt viết từ trước. Đề tài bản thảo lai cảo không được các nhà xuất bản dự kiến, xây dựng trước.
Bản thảo lai cáo có nhiều ở các nhà xuất bả:. làm sách văn học, sách phổ thông về.các vn đề khoa học — kỹ thuật và đời: sống xã hội. Loại bản thảo lai cảo thường phong phú về đẻ tài, chủ đề, gần gũi đời sống, chứa đựng nhiều tiềm năng sáng tạo mới trong hoạt động nghiên cứu, sáng tác. Bản thảo lai cảo nhiều cũng thể hiện uy tín của nhà xuất bản, sự tín nhiệm của tác giả đối với nhà xuất bán.
Tuy nhiên, đây là loại bản thảo nhà xuất bản chưa có sự đầu tư, tác động gl, nếu xuất bản được nhiều, hiệu quả kinh tế chắc chắn sẽ cao, nhưng thường ít có bản thảo quy mô lớn, có chất lượng cao, kha năng sử dụng được không nhiều. Muốn sử dụng, bản 4 thao lai cảo phải được đánh giá toàn diện, thận trọng, đặc biệt đối với các tác giả mới cộng tác. Nhà xuất bản luôn phai nang nin, quý trọng loại bản thảo này, song phải tránh ý lại, trông chờ nhiều ở nguồn bản thảo lai cáo. Bản thảo đặt viết (Bản thảo tự tổ chức của nhà xuất bản) là loại bản thảo do nhà xuất bản dựa vào kế hoạch đề tài được xây dựng, chủ động tìm chọn, liên hệ, tổ chức các tác giả sáng tạo bản thảo.
Loại bản thảo này đã được đánh giá vẽ đề tài, định hướng vẻ chủ đề. Các tác giả được đặt viết đã được chọn lọc, khẳng định về phẩm chất, năng lực. Quá trình sáng tác của tác giá đã có sự đầu tư, sự đóng góp tác động của biên tập viên và nhà xuất bản về tri thức và tài chính. Do vậy, bản thảo đặt viết thường có chất lượng tốt, quy mô lớn, tổ chức công phu và thường là các đề tài trọng điểm, các bộ sách quý có giá trị lâu dài.
Phần lớn các bản thảo đặt viết bảo đảm được tiêu chuẩn xuất bản, các biên tập viên thường phải theo đuổi đến cùng để bảo đảm chất lượng xuất bản.loại bản thảo đặt viết không chỉ là các tác phẩm nghiên cứu, sáng tác hoàn toàn mới, mà còn có cả các bản thảo đặt sưu tầm, tuyển chọn, biên soạn trên cơ sở các tri thức và tác phẩm đã có trong kho tàng văn hóa dân tộc và nhân loa. Ban thao dat viét thé hién tập trung năng lực tổ chức, năng lực trí tuệ sâu rộng của biên tệp viên trong hoạt động biên tập xuất bản. Bản thảo được giới thiệu là loại bản thảo đo các cơ quan đoàn thể, tô chức xã hội hoặc cá nhân nào đó giới thiệu cho các nhà xuất bản. Nguồn bản thảo này hết sức đa dạng.
Đó có thể lä bản thảo do các cơ quan chủ trì đề tài nghiên cứu khoa học giới thiệu để được xã hội hóa các kết quả nghiên cứu của đơn vị. Đó có thể là bản thảo của các học viên cao học, nghiên cứu sinh được các thầy giáo hướng dẫn có uy tín giới thiệu cho nhà xuất bản. Đớ có thẻ là bản thảo của các tác giả trẻ, những người viết mới được các tác giả có uy tín giới thiệu. Nguồn bản thảo này làm tăng sức sống cho các đơn vị xuất bản, chứa đựng nhiều tiềm năng sáng tạo mới của > + các nhà xuất bản.
ì{ó cũng thể hiện by tín nhiệm của xã hội, của đội ngũ sáng tác đối với nhà xuất bản. | Loại bán thảo này cũng chưa có sự đầu tư công sức của nhà xuất bản, không có trong kế hoạch đề tài được dự kiến, nêu biên tập bản thảo phải làm toàn diện, thận: trọng ở cả khâu thâm định và gia công biên tập. Bản thảo loại này đã được bảo đảm chất lượng một phần bởi chính uy tín học _.- thuật, chính trị của tổ chức và cá nhân người giới thiệu nên khả năng sử dụng thường cao hơn bản thảo lai cáo. việc biên tập bản thao không vì thế mà giảm nhẹ, bởi chất lượng bản tháo được đánh giá trực tiếp tir ban thảo chứ không thể hiện ở nội dung và uy tín của người giới thiệu.
Dù là lời giới thiệu thế nào cũng chỉ coi là kênh tham khảo, là các gợi ý cho biên tập viên và nhà xuất bản mà thôi. Trong loại bản thảo được giới thiệu còn bao gồm các bản hảo công vụ. Đây là những bản thảo do cơ quan chủ quản trực tiếp giao cho đơn vị xuất bản để nhân bản, phể biến. Bản thảo công vụ thường là những bản thảo đúi:g với chức năng, nhiệm vụ của nhà xuất bản, đã được biên soạn và thâm định chu đáo.