SỞ GD & ĐT NGHỆ AN --------------- -------------- SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Đề tài: TÍCH HỢP CÁC BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN SỨC KHỎE CỦA CON NGƯỜI ĐỂ PHÒNG CHỐNG DỊCH COVID-19 TRONG GIẢNG DẠY PHẦN CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT, SINH HỌC 11 THPT” (LĨNH VỰC: SINH HỌC) Tên tác giả: Hoàng Thị Châu Số điện thoại: 0949148225 Đơn vị : Trường THPT Lê Hồng Phong Tên tác giả: Phan Thị Hồng Số điện thoại: 0979371336 Đơn vị: Trường THPT Kim Liên Năm học 2021 – 2022 1 skkn MỤC LỤC PHẦN I. Lý do chọn đề tài. Mục đích và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Những đóng góp mới của đề tài. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài. Cơ sở lí luận của đề tài.
Khái niệm tích hợp. Khái niệm dạy học tích hợp. Lợi ích của DH tích hợp đối với HS và GV. Sự cần thiết của việc dạy học “Tích hợp các biện pháp rèn luyện sức khỏe của con người để phòng chống dịch COVID-19 trong giảng dạy phần chuyển hóa vật chất và năng lượng ở động vật, sinh học 11 THPT”.
Cơ sở thực tiễn của đề tài. Thực tiễn của đời sống con người chịu ảnh hưởng từ đại dịch COVID-19. Thực trạng dạy học tích hợp trong trường THPT. Tích hợp các biện pháp rèn luyện sức khỏe của con người để phòng chống dich COVID-19 trong giảng dạy phần chuyển hóa vật chất và năng lượng ở động vật, sinh học 11 THPT.
Nguyên tắc tích hợp lồng ghép. Quy trình xây dựng câu hỏi, tình huống tích hợp, lồng ghép trong sinh học 3. Ví dụ minh họa: “Tích hợp các biện pháp rèn luyện sức khỏe của con người để phòng chống dich COVID-19 trong giảng dạy phần chuyển hóa vật chất và năng lượng ở động vật, sinh học 11 THPT”. Sơ đồ hóa kiến thức trọng tâm phần CHVC và NL ở động vật, sinh học 11.
Một số biện pháp rèn luyện sức khỏe của con người trong phòng chống dịch COVID-19. Xây dựng các bài tập tình huống, các câu hỏi TNTL và TNKQ … tích hợp các biện pháp rèn luyện sức khỏe của con người để phòng chống dịch COVID-19 trong giảng dạy phần chuyển hóa vật chất và năng lượng ở động vật, sinh học 11 THPT. Xây dựng rubics đánh giá dạy học tích hợp. Thực nghiệm sự phạm.
Mục đích thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm .Lý do chọn đề tài “Sức khỏe là vàng”nên con người chúng ta cần có nhiều biện pháp để rèn luyện sức khỏe; đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi đại dịch COVID-19 đang bùng nổ, virus SARS- CoV-2 đã lấy đi bao tính mạng của con người; để phòng chống dịch COVID-19 thì sức khỏe của con người là vũ khí tối ưu nhất. Mặt khác, chúng ta cũng phần nào biết được sự tác động của virus SARS- CoV-2 lên các cơ quan và hệ cơ quan tiêu hóa, hô hấp, tuần hoàn của con người, phá vỡ cân bằng nội môi làm ảnh hưởng lớn tới sức khỏe con người. Do đó, việc đưa ra các biện pháp rèn luyện tăng sức khỏe ở người để phòng chống dịch COVID-19 trở nên cấp thiết.
Phần CHVC và NL ở ĐV chương trình SH 11 có kiến thức trọng tâm là các quá trình sinh lý trong cơ thể động vật như tiêu hóa, hô hấp, tuần hoàn và cân bằng nội môi của ĐV. Thông qua dạy học phần này, GV có thể tích hợp được các nội dung về rèn luyện sức khỏe cho con người Vì những lí do trên mà chúng tôi lựa chọn đề tài “Tích hợp các biện pháp rèn luyện sức khỏe của con người để phòng chống dịch COVID-19 trong giảng dạy phần chuyển hóa vật chất và năng lượng ở động vật, sinh học 11 THPT” 2.Mục đích và phạm vi nghiên cứu - Mục đích: + HS tìm hiểu các biện pháp rèn luyện sức khỏe của con người để phòng chống dịch COVID-19 khi học phần CHVC và NL ở ĐV. + HS chủ động, tích cực rèn luyện các biện pháp để tăng sức khỏe của bản thân, tập trung học tập hiệu quả hơn trong giai đoạn khó khăn chịu ảnh hưởng lớn của đại dịch SARS- CoV 2. + Thông qua đội quân tuyên truyền viên này giáo dục bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
+ Phát huy năng lực tự chủ, tự học; năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo; đặc biệt là NL vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học vào thực tiễn của HS. - Phạm vinộidung: Tích hợp các biện pháp rèn luyện sức khỏe của con người để phòng chống dịch COVID-19 trong giảng dạy phần chuyển hóa vật chất và năng lượng ở động vật, sinh học 11 THPT. - Phạmvi thực nghiệm:Chúngtôitiến hànhthựcnghiệmtạitrườngTHPT Lê Hồng Phong, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An; trường THPT Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An và một số trường THPT trong địa bàn tỉnh Nghệ An.Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu lý thuyết, điều tra, tham vấn chuyên gia, thực nghiệm sư phạm, thống kê toán học 4.Những đóng góp mới của đề tài - Xác định các biện pháp rèn luyện sức khỏe của con người để phòng chống dịch COVID-19 và vận dụng nguyên tắc, và quy trình dạy học tích hợp để tích hợp các biện pháp đó vào phần CHVC và NL ở ĐV, sinh học 11 trong quá trình dạy học. - Xây dựng rubrics đánh giá dạy học tích hợp - Đưa ra hệ thống bài tập tình huống, câu hỏi để tích hợp các biện pháp rèn luyện sức khỏe để phòng chống dịch COVID-19 khi dạy học phần CHVC và NL ở ĐV, sinh học 11.
2 skkn PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU A. Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài 1.Cơ sở lí luận của đề tài 1. Khái niệm tích hợp Theo từ điển Tiếng Việt: “Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động, chương trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng.Tích hợp có nghĩa là sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp”.
Theo từ điển Giáo dục học: “Tích hợp là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học”. Khái niệm tích hợp có thể hiểu một cách khái quát là sự hợp nhất, sự nhất thể hóa đưa tới một đối tượng mới như là một thể thống nhất chứ không phải là phép cộng giản đơn những thuộc tính của các thành phần. Tích hợp có hai tính chất cơ bản liên hệ mật thiết với nhau, quy định lẫn nhau là tính liên kết và tính toàn vẹn. Không thể gọi là tích hợp nếu các tri thức, kĩ năng chỉ được cộng lại, không có sự liên kết, tác động, phối hợp với nhau trong lĩnh hội nội dung hay giải quyết một vấn đề, giải quyết một tình huống nào đó.
Khái niệm dạy học tích hợp Trong lý luận dạy học, tích hợp được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống ở những mức độ khác nhau các kiến thức, các kĩ năng thuộc các môn học khác nhau hoặc các hợp phần của bộ môn thành một nội dung thống nhất dựa trên cơ sở các mối liên hệ lí luận và thưc tiễn được đề cập đến trong các môn học hoặc các hợp phần của bộ môn đó. Quá trình học tập góp phần hình thành ở HS những năng lực rõ ràng, góp phần hình thành và phát triển tư duy cho HS năng lực này là hoạt động phức tạp đòi hỏi sự tích hợp các kiến thức và kĩ năng để giải quyết những tình huống cụ thể. Lợi ích của DH tích hợp đối với HS và GV 1. Lợi ích của DH tích hợp đối với HS - Đáp ứng sở thích, phong cách học tập của học sinh tốt: đây là một trong những lợi ích tích cực mà phương pháp dạy học này đem lại.
Bởi mỗi học sinh, sinh viên đều có những sở thích, mong muốn và phong cách học tập riêng. Việc áp dụng giải pháp dạy học này giúp các em có cơ hội được lựa chọn cách học phù hợp nhất, đảm bảo hiệu quả học tập tốt nhất cho mình mà không làm ảnh hưởng đến các bạn khác. 3 skkn - Khơi nguồn cảm hứng học tập cho các em: với nội dung bám sát với thực tiễn khách quan kết hợp với các phương pháp trực quan, sinh động, các bài giảng trở nên sinh động, có sức hút với các em học sinh hơn, xóa bỏ cảm giác nhàm chán, buồn ngủ khi áp dụng cách học truyền thống cũ. Từ đó, tạo động lực cho các em thỏa sức sáng tạo, tư duy, giúp các em có hứng thú, tập trung học tập hơn.
- Xóa tan tình trạng học vẹt: với việc tiếp thu và vận dụng ngay những kiến thức học tập để giải quyết những vấn đề của cuộc sống hàng ngày, sẽ hạn chế đáng kể tình trạng học vẹt, học trước quên sau ở các em. - Thấy mình được quan tâm hơn: nếu với phương pháp học truyền thống cũ, giáo viên thường ưu tiên chọn hướng bài giảng đến đám đông học sinh với ý nghĩ rằng ít nhất sẽ dạy tốt cho phần đông các em trong lớp. Điều này khiến số ít học sinh còn lại cảm thấy bơ vơ, không được kèm cặp và ngày càng không theo kịp tiến độ học tập trên lớp. Với dạy học tích hợp thì hoàn toàn khác.
Nó cho phép giáo viên có nhiều thời gian quan tâm và chỉ bảo sát sao cho từng học sinh trong lớp, giúp các em có sự phát triển năng lực đồng đều, đạt được sự tiến bộ tốt. - Giúp các em trở nên tự tin hơn: với việc có thời gian để chuẩn bị và luyện tập trước khi đến lớp và ôn lại bài tập sau giờ học, các em học sinh sẽ không còn cảm thấy sợ hãi khi trình bày trước đám đông, giúp các em tự tin hơn, năng động hơn. - Được tiếp cận nguồn tài nguyên học tập dồi dàonhư đã phân tích ở phần trên, việc áp dụng phương pháp dạy học này giúp các em chủ động trong việc tìm kiếm tài liệu, kiến thức trên cơ sở dựa vào yêu cầu của giáo viên và nguyện vọng của chính mình. Đồng thời, giúp các em phát huy được năng lực của chính mình trong việc lĩnh hội kiến thức cũng như vận dụng kiến thức trong thực tiễn.
- Khuyến khích tìm tòi, khám phá và phát triển tính tự chủvới phương pháp học đặc biệt này, các em không chỉ tìm những thứ mình muốn mà còn được “va chạm” với những kiến thức bất tận khác để tự củng cố, đối chiếu và phát triển kiến thức tốt hơn. Từ đó, các em sẽ không còn phụ thuộc nhiều vào giáo viên mà trở nên tự tin, độc lập, tự chủ hơn.