MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đạo đức là một trong những mặt cơ bản đảm bảo tính thống nhất và tính toàn diện nhân cách con ngƣời. Đạo đức và giáo dục đạo đức là một phạm trù xã hội, xuất hiện khi có xã hội loài ngƣời, nó đã tồn tại và phát triển theo sự phát triển của xã hội loài ngƣời. Có thể nói đạo đức là một mặt quan trọng trong nhân cách của mọi con ngƣời, nói lên mối quan hệ giữa con ngƣời với nhau trong xã hội.
Dù sống trong xã hội nào con ngƣời cũng phải có hai mặt năng lực và phẩm chất, chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm nhân cách là một thể thống nhất của đức và tài. Trong cấu trúc nhân cách, đạo đức là mặt quan trọng - là cái gốc của nhân cách con ngƣời. Đạo đức không chỉ là tiêu chí hàng đầu để xem xét, đánh giá nhân cách một con ngƣời mà còn là cơ sở cho việc định hƣớng và phát triển năng lực của mỗi cá nhân. Nếu con ngƣời chỉ có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó, nhƣng có tài mà không có đức có khi lại là hậu họa lớn cho cá nhân và xã hội.
Đạo đức là kết quả của một quá trình giáo dục, là kết quả của sự tu dƣỡng, rèn luyện của bản thân. Do đó việc thƣờng xuyên tu dƣỡng, rèn luyện đạo đức để tận dụng tài năng phục vụ cho lợi ích của gia đình và xã hội là nhân cách tốt đẹp của ngƣời công dân chân chính trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Bác Hồ kính yêu của chúng ta cũng đã từng dạy: “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn. Phần nhiều do giáo dục mà nên”.
Con ngƣời là chủ thể của mọi hoạt động sáng tạo, mọi nguồn của cải vật chất, văn hóa, mọi nền văn minh của nhân loại. Xây dựng và phát triển con ngƣời có trí tuệ cao, cƣờng tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức. Đó sẽ là động lực phát triển và cũng là mục tiêu của mọi quốc gia. Để đạt đƣợc điều đó, giáo dục đóng vai trò then chốt, quyết định.
Vấn đề giáo dục, rèn luyện đạo đức cũng là một trong những yếu tố quan trọng của sự nghiệp giáo dục đã đƣợc Đảng và Nhà nƣớc quan tâm. Mục tiêu của giáo dục là dạy làm ngƣời, là hình thành cho học sinh thế giới quan, quan điểm đạo đức, niềm tin, lòng mong muốn, hành vi ứng xử, hoạt động thích hợp trong xã hội và hoàn thiện nhân cách con ngƣời,.Nghĩa là tổng thể phẩm chất nhân cách tiêu biểu cho xã hội. Giáo dục đồng thời cung cấp kiến thức, kỹ năng để con ngƣời xây dựng cuộc sống hạnh phúc, văn minh. 1 Luật dạy nghề của quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 10, số 76/2006/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2006 tại điều 4 đã xác định “Mục tiêu dạy nghề là đào tạo nhân lực kỹ thuật trực tiếp trong sản xuất, dịch vụ có năng lực thực hành nghề tương xứng với trình độ đào tạo, có đạo đức, lương tâm nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khoẻ nhằm tạo điều kiện cho người học nghề sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc học lên trình độ cao hơn, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”.
Chỉ thị số 02/CT - BLĐTBXH của Bộ Lao động Thƣơng binh và Xã hội, ngày 01 tháng 10 năm 2010 về thực hiện nhiệm vụ Công tác học sinh, sinh viên năm học 2010 - 2011 đã xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là: “Tiếp tục tăng cường công tác giáo dục chính trị - tư tưởng, đạo đức, nhân cách, lối sống lành mạnh, tác phong công nghiệp; phòng chống tệ nạn xã hội, tội phạm, ma túy, HIV/AIDS; xây dựng nếp sống văn hóa trường học nhằm tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng giáo dục - đào tạo toàn diện”. Hiện nay nƣớc ta đang tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc trong bối cảnh kinh tế thị trƣờng cạnh tranh tranh và hội nhập quốc tế, việc đào tạo đội ngũ lao động kỹ thuật có trình độ, chất lƣợng cao và đồng bộ là một vấn đề cấp thiết. Bên cạnh tay nghề chuyên môn, ngƣời lao động còn đƣợc chú trọng rèn luyện về đạo đức tác phong nghề nghiệp để xứng đáng là đội ngũ lao động tiên tiến. Hội nhập kinh tế ngoài mặt tích cực nó còn làm phát sinh những vấn đề mà chúng ta cần quan tâm: Bản sắc văn hóa dân tộc bị đe dọa, hội nhập kinh tế quốc tế đƣa vào nƣớc ta những sản phẩm đồi trụy, phản nhân văn, reo rắc lối sống tự do tƣ sản, làm xói mòn những giá trị đạo đức, thuần phong mỹ tục của dân tộc.
Hiện nay một số bộ phận thanh thiếu niên có dấu hiệu sa sút nghiêm trọng về đạo đức, nhu cầu cá nhân phát triển lệch lạc, kém ý thức trong quan hệ cộng đồng, thiếu niềm tin trong cuộc sống, ý chí kém phát triển, không có tính tự chủ, dễ bị lôi cuốn vào những việc xấu. Vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức cho học sinh, sinh viên ở nƣớc ta mấy năm gần đây đã trở thành điểm nóng không chỉ của ngành giáo dục mà còn của toàn xã hội. Vì vậy việc rèn luyện đạo đức của học sinh là hết sức cần thiết. Học sinh tại các trƣờng trung cấp nghề nói chung, trƣờng trung cấp nghề Thới Lai nói riêng có những đặc điểm riêng biệt của học sinh học nghề.
Bản thân các em 2 học sinh trƣờng nghề theo học tập các ngành nghề phần lớn đều do cha mẹ định hƣớng hoặc ép buộc vào học, một số khác là theo bạn bè để vào học nên động cơ học tập và nhận thức đạo đức nghề nghiệp của các em chƣa cao. Bên cạnh đó, một số các em không thể theo học tại các trƣờng khác nên mới vào trƣờng nghề. Chính những lý do trên nên các em học sinh chƣa có ý thức sâu sắc trong quá trình học tập cũng nhƣ những suy nghĩ, hành vi còn mang nhiều bản chất cảm tính, cách cƣ xử giao tiếp của các em bị ảnh hƣởng nhiều từ môi trƣờng sống và bạn bè. Do đó dẫn đến nhiều vấn đề bất cập trong đạo đức của mỗi cá nhân học sinh học nghề.
Với thực trạng nhƣ vậy, việc rèn luyện đạo đức cho học sinh học nghề tại các trƣờng nghề để tạo ra cho xã hội một lực lƣợng lao động có trình độ chuyên môn vững vàng và phẩm chất nhân cách đạo đức tốt là vấn đề cần thiết và cấp cách hiện nay cho xã hội nói chung và cho từng địa phƣơng nói riêng. Với những lí do đó ngƣời nghiên cứu chọn đề tài ―Đề xuất biện pháp rèn luyện đạo đức cho học sinh tại trường trung cấp nghề Thới Lai, thành phố Cần Thơ” nhằm góp phần nâng cao nhận thức và khả năng tự rèn luyện về mặt đạo đức của cá nhân mỗi học sinh, giúp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Cần Thơ nói chung và của huyện Thới Lai nói riêng. Mục đích nghiên cứu của đề tài Đề xuất một số biện pháp nâng cao ý thức rèn luyện đạo đức cho học sinh tại trƣờng trung cấp nghề Thới Lai, thành phố Cần Thơ. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu.1 Đối tƣợng nghiên cứu: Biện pháp rèn luyện đạo đức cho học sinh tại trƣờng Trung cấp nghề Thới Lai, thành phố Cần Thơ.2 Khách thể nghiên cứu Hoạt động rèn luyện đạo đức của học sinh trƣờng trung cấp nghề.
Nhiệm vụ nghiên cứu 4.1 Nghiên cứu những cơ sở lí luận của đề tài.2 Làm rõ thực trạng về công tác rèn luyện đạo đức cho học sinh thuộc hệ trung cấp nghề tại trƣờng trung cấp nghề Thới Lai, thành phố Cần Thơ.3 Từ các cơ sở lí luận và thực trạng, đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao kết quả rèn luyện đạo đức của học sinh trƣờng trung cấp nghề Thới Lai.4 Thực nghiệm và đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất. Giả thuyết nghiên cứu Việc rèn luyện đạo đức của học sinh tại trƣờng trung cấp nghề Thới Lai, thành phố Cần Thơ còn nhiều hạn chế, ý thức rèn luyện đạo đức của học sinh chƣa cao. Nếu tìm ra đƣợc những biện pháp thích hợp tác động đến tâm lý, tâm tƣ tình cảm của học sinh thì có thể nâng cao kết quả rèn luyện đạo đức của học sinh. Giới hạn của đề tài.
Đề tài này đƣợc giới hạn trong phạm vi: Nghiên cứu công tác rèn luyện đạo đức của học sinh hệ trung cấp nghề ở trƣờng trung cấp nghề Thới Lai, thành phố Cần Thơ. Phƣơng pháp nghiên cứu: 7.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu: nhằm mục đích thu thập tài liệu xây dựng cơ sở lí luận cho đề tài nghiên cứu.2 Phương pháp điều tra bằng phiếu và phỏng vấn với đối tượng là: học sinh, cán bộ quản lý, GVCN và giáo viên bộ môn, phụ huynh học sinh của trƣờng trung cấp nghề Thới Lai, thành phố Cần Thơ nhằm tìm hiểu thực trạng công tác rèn luyện cũng nhƣ định hƣớng cho một số biện pháp cần đề xuất.3 Phương pháp quan sát: về hoạt động học tập, các hoạt động sinh hoạt tập thể, các phong trào của học sinh trong nhà trƣờng nhằm đánh giá môi trƣờng học tập và sinh hoạt của học sinh có tác động đến công tác rèn luyện đạo đức cho học sinh của nhà trƣờng.4 Phương pháp thống kê toán học: Để xử lý và phân tích các số liệu, thông tin đã thu thập.5 Phương pháp chuyên gia: Trao đổi, tham khảo ý kiến, thăm dò về tính khả thi và hợp lý của các biện pháp về công tác rèn luyện đạo đức của học sinh. Đóng góp mới của đề tài Đề tài góp phần hệ thống hóa một số vấn đề về lí luận và đề xuất những biện pháp có tính khả thi nhằm nâng cao kết quả rèn luyện đạo đức cho học sinh tại trƣờng trung cấp nghề Thới Lai, thành phố Cần Thơ, góp phần nâng cao hiệu quả trong giáo dục đào tạo nói chung, trong đạo đức nghề nghiệp nói riêng nhằm thực hiện tốt mục tiêu giáo dục toàn diện đối với thế hệ trẻ của đất nƣớc, nhất là các em 4 học sinh học nghề sẽ là nguồn lực quyết định phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn sắp tới.