Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trường trung học phổ thông Chương 2: Thực trạng quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trường trung học phổ thông Ba Vì, thành phố Hà Nội Chương 3: Biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trường trung học phổ thông Ba Vì, thành phố Hà Nội. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Công tác CNL và QL công tác CNL nói chung đã được nhiều tác giả nghiên cứu dưới nhiều hình thức như: sách tham khảo; luận văn; báo cáo khoa học; sáng kiến kinh nghiệm ., có thể kể đến như: Một số sách tham khảo đi sâu phân tích tâm lí lứa tuổi, đề xuất các nội dung của công tác chủ nhiệm ở trường phổ thông; lựa chọn một số tình huống sư phạm và đề xuất các biện pháp giải quyết, như: cuốn “Công tác GV CNL ở trường phổ thông” của các tác giả Hà Nhật Thăng - Nguyễn Dục Quang - Nguyễn Thị Kỷ (2001), NXBGD; hay cuốn “Phương pháp công tác của người GVCN ở trường THPT” Hà Nhật Thăng (chủ biên), NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2004; Cải tiến việc quản lý đội ngũ GVCN lớp của Hiệu trưởng trường phổ thông (Đề tài cấp trường) - của Lưu Xuân Mới (Chủ nhiệm đề tài). Trường Cán bộ quản lý Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội 1998.
Tài liệu dịch từ thành tựu nghiên cứu của các tác giả nước ngoài về lĩnh vực này có cuốn “Công tác CNL” của tác giả Lê Khánh Bằng - Thư viện Đại học sư phạm Hà Nội; Trong tác phẩm “Phương pháp công tác CNL” (NXB GD Matxcơva,1984), Bôn - đư - rép N. đã trình bày những phương pháp cơ bản về cách thức thực hiện công tác CNL ở các trường phổ thông; Bài báo nghiên cứu khoa học về “các kinh nghiệm nghiên cứu HS của GVCN” của tác giả Đặng Thúy Anh - Tạp chí NCGD số 2/1987; Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung với bài viết “Công tác CNL- Nội dung quan trọng trong ĐT bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên”; kỷ yếu Hội thảo khoa học “Nâng cao chất lượng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên các trường Đại học sư phạm- Hà 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nội”, tháng 1-2010. Bài viết đi sâu vào lĩnh vực trang bị kiến thức cũng như các kĩ năng cần thiết cho sinh viên các trường sư phạm về công tác chủ nhiệm; Kinh nghiệm về công tác CNL có đề tài “Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác CNL ở trường hữu nghị T78” Lê Phú Thăng - bài viết đăng trên Tạp Chí GD số ra ngày 20/10/2010. Vấn đề này cũng được nghiên cứu qua các luận văn thạc sĩ chuyên ngành QLGD, như: nghiên cứu của tác giả Đinh Thị Hà với đề tài “Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng công tác CNL cho Sinh viên trường cao đẳng sư phạm Gia Lai” năm 2003; nghiên cứu của tác giả Ngô Thị Chuyên với đề tài “Biện pháp QL nâng cao chất lượng công tác CNL tại trường THPT Mạc Đĩnh Chi quận Dưong Kinh” năm 2009; tác giả Nguyễn Xuân Tuyên với luận văn “Biện pháp QL công tác GV CNL của hiệu trưởng trường THPT Ở tỉnh Yên Bái trong giai đoạn hiện nay” năm 2006; Tác giả vũ Thị Hải với đề tài “Biện pháp QL công tác chú nhiệm lớp ớ trường THPT cơ sở Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng” năm 2011… Các tác giả hầu như mới chỉ dừng lại ở mức khái quát chung công tác CNL và QL công tác CNL , chưa đi sâu và đề xuất các biện pháp QL cụ thể công tác CNL ở một trường THPT.
Hiện nay, vấn đề QL công tác CNL trong trường THPT đã được Hiệu trưởng các nhà trường quan tâm. Đối với trường THPT Ba Vì thành phố Hà Nội việc QL công tác CNL cũng đã được Hiệu trưởng nhà trường đặc biệt quan tâm, cũng đã có một số ý kiến trao đổi kinh nghiệm của cán bộ QL nhà trường về biện pháp QL công tác CNL nhưng mới chỉ ở mức thảo luận cấp trường. Đề tài nghiên cứu các biện pháp QL công tác CNL ở trường THPT Ba Vì đến nay chưa có tác giả nào đề cập đến. Để góp phần vào việc cải tiến nâng cao chất lượng QL nhà trường nói chung và QL công tác CNL nói riêng, tôi chọn đề tài: “Biện pháp QL công tác CNL ở trường THPT Ba Vì, thành phố Hà Nội " làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp Cao học QL GD của mình.
15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm quản lý Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: "Hoạt động QL là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể QL (người QL) đến khách thể QL (người bị QL) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”.[13] Các nhà lý luận QL trên thế giới như: Frederick Winslow Taylor, [Mỹ,(1856-l915)]; Henri Fayol, [Pháp,(1841-1925)]; Max Weber,[Đức,(1864- 1920)]; đều đã khẳng định: QL là khoa học đồng thời là nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển xã hội. Nói đến hoạt động QL, người ta thường nhắc đến ý tưởng sâu sắc của K-Marx :"Một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều khiển mình, còn dàn nhạc thì cần nhạc trưởng”.
Từ các định nghĩa trên có thể rút ra một số điểm chung: + QL là hoạt động lao động, hoạt động này để điều khiển lao động, hoạt động khác; Yếu tố con người giữ vai trò trung tâm của hoạt động QL: - Trong QL, bao giờ cũng có chủ thể QL và đối tượng QL, quan hệ với nhau bằng những tác động QL. Những tác động QL chính là những quyết định QL, là những nội dung chủ thể QL yêu cầu đối với đối tượng QL.Mác so sánh một cách hình ảnh: Nhạc trưởng đối với hệ thống nhạc công, trong đó nhạc trưởng là một chủ thể QL, nhạc công là chủ thể bị QL (Các nhạc công chịu sự tác động của nhạc trưởng) để đưa đến một sản phẩm “kép” một sản phẩm “siêu sản phẩm”. Đó là cả chủ thể QL và chủ thể bị QL đều phát triển (hoạt động tạo ra các chủ thể và về sự phát triển của con người); - QL là một thuộc tính bất biến nội tại của một quá trình lao động xã hội. Lao động QL là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài người tồn tại, vận hành và phát triển; 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - QL là một hệ thống xã hội trên nhiều phương diện.
Điều đó cũng xác lập rằng QL phải có một cấu trúc và vận hành trong một môi trường xác định. Môi trƣờng QL Mục tiêu QL Chủ thể QL Khách thể QL Sơ đồ 1. Cấu trúc của một hệ thống quản lý 1. Chức năng quản lý Có nhiều quan niệm khác nhau về chức năng quản lý.
Nhưng quan niệm phổ biến nhất cho rằng chủ thể quản lý phải thực hiện 4 chức năng đó là: + Chức năng kế hoạch; + Chức năng tổ chức; + Chức năng chỉ đạo; + Chức năng kiểm tra đánh giá. Bốn chức năng này được coi như 4 công đoạn tạo nên một chu trình quản lý. Các chức năng này có quan hệ chặt chẽ với nhau, đan xen với nhau. * Chức năng kế hoạch Chức năng kế hoạch là quá trình xác định mục tiêu và quyết định những biện pháp tốt nhất để thực hiện mục tiêu đó.
Như vậy, thực chất của kế hoạch hoá là đưa toàn bộ những hoạt động vào kế hoạch, với mục đích, biện pháp rõ ràng, bước đi cụ thể và xác định rõ các điều kiện cung ứng cho việc thực hiện mục tiêu. * Chức năng tổ chức Bamard định nghĩa tổ chức như là “Hệ thống các hoạt động hay tác động có ý thức của hai hay nhiều người”. Cuốn “Cơ sở khoa học QL” đã xác 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com định: “Tổ chức là hoạt động hướng tới hình thành cấu trúc tối ưu của hệ thống QL và phối hợp tốt nhất giữa các hệ thống lãnh đạo và bị lãnh đạo (chấp hành)”. Xuất phát từ quan điểm trên, trong QLGD, QL trường trung học, điều quan trọng nhất của công tác tổ chức là phải xác định rõ vai trò của mỗi bộ phận, cá nhân, bảo đảm các mối quan hệ ngược, sự thống nhất và đồng bộ về tổ chức trong QLGD ở trường trung học.
Nhờ chức năng tổ chức mà hệ thống QL trở nên có hiệu quả, cho phép các cá nhân góp phần tốt nhất vào mục tiêu chung. Tổ chức được coi là điều kiện của QL. Thực chất của tổ chức là thiết lập mối quan hệ bền vững giữa con người, giữa các bộ phận trong hệ thống QL. Tổ chức tốt sẽ khơi nguồn các động lực, tổ chức không tốt sẽ làm triệt tiêu động lực và giảm sút hiệu quả QL.
* Chức năng chỉ đạo Chỉ đạo là quá trình tác động ảnh hưởng của chủ thể QL đến hành vi và thái độ của những người khác nhằm đạt các mục tiêu đã đề ra. Chỉ đạo thể hiện quá trình ảnh hưởng qua lại giữa chủ thể QL và mọi thành viên trong tổ chức nhằm góp phần hiện thực hoá các mục tiêu đã đặt ra. Chức năng chỉ đạo chính là sự tác động lên con người, khơi dậy động lực của nhân tố con người trong hệ thống QL, thể hiện mối quan hệ giữa con người với con người và quá trình giải quyết những mối quan hệ đó để họ tự nguyện và nhiệt tình phấn đấu thực hiện mục tiêu. * Chức năng kiểm tra đánh giá Sau khi xác định các mục tiêu, quyết định những biện pháp tốt nhất để đạt tới các mục tiêu và triển khai các chức năng tổ chức, chỉ đạo để thực hiện hoá các mục tiêu đó cần phải tiến hành những hoạt động kiểm tra đánh giá để xem xét việc triển khai các quyết định trong thực tiễn, từ đó có những điều chỉnh cần thiết trong các hoạt động để góp phần đạt tới mục tiêu đã xác định.
18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như vậy, kiểm tra đánh giá có vị trí quan trọng trong việc đổi mới công tác QL như đổi mới công tác kế hoạch hoá, công tác tổ chức, chỉ đạo cũng như đổi mới cơ chế QL, phương pháp QL nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả QL. Tóm lại, sự phân công và chuyên môn hoá trong hoạt động QL đã hình thành nên các chức năng QL, đó là chức năng kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra.