ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Lý do chọn đề tài Nghị quyết 29- NQ/TW “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã nhấn mạnh “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở giáo dục-đào tạo và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học”.
Thực hiện nội dung của Nghị quyết, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã đề ra nhiệm vụ: “Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cách công dân; khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời; khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động; khả năng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới”. Để tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực của người học, đòi hỏi đội ngũ giáo viên không ngừng học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Bên cạnh chú trọng bồi dưỡng giảng dạy cần quan tâm đến đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp. Bởi GVCN lớp là người có vai trò quan trọng trong việc giáo dục đạo đức, nhân cách của HS.
Họ không chỉ là người trung gian làm cầu nối giữa nhà trường và học sinh, phụ huynh, chịu trách nhiệm thực hiện mọi quyết định quản lý của hiệu trưởng đối với lớp và các thành viên trong lớp, mà còn là người góp phần không nhỏ hình thành và nuôi dưỡng nhân cách học sinh, những chủ nhân tương lai của đất nước. Một giáo viên chủ nhiệm giỏi sẽ xây dựng được một lớp giỏi, nhiều lớp giỏi sẽ xây dựng thành một tập thể vững mạnh. Trong giai đoạn hiệ nay, nhiều trường học chưa quan tâm đến đội ngũ giáo viên chủ nhiệm. Ban giám hiệu chỉ biết giao khoán nhiệm vụ mà chưa bồi dưỡng, giúp đỡ giáo viên trong giáo dục học sinh.
Sự phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm với Ban giám hiệu, giáo viên bộ môn, các tổ chức đoàn thể trong nhà trường với hội cha mẹ học sinh chưa chặt chẽ. Đôi lúc, Hiệu trưởng giao cho giáo viên chủ nhiệm quá nhiều nhiệm vụ, gây áp lực cho giáo viên nhất là việc thu tiền, dẫn đến tình trạng giáo viên làm qua loa, thậm chí là bỏ bê công việc, không chú trọng đến công tác giáo dục học sinh. Vì vậy, một số giáo viên không thích làm chủ nhiệm, 1 skkn hoặc khi được phân công chủ nhiệm tìm cách thoái thác. Mọi nhiệm vụ hiệu trưởng giao đều không hoàn thành, lớp tiến bộ chậm.
Sau một thời gian Hiệu trưởng không phân công chủ nhiệm. Trong quá trình làm chủ nhiệm đôi lúc giáo viên còn cứng nhắc, nặng về xử lý kỷ luật, chưa có nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm. Việc xử lý các tình huống sư phạm chưa hợp lý, khoa học. Vì vậy, trong thời gian qua nhiều vụ việc đáng tiếc liên quan đến học sinh xảy ra như bạo lực học đường, vô lễ với giáo viên, vi phạm an toàn giao thông, các tệ nạn xã hội, đua đòi ăn chơi, chây lười trong học tập….
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó một phần do các nhà trường chưa quan tâm đến đội ngũ giáo viên chủ nhiệm, năng lực chủ nhiệm của một số giáo viên hạn chế. Ban giám hiệu nhà trường chưa đánh giá đúng vai trò, vị trí của giáo viên chủ nhiệm, trong công tác bồi dưỡng chỉ chú trọng đến giảng dạy mà quên đi yếu tố quan trọng là giáo dục đạo đức, nhân cách học sinh…chưa triển khai đầy đủ các văn bản hướng dẫn của cấp về quyền hạn và nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm, về những thay đổi liên quan đến đánh giá xếp loại, khen thưởng, kỷ luật học sinh. Chưa đánh giá đúng năng lực của giáo viên, công tác thi đua khen thưởng giáo viên chủ nhiệm lớp chưa phù hợp. Xuất phát từ thực tế đó, qua những năm làm công tác quản lý, chỉ đạo thực hiện, học hỏi, đúc rút kinh nghiệm từ đồng nghiệp, tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trường THPT”.
Phạm vi và đối tượng nghiên cứu - Đề tài được nghiên cứu, triển khai thực hiện ở một số trường học trên địa bàn huyện Anh Sơn. - Giáo viên trực tiếp làm công tác chủ nhiệm lớp. Mục đích nghiên cứu - Sáng kiến kinh nghiệm nhằm giúp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp. Từ đó nâng cao chất lwongj giáo dục học sinh.
- Thông qua sáng kiến này cũng giúp cho giáo viên nói chung, giáo viên chủ nhiệm nói riêng thấy được vai trò, vị trí của giáo viên chủ nhiệm lớp. Đồng thời, tôi cũng muốn qua sáng kiến này Ban giám hiệu nhà trường cần chia sẻ, giúp đỡ đội ngũ giáo viên chủ nhiệm, tạo điều kiện để giáo viên chủ nhiệm phát huy năng lực của mình, hoàn thành tốt nhiệm vụ dạy học và giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh. - Góp phần cung cấp một số lý luận, kiến thức về công tác chỉ đạo, quản lý, tổ chức thực hiện nhiệm vụ giáo dục toàn diện trong nhà trường.Tính mới của đề tài, đóng góp của đề tài 2 skkn - Trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của cấp trên, đề tài đã nghiên cứu thực trạng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm ở một số trường THPT nhất là trên địa bàn huyện Anh Sơn từ đó chỉ đạo, thực hiện nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm. Cụ thể: - Lựa chọn đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp, bố trí giáo viên vào chủ nhiệm các lớp phù hợp.
- Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm thông qua việc đổi mới nội dung, hình thức các tiết chủ nhiệm, tổ chức các chuyên đề về công tác chủ nhiệm. - Tư vấn, thiết kế một số hồ sơ về công tác chủ nhiệm. - Ban giám hiệu cũng đồng hành, chia sẻ với giáo viên chủ nhiệm trong việc triển khai thực hiện nhiệm vụ, đặc biệt là hỗ trợ giáo viên trong việc giáo dục học sinh có khó khăn trong rèn luyện, học sinh có nguy cơ bỏ học, thường xuyên vi phạm…. Đề tài được áp dụng nhiều năm và mang lại hiệu quả cao ở trường THPT Anh Sơn I và một số trường trên địa bàn Anh Sơn.
Đề tài có thể áp dụng rộng rãi ở các trường học và các cấp học, nhất là bậc THPT. 3 skkn PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 1.Cơ sở khoa học 1. Khái niệm giáo viên chủ nhiệm lớp Trong trường học, đơn vị tổ chức cơ bản để giảng dạy và học tập là lớp học. Để quản lý trực tiếp học sinh, nhà trường sẽ phân công một giáo viên giảng dạy làm công tác chủ nhiệm lớp.
Giáo viên chủ nhiệm là người có vai trò quan trọng trong công tác quản lý, giáo dục học sinh. Giáo viên chủ nhiệm được coi như một “Hiệu trưởng” quản lý, chỉ đạo triển khai các hoạt động liên quan đến học sinh trong lớp, trong đó giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh là nhiệm vụ quan trọng nhất. Ngoài ra, giáo viên chủ nhiệm là người tư vấn, định hướng cho học sinh thực hiện các kế hoạch liên quan đến nhà trường, phối hợp với giáo viên bộ môn, cha mẹ học sinh, Đoàn thanh niên trong việc giáo dục toàn diện học sinh. Chất lượng của học sinh trong mỗi lớp học phụ thuộc nhiều yếu tố, song giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò quan trọng.
Hiệu quả công tác của người giáo viên chủ nhiệm được thể hiện thông qua chính sản phẩm giáo dục của mình. Vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp. Giáo viên chủ nhiệm có vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục học sinh. “Giáo viên chủ nhiệm là nhân vật trung tâm, linh hồn của lớp, tập hợp và đoàn kết học sinh trong tập thể.
Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò to lớn trong tổ chức mọi hoạt động của lớp nhằm giáo dục học sinh”. Để nâng cao chất lượng đội n gũ giáo viên chủ nhiệm, Bộ giáo dục đào tạo đã Ban hành Điều lệ Hội thi giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên (Ban hành kèm theo Thông tư số 43/2012/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 11 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo). Mục đích của Hội thi là: a) Tuyển chọn, công nhận giáo viên đạt danh hiệu giáo viên chủ nhiệm giỏi trong các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên, tạo điều kiện để giáo viên thể hiện năng lực, học tập, trao đổi kinh nghiệm về công tác chủ nhiệm lớp; b) Phát hiện, tuyên dương và nhân rộng những điển hình tiên tiến, góp phần tạo động lực nâng cao chất lượng giáo dục của mỗi trường, mỗi địa phương và của cả nước, góp phần thu hút sự quan tâm của các lực lượng xã hội tham gia giáo dục học sinh; c) Góp phần đánh giá thực trạng năng lực, nghiệp vụ sư phạm của đội ngũ, từ đó xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực làm công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Ngày 20 tháng 12 năm 2019, Bộ Giáo dục và đào tạo ra Thông tư 22/2019/TT-BGDĐT Ban hành quy định về Hội thi giáo viên dạy giỏi cơ sở giáo 4 skkn dục mầm non; giáo viên dạy giỏi, giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi cơ sở giáo dục phổ thông.