mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục; cấu trúc đề tài bao gồm 3 chƣơng cơ bản: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý khai thác sử dụng các thiết bị đào tạo ở trƣờng đại học. Chƣơng 2: Thực trạng về quản lý khai thác sử dụng các thiết bị đào tạo ở trƣờng Đại học Kỹ thuật Công nghiệp Thái Nguyên. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý khai thác sử dụng các thiết bị đào tạo ở trƣờng Đại học Kỹ thuật Công nghiệp Thái Nguyên. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN6 http://www.vn Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ KHAI THÁC SỬ DỤNG CÁC THIẾT BỊ ĐÀO TẠO Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu Đối với công tác đào tạo, TBĐT là công cụ lao động sƣ phạm của giáo viên, học sinh, SV, là một thành tố không thể thiếu đƣợc trong quá trình dạy học. TBĐT là một trong những điều kiện quan trọng để thực hiện nội dung giáo dục và phát triển ngƣời học trong quá trình dạy học ở trƣờng Đại học. Sở dĩ nhƣ vậy là vì trong quá trình dạy học, TBĐT có thể thay thế cho các sự vật, hiện tƣợng và các quá trình này xảy ra trong thực tiễn mà ngƣời dạy và ngƣời học không thể tiếp cận một cách trực tiếp. TBĐT vừa là nguồn tri thức, vừa là phƣơng tiện chứa đựng chuyển tải thông tin và điều khiển hoạt động nhận thức của ngƣời học trong học tập, tạo ra nhiều khả năng để giáo viên trình bày nội dung bài học một cách sâu sắc, thuận lợi, hình thành đƣợc ở ngƣời học những phƣơng pháp học tập tích cực, chủ động, tạo động lực cho ngƣời học hứng thú ham mê học tập hơn.
Đây là yếu tố ảnh hƣởng lớn đến cƣờng độ và hiệu quả của quá trình học tập. Hiện nay trên thế giới rất quan tâm đầu tƣ cơ sở vật chất, TBĐT cho hệ thống giáo dục và tập trung nghiên cứu tìm các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị đào tạo để đổi mới phƣơng pháp dạy học. Ở trƣờng Đại học mà nhất là các trƣờng kỹ thuật đào tạo theo hệ thống tín chỉ thì cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo là nguồn lực ảnh hƣởng trực tiếp đến chất lƣợng đào tạo của Nhà trƣờng. Vì vậy, công tác quản lý khai thác sử dụng hiệu quả TBĐT trong trƣờng đại học là một trong các thành tố cơ bản, quan trọng trong việc nâng cao chất lƣợng và hiệu quả đầu tƣ cho Giáo dục và đào tạo.
Hiện nay, xã hội đang trên đà đi lên công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nƣớc càng đặt ra nhiều thách thức cho các trƣờng đại học. Làm sao để nâng cao chất lƣợng giáo dục và đào tạo, nâng cao hiệu quả sản xuất,… đáp ứng đƣợc yêu cầu đổi giáo dục đại học là vấn đề cấp thiết đối với các trƣờng đại học. Muốn đạt đƣợc điều đó thì công tác quản lý sử dụng hiệu quả thiết bị đào tạo là Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN7 http://www.vn một việc làm không thể thiếu, đó là một vấn đề có tính thời sự liên quan toàn diện đến sự cải tiến chất lƣợng Giáo dục và đào tạo trong trƣờng đại học. Chính vì vậy, công tác quản lý cơ sở vật chất trƣờng học nói chung và công tác quản lý thiết bị đào tạo nói riêng đã đƣợc nhiều tổ chức, cá nhân trong nƣớc cũng nhƣ ngoài nƣớc nghiên cứu.
Trên thế giới Từ thế kỷ XVI, trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về thiết bị đào tạo nhƣ: “Phƣơng tiện kỹ thuật dạy học và ứng dụng” - Nhà xuất bản Đại học Min-xcơ, năm 1985. Trong tài liệu này, các tác giả đã đề cập nhiều đến vị trí, vai trò, chức năng và các loại phƣơng tiện kỹ thuật dạy học. Tài liệu cũng nêu ra đƣợc những ứng dụng cụ thể, chi tiết của phƣơng tiện kỹ thuật dạy học trong quá trình dạy học. Tài liệu là cơ sở nghiên cứu cho lĩnh vực TBĐT và quản lý, cũng nhƣ việc khai thác sử dụng TBĐT ở nƣớc ta.
Bên cạnh đó, Hội nghị Quốc tế về giáo dục lần thứ 39 họp tại Giơ-ne-vơ năm 1984 cũng nhƣ nhiều hội nghị về TBĐT ở các nƣớc xã hội chủ nghĩa đã khẳng định ngành giáo dục cần phải đƣợc đổi mới thƣờng xuyên về mục đích, cấu trúc, nội dung, TBĐT và phƣơng pháp để tạo cho tất cả các học sinh có những cơ hội học tập. Tuỳ theo hoàn cảnh kinh tế, kỹ thuật và xã hội tất cả các nƣớc trên thế giới đều có khuynh hƣớng hoàn thiện cơ sở vật chất trong đó có TBĐT nhằm phù hợp với sự hiện đại hoá nội dung, phƣơng pháp và hình thức tổ chức đào tạo. Các nƣớc có nền kinh tế phát triển đều quan tâm đến việc nghiên cứu, thiết kế, sản xuất các TBĐT hiện đại, đạt chất lƣợng cao, cần thiết cho nhu cầu giáo dục mỗi nƣớc. Từ sau đại chiến thế giới thứ hai (1939-1945) ở Liên Xô (cũ) đã thực hiện khẩu hiệu: “Điện ảnh hoá quá trình học tập”; Ở Nhật Bản ngay từ năm 1960 đã tổ chức nghiên cứu mẫu và sản xuất phim giáo khoa dùng trong nhà trƣờng, năm 1984 nƣớc Nhật đã có 29 trung tâm nghe nhìn.
Năm 1992 kết quả điều tra về trang bị máy tính ở Nhật Bản cho thấy bậc tiểu học đƣợc 50%, bậc THCS đƣợc 86,1%, bậc THPT đƣợc 99,4%. Ở Mỹ và các nƣớc Châu Âu cũng nhƣ một số nƣớc trong khu vực Châu Á Thái Bình Dƣơng nhƣ In-đô-nê-xia, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN8 http://www.vn Thái Lan, Phi-líp-pin, Xinh-ga-po,. ngƣời ta thay thế dần tranh trong sách giáo khoa in trên giấy bằng các hình ảnh trên màn ti vi. Nhƣ vậy lƣợng thông tin cung cấp phong phú và hấp dẫn hơn, việc bảo quản, vận chuyển và sử dụng có mặt thuận lợi hơn.
Ở Việt Nam Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, việc ứng dụng công nghệ hiện đại vào giáo dục là xu thế tất yếu. Hiệu quả của việc sử dụng các công nghệ mới, các trang thiết bị đào tạo vào việc giảng dạy và nghiên cứu của giảng viên và học sinh, sinh viên trong quá trình giáo dục đã đƣợc khẳng định trong thực tế, nhất là khả năng làm cho bài giảng trở nên sinh động, ngƣời giảng viên có thể định hƣớng học sinh, sinh viên tiếp cận với một nguồn tri thức phong phú. Đảng và Nhà nƣớc ta đã có những chủ chƣơng, chính sách hết sức quan trọng để đẩy mạnh việc khai thác và sử dụng TBĐT vào quá trình đào tạo của các cơ sở giáo dục. Trong những năm gần đây, Công tác quản lý khai thác sử dụng các TBĐT đã đƣợc nhiều ban ngành quan tâm chỉ đạo quản lý nhƣ: Nghị định số 52/2009/NĐ-CP ngày 03/6/2009 của Chính phủ về việc quy định chi tiết và hƣớng dẫn thi hành một số điều của Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nƣớc [9]; Nghị định số 66/2012/NĐ-CP ngày 06/9/2012 của Chính phủ quy định việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý, sử dụng tài sản nhà nƣớc [10]; Thông tƣ số 123/2011/TT-BTC ngày 31/8/2011 của Bộ Tài chính Hƣớng dẫn việc quản lý, khái thác phần mềm quản lý đăng ký tài sản nhà nƣớc [5]; Quyết định số 684/QĐ-QTPV ngày 26/12/2007 của Hiệu trƣởng trƣờng Đại học Kỹ thuật Công nghiệp quy đinh về Quản lý, khai thác sử dụng tài sản trƣờng Đại học Kỹ thuật Công nghiệp[39].
Hiện nay, ở nƣớc ta kinh phí đầu tƣ và khả năng mua sắm thiết bị đào tạo còn hạn hẹp. Theo qui định của thông tƣ 30 Liên bộ Tài chính- Giáo dục & Đào tạo, ngày 24-7-1990 thì kinh phí dành cho mua sắm sách và thiết bị giáo dục là 6-10% ngân sách giáo dục, nhƣng theo số liệu mới nhất, trong thực tế bình quân cả nƣớc chỉ đạt 3,7%; trong đó dành cho mua sắm TBĐT là 1,5%. Điều Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN9 http://www.vn đó cho thấy TBĐT còn thiếu nhiều so với yêu cầu, vì vậy vấn đề đặt ra cho các nhà quản lý giáo dục là cần phải nghiên cứu thực trạng đơn vị mình, có kế hoạch đầu tƣ, mua sắm TBĐT phù hợp với điều kiện vùng miền và địa phƣơng mình; công tác quản lý sử dụng TBĐT cũng cần đƣợc tăng cƣờng, nâng cao hơn nữa. Với các trƣờng đào tạo ngành kỹ thuật, Nhà trƣờng muốn nâng cao hiệu quả sử dụng TBĐT trƣớc hết cần nắm vững các khái niệm về CSVC sƣ phạm, khái niệm về TBĐT, vị trí, vai trò của TBĐT trong quá trình dạy học và một số vấn đề về quản lý TBĐT trong nhà trƣờng.
Từ nhận thức đúng đắn về vai trò của thiết bị đào tạo ở các cơ sở giáo dục, có rất nhiều công trình nghiên cứu về tính hiệu quả của nó thông qua các đề tài: Năm 2005, Chủ nhiệm đề tài Ngô Quang Sơn đã bảo vệ thành công đề tài cấp Bộ về: Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị giáo dục, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông tại các trung tâm Giáo dục thường xuyên và trung tâm học tập cộng đồng” mã số: B 2004-53-17. Năm 2001, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố “Tài liệu tập huấn của Dự án Việt Úc về TBĐT ”. Năm 2006, Nhà xuất bản Hà Nội cho ra mắt cuốn “Quản lý và sử dụng nhằm tăng cường hiệu quả TBĐT ”. Tài liệu này đã đƣa ra đƣợc một số biện pháp quản lý cũng nhƣ sử dụng TBĐT vào giảng dạy để đạt hiệu quả cao.
Tác giả Tô Xuân Giáp với công trình: “Phương tiện dạy học - Hướng dẫn chế tạo và sử dụng” [17] đề cập việc sử dụng TBĐT theo hƣớng trang bị kỹ năng tác nghiệp cho ngƣời học. Ở công trình nghiên cứu này, tác giả đã đƣa ra những cơ sở phân loại và phân loại phƣơng tiện dạy học, cách thức lựa chọn, thiết kế, chế tạo, sử dụng phƣơng tiện dạy học và các điều kiện để đảm bảo sử dụng có hiệu quả phƣơng tiện dạy học. Theo tác giả thì “Phƣơng tiện dạy học đƣợc sử dụng đúng, có tác dụng làm tăng hiệu quả sƣ phạm của nội dung và phƣơng pháp dạy học lên rất nhiều” [17, tr. Trong cuốn: “Quản lý giáo dục” [25] do tác giả Bùi Minh Hiền chủ biên, ở chƣơng 10 tác giả đã đề cập đến các vấn đề lý luận về vai trò của TBĐT trong sự phát triển hệ thống giáo dục quốc dân, phân loại các nhóm TBĐT mà Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN 10 http://www.vn ngƣời quản lý cần bao quát và đƣa ra một số nguyên tắc cùng giải pháp quản lý việc sử dụng TBĐT ở trƣờng học trong giai đoạn hiện nay.