phần mở đầu, kết luận, luận văn đƣợc trình bày trong ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ ở Trung tâm Nội trú sinh viên- ĐHQGHN Chƣơng 2: Thực trạng đội ngũ cán bộ và quản lý cán bộ ở TTNTSV Chƣơng 3: Những biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ ở TTNTSV giai đoạn 2005-2010. Cuối luận văn là danh mục các tài liệu tham khảo và phụ lục 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Đất nƣớc ta đang trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Xu thế toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế thế giới đã trở thành tất yếu. Yêu cầu về một đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất, năng lực, trí tuệ và tay nghề cao là một vấn đề cấp thiết, vấn đề này có vai trò quan trọng hàng đầu quyết định đến sự phát triển của đất nƣớc.
Để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng đặt ra vai trò của ngƣời cán bộ là vô cùng quan trọng, đây là nhân tố có tính quyết định đến sự thành công hay thất bại của tổ chức. Bác Hồ đã nói: “ Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [17, tr 269; 273]. Trong những năm qua Đảng và Nhà nƣớc rất quan tâm đến công tác cán bộ, đã xây dựng đƣợc một đội ngũ cán bộ, công chức về cơ bản đáp ứng đƣợc các yêu cầu và nhiệm vụ đặt ra. Tuy nhiên trong quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ một nền kinh tế tập thể sang nền kinh tế thị trƣờng có định hƣớng xã hội chủ nghĩa (XHCN), đội ngũ cán bộ, công chức còn bộc lộ nhiều bất cập và hạn chế.
Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng lần thứ 3 khoá VIII đã chỉ rõ: “ Đội ngũ cán bộ, công chức tuy đông nhƣng không đồng bộ, vẫn còn tình trạng vừa thừa vừa thiếu. Trình độ kiến thức, năng lực lãnh đạo quản lý chƣa đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ mới”. Cho nên “ xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất , năng lực là yếu tố quyết định chất lƣợng của bộ máy Nhà nƣớc”.[13, tr 15] Ở nƣớc ta, có rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học quản lý giáo dục về đội ngũ ở các trƣờng đại học và cao đẳng, nhƣng hầu hết các đề tài đó nghiên cứu về đội ngũ giảng viên, đội ngũ cán bộ quản lý: 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Luận văn của tác giả Nguyễn Thị Minh Cảnh “ Những giải pháp chủ yếu nhằm phát triển đội ngũ giảng viên tiếng nước ngoài trong tình hình hiện nay ở trường Cao đẳng Nam Định” Luận văn của tác giả Lƣu Hoài Nam “ Một số biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên của trường Đại học Dân lập Quản lý Kinh doanh Hà Nội” Luận văn của tác giả Lê Quốc Băng “ Một số biện pháp xây dựng và phát trển đội ngũ cán bộ quản lý ở trường Đại học Hải phòng” Tuy nhiên, chƣa có tác giả nào nghiên cứu về vấn đề xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và phục vụ sinh viên nội trú. Ở Đại học Quốc gia Hà Nội cũng chƣa có tác giả nào nghiên cứu về vấn đề này.
Chính vì vậy tác giả chọn đề tài này để tập trung nghiên cứu một số biện pháp xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý sinh viên nội trú của Đại học Quốc gia Hà Nội, nhằm giúp các em học sinh, sinh viên có một cuộc sống nội trú tốt hơn đồng thời góp phần hỗ trợ công tác giáo dục - đào tạo học sinh, sinh viên của Đại học Quốc gia Hà Nội ngày một hoàn thiện. Một số khái niệm đƣợc sử dụng trong đề tài nghiên cứu 1. Khái niệm Quản lý Từ khi xuất hiện xã hội loài ngƣời, con ngƣời đã biết quy tụ thành bày, thành nhóm để tồn tại và phát triển. Từ lao động đơn lẻ đến lao động phối hợp, phức tạp, con ngƣời đã biết phân công, hợp tác với nhau trong cộng đồng nhằm đạt đƣợc năng xuất lao động cao hơn, hiệu quả hơn.
Sự phân công, hợp tác đó đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp, điều hành… và đó chính là chức năng quản lý. Các quan điểm truyền thống hay các học thuyết quản lý cổ điển ra đời đã ngót một thế kỷ nay nhƣng ý nghĩa luận cũng nhƣ giá trị thực tiễn của chúng vẫn còn nóng hổi, bởi vì các thuyết ấy ra đời trong bối cảnh nền văn minh công nghiệp đã khá phát triển và nền văn minh ấy vẫn tồn tại. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trên cơ sở tác giả nghiên cứu các thuyết đó và và vận dụng một số quan điểm về khoa học quản lý trong bối cảnh hiện thực của giai đoạn chuyển đổi ngày nay. Đề cập đến vấn đề quản lý, Các Mác đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tƣơng đối lớn thì ít nhiều cũng cần phải có một sự chỉ đạo, điều hoà những hoạt động cá nhân nhằm thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó.
Một ngƣời độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trƣởng”[2, tr 480] Có nhiều cách tiếp cận, do đó có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý: F. Taylor (1856-1915) ngƣời đựơc coi là “cha đẻ của thuyết quản lý khoa học” đã nêu lên tƣ tƣởng cốt lõi trong quản lý là: “Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hoá và phải quản lý chặt chẽ”. Theo ông: “ Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phƣơng pháp tốt nhất và rẻ nhất”[19, tr1] Xuất phát từ các loại hình hoạt động quản lý, Henry Fayon (1841- 1925) cho rằng: “ Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo ( lãnh đạo) và kiểm tra”. Ông khẳng định : “Khi con ngƣời lao động hiệp tác thì điều tối quan trọng là họ cần phải xác định rõ công việc mà họ phải hoàn thành, và những nhiệm vụ của mỗi cá nhân phải là mắt lƣới dệt nên mục tiêu của tổ chức”.
Mục đích của mọi nhà quản lý là hình 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thành môi trƣờng mà trong đó con ngƣời có thể đạt đƣợc các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất”.V Kozloova: “ Quản lý là tính toán, sử dụng các nguồn lực hợp lý( nhân lực, vật lực) nhằm thực hiện các nhiệm vụ và đạt đƣợc kết quả tối ƣu về kinh tế xã hội” [19, tr 115] Mary Parker Follett( 1868-1933) đã có những đóng góp quan trọng vào thuyết hành vi trong quản lý. Bà khẳng định rằng: “Quản lý là một quá trình động, liên tục, kế tiếp nhau, chứ không tĩnh tại”.[10,tr 51] Ở nƣớc ta, tác giả Mai Hữu Khuê cho rằng: “ Quản lý là sự tác động có mục đích tới tập thể những ngƣời lao động nhằm đạt đƣợc những kết quả nhất định và mục đích đã định trƣớc”.[15,tr 23] - Theo Cố giáo sƣ Nguyễn Ngọc Quang: “ Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể những ngƣời quản lý đến tập thể những ngƣời lao động( khách thể quản lý) nhằm thực hiện đƣợc những mục tiêu dự kiến”.[15, tr 32] Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản lý là tác động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản lý ( ngƣời quản lý) đến khách thể quản lý ( ngƣời bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục đích của tổ chức”.[16, tr1] Thuật ngữ “ quản lý” tiếng Việt gốc Hán gồm hai quá trình tích hợp vào nhau: Quá trình “quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn duy trì ở trạng thái ổn định. Quá trình “ lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp , đổi mới đƣa hệ vào thế phát triển. Nếu ngƣời đứng đầu tổ chức chỉ lo việc “quản” , tức là chỉ lo coi sóc, giữ gìn thì tổ chức dễ trì trệ còn nếu chỉ quan tâm đến việc “lý” tức là chỉ lo việc sắp xếp tổ chức, đổi mới mà không đặt trên nền tảng của sự ổn định, thì sự phát triển của tổ chức không bền vững.
Trong “quản” phải có “lý”, trong “lý” phải có “quản” để động thái của hệ ở thế cân bằng 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com động: hệ vận động phù hợp, thích ứng và có hiệu quả trong mối tƣơng tác giữa ác nhân tố bên trong nội lực) với các nhân tố bên ngoài ( ngoại lực).[28, tr 14] Từ các quan điểm chung của các thuật ngữ nêu trên chúng ta có thể đƣa ra nhận xét về hoạt động quản lý ( management) nhƣ sau: Tuy cách diễn đạt khác nhau nhƣng các tác giả đều thống nhất quan điểm: Quản lý là một quá trình tác động có ý thức của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra với hiệu quả cao nhất. Trong hoạt động quản lý có hai hệ thống khăng khít với nhau, đó là chủ thể quản lý và khách thể quản lý. Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân hay một nhóm ngƣời có chức năng quản lý hay điều khiển tổ chức làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục tiêu. Khách thể quản lý bao gồm những ngƣời thừa hành nhiệm vụ trong tổ chức, chịu sự tác động, chỉ đạo của chủ thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung.
Chủ thể quản lý làm nảy sinh các tác động quản lý, còn khách thể quản lý sản sinh ra vật chất và tinh thần có giá trị sử dụng, trực tiếp đáp ứng nhu cầu con ngƣời, đáp ứng mục đích của chủ thể quản lý. Có thể biểu thị hoạt động quản lý bằng sơ đồ sau: Phƣơng pháp Chủ thể quản lý Khách thể quản lý Công cụ Mục tiêu 1. Khái niệm về quản lý giáo dục, quản lý trường học 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Quản lý giáo dục Nếu hiểu giáo dục là hoạt động diễn ra trong xã hội nói chung, thì quản lý giáo dục( QLGD) là quản lý mọi hoạt động GD trong xã hội.