CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ LỆ PHÍ TRƯỚC BẠ VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU LỆ PHÍ TRƯỚC BẠ TRONG ĐIỀU KIỆN HIỆN NAY 1. Lý luận chung về lệ phí trước bạ 1.1 Khái niệm, đặc điểm của lệ phí trước bạ 1. Khái niệm lệ phí trước bạ Trong thực tế cuộc sống, một tài sản thường thuộc quyền sở hữu hoặc sử dụng của một cá nhân hoặc sử dụng của một tổ chức nào đó. Các tài sản này thường xuyên có sự dịch chuyển về quyền sở hữu hoặc sử dụng từ người này sang người khác dưới các hình thức mua, bán, nhượng, đổi, chia, cho không, thừa kế.
Để tránh xảy ra tranh chấp, khiếu nại về quyền sở hữu, sử dụng tài sản, trong mỗi lần chuyển dịch tài sản, Nhà nước cần đảm bảo về mặt pháp lý quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản hợp pháp của người chủ sở hữu, sử dụng tài sản đó. Việc xác nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản được ghi vào sổ theo dõi của Cơ quan quản lý Nhà nước gọi là trước bạ. Mỗi lần trước bạ, người chủ tài sản đó phải nộp cho cơ quan Nhà nước có thẩm quyền một số tiền gọi là lệ phí trước bạ. “Lệ phí trước bạ là khoản thu do Nhà nước quy định thu trước khi tổ chức, cá nhân được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ghi vào sổ sách công nhận quyền sở hữu, quyến sử dụng tài sản hợp pháp của tổ chức, cá nhân đó”[14.2 Đặc điểm của lệ phí trước bạ Lệ phí trước bạ là khoản thu bắt buộc phải nộp vào NSNN trước khi tổ chức, cá nhân được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền công nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản hợp pháp của tổ chức, cá nhân đó.
6 Lệ phí trước bạ được xác định dựa vào căn cứ là giá trị tài sản đăng ký và tỉ lệ trước bạ. Lệ phí trước bạ hiện nay được coi là một loại lệ phí do Nhà nước coi trọng vai tṛ quản lư Nhà nước đối với tài sản được đăng ký hơn là việc phân phối lại thu nhập. Đối tượng chịu lệ phí trước bạ a) Nhà, đất: - Nhà, gồm: nhà ở; nhà làm việc; nhà sử dụng cho các mục đích khác. - Đất, gồm: các loại đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp quy định tại Khoản 1, khoản 2 Điều 13 Luật Đất đai năm 2003( Khoản1.
Quyết định quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất; Khoản 2. Quyết định mục đích sử dụng đất) thuộc quyền quản lý sử dụng của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân (không phân biệt đất đã xây dựng công trình hay chưa xây dựng công trình). b) Súng săn, súng thể thao. c) Tàu thuỷ, kể cả sà lan, ca nô, tàu kéo, tàu đẩy.
d) Thuyền , kể cả du thuyền. f) Xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy (kể cả xe máy điện), các loại xe tương tự phải đăng ký và gắn biển số do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp (sau đây gọi chung là xe máy). g) Ôtô (kể cả ô tô điện), rơ moóc hoặc sơ mi rơ moóc được kéo bởi ô tô phải đăng ký và gắn biển số do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp. h) Vỏ, tổng thành khung (gọi chung là khung), tổng thành máy phải chịu lệ phí trước bạ là các khung, tổng thành máy thay thế có số khung, số máy khác với số khung, số máy đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận sở hữu, sử dụng.3 Đối tượng nộp lệ phí trước bạ Tổ chức, cá nhân (bao gồm cả tổ chức, cá nhân người nước ngoài) có các tài sản thuộc đối tượng chịu lệ phí trước bạ phải nộp lệ phí trước bạ khi đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Trường hợp không phải nộp lệ phí trước bạ thì chủ tài sản phải kê khai lệ phí trước bạ với cơ quan Thuế trước khi đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng với cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Kê khai lệ phí trước bạ 1. Trách nhiệm nộp hồ sơ khai lệ phí trước bạ và nơi nộp hồ sơ khai lệ phí trước bạ Tổ chức, cá nhân có tài sản thuộc đối tượng chịu lệ phí trước bạ có trách nhiệm kê khai và nộp hồ sơ khai lệ phí trước bạ cho cơ quan thuế khi đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng với cơ quan nhà nước có thẩm quyền. - Hồ sơ khai lệ phí trước bạ nhà, đất được nộp cho Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất hoặc cơ quan tài nguyên môi trường tại địa phương nơi có nhà, đất.
- Hồ sơ khai lệ phí trước bạ của tài sản khác như phương tiện vận tải, súng săn, súng thể thao, tàu thuỷ, thuyền , kể cả du thuyền, tàu bay ….nộp tại Chi cục Thuế địa phương nơi đăng ký quyền sở hữu, sử dụng. Hồ sơ kê khai lệ phí trước bạ nhà, đất - Tờ khai lệ phí trước bạ theo mẫu 01/LPTB ban hành kèm theo Thông tư 119/2014/TT-BTC ngày 25tháng 8 năm 2014 của Bộ tài chính. - Giấy tờ chứng minh nhà, đất có nguồn gốc hợp pháp. - Giấy tờ hợp pháp về việc chuyển giao tài sản ký kết giữa bên giao tài sản và bên nhận tài sản.
8 - Các giấy tờ chứng minh tài sản (hoặc chủ tài sản) thuộc đối tượng không phải nộp lệ phí trước bạ hoặc được miễn lệ phí trước bạ (nếu có). Hồ sơ kê khai lệ phí trước bạ phương tiện (trừ tàu thuyền đánh cá, tàu thuyền vận tải thủy nội địa, tàu biển thiếu hồ sơ gốc hoặc đóng mới tại Việt Nam ) - Tờ khai lệ phí trước bạ theo mẫu số 02/LPTB ban hành theo Thông tư 156/2013/TT-BTC ngày 06/11/2013 của Bộ Tài Chính - Hóa đơn mua tài sản hợp pháp (đối với trường hợp mua bán, chuyển nhượng, trao đổi tài sản mà bên giao tài sản là tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh); hoặc hóa đơn bán hàng tịch thu (đối với trường hợp mua hàng tịch thu); hoặc quyết định chuyển giao, chuyển nhượng, thanh lý tài sản (đối với trường hợp cơ quan hành chính sự nghiệp nhà nước, cơ quan tư pháp nhà nước, cơ quan hành chính sự nghiệp của các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp không hoạt động sản xuất, kinh doanh thực hiện chuyển giao tài sản cho tổ chức, cá nhân khác); hoặc giấy tờ chuyển giao tài sản được ký kết giữa bên giao tài sản và bên nhận tài sản có xác nhận của Công chứng hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền (đối với trường hợp chuyển giao tài sản giữa các cá nhân, thể nhân không hoạt động sản xuất, kinh doanh); - Giấy đăng ký quyền sở hữu, sử dụng tài sản của chủ cũ (đối với tài sản đăng ký quyền sở hữu, sử dụng tại Việt Nam từ lần thứ 2 trở đi); - Các giấy tờ chứng minh tài sản hoặc chủ tài sản thuộc đối tượng không phải nộp lệ phí trước bạ hoặc được miễn lệ phí trước bạ (nếu có) 9 1. Các giấy tờ chứng minh tài sản (hoặc chủ tài sản) thuộc đối tượng không phải nộp lệ phí trước bạ hoặc được miễn lệ phí trước bạ trong một số trường hợp như sau: a) Trường hợp đất được Nhà nước giao hoặc công nhận sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản và làm muối: có xác nhận của Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất trên "Phiếu chuyển thông tin địa chính để thực hiện nghĩa vụ tài chính" về đất đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo hình thức Nhà nước giao đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất. b) Đối với các tổ chức tôn giáo, cơ sở tín ngưỡng được nhà nước công nhận.
Giấy tờ chứng minh cơ sở tôn giáo được nhà nước cho phép hoạt động. Quyết định cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc quyết định giao đất. c) Nhà, đất, tài sản đặc biệt, tài sản chuyên dùng, tài sản phục vụ quốc phòng, an ninh: Bản chụp (có đóng dấu xác nhận của cơ quan) quyết định phê duyệt của cấp có thẩm quyền về việc giao tài sản hoặc mua sắm đầu tư tài sản đặc biệt, tài sản chuyên dùng, tài sản phục vụ quốc phòng, an ninh; Hoặc xác nhận của cấp có thẩm quyền của cơ quan công an, quốc phòng về nhà đất, tài sản của đơn vị thuộc loại chuyên dùng phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh. d) Trường hợp nhà, đất được bồi thường: Quyết định thu hồi nhà đất cũ và quyết định giao nhà đất mới của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà của chủ nhà đất bị nhà nước thu hồi được cơ quan có thẩm quyền cấp mà trên Giấy chứng nhận không ghi nợ nghĩa vụ tài chính. 10 e) Trường hợp cấp đổi giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản thì cần giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, sử dụng tài sản đã được cấp. - Tài sản thuộc quyền sở hữu, sử dụng của doanh nghiệp được cổ phần hóa thành sở hữu của công ty cổ phần thì công ty cổ phần kê khai lệ phí trước bạ phải cung cấp cho cơ quan Thuế hồ sơ sau đây: Bản chụp (có đóng dấu xác nhận của công ty) quyết định của cơ quan có thẩm quyền về việc chuyển doanh nghiệp thành công ty cổ phần. Danh mục những tài sản chuyển giao từ doanh nghiệp sang công ty cổ phần (đối với doanh nghiệp chỉ cổ phần hóa từng phần thì phải có quyết định chuyển giao tài sản của doanh nghiệp), trong đó có tên các tài sản làm thủ tục kê khai lệ phí trước bạ.
Tài sản đã nộp lệ phí trước bạ mà tổ chức, cá nhân góp vốn, điều động hoặc được chia thì người nộp thuế cần có: Giấy tờ chứng minh người có tài sản trước bạ là thành viên của tổ chức đó (Quyết định thành lập tổ chức hoặc Điều lệ hoạt động của tổ chức có tên thành viên góp vốn bằng tài sản hoặc giấy tờ chứng minh việc góp vốn bằng tài sản; hoặc có tên trong đăng ký kinh doanh và có giấy tờ chứng minh việc góp vốn bằng tài sản). Quyết định giải thể, chia, tách, hợp nhất, sáp nhập tổ chức và phân chia tài sản cho thành viên góp vốn.