CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÀI CHÍNH VÀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm về tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp: là những mối quan hệ kinh tế biểu hiện dưới hình thức giá trị gắn trực tiếp với công tác tổ chức, huy động, phân phối, sử dụng và quản lý vốn trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Là một khâu quan trọng không thể tách của hệ thống tài chính trong nền kinh tế, là một phạm trù kinh tế khách quan gắn liền với sự ra đời của nền kinh tế hàng hóa, tiền tệ.
Với bất kì một doanh nghiệp nào, để tiến hành sản xuất, kinh doanh, đều cần phải có một lượng tiền tệ tối thiểu nhất định gọi là vốn. Quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh từ góc độ tài chính, cũng chính là quá trình phân phối để tạo lập sử dụng tiền vốn của doanh nghiệp để thực hiện các mục tiêu tài chính, và tạo ra các luồng chuyển dịch giá trị mà biểu hiện của nó là tiền tệ vào hoặc ra khỏi chu kì kinh doanh của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế, doanh nghiệp hoạt động trong môi trường luôn biến động, luôn có những cơ hội và thách thức cho hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy tất cả các cơ quan trong doanh nghiệp, tuy có những nhiệm vụ khác nhau nhưng phải luôn đi theo một định hướng, chiến lược kinh doanh để đạt được hiệu quả cao nhất, nó là những quyết sách về mặt tài chính của doanh nghiệp.
Nói các khác, về mặt tài chính doanh nghiệp phải đáp ứng những vấn đề sau: - Doanh nghiệp cần bao nhiêu vốn, lấy từ nguồn nào, bằng cách nào, vào lúc nào, chi phí bao nhiêu? - Doanh nghiệp đầu tư vào đâu, chi phí thế nào, lợi nhuận cao hay thấp, bao nhiêu? - Lợi nhuận của doanh nghiệp được sử dụng như thế nào? Qua phân tích đánh giá ở trên ta thấy tài chính doanh nghiệp xét về bản chất là các mối quan hệ phân phối dưới hình thức giá trị gắn liền với sự tạo 5 lập hoặc sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Xét về hình thức, tài chính doanh nghiệp phản ánh sự vận động và chuyển hóa các nguồn lực hoặc sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp, hợp thành các mối quan hệ tài chính của doanh nghiệp. Vì vậy, các hoạt động luôn gắn liền với việc phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ thuộc hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Vai trò của tài chính doanh nghiệp 1.
Huy động, đảm bảo vốn cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp, để sản xuất kinh doanh cần phải có các yếu tố như: Tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động, từ đó đòi hỏi mỗi doanh nghiệp cần phải có một lượng tiền hay vốn nhất định. Trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp thường phát sinh các nhu cầu vốn ngắn hạn và dài hạn. Nếu thiếu vốn sẽ làm cho hoạt động của doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, không triển khai được hoạt động, từ đó gây ảnh hưởng tới mục tiêu của doanh nghiệp.
Việc đảm bảo huy động vốn đầy đủ, kịp thời là hết sức quan trọng. Vì vậy, vai trò của công tác tài chính doanh nghiệp trước hết thể hiện là phải xác định đúng, đủ nhu cầu vốn cần thiết cho mọi hoạt động của doanh nghiệp trong từng thời kỳ, lựa chọn các hình thức và phương pháp thích hợp để huy động nguồn vốn từ bên trong cũng như bên ngoài. Hiện nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường đã tạo ra nhiều hình thức mới cho phép các doanh nghiệp huy động vốn từ bên ngoài. Công tác tài chính phải luôn chủ động lựa chọn các hình thức và phương pháp huy động vốn đảm bảo cho doanh nghiệp hoạt động thuận lợi với chi phí thấp.
Sử dụng vốn tiết kiệm và hiệu quả Hiệu quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp phụ thuộc vào việc tổ chức sử dụng nguồn vốn. Vai trò của công tác tài chính doanh nghiệp là đánh giá và lựa chọn dự án trên cơ sở phân tích tính khả thi, khả năng thu lời và 6 mức độ rủi ro của dự án. Việc huy động kịp thời các nguồn vốn có ý nghĩa rất quan trọng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nắm bắt các thời cơ kinh doanh. Mặt khác, việc huy động tối đa lượng vốn hiện có của doanh nghiệp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh có thể tránh được những thiệt hại do ứ đọng vốn gây ra, đồng thời giảm bớt nhu cầu vay vốn, từ đó kiềm chế được khoản tiền lãi vay.
Việc doanh nghiệp hình thành và sử dụng tốt các quỹ, ngoài ra vận dụng các hình thức thưởng, xử phạt vật chất một cách hợp lý góp phần quan trọng tạo động lực cho cán bộ nhân viên gắn bó với doanh nghiệp, nâng cao năng suất lao động, cải tiến trong sản xuất kinh doanh, qua đó, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Là công cụ quan trọng để kiểm soát, chỉ đạo hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Thông qua quá trình thu, chi tiền tệ hàng ngày, tình hình tài chính và các chỉ tiêu tài chính, nhà quản lý doanh nghiệp có thể đánh giá và kiểm soát được các hoạt động doanh nghiệp, phát hiện kịp thời những tồn tại, vướng mắc trong kinh doanh, từ đó đưa ra các quyết định phù hợp. Các mối quan hệ trong tài chính doanh nghiệp 1.
Các mối quan hệ giữa doanh nghiệp với nhà nước Một trong những mối quan hệ cần đề cập đầu tiên trong tài chính doanh nghiệp là quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Mối quan hệ này thể hiện ở chỗ Nhà nước cấp và hỗ trợ vốn và góp vốn cổ phần theo những nguyên tắc và phương thức nhất định để tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh và phân chia lợi nhuận. Bên cạnh đó, mối quan hệ tài chính nhà nước và doanh nghiệp cũng phản ánh dưới hình thức giá trị phát sinh trong quá trình phân phối và phân phối lại tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân. Mối quan hệ này còn được thể hiện thông qua các khoản thuế mà doanh nghiệp phải nộp vào ngân sách Nhà nước theo quy định của Pháp luật.
Các mối quan hệ của doanh nghiệp với thị trường Mối quan hệ thứ hai cần đề cập chính là mối quan hệ của doanh nghiệp với thị trường được thể hiện thông qua việc hỗ trợ các nhu cầu vốn của doanh nghiệp. Với thị trường tiền tệ thông qua hệ thống tín dụng ngân hàng, các doanh nghiệp có thể nhận được các khoản tiền vay để giải quyết các nhu cầu vốn của mình và ngược lại, các doanh nghiệp phải hoàn trả vốn vay và tiền lãi theo đúng hợp đồng tín dụng đã ký kết. Với thị trường vốn, thông qua hệ thống các tổ chức tài chính trung gian khác, doanh nghiệp tìm kiếm các nguồn tài trợ khác để đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn bằng cách phát hành các cổ phiếu, cổ phần, giấy từ chứng khoán. Các mối quan hệ phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp Đây là mối quan hệ tài chính tương đối phức tạp, phản ánh mối quan hệ giữa các bộ phận sản xuất, kinh doanh, giữa các bộ phận quản lý, giữa các thành viên, giữa quyền sở hữu vốn và quyền sử dụng vốn.
Các mối quan hệ tài chính phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp có tầm quan trọng đặc biệt đối với bất kỳ doanh nghiệp và doanh nghiệp cần phải kiểm soát được. Một khi doanh nghiệp giải quyết tốt các mối quan hệ này sẽ tạo được động lực rất lớn để phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh, khi đó hoạt động của doanh nghiệp sẽ diễn ra trôi chảy, các thành viên đều có trách nhiệm đối với các hoạt động của doanh nghiệp và thúc đẩy hiệu quả hơn hoạt động sản xuất, kinh doanh. Quản lý tài chính trong doanh nghiệp 1. Khái niệm quản lý tài chính trong doanh nghiệp Quản lý tài chính là công tác quản lý các vấn đề trong doanh nghiệp có liên quan đến việc tổ chức thực hiện các biện pháp đảm bảo sự cân đối, hài hoà các mối quan hệ tài chính, nhằm đảm bảo quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đạt năng suất, chất lượng và hiệu quả ngày càng tăng cao.
8 Quản lý tài chính doanh nghiệp là việc lựa chọn và đưa ra các quyết định tài chính, tổ chức và thực hiện các quyết định đó nhằm đạt được mục tiêu hoạt động tài chính của doanh nghiệp, mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận, phát triển ổn định, không ngừng gia tăng giá trị cho doanh nghiệp và tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Như vậy có thể thấy rằng quản lý tài chính doanh nghiệp là một quá trình, từ việc phân tích tình hình của doanh nghiệp cũng như môi trường hoạt động của doanh nghiệp để đưa ra các quyết định tài chính hợp lý, phù họp với tình hình của doanh nghiệp, đến đảm bảo các quyết định tài chính được thực hiện và phù họp với mục tiêu của hoạt động tài chính doanh nghiệp cũng như mục tiêu phát triển chung của doanh nghiệp. Hiểu theo một cách đơn giản thì quản lý tài chính là việc các nhà quản lý làm cách nào để huy động vốn nhanh và ổn định nhất, phân bổ và sử dụng nguồn vốn ấy có hiệu quả nhất, đưa lại lợi nhuận cao và ổn định cho doanh nghiệp và đảm bảo cho hoạt động tài chính và hoạt động của doanh nghiệp phát triển ổn định. Vai trò của quản lý tài chính trong doanh nghiệp Quản lý tài chính giữ một vị trí trọng yếu trong bất kỳ hoạt động quản lý của doanh nghiệp nào, nó quyết định tính độc lập, sự thành bại của doanh nghiệp đó trong hoạt động kinh doanh.
Tài chính doanh nghiệp là một công cụ khai thác, thu hút các nguồn tài chính nhằm đảm bảo kịp thời, đầy đủ vốn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, luôn phát sinh các nhu cầu vốn nhằm đảm bảo cho hoạt động kinh doanh thường xuyên cũng như cho đầu tư phát triển doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhu cầu vốn cần thiết cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp luôn luôn khác nhau và biến động ở từng thời điểm. 9 Vai trò của tài chính doanh nghiệp thực hiện trước hết ở việc xác định đúng, đủ nhu cầu vốn cần thiết cho hoạt động của doanh nghiệp trong từng thời kỳ.
Tiếp đó là lựa chọn các phương pháp và hình thức huy động vốn thích hợp từ bên trong và bên ngoài nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.