CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm Doanh nghiệp là một tổ chức kinh doanh nhằm mục đích sinh lời được pháp luật thừa nhận, được phép kinh doanh trên một số lĩnh vực nhất định, có từ một chủ sở hữu trở lên phải đảm bảo trước pháp luật bằng tài sản của mình [11, tr117] Sự tiến bộ và phát triển của khoa học ngành quản trị, đã nảy sinh ra nhiều hình thức khác nhau của doanh nghiệp khác nhau, theo mỗi cách tiếp cận khác nhau.
Nhưng dù bất kỳ loại hình doanh nghiệp nào thì trong hoạt động kinh doanh đều phải sử dụng tài chính doanh nghiệp để thực hiện các mục tiêu kinh doanh. Tức là luôn gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ. Vì thế, tài chính doanh nghiệp được hiểu là quỹ tiền tệ trong quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng và vận động gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp. Quá trình tạo lập phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ cũng là quá trình phát sinh các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị [11,tr118].
Các quan hệ tài chính bao gồm Thứ nhất, quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp và nhà nước. Quan hệ này phát sinh khi doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ nộp thuế và các nghĩa vụ tài chính khác đối với nhà nước. Thứ hai, quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với thị trường tài chính. Để sản xuất và tiến hành hoạt động kinh doanh thì bất kỳ một doanh nghiệp nào cũng cần có vốn, nó là yếu tố quyết định đối với sự thành lập, quy mô và sự hoạt động của doanh nghiệp.
Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp và thị trường tài chính phát sinh khi doanh nghiệp huy động vốn từ thị trường tài 6 chính hoặc cung cấp vốn trên thị trường tài chính. Để đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn của mình, doanh nghiệp có thể huy động vốn vay ngắn hạn hoặc cũng có thể phát hành cổ phiếu, trái phiếu để đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn. Để sử dụng các nguồn vốn này, doanh nghiệp cần phải trả lãi vay hoặc cổ phần cho các nhà tài trợ. Khi doanh nghiệp có các khoản tiền nhàn rỗi, có thể đem đầu tư hoặc gửi ngân hàng khi đó doanh nghiệp trở thành nhà tài trợ vốn trên thị trường tài chính.
Thứ ba, quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các thị trường khác. Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp có mối quan hệ chặt chẽ với các doanh nghiệp khác trên thị trường hàng hóa, dịch vụ, thị trường sức lao động. để đảm bảo hoạt động kinh doanh của mình. Mối quan hệ tài chính ở đây thể hiện thông qua quan hệ thanh toán và thưởng phạt vật chất trong việc thực hiện cung cấp hàng hóa, dịch vụ.
với nhà cung cấp và khách hàng. Thứ tư, quan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp. Quan hệ này phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp, như quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp và người lao động trong doanh nghiệp được thể hiện qua việc doanh nghiệp trả tiền công hay tiền lương với người lao động. Ngoài ra quan hệ tài trong nội bộ doanh nghiệp còn thể hiện qua quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp và chủ sở hữu doanh doanh nghiệp.
Quan hệ này thể hiện qua việc chủ sở hữu doanh nghiệp đầu tư, góp vốn, phân chia lợi nhuận sau thuế. Chức năng và vai trò của tài chính doanh nghiệp Doanh nghiệp hoạt động luôn có những mục tiêu cụ thể, có thể là lợi nhuận, hoặc giá trị gia tăng hoặc những lợi ích nhất định. Về cơ bản người ta quan tâm đến giá trị gia tăng mà tiền là công cụ quy đổi để đánh giá. Do đó hoạt động tài chính là một trong những hoạt động trọng yếu, có vai trò đặc biệt quan trọng việc duy trì và mở rộng hoạt động kinh doanh.
Tài chính chính doanh nghiệp có 4 vai trò chính sau. 7 a) Huy động đảm bảo đầy đủ và kịp thời vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh Để thực hiện mọi quá trình sản xuất kinh doanh, trước hết các doanh nghiệp phải có yếu tố tiền đề- đó là vốn kinh doanh. Tài chính doanh nghiệp là một công cụ khai thác, thu hút các nguồn tài chính nhằm đảm bảo nhu cầu vốn cho đầu tư kinh doanh. Nhiệm vụ tài chính doanh nghiệp trước hết phải xác định đúng số lượng vốn mà doanh nghiệp cần để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh của mình trong từng giai đoạn và huy động vốn từ thị trường tài chính đảm bảo lượng vốn cần thiết cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp một cách đầy đủ, liên tục và kịp thời song cũng phải đảm bảo chi phí vốn là thấp nhất.
b) Sử dụng vốn một cách tiết kiệm và hiệu quả. Cũng như đảm bảo vốn, việc tổ chức sử dụng vốn một cách tiết kiệm và có hiệu quả được coi là điều kiện tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Trong điều kiện của nền kinh tế thị trường, yêu cầu của các quy luật kinh tế đã đặt ra trước mọi doanh nghiệp những chuẩn mực hết sức khe khắt; sản xuất không phải với bất kỳ giá nào. Trong nền kinh tế thị trường, mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đều được phản ánh bằng các chỉ tiêu giá trị, chỉ tiêu tài chính, bằng các số liệu của Kế toán và bảng tổng kết tài sản.
Với đặc điểm này, người cán bộ tài chính có khả năng phân tích, giám sát các hoạt động kinh doanh để một mặt phải bảo toàn được vốn, mặt khác phải sử dụng các biện pháp tăng nhanh vòng quay vốn, nâng cao khả năng sinh lời của vốn kinh doanh. c) Đòn bẩy kích thích và điều tiết kinh doanh. Khác với nền kinh tế tập trung, trong nền kinh tế thị trường các quan hệ tài chính doanh nghiệp được mở ra trên một phạm vi rộng lớn. Đó là những quan hệ với hệ thống ngân hàng thương mại, với các tổ chức tài chính trung gian khác, các thành viên góp vốn đầu tư liên doanh và những quan hệ tài 8 chính trong nội bộ doanh nghiệp.Những quan hệ tài chính trên đây chỉ có thể được diễn ra khi cả hai bên cùng có lợi và trong khuôn khổ của pháp luật.
Dựa vào khả năng này, nhà quản lý có thể sử dụng các công cụ tài chính như đầu tư, xác định lãi suất, tiền lương, tiền thưởng để kích thích tăng năng suất lao động, kích thích tiêu dùng, kích thích thu hút vốn nhằm thúc đẩy sự tăng trưởng trong hoạt động kinh doanh. d) Giám sát kiểm tra chặt chẽ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tài chính doanh nghiệp được coi như là tấm gương phản ánh trung thực nhất mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Vì thế, thông qua tình hình tài chính của doanh nghiệp, nhà quản lý có thể dễ dàng nhận thấy những gì đang diễn ra trong doanh nghiệp mình.
Như vậy thì tài chính doanh nghiệp chính là công cụ giám sát kiểm tra hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp chặt chẽ và chính xác nhất của các nhà quản lý. Quản lý tài chính trong doanh nghiệp 1. Khái niệm quản lý tài chính doanh nghiệp Quản lý tài chính doanh nghiệp Quản lý tài chính là việc sử dụng các thông tin phản ánh chính xác tình trạng tài chính của một doanh nghiệp để phân tích điểm mạnh điểm yếu của nó và lập các kế hoạch kinh doanh, kế hoạch sử dụng nguồn tài chính, tài sản cố định và nhu cầu nhân công trong tương lai nhằm tăng lãi cổ tức của cổ đông. Việc quản lý tài chính bao gồm việc lập các kế hoạch tài chính dài hạn và ngắn hạn, đồng thời quản lý có hiệu quả vốn hoạt động thực của Công ty.
Đây là công việc rất quan trọng đối với tất cả các doanh nghiệp bởi vì nó ảnh hưởng đến cách thức và phương thức mà nhà quản lý thu hút vốn đầu tư để thành lập, duy trì và mở rộng công việc kinh doanh. Lập kế hoạch tài chính sẽ cho phép qụyết định lượng nguyên liệu thô doanh nghiệp có thể mua, sản phẩm Công ty có thể sản xuất và khả năng Công ty có thể tiếp thị, quảng cáo 9 để bán sản phẩm ra thị trường. Khi có kế hoạch tài chính, bạn cũng có thể xác được nguồn nhân lực doanh nghiệp cần. Khác với tài chính doanh nghiệp là những quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập và phân phối các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp mang tính chủ quan thì quản lý tài chính doanh nghiệp lại là một quá trình mang tính chủ quan của con người, cụ thể ở đây là là việc lựa chọn và đưa ra các quyết định tài chính, tổ chức thực hiện những quyết định đó nhằm đạt được mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp.
Mục tiêu của quản lý tài chính doanh nghiệp Mọi doanh nghiệp hoạt động đều đặt ra những mục tiêu cụ thể nhất định, từ mục tiêu chung của doanh nghiệp hướng đến các nhà quản trị có nhiệm vụ vạch ra những mục tiêu cụ thể cho tài chính doanh nghiệp. Mục tiêu quản lý tài chính của doanh nghiệp phải phù hợp với mục tiêu chung của doanh nghiệp. Mục tiêu quản lý tài chính là các mục tiêu tổng quan về cách tổ chức sẽ phân bổ và theo dõi thu nhập, chi phí và tài sản của mình. Mục tiêu quản lý tài chính của doanh nghiệp có thể là lợi nhuận tối đa, tăng doanh số, giảm thiểu rủi ro và chi phí.
mỗi mục tiêu quản lý tài chính của doanh nghiệp phụ thuộc vào từng thời kỳ của doanh nghiệp. Vai trò của quản lý tài chính doanh nghiệp Quản lý tài chính là một hoạt động mang tính trọng yếu của doanh nghiệp, nó quyết định sự thành công hay thấy bại, sự phát triển của doanh nghiệp. Quản lý tài chính như chiếc cầu nối giữa thị trường tài chính với doanh nghiệp. Quản lý tài chính có mối quan hệ chặt chẽ với quản lý doanh nghiệp giữ vị trí quan trọng hàng đầu trong quản lý doanh nghiệp.
Hầu hết các quyết định quản lý khác đều được dựa trên kết quả rút ra từ những đánh giá tài chính trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Trong hoạt động kinh doanh, đầu tư của doanh nghiệp có nhiều vấn đề 10 tài chính nảy sinh, đòi hỏi các nhà quản lý phải nhạy bén và năng động để đưa ra các quyết định kịp thời và khoa học để giải quyết các vấn đề đó, có như vậy mới đảm bảo cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển.