Luận văn thạc sĩ về biến đổi khí hậu và sinh kế nông dân tại huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của biến đổi khí hậu đến sinh kế nông dân ven biển An Minh, Kiên Giang, và giải pháp thích ứng hiệu quả.

2017

90
0
0

Phí lưu trữ

30 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU

1.1. VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.1. Mục tiêu chung

1.2.2. Mục tiêu cụ thể

1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

1.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.4.1. Đối tượng nghiên cứu

1.4.2. Địa bàn nghiên cứu

1.4.3. Phương pháp thu thập dữ liệu

1.4.4. Giới hạn thời gian nghiên cứu

1.5. GIỚI HẠN ĐỀ TÀI

1.6. KẾT CẤU LUẬN VĂN

2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN

2.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN

2.1.1. Khái niệm và định nghĩa tổn thương

2.1.2. Khả năng tổn thương của con người trước tác động của BĐKH

2.1.3. Sinh kế (Livelihood) và Sinh kế bền vững (Sustainable livelihood)

2.1.4. Khung lý thuyết về sinh kế

3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1. CÁCH TIẾP CẬN

3.2. VÙNG NGHIÊN CỨU, ĐỐI TƯỢNG VÀ MẪU ĐIỀU TRA

3.3. PHƯƠNG PHÁP THU THẬP DỮ LIỆU

3.3.1. Số liệu thứ cấp

3.3.2. Số liệu sơ cấp

3.4. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH, XỬ LÝ SỐ LIỆU

3.5. QUY TRÌNH, CÁCH THỨC VÀ CÁC BƯỚC PHÂN TÍCH

4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

4.1. TỔNG QUAN VỀ HUYỆN AN MINH

4.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội

4.1.2. Tình hình sản xuất nông nghiệp. Định hướng phát triển nông nghiệp trên địa bàn huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang

4.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

4.2.1. Tổng quan về tình hình biến đổi khí hậu khu vực nghiên cứu

4.2.2. Thực trạng và xu hướng biến đổi khí hậu trong thời gian qua

4.2.3. Nguồn lực sinh kế và khả năng tổn thương sinh kế của hộ nông dân vùng ven biển trong điều kiện BĐKH

4.2.4. Năng lực thích ứng của nông dân trước tác động biến đổi khí hậu

4.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4

5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH

5.1. HÀM Ý CHÍNH SÁCH

5.1.1. Đối với Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang

5.1.2. Đối với Huyện ủy, UBND huyện An Minh

5.1.3. Đối với chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội cấp xã

5.1.4. Đối với hộ nông dân

5.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG DẪN NGHIÊN CỨU TIẾP THEO

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH _____________________ TRẦN NGỌC THÚY BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ SINH KẾ HỘ NÔNG DÂN CÁC XÃ VEN BIẾN HUYỆN AN MINH, TỈNH KIÊN GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH _____________________ TRẦN NGỌC THÚY BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ SINH KẾ HỘ NÔNG DÂN CÁC XÃ VEN BIẾN HUYỆN AN MINH, TỈNH KIÊN GIANG Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60340410 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN HỮU DŨNG TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, luận văn tốt nghiệp này do chính tôi thực hiện, thông qua quá trình khảo sát thực tế và thu thập số liệu đảm bảo tính khách quan. Các nguồn trích dẫn được chú thích rõ ràng, trung thực. Tôi xin chịu trách nhiệm với lời cam đoan này. Hồ Chí Minh, ngày 14 tháng 12 năm 2017 Học viên thực hiện Trần Ngọc Thuý TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ TÓM TẮT LUẬN VĂN CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU .1 VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU . MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU . Mục tiêu chung . Mục tiêu cụ thể . CÂU HỎI NGHIÊN CỨU . PHẠM VI NGHIÊN CỨU . Địa bàn nghiên cứu . Phương pháp thu thập dữ liệu . Giới hạn thời gian nghiên cứu . GIỚI HẠN ĐỀ TÀI . KẾT CẤU LUẬN VĂN . 4 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN . Khái niệm và định nghĩa tổn thương . Khung lý thuyết về sinh kế . Cách tiếp cận trong đánh giá tổn thương . Biến đổi khí hậu (Climate Change) . Một số nguyên nhân biến đổi khí hậu. Biến đổi khí hậu ở đồng bằng Sông Cửu Long . 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Phương pháp xác định tính dễ bị tổn thương . LƯỢC KHẢO NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM . Nghiên cứu trên thế giới . Nghiên cứu ở Việt Nam . 16 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . CÁCH TIẾP CẬN . VÙNG NGHIÊN CỨU, ĐỐI TƯỢNG VÀ MẪU ĐIỀU TRA . PHƯƠNG PHÁP THU THẬP DỮ LIỆU . Số liệu thứ cấp . Số liệu sơ cấp . PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH, XỬ LÝ SỐ LIỆU . QUY TRÌNH, CÁCH THỨC VÀ CÁC BƯỚC PHÂN TÍCH . 23 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . TỔNG QUAN VỀ HUYỆN AN MINH. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội . Tình hình sản xuất nông nghiệp. Định hướng phát triển nông nghiệp trên địa bàn huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Tổng quan về tình hình biến đổi khi hậu khu vực nghiên cứu .1 Thực trạng và xu hướng biến đổi khí hậu trong thời gian qua . Nguồn lực sinh kế và khả năng tổn thương sinh kế của hộ nông dân vùng ven biển trong điều kiện BĐKH . Năng lực thích ứng của nông dân trước tác động biến đổi khí hậu . 50 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 . 53 CHƯƠNG V: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH . HÀM Ý CHÍNH SÁCH . Đối với Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang . 56 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đối với Huyện ủy, UBND huyện An Minh . Đối với chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội cấp xã . Đối với hộ nông dân . HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG DẪN NGHIÊN CỨU TIẾP THEO 58 TÀI LIỆU THAM KHẢO TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC VIẾT TẮT BĐKH: Biến đổi khí hậu ĐBSCL: Đồng bằng sông Cửu Long IPCC: Ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu UBND: Ủy ban nhân dân MTTQ Mặt trận tổ quốc CT-XH Chính trị - Xã hội NTTS: Nuôi trồng thủy sản TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 4. Mức độ cảm nhận của hộ nông dân về biến đổi khí hậu (% người trả lời) . Tác động của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp (% người trả lời) .3: Tác động của BĐKH đến nuôi trồng thủy sản (% người trả lời).4: Tác động của BĐKH đối với khai thác thủy sản (% người trả lời) .5: Thông tin của người dân về BĐKH (hộ và %) .6: Trình độ học vấn của chủ hộ (hộ và %) .7: Nghề nghiệp của chủ hộ (hộ và %) . Mục đích vay vốn.45 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4.1: Dân số theo khu vực .2: Cơ cấu diện tích đất nông nghiệp .3: Sản lượng khai thác thủy sản .4: Sản lượng nuôi trồng thủy sản .5: Mức độ cảm nhận của nông dân về BĐKH.6: Tỷ lệ các hiện tượng Biến đổi khí hậu .7: Tác động của BĐKH đến nông nghiệp .8: Tác động của BĐKH đến nuôi trồng thủy sản.9: Tác động của BĐKH khai thác thủy sản .10: Giới tính của chủ hộ .11: Trình độ học vấn của chủ hộ .12: Ngành nghề của chủ hộ.13: Ngành nghề của chủ hộ.14: Tình trạng nhà ở của hộ nông dân.15: Các tổ chức thường giúp đỡ khi gặp khó khăn của hộ nông dân.16: Mức tổn thương của hộ nông dân .17: Thời gian khắc phục do biến đổi khí hậu .49 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com TÓM TẮT LUẬN VĂN Trong những năm qua, tình trạng biến đổi khí hậu diễn ra ngày càng gay gắt trên địa bàn tỉnh Kiên Giang, đặc biệt là huyện An Minh thuộc vùng sâu của tỉnh, có 11 xã, thị trấn; trong đó có 6 xã vùng ven biển, đây là vùng dễ tổn thương nhất do tác động của BĐKH trong điều kiện mang lại như sạt lở, xói mòn kết hợp nước biển dâng, xâm nhập mặn sâu vào nội đồng làm khan hiếm nguồn nước ngọt, ảnh hưởng đến sản xuất, nuôi trồng và khai thác thủy sản tác động đến sinh kế của hộ nông dân. Bằng phương pháp chọn mẫu thuận tiện, tác giả đề tài chọn 120 hộ nông dân trên địa bàn các xã (Thuận Hòa, Tân Thạnh, Đông Hưng A, Vân Khánh Đông) vùng ven biển, thuộc huyện An Minh để khảo sát biến đổi khí hậu ảnh đến sinh kế và thích ứng của hộ nông dân ra nào? Thống kê mô tả các nguồn lực sinh kế của hộ nông dân qua đặc điểm chủ hộ và đặc điểm hộ gia đình giới tính chủ hộ, tuổi chủ hộ, học vấn chủ hộ, nghề nghiệp, qui mô hộ gia đình, thu nhập hộ gia đình trong năm, diện tích sản xuất, nhà ở, tham gia các hội đoàn thể. Từ đó, phân tích, đánh giá mức độ, sự ảnh hưởng của BĐKH của vùng nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu cho thấy, người dân ven biển là những đối tượng dễ bị tổn thương trước tác động của biến đổi khí hậu, Vì sinh kế của hộ nông dân ven biển sống chủ yếu là sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng, khai thác thủy sản nên họ hạn chế về năng lực thích ứng và thiếu nguồn lực cần thiết để chống chọi với các rủi ro do thiên tai gây ra. Do đó, tác giả đề xuất một số giải pháp ứng phó nhằm để giảm thiểu sự tổn thương trong điều kiện BĐKH và thích ứng, tăng cường sinh kế bền vững cho người dân ven biển huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1 CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU 1.1 VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có nguy cơ tổn thương cao do tác động của hiện tượng biến đổi khí hậu (BĐKH) (Oxfam, 2008). Trong khoảng 50 năm qua (1951- 2000), nhiệt độ trung bình năm ở Việt Nam đã tăng lên 0,7oC. Mực nước biển trung bình đã tăng lên khoảng 20 cm. Những năm gần đây, số cơn bão có cường độ mạnh nhiều hơn, quỹ đạo bão di chuyển dị thường và dịch chuyển dần về phía Nam (Bộ Tài Nguyên và Môi trường, 2008). Các hiện tượng thiên tai như: hạn hán, lốc, bão, xâm nhập mặn và lũ lụt diễn biến ngày càng phức tạp, bất thường. Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH nhận thức rằng với tất cả các biểu hiện của BĐKH như sự gia tăng nhiệt độ, nước biển dâng, lũ lụt, sạt lở đất, bão/áp thấp nhiệt đới, hạn hán, xâm nhập mặn và các hiện tượng khí hậu cực đoan khác thì cộng đồng nông dân luôn là cộng đồng dễ bị tổn thương nhất (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2008). Đồng bằng sông Cửu Long là một bộ phận của châu thổ sông Mê Kông, gồm 12 tỉnh và 01 thành phố, trong đó có 11 tỉnh sát biển. ĐBSCL có diện tích khoảng 40.000km², chiếm 12,3% diện tích của cả nước. Hàng năm, 50% diện tích vùng ĐBSCL bị ngập lũ từ 3-4 tháng, 40% diện tích bị ảnh hưởng xâm nhập mặn. Dân số vùng ĐBSCL là 18 triệu người, chiếm 20% dân số cả nước, trong đó có trên 80% dân số sống ở vùng nông thôn. ĐBSCL có địa hình thấp và bằng phẳng, phần lớn có cao độ trung bình từ 0,7-1,2m so với mực nước biển và là vùng bị ảnh hưởng nặng nề bởi BĐKH, chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi triều cường và xâm nhập mặn (Báo cáo của Tổng cục Thống kê, 2016). Những năm gần đây, trong điều kiện BĐKH mang lại như sạt lở, xói mòn kết hợp nước biển dâng, vấn đề khan hiếm nước sinh hoạt nông thôn xảy ra ở hầu hết các địa phương thuộc vùng ĐBSCL do ảnh hưởng xâm nhập mặn sâu, lũ lụt và hạn hán kéo dài, chất lượng nguồn nước suy giảm. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 Kiên Giang là tỉnh ven biển của ĐBSCL với bờ biển dài trên 200km, với 137 hòn đảo lớn nhỏ cùng với hệ sinh thái đa dạng, phong phú được xác định là khu dự trữ sinh quyển thế giới (Báo cáo của UBND tỉnh Kiên Giang, 2016). Mặt khác, tỉnh nằm ở cuối nguồn của sông Hậu, nơi thoát nước ra biển nhưng là đầu nguồn của triều biển Tây. Do đó BĐKH sẽ ảnh hưởng rất nặng nề đối với tỉnh Kiên Giang đặc biệt là nước biển dâng, xâm nhập mặn và các yếu tố thời tiết cực đoan đối với khu vực ven biển, các đảo có dân cư sinh sống. Nhận thấy những khó khăn, thách thức của BĐKH tác động đến tỉnh, đặt biệt đối với dải ven biển, vùng trũng thấp và các hải đảo; UBND tỉnh đã phê duyệt Kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH giai đoạn 2012-2020 và tầm nhìn đến năm 2050. Theo Kế hoạch đề ra trong thời gian đầu tập trung cho công tác nâng cao nhận thức cộng đồng về BĐKH, làm sao đến cuối năm 2015 có khoảng 30% cộng đồng dân cư và trên 65% công chức, viên chức nhà nước có hiểu biết cơ bản về BĐKH và các tác động của nó.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ