CHƯƠNG 2 KẾ TOÁN TÀI SẢN BẰNG TIỀN VÀ CÁC KHOẢN PHẢI THU MỤC TIÊU Sau khi học xong chương này sinh viên có khả năng: - Nhận biết và phân loại được tài sản bằng tiền và các khoản phải thu trong doanh nghiệp - Nắm vững nguyên tắc và các quy định kế toán tài sản bằng tiền và các khoản phải thu trong DN - Nắm được phương pháp kế toán và vận dụng kế toán các tình huống liên quan đến tài sản bằng tiền và các khoản phải thu CHƯƠNG 2 2.1 Kế toán tài sản bằng tiền 2.2 Kế toán các khoản phải thu 2.1 Kế toán tài sản bằng tiền 2.1 Qui định về kế toán tài sản bằng tiền và nhiệm vụ kế toán 2.2 Phương pháp kế toán tài sản bằng tiền 2.1 Qui định về kế toán tài sản bằng tiền Đối với tiền mặt Đối với tiền gửi ngân hàng Đối với ngoại tệ Đối với vàng tiền tệ 2.1 Qui định về kế toán tài sản bằng tiền Đối với tiền mặt - Khi phát sinh nghiệp vụ thu, chi tiền tại quỹ, phải có phiếu thu, phiếu chi và có đủ chữ ký theo quy định của chế độ chứng từ kế toán. - Kế toán tiền mặt phải ghi chép hàng ngày, liên tục theo trình tự phát sinh của các nghiệp vụ thu, chi tiền mặt và tính ra số tiền mặt tồn quỹ ở mọi thời điểm. -Thủ quỹ phải chịu trách nhiệm quản lý và thu chi tiền mặt 2.1 Qui định về kế toán tài sản bằng tiền Đối với tiền gửi ngân hàng - Phải tổ chức kế toán chi tiết số tiền gửi theo từng tài khoản ở ngân hàng để tiện cho việc kiểm tra, đối chiếu. - Mọi nghiệp vụ hạch toán trên TK tiền gửi đều căn cứ vào giấy báo nợ, báo có, hoặc bản sao kê của ngân hàng kèm theo các chứng từ gốc như ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi, sec… - Khoản thấu chi ngân hàng không được ghi âm trên tài khoản tiền gửi ngân hàng mà được phản ánh tương tự như khoản vay ngân hàng.1 Qui định về kế toán tài sản bằng tiền Đối với ngoại tệ: Xác định TG giao dịch thực tế - Xác định TG ghi sổ - Áp dụng TG thực tế tại thời điểm giao dịch phát sinh cho một số giao dịch - Áp dụng TG ghi sổ thực tế đích danh - Áp dụng TG ghi sổ BQGQ di động 2.1 Qui định về kế toán tài sản bằng tiền Đối với vàng tiền tệ: + Là vàng được sử dụng với các chức năng cất trữ giá trị, không bao gồm các loại vàng được phân loại là hàng tồn kho, được đánh giá lại theo giá mua trên thị trường trong nước tại thời điểm báo cáo + Phải theo dõi số lượng, trọng lượng, quy cách, phẩm chất và giá trị của từng thứ, từng loại.
+ Khi nhập, giá trị của vàngđược tính theo giá thực tế + Khi xuất sử dụng, giá trị của vàng được tính theo phương pháp tính giá tương tự như ngoại tệ 2.2 Phương pháp kế toán tài sản bằng tiền 2.1 Chứng từ kế toán: Phiếu thu, Phiếu chi Giấy báo nợ Giấy báo có Bản sao kê của ngân hàng 2.2 Tài khoản sử dụng và phương pháp hạch toán TK 111 “Tiền mặt” 1111 Tiền Việt Nam 1112 Ngoại tệ 1113 Vàng tiền tệ TK 112 “Tiền gửi ngân hàng” 1121 Tiền Việt Nam 1122 Ngoại tệ 1123 Vàng tiền tệ VẬN DỤNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN Nghiệp vụ phát sinh Xử lý kế toán • Ghi nhận Tăng TM,TGNH từ bán hàng • Ghi nhận Tăng TM,TGNH từ đi vay ngắn hạn, dài hạn • Ghi nhận Tăng TM,TGNH từ thu được nợ phải thu khách hàng • Ghi nhận Tăng TM,TGNH từ các khoản phải thu khác • Ghi nhận Tăng TM,TGNH từ nhận vốn đầu tư VẬN DỤNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN Nghiệp vụ phát sinh Xử lý kế toán • Ghi nhận Giảm TM,TGNH do mua Vật tư, hàng hóa, TSCĐ, CF • Ghi nhận Giảm TM,TGNH do trả nợ tiền vay ngắn hạn, dài hạn • Ghi nhận Giảm TM,TGNH do trả nợ người bán • Ghi nhận Giảm TM,TGNH do trả các khoản phải trả khác • Ghi nhận Giảm TM,TGNH do góp vốn đầu tư VẬN DỤNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN Nghiệp vụ phát sinh Xử lý kế toán • Ghi nhận Tăng TM,TGNH bằng Ngoại tệ từ bán hàng • Ghi nhận Tăng TM,TGNH bằng Ngoại tệ từ đi vay ngắn hạn, dài hạn • Ghi nhận Tăng TM,TGNH bằng Ngoại tệ từ thu được nợ phải thu khách hàng • Ghi nhận Tăng TM,TGNH bằng Ngoại tệ từ nhận vốn đầu tư VẬN DỤNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN Nghiệp vụ phát sinh Xử lý kế toán • Ghi nhận Giảm TM,TGNH bằng Ngoại tệ do mua Vật tư, hàng hóa, TSCĐ, CF • Ghi nhận Giảm TM,TGNH bằng Ngoại tệ do trả nợ tiền vay ngắn hạn, dài hạn • Ghi nhận Giảm TM,TGNH bằng Ngoại tệ do trả nợ người bán • Ghi nhận Giảm TM,TGNH bằng Ngoại tệ do góp vốn đầu tư VẬN DỤNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN Nghiệp vụ phát sinh Xử lý kế toán • Chênh lệch giữa Sao kê Ngân hàng và sổ kế toán, chưa phát hiện ra nguyên nhận • Phát hiện ra nguyên nhân số chênh lệch trên VẬN DỤNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN Nghiệp vụ phát sinh Xử lý kế toán • Đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối kỳ • Trường hợp tỉ giá thực tế cuối kì > tỉ giá ghi sổ • Trường hợp tỉ giá thực tế cuối kì > tỉ giá ghi sổ 2.3 SỔ KẾ TOÁN - Sổ kế toán tổng hợp: sổ cái các TK 111,112… - Sổ kế toán chi tiết TK tiền và các sổ chi tiết liên quan.2 KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU 2.1 Qui định kế toán các khoản phải thu 2. Phương pháp kế toán các khoản phải thu 2.1 Qui định kế toán các khoản phải thu Theo nội dung kinh tế, các khoản phải thu gồm: - Phải thu của khách hàng - Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ - Phải thu của người nhận tạm ứng - Phải thu nội bộ - Phải thu về các khoản cầm cố, ký quỹ, ký cược - Phải thu khác 2.1 Qui định kế toán các khoản phải thu Theo thời hạn thanh toán, các khoản phải thu gồm - Các khoản phải thu ngắn hạn: bao gồm các khoản phải thu tại thời điểm báo cáo tài chính năm có thời hạn thu hồi hoặc thanh toán trong 12 tháng tới hoặc trong một chu kỳ kinh doanh bình thường. - Các khoản phải thu dài hạn: bao gồm các khoản phải thu tại thời điểm báo cáo có thời hạn thu hồi hoặc thanh toán trên một năm hoặc hơn một chu kỳ kinh doanh.1 Qui định kế toán các khoản phải thu Nguyên tắc hạch toán - Phải theo dõi chi tiết từng khoản nợ phải thu theo từng đối tượng, thường xuyên tiến hành đối chiếu, kiểm tra, đôn đốc việc thanh toán các khoản nợ phải thu kịp thời. - Kiểm tra, đối chiếu và có xác nhận bằng văn bản về số nợ phát sinh, số đã thanh toán và còn phải thanh toán với các đối tượng có quan hệ giao dịch, mua bán thường xuyên, có dư nợ lớn.1 Qui định kế toán các khoản phải thu - Phải theo dõi cả về nguyên tệ và quy đổi theo đồng Ngân hàng Việt Nam đối với các khoản nợ phải thu có gốc ngoại tệ.
Cuối kỳ, đánh giỏ lại số dư các khoản nợ phải thu theo tỷ giá thực tế. - Tuyệt đối không bù trừ số dư giữa hai bên Nợ, Có của một số tài khoản thanh toán như tài khoản 131 mà phải căn cứ vào số dư chi tiết từng bên để lấy số liệu ghi vào các chỉ tiêu trên bảng cân đối kế toán.1 Qui định kế toán các khoản phải thu - Khi lập BCTC, căn cứ kỳ hạn còn lại của các khoản phải thu để phân loại là dài hạn hoặc ngắn hạn. Các chỉ tiêu phải thu của BCĐKT có thể bao gồm cả các khoản được phản ánh ở các TK khác 1283 (cho vay), 244, 141 - Kế toán phải xác định các khoản phải thu thỏa mãn định nghĩa của các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ để đánh giá lại cuối kỳ khi lập BCTC. Phương pháp kế toán các khoản phải thu 2.1 Kế toán phải thu khách hàng Chứng từ sử dụng: -Hoá đơn GTGT -Phiếu thu -Giấy báo có, bảng sao kê của Ngân hàng -Các chứng từ khác có liên quan.
Tài khoản sử dụng: 131 VẬN DỤNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN Nghiệp vụ phát sinh Xử lý kế toán -Bán hàng hàng hóa, dịch vụ -Bán TSCĐ -Bán các khoản đầu tư tài chính -Thu được nợ phải thu bằng TM,TGNH -Thu được nợ phải thu chuyển trả người bán -Thu được nợ phải thu chuyển trả các khoản phải trả -Thu được nợ phải thu chuyển trả tiền vay Nguyên tắc KT đối với các khoản phải thu bằng ngoại tệ - Khi phát sinh các khoản nợ phải thu của khách hàng (bên Nợ tài khoản 131), kế toán phải quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh (là tỷ giá mua của ngân hàng thương mại nơi chỉ định khách hàng thanh toán). - Khi thu hồi nợ phải thu của khách hàng (bên Có tài khoản 131) kế toán phải quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh cho từng đối tượng khách nợ (Trường hợp khách nợ có nhiều giao dịch thì tỷ giá thực tế đích danh được xác định là tỷ giá bình quân gia quyền di động các giao dịch của khách nợ đó).