Chương 1: Cơ sở lý luận về bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình khi giao dịch dân sự vô hiệu Chương 2: Thực trạng pháp luật về bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình khi giao dịch dân sự vô hiệu Chương 3: Thực tiễn áp dụng pháp luật về bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình khi giao dịch vô hiệu và những kiến nghị, giải pháp hoàn thiện 8 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài luận án Pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTBNT khi GDDSVH đã được nhiều nhà khoa học, các chuyên gia pháp lý trong nước và quốc tế quan tâm nghiên cứu thể hiện qua việc đã có nhiều công trình nghiên cứu công bố, liên quan đến nhiều khía cạnh, giác độ của đề tài với các mức độ và phạm vi nghiên cứu khác nhau. Trong đó, có các công trình nghiên cứu khoa học tiêu biểu cụ thể như sau: 1. Công trình nghiên cứu khoa học trong nước Thứ nhất, luận án, luận văn Cho đến thời điểm hiện tại chưa có một công trình nghiên cứu chuyên sâu mang tầm luận án về bảo vệ quyền lợi NTBNT khi GDDSVH.
Chỉ có những luận án tiến sỹ về đề tài GDDSVH và có đề cập tới vấn đề bảo vệ quyền lợi NTBNT khi GDDSVH ở mức độ hết sức sơ lược đó là: (1) Trần Trung Trực (1997), “Một số vấn đề về giao dịch và hậu quả pháp lý của GDDS”, Trường đại học Luật Hà Nội4. (2) Nguyễn Văn Cường (2005), “GDDSVH và hậu quả pháp lý của GDDSVH”, Trường Đại học Luật Hà Nội5. Tương tự như trên, các công trình luận văn cũng đa số là về GDDS và GDDSVH. Chỉ có 05 công trình nghiên cứu cụ thể: (1) Nguyễn Thị Quỳnh Anh (2021), “Bảo vệ NTBNT khi GDDSVH và thực tiễn áp dụng tại Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An”, Trường Đại học Luật Hà Nội6.
(2) Nguyễn Xuân Hiếu (2019), “Bảo vệ NTBNT khi GDDSVH”, Trường đại học Luật Hà Nội7. (3) Trần Thị Hồng Nhung (2019), “Bảo vệ NTBNT theo BLDS năm 2015” Khoa Luật Trường Đại học Quốc gia Hà Nội8. (4) Nguyễn Vũ Hường (2016), “Bảo vệ quyền lợi của NTBNT khi GDDSVH”, Trường Đại học Luật Hà Nội9. (5) Huỳnh Xuân Tình, (2013), “Bảo vệ quyền lợi của NTBNT khi GDDSVH trong pháp luật Việt Nam”, Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh.
Thứ hai, sách chuyên khảo Từ trước cho đến hiện đại, đã có nhiều tác giả nghiên cứu vấn đề bảo vệ quyền lợi NTBNT khi GDDSVH trên cơ sở luật thực định nên chưa mang tính lý luận chuyên sâu, chưa có sự phân tích toàn diện thực trạng chế định, chưa có những kiến nghị hoàn thiện mang tính hệ thống, cụ thể: (1) Nguyễn Văn Cừ, Trần Thị Huệ chủ biên (2017), “Bình luận Khoa học BLDS năm 2015”, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội. (2) Nguyễn Minh Tuấn chủ biên (2016), “Bình luận Khoa học BLDS năm 2015”, Nxb. Tư pháp, Hà Nội.
(3) Đinh Trung Tụng chủ biên (2021), “Bình luận khoa học BLDS năm 2015. Quyển 1, Bình luận phần thứ nhất và phần thứ hai” Nhà xuất bản Tư pháp. (4) Nguyễn Minh Tuấn chủ biên (2016), “Bình luận khoa học những điểm mới của BLDS năm 2015”, Nxb.vn/KMETSNAVI/TocBookReader.aspx?mets_id=5213&dmd_id=4985&locale=vi-VN 5 http://thuvien.vn/KMETSNAVI/TocBookReader.aspx?mets_id=3497&dmd_id=9939&locale=vi-VN 6 http://thuvien.vn/KMETSNAVI/TocBookReader.aspx?mets_id=8149&dmd_id=88184&locale=vi-VN 7 http://thuvien.vn/KMETSNAVI/TocBookReader.aspx?mets_id=5609&dmd_id=74315&locale=vi-VN 8 https://repository.vn/handle/VNU_123/66406 9 http://thuvien.vn/KMETSNAVI/TocBookReader.aspx?mets_id=149&dmd_id=44243&locale=vi-VN 9 pháp, Hà Nội10. (5) Đỗ Văn Đại chủ biên (2016), “Bình luận khoa học những điểm mới của BLDS năm 2015”, Nxb.
Hồng Đức – Hội luật gia Việt Nam, Hà Nội. (6) Ngô Hoàng Oanh chủ biên (2016), “Bình luận khoa học BLDS năm 2015 (Thực hiện từ 01/01/2017)”, Nhà xuất bản Lao động. (7) Vũ Văn Mẫu (1963), “Việt Nam dân luật lược khảo – Quyển II: Nghĩa vụ và khế ước”, Nxb Bộ Quốc gia giáo dục xuất bản, Sài Gòn. (8) Vũ Văn Mẫu (1968), “Dân luật lược giảng” Quyển nhất, Sài Gòn11.
(9) Nguyễn Quang Quýnh (1967) “Dân luật” (Quyển 1), Viện Đại học Cần Thơ xuất bản. (10) Đỗ Văn Đại (2020), “Luật Hợp đồng Việt Nam - Bản án và bình luận bản án - Tập 2”, NXB. Thứ ba, bài đăng tạp chí Trong suốt quá trình lịch sử kể từ khi chế định bảo vệ quyền lợi NTBNT khi GDDSVH lần đầu tiên BLDS năm 1995 cho đến những Bộ luật sửa đổi, bổ sung sau đó, đã có nhiều công trình nghiên cứu công bố trên tạp chí, qua khảo sát thì có tới 34 (ba mươi tư) bài đăng tạp chí. Thứ tư, bài tham luận trong hội thảo Trong các hội thảo khoa học, các tác giả cũng đã có các công trình nghiên cứu công bố như: (1) Nguyễn Văn Hợi và Nguyễn Tống Bảo Minh (2022), “Bảo vệ quyền lợi của NTBNT khi hợp đồng vô hiệu”, tham luận trong hội thảo Hợp đồng vô hiệu và hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu, ngày 01/11/2022, Trường Đại Học Luật Hà Nội.
(2) Nguyễn Hồng Hải (2016), “Một số vấn đề về Hợp đồng vô hiệu trong pháp luật tư hiện hành của Việt Nam” hội thảo “Hợp đồng vô hiệu trong pháp luật một số nước”, kỷ yếu hội thảo cấp khoa, Trường Đại học Luật Hà Nội, Viện so sánh12. (3) Nguyễn Thị Long (2016), “Những điểm mới trong quy định về GDDS của BLDS năm 2015”, kỷ yếu hội thảo khoa học “Bình luận một số điểm mới của BLDS năm 2015”, trường Đại học Luật Hà Nội13. (5) Vũ Thị Hồng Yến (2007), “Bảo vệ NTBNT khi chủ sở hữu kiện đòi tài sản”, hội thảo khoa học các biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trong pháp luật dân sự Việt Nam, khoa Dân sự, Trường Đại học Luật Hà Nội. Công trình nghiên cứu khoa học nước ngoài Không chỉ Việt Nam, trên thế giới cũng đã có các công trình nghiên cứu về bảo vệ quyền lợi NTBNT khi GDDSVH, tiêu biểu như: 10 http://thuvien.vn/KMETSNAVI/TocBookReader.aspx?mets_id=6249&dmd_id=43179&locale=vi-VN 11 Trước cuốn sách: “Dân luật lược giảng”, cách tiếp cận về bất động sản đã được tác giả Vũ Văn Mẫu thể hiện trong cuốn sách: “Dân luật khái luận”, do Bộ quốc gia giáo dục xuất bản năm 1957, tại trang 309, 310.
Cách tiếp cận về bất động sản trong hai quyển sách này của tác giả Vũ Văn Mẫu hoàn toàn giống nhau, hay nói cách khác đều thống nhất trong cách tiếp cận về bất động sản.vn/KMETSNAVI/TocBookReader.aspx?mets_id=8354&dmd_id=70423&locale=vi-VN 13 http://thuvien.vn/KMETSNAVI/TocBookReader.aspx?mets_id=8533&dmd_id=42249&locale=vi-VN 10 (1) Kunahbhardwaj, No One Can Transfer A Better Title Than What He Himself Possesses: Judicial Interpretation (Không ai có thể chuyển quyền sở hữu vượt quá phạm vi quyền hạn bản thân người đó có: Giải thích tư pháp), Legal Service India E-Journal14. (2) Donald Merritt (1968), Title to Goods: The Position of the Purchaser at Common Law and under the Uniform Commericial Code (Quyền sở hữu hàng hóa: Vị trí của người mua theo Luật chung và theo Bộ luật Thương mại thống nhất), Buffalo Law Review, Volume 17. Blum (1981), Notice to Holders in Due Course and Other Bona Fide Purchasers Under the Uniform Commercical Code, Boston College Law Review, Volume 22, Number 2. O’Connor (1991), “Good Faith in International Law”, Dartmouth Publishing.
(1968), “Good Faith” in General Contract Law and the Sales Provisions of the Uniform Commercial Code (“Thiện chí” trong Luật hợp đồng chung và các điều khoản bán hàng của Bộ luật thương mại thống nhất), Cornell Law Faculty Publications. Stankiewicz (1973), Good Faith Obligation in the Uniform Commercial Code: Problems in Determining Its Meaning and Evaluating Its Effect (Nghĩa vụ thiện chí trong Bộ luật Thương mại thống nhất: Các vấn đề trong việc xác định ý nghĩa và đánh giá tác dụng), Valpo University Law Review, Volume 7. (7) Patricia Youngblood Reyhan, A Chaotic palette: conflict of laws in litigation between original owners and good-faith purchasers of stolen art, Duke Law Journal, Volume 50 february 2001 number 4, N. Bénédicte Fauvarque-Cosson and Denis Mazeaud (2008), European Contract Law - Materials for a Common Frame of Reference: Terminology, Guiding Principles, Model Rules, Sellier European law publishers.
Sepinuck (2018), The Various Standards for the “Good Faith” of a Purchaser (Các tiêu chuẩn khác nhau cho “thiện chí” của người mua), The Business Lawyer, Volume 7316. (10) Đỗ Giang Nam và Trần Kiên (2022), Invalidity Due to Defects of Consent in Vietnam in: Mindy Chen-Wishart, Hiroo Sono, Stefan Vogenauer, Introduction, Oxford University Press17. (GDDSVH theo pháp luật Việt Nam trong Sách chuyên khảo về hợp đồng vô hiệu - Invalidity. Đây là tập 4 trong series sách chuyên khảo gồm 6 tập về Luật 14 https://www-legalserviceindia-com.goog/legal/article-1196-no-one-can-transfer-a-better-title-than-what- he-himself-possesses-judicial-interpretation.html?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=vi&_x_tr_hl=vi&_x_tr_pto=sc 15 https://www-bloomsburycollections-com.goog/book/modern-studies-in-property-law-volume-iii/ch3- registration-of-invalid-dispositions?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=vi&_x_tr_hl=vi&_x_tr_pto=sc 16 https://www.org/content/dam/aba/publications/business_lawyer/2018/73_3/article-good-faith- 201806.pdf 17 https://academic.com/book/44518/chapter-abstract/376551973?redirectedFrom=fulltext 11 hợp đồng châu Á do Giáo sư Mindy Chen-Wishart, Trưởng Khoa Luật, Đại học Oxford chủ biên và Oxford University Press xuất bản).
Đánh giá kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài của Luận án Thứ nhất, về cơ sở lý luận về bảo vệ quyền lợi NTBNT khi GDDSVH, các công trình nghiên cứu đã nói ở trên đã nghiên cứu một số khía cạnh lý luận như đưa ra quan niệm và dấu hiệu nhận diện NTBNT khi GDDSVH, sự ảnh hưởng của GDDSVH đến quyền lợi NTB, quan niệm và các điều kiện để bảo vệ quyền lợi NTBNT khi GDDSVH. Mặc dù vậy, điều đó là chưa mang tính toàn diện, chuyên sâu, hệ thống, thiếu chính xác về cơ sở lý luận về bảo vệ quyền lợi NTBNT khi GDDSVH. Cụ thể như chưa có công trình nào nghiên cứu về mối quan hệ giữa GDDSVH với giao dịch có sự tham gia của NTBNT, các học thuyết pháp lý làm cơ sở xây dựng chế định bảo vệ quyền lợi NTBNT khi GDDSVH, các trường hợp bảo vệ NTBNT theo hướng giao dịch họ tham gia và quyền mà họ xác lập, khái niệm và các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng Pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTBNT. Tuy nhiên, đây là những tài liệu tham khảo hết sức có giá trị để làm nền tảng cho Luận án tiếp thu, kế thừa để làm cơ sở lý luận cho Luận án.
Thứ hai, đối với các nghiên cứu về thực trạng Pháp luật về bảo vệ quyền lợi của NTBNT khi GDDSVH, chưa có một công trình nào đánh giá điểm tích cực, đưa ra những ưu điểm hoặc những hạn chế của Pháp luật về bảo vệ quyền lợi của NTBNT khi GDDSVH. Trong khi đó, các tác giả chỉ tập trung phân tích quy định hiện hành về bảo vệ quyền lợi của NTBNT khi GDDSVH ở nhiều cấp độ, phương diện như xác định NTBNT khi GDDSVH và các trường hợp bảo vệ NTBNT. Tuy nhiên, những phân tích này chưa mang tính hệ thống, khái quát, toàn diện, chưa thể xác định được những loại GDDS mà NTBNT xác lập liên quan đến tài sản từ GDDS bị vô hiệu thì trường hợp nào được bảo vệ, trường hợp nào không, phương thức bảo vệ quyền lợi NTB như thế nào. Đây chính là hướng nghiên cứu mà chưa có một tác giả nào tiếp cận nên chưa giải quyết triệt để vấn đề.
Do đó, đây là nội dung nghiên cứu mới mà Nghiên cứu sinh đưa vào Luận án của mình.
