Xây dựng hệ thống bài tập kim loại chuyển tiếp bồi dưỡng HSG Hóa THPT

Tài liệu hệ thống bài tập kim loại chuyển tiếp từ cơ bản đến nâng cao, chuyên dùng bồi dưỡng học sinh giỏi Hóa học THPT và ôn thi hiệu quả.

• Trường học: Trường thpt
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Xây dựng hệ thống bài tập kim loại chuyển tiếp dùng bồi dưỡng học sinh giỏi hóa học thpt
• Loại tài liệu: Luận văn

Tóm tắt

I. Tầm quan trọng của bài tập kim loại chuyển tiếp trong bồi dưỡng học sinh giỏi

Kim loại chuyển tiếp là một phần kiến thức quan trọng trong chương trình Hóa học THPT, đặc biệt là đối với các học sinh giỏi. Các bài tập kim loại chuyển tiếp không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn phát triển kỹ năng tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề. Trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp quốc gia và Olympic Hóa học, bài tập về kim loại chuyển tiếp thường xuyên xuất hiện với mức độ phức tạp cao. Tính đa dạng về hợp chất và tính chất đặc thù của từng nguyên tố làm cho học sinh gặp khó khăn trong quá trình vận dụng kiến thức. Do đó, việc xây dựng một hệ thống bài tập bồi dưỡng học sinh giỏi có hệ thống là hoàn toàn cần thiết.

1.1. Vai trò của kim loại chuyển tiếp trong Hóa học hiện đại

Kim loại chuyển tiếp có ứng dụng rộng rãi trong cuộc sống thực tế và công nghiệp. Những bài tập kim loại chuyển tiếp giúp học sinh hiểu rõ hơn về cấu trúc electron, tính oxi hóa - khử, và các phản ứng phức tạp. Việc nắm vững các kiến thức này là nền tảng để học sinh có thể giải quyết các bài toán khó trong các kỳ thi.

1.2. Thách thức trong việc học tập phần kim loại chuyển tiếp

Học sinh thường gặp khó khăn vì tính phong phú về hợp chất và tính chất đặc thù của từng nguyên tố. Hệ thống bài tập phong phú và phương pháp giảng dạy khoa học là yếu tố then chốt để giúp học sinh vượt qua những khó khăn này và phát triển năng lực sáng tạo.

II. Hệ thống kiến thức trọng tâm về kim loại chuyển tiếp

Để bồi dưỡng học sinh giỏi Hóa hiệu quả, cần phải xác định đúng hệ thống kiến thức trọng tâm cần mở rộng và phát triển. Kiến thức cơ bản về kim loại chuyển tiếp bao gồm cấu trúc electron, tính oxi hóa - khử, các phản ứng đặc trưng, và tính chất của các hợp chất. Ngoài ra, học sinh cần hiểu sâu về các nguyên tố chuyển tiếp như Fe, Cu, Zn, Mn, Cr và các hợp chất phức của chúng. Việc xây dựng một chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi phải dựa trên nền tảng kiến thức này, kết hợp với các bài tập tư duy từ dễ đến khó, giúp học sinh dần dần nâng cao trình độ và tự tin trong các kỳ thi.

2.1. Cấu trúc electron và tính oxi hóa của kim loại chuyển tiếp

Kim loại chuyển tiếp có tính oxi hóa đa dạng do cấu trúc electron đặc biệt. Các bài tập về cấu trúc này giúp học sinh hiểu rõ tại sao những kim loại này có nhiều bậc oxi hóa khác nhau. Kiến thức này là cơ sở để giải các bài toán về phản ứng oxi hóa - khử phức tạp.

2.2. Các phản ứng đặc trưng và hợp chất của kim loại chuyển tiếp

Mỗi kim loại chuyển tiếp có tính chất riêng biệt và tạo thành các hợp chất đặc trưng. Bài tập kim loại chuyển tiếp cần bao gồm các phản ứng nhận biết, phản ứng tạo k沉淀, và các quá trình phức tạp để học sinh có thể vận dụng linh hoạt trong giải quyết vấn đề.

III. Các dạng bài tập kim loại chuyển tiếp phù hợp với bồi dưỡng học sinh giỏi

Bài tập kim loại chuyển tiếp dành cho học sinh giỏi cần có sự đa dạng và phong phú về các dạng. Các dạng bài tập chính bao gồm: bài tập xác định công thức hóa học, bài tập phân tích các phản ứng oxi hóa - khử, bài tập về hợp chất phức, bài tập tổng hợp được các hợp chất, và bài tập thực nghiệm. Mỗi dạng bài tập cần được lựa chọn và xây dựng một cách cẩn thận để phù hợp với mục tiêu bồi dưỡng và năng lực học sinh. Một hệ thống bài tập tốt phải có tính liên kết logic giữa các bài, từ dễ đến khó, giúp học sinh dần dần phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo.

3.1. Bài tập nhận biết và phân tích cấu trúc hợp chất

Dạng bài tập này giúp học sinh nhận biết các kim loại chuyển tiếp và hợp chất của chúng thông qua tính chất hóa học và vật lý. Bài tập tập trung vào việc xác định công thức, số oxi hóa, cấu trúc bộ xương than của hợp chất phức. Đây là bước cơ bản nhưng rất quan trọng.

3.2. Bài tập phản ứng oxi hóa khử và tổng hợp

Bài tập phản ứng oxi hóa - khử có mức độ khó cao hơn, yêu cầu học sinh phải phân tích sâu các quá trình chuyển electron. Các bài tập tổng hợp đòi hỏi kỹ năng lập luận logic và sáng tạo của học sinh để tìm ra các con đường tổng hợp khác nhau.

IV. Phương pháp sử dụng bài tập kim loại chuyển tiếp trong bồi dưỡng hiệu quả

Để bồi dưỡng học sinh giỏi Hóa đạt hiệu quả cao, giáo viên cần áp dụng các phương pháp giảng dạy khoa học và linh hoạt. Trước tiên, cần lập kế hoạch bồi dưỡng rõ ràng với các mục tiêu cụ thể cho mỗi giai đoạn. Khi sử dụng bài tập kim loại chuyển tiếp, giáo viên nên bắt đầu từ các bài tập cơ bản để học sinh nắm vững khái niệm, sau đó dần dần nâng cao mức độ khó. Cần tạo ra một môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh tư duy độc lập, thảo luận nhóm, và trao đổi ý tưởng. Đặc biệt, giáo viên cần cung cấp phản hồi kịp thời và hướng dẫn học sinh cách học từ sai lầm để liên tục cải thiện kỹ năng.

4.1. Kế hoạch và tổ chức bài tập kim loại chuyển tiếp

Giáo viên cần lựa chọn cẩn thận các bài tập phù hợp với trình độ học sinh và nội dung chương trình. Hệ thống bài tập nên được sắp xếp theo thứ tự tăng dần về độ khó, từ kiến thức cơ bản đến ứng dụng thực tế. Cần kết hợp các bài tập tương tác và học tập cộng tác để phát triển năng lực sáng tạo của học sinh.

4.2. Đánh giá và phát triển năng lực học sinh thông qua bài tập

Việc đánh giá định kỳ hiệu quả học tập là rất quan trọng. Giáo viên nên sử dụng các bài tập không chỉ để kiểm tra kiến thức mà còn để phát hiện điểm yếu của học sinh. Phản hồi mang tính xây dựng sẽ giúp học sinh tự hoàn thiện và phát triển liên tục kỹ năng giải quyết vấn đề.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lý do chän ®Ò tµi ViÖt Nam lµ mét ®Êt n-íc cã truyÒn thèng hiÕu häc tõ ngµn n¨m lÞch sö, truyÒn thèng ®ã ngµy nay vÉn ®-îc c¸c thÕ hÖ g×n gi÷ vµ ph¸t huy. Trong sù nghiÖp x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®Êt n-íc víi sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña khoa häc c«ng nghÖ thÕ giíi, §¶ng ta chñ tr-¬ng khuyÕn khÝch mäi ng-êi d©n tÝch cùc häc tËp. Häc ®Ó x©y dùng ®Êt n-íc, häc ®Ó lµm chñ tri thøc tiªn tiÕn cña nh©n lo¹i, trë thµnh ng-êi cã Ých cho x· héi. §Ó ®¹t ®-îc môc tiªu ®ã, râ rµng lµ ngoµi c¸c ®iÒu kiÖn c¬ së vËt chÊt cña nhµ tr-êng ph¶i ®-îc ®¶m b¶o th× ch-¬ng tr×nh ®µo t¹o lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh.

Víi m«n ho¸ häc ch-¬ng tr×nh ®µo t¹o ®ã kh«ng thÓ kh«ng kÓ ®Õn hÖ thèng lý thuyÕt vµ hÖ thèng bµi tËp ë c¸c khèi THCS, THPT. §Ó phï hîp víi sù ph¸t triÓn vµ nhu cÇu cña x· héi, ngµnh gi¸o dôc cã sù thay ®æi néi dung trong ch-¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa, mét sè kiÕn thøc míi ®· ®-îc ®-a vµo ch-¬ng tr×nh ho¸ häc phæ th«ng. PhÇn kim lo¹i chuyÓn tiÕp ®-îc ®-a vµo nhiÒu h¬n ë líp 12. §©y lµ mét phÇn khã cña ho¸ häc phæ th«ng v× c¸c kim lo¹i chuyÓn tiÕp cã rÊt nhiÒu øng dông trong cuéc sèng nh-ng tÝnh chÊt cña nã th× võa ®a d¹ng, võa ®Æc thï.

Víi sù phong phó vÒ hîp chÊt vµ c¸c tÝnh chÊt riªng cña mçi nguyªn tè sÏ lµm cho häc sinh gÆp khã kh¨n trong qu¸ tr×nh t×m hiÓu, vËn dông. Trong c¸c k× thi HSG ë c¸c tØnh còng nh- c¸c k× thi chän HSG quèc gia, k× thi Olympic ho¸ häc th-êng cã c¸c bµi tËp liªn quan ®Õn kim lo¹i chuyÓn tiÕp. NhiÒu häc sinh kh«ng x¸c ®Þnh ®-îc c¸ch gi¶i do ch-a n¾m v÷ng kiÕn thøc còng nh- ph-¬ng ph¸p gi¶i bµi tËp phÇn nµy. §Æc biÖt trong båi d-ìng häc sinh giái, cÇn cã mét hÖ thèng bµi tËp phï hîp ®Ó c¸c em cã thÓ tiÕp thu vµ ph¸t triÓn n¨ng lùc s¸ng t¹o cña m×nh.

§· cã mét sè t¸c gi¶ quan t©m nghiªn cøu sö dông bµi tËp ho¸ häc ®Ó båi d-ìng n¨ng lùc häc sinh giái, song hÖ thèng lý thuyÕt, hÖ thèng bµi tËp phÇn kim lo¹i chuyÓn tiÕp líp 12 dïng cho båi d-ìng HSG sau khi thay s¸ch 2 gi¸o khoa cßn ch-a ®-îc ®Ò cËp ®óng møc. NhiÒu gi¸o viªn ë c¸c tr-êng THPT hiÖn nay cßn lóng tóng khi chän néi dung, bµi tËp phÇn nµy ®Ó båi d-ìng HSG. XuÊt ph¸t tõ thùc thÕ ®ã, cïng víi kinh nghiÖm b¶n th©n ®· tham gia båi d-ìng häc sinh giái nhiÒu n¨m chóng t«i chän ®Ò tµi nghiªn cøu: “X©y dùng hÖ thèng bµi tËp kim lo¹i chuyÓn tiÕp dïng båi d-ìng häc sinh giái ho¸ häc THPT”. Hy väng ®Ò tµi luËn v¨n sÏ lµ mét tµi liÖu tham kh¶o cã Ých cho b¶n th©n vµ ®ång nghiÖp trong viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô båi d-ìng HSG, ®-îc thuËn lîi h¬n vµ gióp c¸c em HSG ®¹t ®-îc -íc m¬ cña m×nh.

Môc ®Ých cña ®Ò tµi Ph¸t triÓn, x©y dùng, lùa chän vµ sö dông c¸c d¹ng bµi tËp phÇn kim lo¹i chuyÓn tiÕp trong viÖc båi d-ìng HSG ho¸ häc THPT. NhiÖm vô cña ®Ò tµi * Nghiªn cøu c¬ së lý luËn cã liªn quan ®Õn ®Ò tµi. * Nghiªn cøu ch-¬ng tr×nh ho¸ häc phæ th«ng: ch-¬ng tr×nh n©ng cao, ch-¬ng tr×nh chuyªn ho¸. Ph©n tÝch c¸c ®Ò thi HSG cÊp tØnh, cÊp quèc gia vµ ®i s©u vµo néi dung phÇn kim lo¹i chuyÓn tiÕp.

C¨n cø vµo ®ã x¸c ®Þnh: - HÖ thèng kiÕn thøc träng t©m, kiÕn thøc cÇn ph¸t triÓn. - C¸c d¹ng bµi tËp cÇn chó träng x©y dùng. * Lùa chän, x©y dùng hÖ thèng bµi tËp ho¸ häc phÇn kim lo¹i chuyÓn tiÕp nh»m båi d-ìng HSG. * §Ò xuÊt ph-¬ng ph¸p sö dông hÖ thèng bµi tËp trong viÖc båi d-ìng HSG.

* Thùc nghiÖm s- ph¹m nh»m ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ hÖ thèng bµi tËp vµ c¸c ph-¬ng ph¸p ®Ò xuÊt. Gi¶ thuyÕt khoa häc NÕu gi¸o viªn x¸c ®Þnh ®-îc ®óng hÖ thèng kiÕn thøc träng t©m cÇn më réng vµ ph¸t triÓn, ®ång thêi lùa chän, x©y dùng ®-îc hÖ thèng bµi tËp ®a d¹ng, phong phó kÕt hîp víi ph-¬ng ph¸p sö dông chóng mét c¸ch thÝch hîp th× sÏ n©ng cao ®-îc hiÖu qu¶ qu¸ tr×nh båi d-ìng HSG. Kh¸ch thÓ vµ ®èi t-îng nghiªn cøu 5. Kh¸ch thÓ nghiªn cøu: qu¸ tr×nh d¹y ho¸ häc ë khèi THPT ban n©ng cao.

§èi t-îng nghiªn cøu: hÖ thèng lý thuyÕt, x©y dùng hÖ thèng bµi tËp cho HS kh¸ - giái phÇn kim lo¹i chuyÓn tiÕp ë tr-êng THPT. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu 6. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu lý luËn - Nghiªn cøu c¬ së lý luËn cã liªn quan ®Õn ®Ò tµi. - Nghiªn cøu cÊu tróc, néi dung ch-¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa ho¸ häc n©ng cao 10,11,12, ch-¬ng tr×nh chuyªn ho¸ häc phÇn ®¹i c-¬ng, v« c¬ vµ ®ång thêi c¨n cø vµo tµi liÖu h-íng dÉn néi dung thi chän HSG cña tØnh NghÖ An, chän HSG quèc gia cña Bé GD-§T.

Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu thùc tiÔn - T×m hiÓu qu¸ tr×nh d¹y vµ båi d-ìng HSG ho¸ häc ë khèi THPT, tõ ®ã ®Ò xuÊt vÊn ®Ò cÇn nghiªn cøu. - Trao ®æi, tæng kÕt kinh nghiÖm vÒ vÊn ®Ò båi d-ìng HSG víi c¸c gi¸o viªn cã kinh nghiÖm trong trong lÜnh vùc nµy ë khèi phæ th«ng. Thùc nghiÖm s- ph¹m - Môc ®Ých: nh»m x¸c ®Þnh tÝnh ®óng ®¾n cña gi¶ thuyÕt khoa häc, tÝnh hiÖu qu¶ cña c¸c néi dung ®· ®Ò xuÊt. - Ph-¬ng ph¸p xö lý th«ng tin: dïng ph-¬ng ph¸p thèng kª to¸n häc trong khoa häc gi¸o dôc.

C¸i míi cña ®Ò tµi * §· x©y dùng, lùa chän ®-îc hÖ thèng bµi tËp phÇn kim lo¹i chuyÓn tiÕp dïng cho båi d-ìng HSG ë THPT. * B-íc ®Çu nghiªn cøu ph-¬ng ph¸p sö dông cã hiÖu qu¶ hÖ thèng bµi tËp ®· ®Ò xuÊt. 4 Ch-¬ng 1 c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn cña ®Ò tµi 1. Ho¹t ®éng nhËn thøc cña häc sinh trong qu¸ tr×nh d¹y vµ häc ho¸ häc [4], [7], [17], [18], [25] 1.

Kh¸i niÖm nhËn thøc [4], [7], [17], [18] NhËn thøc lµ mét trong ba mÆt cña ®êi sèng t©m lý con ng-êi (nhËn thøc, t×nh c¶m, ý chÝ), lµ tiÒn ®Ò cña hai mÆt kia ®ång thêi cã quan hÖ chÆt chÏ víi chóng vµ víi c¸c hiÖn t-îng t©m lý kh¸c. Ho¹t ®éng nhËn thøc bao gåm nhiÒu giai ®o¹n kh¸c nhau, cã thÓ chia ho¹t ®éng nµy gåm hai giai ®o¹n lín: nhËn thøc c¶m tÝnh (gåm c¶m gi¸c, tri gi¸c) vµ nhËn thøc lý tÝnh (gåm t- duy, t-ëng t-îng). Ho¹t ®éng nhËn thøc cña HS trong qu¸ tr×nh d¹y vµ häc ho¸ häc còng n»m trong quy luËt chung Êy. a) NhËn thøc c¶m tÝnh NhËn thøc c¶m tÝnh lµ sù ph¶n ¸nh nh÷ng thuéc tÝnh bªn ngoµi cña sù vËt vµ hiÖn t-îng th«ng qua sù tri gi¸c cña c¸c gi¸c quan.

C¶m gi¸c lµ h×nh thøc khëi ®Çu trong ho¹t ®éng nhËn thøc, nã chØ ph¶n ¸nh tõng thuéc tÝnh riªng lÎ cña sù vËt, hiÖn t-îng. Tri gi¸c ®-îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trªn c¬ së nh÷ng c¶m gi¸c, nh-ng tri gi¸c kh«ng ph¶i lµ nh÷ng phÐp céng ®¬n gi¶n cña c¶m gi¸c, tri gi¸c ph¶n ¸nh sù vËt, hiÖn t-îng mét c¸ch trän vÑn vµ theo mét cÊu tróc nhÊt ®Þnh. Sù nhËn thøc c¶m tÝnh ®-îc thùc hiÖn th«ng qua h×nh thøc tri gi¸c cao, cã tÝnh chñ ®éng tÝch cùc, cã môc ®Ých lµ sù quan s¸t. b) NhËn thøc lý tÝnh - T-ëng t-îng lµ mét qu¸ tr×nh t©m lý ph¶n ¸nh nh÷ng ®iÒu ch-a tõng cã trong kinh nghiÖm cña c¸ nh©n b»ng c¸ch x©y dùng nh÷ng h×nh ¶nh míi trªn c¬ së nh÷ng biÓu t-îng ®· cã.

T«nxt«i (Nga) ®· viÕt: "KiÕn thøc chØ thùc sù lµ kiÕn thøc khi nµo nã lµ thµnh qu¶ nh÷ng cè g¾ng cña t- duy chø kh«ng ph¶i cña trÝ nhí". Nh- vËy, HS chØ thùc sù lÜnh héi ®-îc tri thøc chØ khi hä thùc sù t- duy. Sac®ac«p (Nga): "T- duy lµ sù nhËn thøc kh¸i qu¸t gi¸n tiÕp c¸c sù vËt vµ hiÖn t-îng cña hiÖn thùc trong nh÷ng dÊu hiÖu, nh÷ng thuéc tÝnh chung vµ b¶n chÊt cña chóng. T- duy còng lµ sù nhËn thøc s¸ng t¹o nh÷ng sù vËt, hiÖn t-îng míi, riªng rÏ cña hiÖn thùc trªn c¬ së nh÷ng kiÕn thøc kh¸i qu¸t hãa ®· thu nhËn ®-îc.

Hay T- duy lµ mét qu¸ tr×nh t©m lý ph¶n ¸nh nh÷ng thuéc tÝnh b¶n chÊt, nh÷ng mèi liªn hÖ bªn trong cã tÝnh quy luËt cña sù vËt, hiÖn t-îng trong hiÖn thùc kh¸ch quan mµ tr-íc ®ã ta ch-a biÕt. Mét trong nh÷ng ®Æc ®iÓm quan träng nhÊt cña t­ duy lµ tÝnh “cã vÊn ®Ò”. T­ duy chØ xuÊt hiÖn khi con ng­êi gÆp vµ nhËn thøc ®­îc t×nh huèng “cã vÊn ®Ò”, tøc lµ t×nh huèng chøa ®ùng mét môc ®Ých, mét vÊn ®Ò míi mµ nh÷ng hiÓu biÕt cò, hµnh ®éng cò tuy cßn cÇn thiÕt nh-ng kh«ng ®ñ søc gi¶i quyÕt vµ muèn gi¶i quyÕt vÊn ®Ò míi ®ã, con ng-êi ph¶i t- duy. - T- duy hãa häc Víi t- duy hãa häc th× A + B kh«ng ph¶i lµ phÐp céng thuÇn tóy cña to¸n häc, mµ lµ x¶y ra sù biÕn ®æi néi t¹i cña c¸c chÊt ®Ó t¹o thµnh chÊt míi, theo nh÷ng nguyªn lý, quy luËt, nh÷ng mèi quan hÖ ®Þnh tÝnh vµ ®Þnh l-îng cña hãa häc.

C¬ së cña t- duy hãa häc lµ sù liªn hÖ qu¸ tr×nh ph¶n øng sù t-¬ng t¸c gi÷a c¸c tiÓu ph©n v« cïng nhá bÐ cña thÕ giíi vi m« (nguyªn tö, ph©n tö, ion, electron,. §Æc ®iÓm cña qu¸ tr×nh t- duy hãa häc lµ sù phèi hîp chÆt chÏ, thèng nhÊt gi÷a nh÷ng hiÖn t-îng cô thÓ quan s¸t ®-îc víi nh÷ng hiÖn t-îng cô thÓ kh«ng quan s¸t ®-îc, ngay c¶ khi dïng kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö, mµ chØ dïng kÝ hiÖu, c«ng thøc ®Ó biÓu diÔn mèi liªn hÖ b¶n chÊt cña c¸c hiÖn t-îng nghiªn cøu. 6 Tõ c¸ch hiÓu trªn, dùa vµo ®Æc thï m«n häc cã thÓ hiÓu: “T­ duy ho¸ häc lµ qu¸ tr×nh t©m lÝ ph¶n ¸nh c¸c thuéc tÝnh b¶n chÊt nh÷ng mèi quan hÖ vµ liªn hÖ mang tÝnh quy luËt cña c¸c chÊt vµ c¸c hiÖn t-îng ho¸ häc x¶y ra trong tù nhiªn, ph¶n ¸nh th«ng qua c¸c kh¸i niÖm ho¸ häc, c¸c qu¸ tr×nh ho¸ häc vµ ®Þnh luËt ho¸ häc”[7,tr.25] VËy båi d-ìng ph-¬ng ph¸p vµ n¨ng lùc t- duy hãa häc lµ båi d-ìng cho häc sinh biÕt vËn dông thµnh th¹o c¸c thao t¸c t- duy vµ ph-¬ng ph¸p l«gic, dùa vµo nh÷ng dÊu hiÖu quan s¸t ®-îc mµ ph¸n ®o¸n vÒ tÝnh chÊt vµ sù biÕn ®æi néi t¹i cña chÊt, cña qu¸ tr×nh. Nh- vËy còng gièng nh- t- duy khoa häc, t- duy hãa häc còng sö dông c¸c thao t¸c t- duy vµo qu¸ tr×nh nhËn thøc thùc tiÔn vµ tu©n theo quy luËt chung cña qu¸ tr×nh nhËn thøc.