ĐẶT VẤN ĐỀ Chăn nuôi gia cầm nước ta chiếm một vị trí quan trọng trong ngành sản xuất nông nghiệp nói riêng và trong cơ cấu nền kinh tế nói chung. Bên cạnh chăn nuôi gà truyền thống, chăn nuôi gà công nghiệp ở nước ta hiện nay đang phát triển khá nhanh, cung cấp cho con người các sản phầm thịt và trứng, đây là nguồn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao và đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ ngày càng lớn của xã hội. Với những thuận lợi về công tác nghiên cứu và những tiến bộ kĩ thuật ngày càng phát triển, các giống gà cao sản với năng suất cao đã ra đời, quy trình chăm sóc nuôi dưỡng được hoàn thiện, quy trình phòng trị bệnh ngày càng chặt chẽ, công tác thú y được chú ý hơn.Đây là nền tảng và điều kiện thuận lợi cho chăn nuôi gia cầm phát triển cả ở hiện tại và tương lai. Hiện nay, trên thị trường có rất nhiều loại thức ăn hỗn hợp đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng của gia cầm, nhưng trong quá trình chế biến hay bảo quản, sử dụng đã làm mất hoặc giảm đi một lượng nhất định, đặc biệt là vitamin là loại hợp chất dễ biến đổi.
Chính vì vậy, việc bổ sung vitamin là rất cần thiết trong chăn nuôi gia cầm, trong đó có việc bổ sung vitamin ADE. Xuất phát từ thực tế trên, tôi tiến hành nghiên cứu đê tài: “Ảnh hưởng của bổ sung vitamin ADE đến năng suất và chất lượng trứng gà Ai Cập nuôi tại trại Chăn nuôi gia cầm khoa Chăn nuôi thú y, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”. Mục tiêu đề tài Xác định ảnh hưởng của vitamin ADE đến năng suất và chất lượng trứng gà nuôi tại trại gia cầm khoa chăn nuôi thú y. Mục đích đề tài Xác định việc bổ sung vitamin ADE vào khẩu phần ăn cơ sở của gà có ảnh hưởng tơi năng suất và chất lượng trứng gà.
TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Khả năng sinh sản của gia cầm n 15 * Đặc điểm cơ quan sinh sản của gia cầm Gà là loài đẻ trứng, cấu tạo cơ quan sinh sản ở gà mái bao gồm: buồng trứng, ống dẫn trứng và lỗ huyệt. - Buồng trứng: Buồng trứng là nơi hình thành lòng đỏ - tế bào trứng.
Tế bào trứng rất giàu dinh dưỡng, có ý nghĩa quan trọng trong quá trình phát triển của phôi thai. Các bộ phận khác của trứng như: lòng trắng, màng vỏ, vỏ cứng là do ống dẫn trứng tạo ra (Ngô Giản Luyện, 1994) [9]. Trong thời kỳ đầu ấp trứng, cả hai buồng trứng trái và phải đều hình thành phát triển. Nhưng ngày ấp thứ 5 đến 7, buồng trứng trái phát triển lớn hơn buồng trứng bên phải, đến khi gia cầm trưởng thành, chỉ có một buồng trứng và ống dẫn trứng trái phát triển và hoạt động chức năng.
Còn buồng trứng và ống dẫn trứng bên phải không phát triển. Số lượng tế bào trứng trong buồng trứng rất lớn, buồng trứng gà có khoảng 586-3605 tế bào trứng ở các giai đoạn phát triển khác nhau và trọng lượng buồng trứng thay đổi theo trạng thái chức năng (tuổi) (Nguyễn Duy Hoan và Trần Thanh Vân, 1998) [5]. Ống dẫn trứng: Theo đặc điểm hình thái và chức năng sinh lý, ống dẫn trứng được chia làm 5 phần: loa kèn, phần tiết lòng trắng, phần eo, tử cung và âm đạo. Ống dẫn trứng của gà dài khoảng 10-20 cm, đường kính 0,3-0,8 mm, khi đẻ trứng với cường độ cao có thể dài 40-60 cm, đường kính khoảng 1 mm (Nguyễn Duy Hoan, Trần Thanh Vân, 1998) [5].
+ Sơ lược cấu tạo trứng và sự hình thành trứng: Trứng gia cầm là một loại tế bào sinh sản khổng lồ bao gồm: vỏ cứng, màng vỏ, lòng trắng và lòng đỏ. Vỏ trứng bao bọc bên ngoài lòng trắng, lòng đỏ. Phía ngoài cùng của vỏ trứng được phủ một lớp keo dính do âm đạo tiết ra, có tác dụng làm giảm ma sát, tạo điều kiện dễ dàng cho việc đẻ trứng và ngăn chặn sự xâm nhập tạp khuẩn vào trứng, đồng thời cũng có tác dụng làm giảm sự bốc hơi nước của trứng gà. Thành phần chủ yếu của vỏ trứng là vỏ cứng, độ dày trung bình 0,2- 0,6mm và không đều: dày nhất ở phần đầu nhỏ, giảm dần tới thành bên và mỏng nhất ở phần đầu to của quả trứng.
Trên bề mặt của vỏ trứng có nhiều lỗ khí. n 16 Dưới lớp vỏ là hai lớp màng đàn hồi đều có tính truyền khí, có ý nghĩa quan trọng trong quá trình trao đổi khí giúp phôi phát triển. Tỷ lệ phần vỏ, màng vỏ so với khối lượng trứng chỉ chiếm 10-20%. Lòng trắng chiếm 56% gồm 4 lớp thành phần và tỷ lệ: lớp loãng ngoài 23%, lớp đặc giữa 57%, lớp loãng giữa 17%, lớp đặc trong 3%, nhưng chỉ số này dao động phụ thuộc vào khối lượng trứng, độ tươi của trứng, phụ thuộc vào đặc điểm giống loài và cá thể.
Lòng đỏ là tế bào trứng của gia cầm, có dạng hMình cầu, đường kính khoảng 35-40 cm, khối lượng chiếm 32% so với khối lượng trứng. Lòng đỏ có cấu tạo bao gồm: màng nguyên sinh chất và nhân. Màng tế bào mỏng, dao động trong khoảng 16-20 micromet, có tính đàn hồi và thẩm thấu chọn lọc. Nguyên sinh chất chứa bào quan: ty thể, lạp thể, lưới golgi, trung tâm tế bào, thể vùi, các axit amin, protein, gluxit, lipit, phức hợp lipoprotein.
Trung tâm nguyên sinh chất có hốc lòng đỏ - là nơi thu hút, tập trung chất dinh dưỡng để phôi phát triển giai đoạn đầu. Nhân tế bào hình tròn, màu nhạt hơn nguyên sinh chất và nằm trên nguyên sinh chất. Trong nhân chứa ADN, ARN và các đôi nhiễm sắc thể. - Sự hình thành trứng trong ống dẫn trứng: Quá trình hình thành trứng là một quá trình sinh lý phức tạp, có sự điều chỉnh hoocmon.
Tế bào trứng thành thục tách khỏi buồng trứng, chuyển vào túi lòng đỏ hoặc trực tiếp vào loa kèn. Lòng đỏ dừng lại ở loa kèn khoảng 20 phút, sau đó di chuyển xuống dưới và dần dần hình thành dây chằng lòng đỏ. Lòng đỏ tiếp tục di chuyển xuống phần tiết lòng trắng và ở đây khoảng 2,5 đến 3 giờ, phía ngoài được bao bọc bởi một lòng trắng đặc (gọi là lớp trong lòng trắng đặc), có tác dụng cố định hình dạng lòng đỏ. Phần tiết lòng trắng của ống dẫn trứng tiếp tục hình thành lớp lòng trắng loãng và hoàn chỉnh khi trứng đến phần eo.
Khi trứng di chuyển qua phần tiết lòng trắng thì chỉ có 40-60% lòng trắng được hình thành. Phần eo tiết lòng trắng dạng hạt kiểu keratin - đây chính là thành phần hình thành màng trong dưới vỏ cứng. Trứng dừng lại ở phần eo, tích tụ các chất tiết để tạo thành màng ngoài dưới vỏ cứng, đồng thời ở phần eo cũng xảy ra quá trình tích lũy lớp ngoài lòng trắng loãng. Trứng qua phần eo mất khoảng 70 phút.
Trứng tiếp tục qua phần tử cung mất khoảng 19-20h. Tại đây các tế bào biểu mô tử cung tiết ra chất tiết tạo thành một lớp màng vỏ ngoài cứng, không màu và óng ánh. Trứng ra âm đạo rất n 17 nhanh và ra ngoài lỗ huyệt. Tổng thời gian hình thành trứng trong toàn bộ các thành phần của ống dẫn trứng mất khoảng 23,5-24 giờ.
* Các chỉ tiêu đánh giá sức sản xuất trứng của gia cầm - Khả năng sinh sản của gia cầm Để duy trì sự phát triển của đàn gia cầm thì khả năng sinh sản là yếu tố cơ bản quyết định đến quy mô, năng suất và hiệu quả chăn nuôi gia cầm. Sản phẩm của chăn nuôi là thịt và trứng, trong đó sản phẩm trứng được coi là hướng sản xuất chính của gà hướng trứng. Còn gà hướng thịt (cũng như gà hướng trứng) khả năng sinh sản quyết định đến sự phân đàn, di truyền giống, mở rộng quy mô đàn gia cầm. Sinh sản là chỉ tiêu cần quan tâm trong công tác giống gia cầm.
Ở các giai đoạn khác nhau thì đặc điểm sinh sản cũng khác nhau rõ rệt. Nói chung, ở các loài gia cầm khác nhau thì những đặc điểm sinh sản cũng khác nhau rõ rệt (Đặng Hữu Lanh, 1999 [6]). Trần Đình Miên và cs dẫn (theo Phạm Minh Thu, 1996) [16]) đã viết "Con người chú trọng đến sinh sản của gia cầm vì không những chức năng đó liên quan đến sự sinh tồn của loài đó mà từ đó con người mới có số lượng đông đảo gia cầm để sử dụng hai sản phẩm chính là thịt và trứng phục vụ cho nhu cầu của con người". Trứng là sản phẩm quan trọng của gia cầm, đánh giá khả năng sản xuất của gia cầm người ta không thể không chú ý tới sức đẻ trứng của gia cầm.
Theo Brandsch và Bilchel (1978) [21] thì sức đẻ trứng phụ thuộc 5 yếu tố: + Tuổi đẻ đầu hay tuổi thành thục + Chu kỳ đẻ trứng hay cường độ đẻ trứng + Tần số thể hiện bản năng đòi ấp + Thời gian nghỉ đẻ đặc biệt là nghỉ đẻ mùa đông + Thời gian đẻ kéo dài hay chu kỳ đẻ (hay tính ổn định sức đẻ) Các yếu tố trên có sự điều khiển bởi kiểu gen di truyền của từng giống gia cầm khác nhau. - Tuổi đẻ đầu Đó là tuổi bắt đầu hoạt động sinh dục và tham gia quá trình sinh sản. Đối với gia cầm mái, tuổi thành thục sinh dục là tuổi bắt đầu đẻ quả trứng đầu tiên. Đây là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến năng suất trứng.
Đối với một đàn gà cùng lứa thì tuổi đẻ quả trứng đầu tiên là thời điểm tại đó đàn gà đạt tỷ lệ đẻ n 18 5%. Theo Brandsch và Bilchel (1978) [21] thì những đàn gà có tuổi đẻ quả trứng đầu lớn hơn 245 ngày cho sản lượng trứng thấp hơn những gà có tuổi đẻ quả trứng đầu nhỏ hơn 215 ngày là 6,9 quả. Còn Nicola đã tính được hệ số tương quan di truyền giữa tuổi thành thục và sản lượng trứng là 0,11. Theo Siegel dunmington (dẫn theo Bùi Thị Oanh, 1996) [13], thì khối lượng cơ thể và cấu trúc thành phần cơ thể là những nhân tố ảnh hưởng đến tính thành thục của gà mái.
Tuổi đẻ trứng đầu phụ thuộc vào chế độ nuôi dưỡng, các yếu tố môi trường đặc biệt là thời gian chiếu sáng. Thời gian chiếu sáng dài sẽ thúc đẩy gia cầm đẻ sớm. Tuổi đẻ đầu sớm hay muộn liên quan đến khối lượng cơ thể ở một thời điểm nhất định. Những gia cầm thuộc giống bé có khối lượng cơ thể nhỏ tuổi thường thành thục sớm hơn những gia cầm có khối lượng cơ thể lớn.