Luận văn tốt nghiệp đánh giá ảnh hưởng của phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân trên địa bàn huyện đồng hỷ giai đoạn 2016 2020

Luận văn phân tích tác động của phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2016-2020.

• Tác giả: Lê Thị Hương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Thùy
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Phát Triển Đô Thị Đến Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Và Đời Sống Người Dân Trên Địa Bàn Huyện Đồng Hỷ Giai Đoạn 2016 - 2020
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn
• 2.1.1. Cơ sở lý luận về phát triển đô thị
• 2.1.1.1. Khái niệm đô thị
• 2.1.1.2. Phân loại đô thị
• 2.1.1.3. Chức năng của đô thị
• 2.1.2. Khái niệm đô thị hóa
• 2.1.3. Mối quan hệ giữa quá trình đô thị hoá và quá trình công nghiệp hoá
• 2.1.4. Khái niệm về đất và đất nông nghiệp
• 2.1.4.1. Tính chất riêng đất nông nghiệp
• 3. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và phát triển đô thị của huyện Đồng Hỷ
• 3.2.2. Thực trạng và ảnh hưởng của sự phát triển đô thị huyện Đồng Hỷ đến biến động sử dụng đất nông nghiệp
• 3.2.3. Đánh giá ảnh hưởng của phát triển đô thị huyện Đồng Hỷ đến đời sống người dân
• 3.2.4. Đánh giá chung về phát triển đô thị tác động đến sử dụng đất và cuộc sống người dân giai đoạn 2016 - 2020
• 3.2.5. Định hướng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và nâng cao đời sống kinh tế cho những người dân bị thay đổi cơ cấu, mục đích sử dụng đất
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
• 3.3.2. Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp
• 3.3.3. Phương pháp xử lý, tổng hợp số liệu
• 4. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và phát triển đô thị của huyện Đồng Hỷ
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Vị trí địa lý
• 4.1.3. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 4.1.4. Khái quát sự phát triển đô thị
• 4.2. Thực trạng và ảnh hưởng của sự phát triển đô thị huyện Đồng Hỷ đến biến động sử dụng đất nông nghiệp
• 4.2.1. Thực trạng phát triển huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2016 – 2020
• 4.2.2. Phát triển đô thị ảnh hưởng đến biến động đất đai trên địa bàn huyện Đồng Hỷ
• 4.3. Đánh giá ảnh hưởng của phát triển đô thị huyện Đồng Hỷ đến đời sống người dân
• 4.3.1. Ảnh hưởng của phát triển huyện Đồng Hỷ tới đời sống kinh tế các hộ trực tiếp sản xuất đất nông nghiệp
• 4.4. Đánh giá chung về phát triển đô thị tác động đến sử dụng đất và cuộc sống người dân giai đoạn 2016 - 2020
• 4.4.1. Mặt tích cực
• 4.4.2. Mặt tiêu cực
• 4.5. Định hướng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và nâng cao đời sống kinh tế cho những người dân bị thay đổi cơ cấu, mục đích sử dụng đất
• 4.5.1. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất
• 4.5.2. Giải pháp nâng cao đời sống kinh tế cho các hộ dân bị thay đổi cơ cấu, mục đích sử dụng đất
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng của phát triển đô thị đến đất nông nghiệp

Phát triển đô thị tại huyện Đồng Hỷ đã có những tác động mạnh mẽ đến đất nông nghiệp trong giai đoạn 2016-2020. Sự gia tăng dân số và nhu cầu về đất ở, đất công nghiệp đã dẫn đến việc biến đổi đất nông nghiệp thành đất phi nông nghiệp. Theo số liệu thống kê, diện tích đất nông nghiệp đã giảm đáng kể, trong khi đó, diện tích đất xây dựng và hạ tầng đô thị tăng lên. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn làm thay đổi cơ cấu kinh tế của địa phương. Một nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ đất nông nghiệp giảm từ 60% xuống còn 45% trong giai đoạn này. Sự chuyển đổi này không chỉ đơn thuần là mất đất mà còn là sự thay đổi trong cách thức sản xuất và sinh kế của người dân. Việc thay đổi sử dụng đất đã tạo ra những thách thức lớn cho người nông dân trong việc duy trì sinh kế và phát triển kinh tế bền vững.

1.1 Tác động của đô thị hóa đến sử dụng đất

Đô thị hóa đã tạo ra một áp lực lớn lên đất nông nghiệp tại huyện Đồng Hỷ. Sự phát triển của các khu đô thị mới đã dẫn đến việc thu hồi đất nông nghiệp để phục vụ cho các dự án xây dựng. Theo báo cáo, khoảng 15% diện tích đất nông nghiệp đã bị thu hồi trong giai đoạn này. Điều này không chỉ làm giảm khả năng sản xuất nông nghiệp mà còn ảnh hưởng đến đời sống người dân. Nhiều hộ gia đình đã phải chuyển đổi nghề nghiệp, từ sản xuất nông nghiệp sang các ngành nghề khác, dẫn đến sự thay đổi trong kinh tế nông thôn. Việc này cũng tạo ra những vấn đề về an sinh xã hội, khi mà nhiều người dân không kịp thích nghi với sự thay đổi này.

II. Đời sống người dân dưới tác động của phát triển đô thị

Sự phát triển đô thị không chỉ ảnh hưởng đến đất nông nghiệp mà còn tác động sâu sắc đến đời sống người dân huyện Đồng Hỷ. Nhiều hộ gia đình đã trải qua những thay đổi lớn trong thu nhập và sinh kế. Theo khảo sát, khoảng 30% hộ gia đình cho biết thu nhập của họ đã giảm do mất đất sản xuất. Mặc dù một số người đã tìm được việc làm mới trong các khu công nghiệp, nhưng không phải ai cũng có thể chuyển đổi nghề nghiệp một cách dễ dàng. Điều này dẫn đến tình trạng thất nghiệp và tác động xã hội tiêu cực. Hơn nữa, sự gia tăng dân số đô thị cũng tạo ra áp lực lên các dịch vụ công cộng như giáo dục và y tế, làm giảm chất lượng cuộc sống của người dân.

2.1 Thay đổi trong cơ cấu kinh tế

Sự chuyển đổi từ nông nghiệp đô thị sang các ngành nghề khác đã làm thay đổi cơ cấu kinh tế của huyện Đồng Hỷ. Nhiều người dân đã chuyển sang làm việc trong lĩnh vực dịch vụ và công nghiệp, dẫn đến sự gia tăng tỷ lệ lao động phi nông nghiệp. Tuy nhiên, điều này cũng tạo ra những thách thức mới, khi mà nhiều người không có kỹ năng phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động mới. Việc thiếu hụt kỹ năng đã dẫn đến tình trạng thất nghiệp gia tăng, đặc biệt là trong nhóm người lớn tuổi và những người không có trình độ học vấn cao.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và đời sống người dân

Để giải quyết những vấn đề do phát triển đô thị gây ra, cần có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và cải thiện đời sống người dân. Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng các chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi thu hồi đất. Cần có các chương trình đào tạo nghề để giúp người dân chuyển đổi nghề nghiệp một cách hiệu quả. Bên cạnh đó, việc quy hoạch sử dụng đất hợp lý cũng rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ trong việc thực hiện quy hoạch đô thị, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người dân trong quá trình phát triển đô thị.

3.1 Chính sách phát triển bền vững

Chính sách phát triển bền vững cần được áp dụng để đảm bảo rằng sự phát triển đô thị không làm tổn hại đến đất nông nghiệp và đời sống người dân. Cần có các biện pháp bảo vệ đất nông nghiệp, đồng thời khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động sản xuất nông nghiệp bền vững. Việc phát triển các mô hình nông nghiệp đô thị cũng có thể là một giải pháp hiệu quả, giúp người dân vừa có thể sản xuất nông sản vừa có thể tham gia vào thị trường đô thị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2016 - 2020, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, chứng kiến sự phát triển đô thị nhanh chóng với nhiều dự án trọng điểm như xây dựng khu hành chính mới và phát triển đô thị xã Hóa Thượng. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân của huyện đạt 11,74% trong giai đoạn 2018 - 2020, với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế rõ nét: tỷ trọng ngành nông nghiệp giảm từ 22,8% xuống còn 19,88%, trong khi công nghiệp và dịch vụ tăng lên lần lượt 50,63% và 29,49%. Sự phát triển này kéo theo biến động lớn về sử dụng đất, đặc biệt là đất nông nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá ảnh hưởng của phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân huyện Đồng Hỷ trong giai đoạn 2016 - 2020, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và cải thiện đời sống kinh tế - xã hội cho người dân bị ảnh hưởng. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ địa bàn huyện Đồng Hỷ với thời gian khảo sát từ tháng 4/2019 đến tháng 4/2020.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu khoa học làm cơ sở cho công tác quản lý đất đai, quy hoạch đô thị và phát triển kinh tế xã hội bền vững tại địa phương. Đồng thời, kết quả nghiên cứu góp phần hỗ trợ các cấp quản lý trong việc điều chỉnh chính sách sử dụng đất, bảo vệ đất nông nghiệp và nâng cao đời sống người dân trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về đô thị hóa, quản lý đất đai và phát triển kinh tế xã hội. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết đô thị hóa: Đô thị hóa được hiểu là quá trình tập trung dân cư và phát triển các công trình kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ tại các khu vực đô thị, dẫn đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Lý thuyết này giúp phân tích tác động của đô thị hóa đến biến động sử dụng đất và đời sống người dân.

2. Lý thuyết quản lý đất đai: Đất đai được xem là tư liệu sản xuất chủ yếu trong nông nghiệp và là tài nguyên có hạn. Quản lý đất đai hiệu quả đòi hỏi sự cân bằng giữa phát triển đô thị và bảo vệ đất nông nghiệp, đảm bảo quyền lợi của người dân bị thu hồi đất và phát triển bền vững.

Các khái niệm chính bao gồm: đô thị hóa, đất nông nghiệp (đất trồng cây hàng năm, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản), biến động sử dụng đất, đời sống kinh tế - xã hội, và chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm:

• Dữ liệu thứ cấp: Số liệu thống kê kinh tế xã hội, quy hoạch sử dụng đất, báo cáo phát triển kinh tế huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2016 - 2020 thu thập từ các cơ quan như Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Thống kê huyện Đồng Hỷ.

• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát điều tra xã hội học với 120 hộ dân bị ảnh hưởng bởi thu hồi đất do phát triển đô thị, được chia thành ba nhóm: mất toàn bộ đất, mất một phần đất, và không bị thu hồi đất. Phương pháp phỏng vấn trực tiếp được sử dụng để thu thập thông tin về biến động nghề nghiệp, thu nhập, nguyện vọng và tác động đến đời sống.

Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh và phân tích định lượng bằng phần mềm IBM SPSS Statistics 20 và Excel. Các chỉ số được đánh giá theo thang đo Likert 5 cấp độ nhằm đo lường mức độ đồng thuận của người dân về các tác động và giải pháp.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 4/2019 đến tháng 4/2020, bao gồm thu thập số liệu, xử lý dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến động sử dụng đất nông nghiệp: Diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đồng Hỷ giảm đáng kể trong giai đoạn 2016 - 2020 do chuyển đổi sang đất phi nông nghiệp phục vụ phát triển đô thị. Tổng diện tích đất nông nghiệp giảm khoảng 15%, trong đó đất trồng cây hàng năm và đất lâm nghiệp bị thu hẹp rõ rệt. Việc chuyển đổi này chủ yếu tập trung tại xã Hóa Thượng, nơi xây dựng khu hành chính mới và phát triển đô thị loại V.

2. Ảnh hưởng đến đời sống người dân: Khoảng 70% hộ dân bị thu hồi đất cho biết thu nhập bị ảnh hưởng, trong đó nhóm mất toàn bộ đất chịu tác động nặng nề nhất với mức giảm thu nhập trung bình 30%. Tuy nhiên, khoảng 40% hộ dân đã chuyển đổi nghề nghiệp thành công sang các ngành công nghiệp, dịch vụ hoặc kinh doanh nhỏ, góp phần cải thiện đời sống.

3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Cơ cấu kinh tế huyện chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp từ 22,8% xuống 19,88%, trong khi công nghiệp và dịch vụ tăng lên lần lượt 50,63% và 29,49%. Điều này phản ánh sự tác động tích cực của đô thị hóa trong việc thúc đẩy công nghiệp hóa - hiện đại hóa.

4. Mức độ hài lòng và nguyện vọng của người dân: Qua khảo sát, 65% người dân đồng ý rằng phát triển đô thị mang lại cơ hội việc làm mới và cải thiện hạ tầng xã hội. Tuy nhiên, 55% bày tỏ lo ngại về việc mất đất nông nghiệp và mong muốn được hỗ trợ đào tạo nghề, tái định cư và bồi thường hợp lý.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của biến động đất nông nghiệp là do nhu cầu mở rộng đô thị, xây dựng các công trình hành chính, dịch vụ và hạ tầng kỹ thuật. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu về đô thị hóa tại các vùng trung du miền núi Bắc Bộ và các địa phương khác ở Việt Nam, cho thấy xu hướng giảm diện tích đất nông nghiệp là phổ biến.

Việc chuyển đổi nghề nghiệp và cải thiện thu nhập cho người dân bị thu hồi đất là thách thức lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan. Mặc dù có sự chuyển dịch tích cực sang công nghiệp và dịch vụ, vẫn còn nhiều hộ dân gặp khó khăn trong việc thích nghi với môi trường lao động mới.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện biến động diện tích đất nông nghiệp theo năm, bảng so sánh thu nhập trước và sau thu hồi đất của các nhóm hộ, cũng như biểu đồ phân bố tỷ lệ hài lòng của người dân về các chính sách hỗ trợ.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý quy hoạch sử dụng đất hợp lý, đồng thời cần có các chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng nhằm đảm bảo phát triển đô thị bền vững và công bằng xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và quy hoạch sử dụng đất: Cần xây dựng và thực hiện quy hoạch sử dụng đất chi tiết, ưu tiên bảo vệ diện tích đất nông nghiệp có giá trị cao, hạn chế chuyển đổi đất nông nghiệp không hợp lý. Thời gian thực hiện: ngay trong giai đoạn 2022 - 2025. Chủ thể thực hiện: UBND huyện Đồng Hỷ phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên.

2. Hỗ trợ đào tạo nghề và chuyển đổi việc làm cho người dân bị thu hồi đất: Tổ chức các lớp đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động, tạo điều kiện tiếp cận việc làm trong các khu công nghiệp và dịch vụ. Mục tiêu tăng tỷ lệ lao động có việc làm mới lên ít nhất 60% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Đồng Hỷ phối hợp các doanh nghiệp.

3. Cải thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư: Rà soát, điều chỉnh chính sách bồi thường đảm bảo công bằng, minh bạch, phù hợp với giá thị trường và nhu cầu thực tế của người dân. Thời gian thực hiện: 2022 - 2023. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Sở Tài nguyên và Môi trường, các cơ quan liên quan.

4. Phát triển hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ xã hội đồng bộ: Đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, điện, nước, trường học, y tế tại các khu vực đô thị mới và khu tái định cư nhằm nâng cao chất lượng sống cho người dân. Mục tiêu hoàn thành các dự án trọng điểm trước năm 2025. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các sở ngành tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và đô thị: Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh quy hoạch, chính sách quản lý đất đai, đảm bảo phát triển đô thị bền vững và bảo vệ đất nông nghiệp.

2. Các nhà hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội: Tham khảo để xây dựng các chương trình hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi thu hồi đất, thúc đẩy chuyển đổi nghề nghiệp và nâng cao đời sống.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành quản lý đất đai, quy hoạch đô thị: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn và phân tích chuyên sâu về tác động của đô thị hóa đến sử dụng đất và đời sống người dân.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực bất động sản, xây dựng: Hiểu rõ bối cảnh phát triển đô thị, các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng đất và chính sách bồi thường để hoạch định chiến lược đầu tư phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Phát triển đô thị ảnh hưởng như thế nào đến đất nông nghiệp tại huyện Đồng Hỷ?
   Phát triển đô thị làm giảm khoảng 15% diện tích đất nông nghiệp do chuyển đổi sang đất phi nông nghiệp phục vụ xây dựng hạ tầng và khu dân cư mới, đặc biệt tập trung tại xã Hóa Thượng.

2. Người dân bị thu hồi đất có được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp không?
   Có, chính quyền huyện đã tổ chức các lớp đào tạo nghề và hỗ trợ tìm việc làm mới, giúp khoảng 40% hộ dân chuyển đổi thành công sang công nghiệp và dịch vụ.

3. Cơ cấu kinh tế huyện Đồng Hỷ thay đổi ra sao trong giai đoạn nghiên cứu?
   Tỷ trọng ngành nông nghiệp giảm từ 22,8% xuống 19,88%, trong khi công nghiệp và dịch vụ tăng lên lần lượt 50,63% và 29,49%, phản ánh sự chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa.

4. Người dân có hài lòng với chính sách bồi thường và tái định cư hiện nay không?
   Khoảng 55% người dân bày tỏ mong muốn cải thiện chính sách bồi thường và hỗ trợ tái định cư để đảm bảo công bằng và phù hợp với nhu cầu thực tế.

5. Các giải pháp chính để nâng cao hiệu quả sử dụng đất và đời sống người dân là gì?
   Bao gồm tăng cường quản lý quy hoạch đất đai, hỗ trợ đào tạo nghề, cải thiện chính sách bồi thường, và phát triển hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ xã hội đồng bộ.

Kết luận

• Đô thị hóa tại huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2016 - 2020 đã làm giảm khoảng 15% diện tích đất nông nghiệp, tập trung chủ yếu tại xã Hóa Thượng.
• Cơ cấu kinh tế chuyển dịch rõ rệt theo hướng giảm nông nghiệp, tăng công nghiệp và dịch vụ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
• Người dân bị thu hồi đất chịu ảnh hưởng về thu nhập và nghề nghiệp, cần được hỗ trợ đào tạo và tái định cư hiệu quả.
• Các giải pháp quản lý đất đai, chính sách bồi thường và phát triển hạ tầng cần được triển khai đồng bộ để đảm bảo phát triển đô thị bền vững.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho các cấp quản lý và nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh quy hoạch và nâng cao đời sống người dân.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2022 - 2025, tiếp tục theo dõi và đánh giá tác động của đô thị hóa đến sử dụng đất và đời sống người dân.

Call to action: Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng dân cư cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các chính sách phát triển đô thị hài hòa, bền vững và công bằng xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn 1. Cơ sở lý luận về phát triển đô thị 1. Khái niệm đô thị Một đô thị hay thành phố là một khu vực có mật độ gia tăng các công trình kiến trúc do con người xây dựng so với các khu vực xung quanh nó.

Đô thị là một trung tâm dân cư đông đúc, có thể là thành phố, thị xã, quận, phường hay thị trấn nhưng thuật từ này thông thường không mở rộng đến các khu định cư nông thôn như làng, xã, huyện, ấp hay bản (Bách khoa toàn thư). Các đô thị được thành lập và phát triển thêm qua quá trình đô thị hóa. Đo đạc tầm rộng của một đô thị sẽ giúp ích cho việc phân tích mật độ dân số, sự mở rộng đô thị, và biết được các số liệu về dân số nông thôn và thành thị. Không như một đô thị, một vùng đô thị không chỉ bao gồm đô thị mà còn bao gồm các thành phố vệ tinh cộng vùng đất nông thôn nằm xung quanh có liên hệ về kinh tế xã hội với thành phố đô thị cốt lõi, tiêu biểu là mối quan hệ từ công ăn việc làm đến việc di chuyển hàng ngày ra vào mà trong đó thành phố đô thị cốt lõi là thị trường lao động chính.

Thật vậy, các đô thị thường kết hợp và phát triển như trung tâm hoạt động kinh tế/dân số trong một vùng đô thị lớn hơn. Các vùng đô thị thường thường được định nghĩa bằng việc sử dụng các quận (như ở Hoa Kỳ) hoặc các đơn vị chính trị cấp quận làm đơn vị nền tảng. Quận có chiều hướng hình thành các ranh giới chính trị bất di bất dịch. Các kinh tế gia thường thích làm việc với các thống kê xã hội và kinh tế dựa vào các vùng đô thị.

Các đô thị được dùng để thống kê thích hợp hơn trong việc tính toán việc sử dụng tỉ lệ đất quân bình trên đầu người và mật độ dân cư. Luan van 5 Theo Nghị định số 42/2009/NĐ-CP ngày 07/5/2009 của Chính phủ có chỉ rõ về vấn đề xác định các loại đô thị, có trình bày các tiêu chí chính nhằm xác định các loại đô thị, điều này được nghiên cứu, tìm hiểu dựa vào nền tảng thực tế tăng trường đô thị ở năm trước liền kề năm xây dựng đề án xác định các loại đô thị hoặc tại thời điểm lập đề án phân loại đô thị, gồm có: - Chức năng đô thị: là yếu tố chính tổng hợp hay trung tâm chuyên ngành, cấp quốc gia, cấp vùng liên tỉnh, cấp tỉnh, cấp huyện hay là một trung tâm của vùng trong tỉnh, có vị trí tăng cường sự tăng trưởng KT-XH của một quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ nhất định. - Số lượng dân số toàn đô thị ít nhất phải đạt 4000 người. - Mật độ dân số tương xứng với quy mô, tính chất và tính chất riêng của từng loại đô thị và được xác định trong giới hạn nội thành, nội thị và khu phố thiết lập tập trung của thị trấn.

- Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp xác định được trong giới hạn nội thành, nội thị, khu vực thiết lập tập trung phải chiếm ít nhất 65% trong tổng số lao động. - Mạng lưới công trình hạ tầng đô thị bao gồm mạng lưới công trình hạ tầng XH và mạng lưới công trình hạ tầng kỹ thuật - Kiến trúc, cảnh quan đô thị: việc thiết lập tăng trưởng đô thị phải dựa vào các tiêu chí kiểm soát kiến trúc đô thị đã được thiết lập, có các khu đô thị kiểu mẫu, có tuyến phố văn minh đô thị, có các không gian công cộng phục vụ đời sống tinh thần của dân cư đô thị, có tổ hợp kiến trúc hoặc công trình kiến trúc tiêu biểu và phù hợp với môi trường, cảnh quan thiên nhiên. Phân loại đô thị Theo Nghị định số 42/2009/NĐ-CP ngày 07/5/2009 của Chính phủ, phân loại đô thị như sau: - Cách chia đô thị dựa vào số lượng người dân: Từ 2000 - 4000 người là đô thị nhỏ, từ 20.000 người là đô thị trung bình, từ 100.000 người là đô thị lớn, trên 1 triệu người là đô thị loại rất lớn, trên 10 Luan van 6 triệu người gọi là siêu đô thị. - Phân loại theo cấp hành chính - chính trị, gồm có: + Đô thị loại đặc biệt - là thủ đô hay thành phố có sự tăng trưởng nhanh và có vị trí chủ chốt trong tăng trưởng KT - XH của đất nước; + Đô thị cấp tỉnh; + Đô thị cấp huyện; + Đô thị cấp xã.

- Phân loại theo vị trí vai trò và khả năng ảnh hưởng đến của sự tăng trưởng KT-XH, gồm có: + Đô thị có vị trí tác động đến tới sự tăng trưởng KT-XH của nước ta, là trung tâm chính trị, KT, văn hóa, khoa học kỹ thuật, đào tạo, du lịch dịch vụ, đầu mối giao thông giao lưu trong nước và quốc tế. + Đô thị có vị trí tăng cường nền KT-XH của một tỉnh hoặc một số lĩnh vực đối với vùng liên tỉnh. Chức năng của đô thị Tùy theo mỗi giai đoạn, mỗi thời kỳ phát triển mà đô thị có những chức năng khác nhau, nhìn chung đô thị có một số chức năng chủ yếu sau (Chính phủ, 2009): - Chức năng KT: Sự tăng trưởng của nền KT thị trường đã đưa đến xu hướng tập trung làm ra. Vì vậy đã chú trọng những hình thức xí nghiệp thành khu công nghiệp và sự thay đổi cơ sở hạ tầng, thiết lập thị trường ngày một tăng trưởng và phong phú hơn.

- Chức năng XH: Cùng với sự gia tăng dân số khá nhanh ở đô thị thì chức năng XH ngày càng có giới hạn lớn dần. Khi nền KT tăng trưởng gắn với cơ chế thị trường thì nhu cầu về nhà ở, y tế và giao thông đi lại. ngày càng tăng. - Chức năng văn hóa: quá trình tăng trưởng của các đô thị ngày càng tăng dẫn đến yêu cầu về giáo dục cũng như giải trí của người dân sẽ ngày Luan van 7 càng cao.

Do đó ở đô thị có xu hướng cần trang bị các trường học, du lịch, các trung tâm NCKH hay các viện bảo tàng nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân. - Chức năng kiểm soát: Ảnh hưởng của hoạt động nghiên cứu là tập trung nguồn lực vào các tiêu chí KT, XH, kiến trúc và sinh thái, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, vừa thỏa mãn nhu cầu công cộng, vừa chú trọng tới các đòi hỏi cần thiết của mỗi người. Khái niệm đô thị hóa Đô thị hóa là hiện tượng tập trung dân số đề thiết lập nhanh chóng những nơi dân cư đô thị dựa trên nền tảng tăng trưởng làm ra đời sống. Từ khái niệm trên chúng ta có thể nhận biết đô thị hóa là hoạt động tăng cường các đô thị sẵn có và sự thiết lập các đô thị mới (Đỗ Thị Lan, 2009).

Phân loại quá trình đô thị hóa: Hoạt động ĐTH được tách thành 2 loại là ĐTH ở các nước đang tăng trưởng và ĐTH ở các nước đã tăng trưởng: - Quá trình ĐTH ở các nước đã tăng trưởng: yếu tố cơ bản thể hiện sự tăng trưởng này là yếu tố chiều sâu và việc sử dụng tất cả những lợi ích, giảm thiểu các tác động không tốt của hoạt động ĐTH. - Quá trình ĐTH ở các nước đang tăng trưởng: có tính chất là ĐTH không thực hiện cùng với CNH. Việc gia tăng dân số đô thị quá nhanh nằm ngoài tính chất tự nhiên, dưới tác động của những nhu cầu bắt nguồn từ những thay đổi lớn về chất lượng cuộc sống giữa đô thị và nông thôn. Mối quan hệ giữa quá trình đô thị hoá và quá trình công nghiệp hoá ĐTH là hoạt động diên ra cùng lúc với tăng trưởng CNH và cách mạng khoa học kỹ thuật.

Hoạt động ĐTH thể hiện thời gian CNH - HĐH trong nền KT thị trường. Một đất nước được xem là CNH hoàn thiện sẽ có tỷ lệ cư dân đô thị ngày càng lớn hơn nhiều lần so với cư dân nông thôn. Đây cũng là nguyên nhân mà KT học tăng trưởng đã dựa vào tỷ lệ cư dân đô thị tăng lên là Luan van 8 một tiêu chí quan trọng thể hiện hiện tương “có tăng trưởng” của nền KT tăng trưởng chưa nhanh đang thực hiện CNH như bây giờ (Đỗ Thị Lan, 2009). Trong thời gian tăng cưởng CNH - HĐH như bây giờ, ĐTH có vị trí rất lớn trong hoạt động tăng trưởng KT-XH, văn hoá, giữ vững an ninh quốc phòng và bảo vệ môi trường.

ĐTH xúc tiến tối đa CNH - HĐH đất nước. Hoạt động CNH - HĐH để làm được tốt cần phải thay thế cơ bản cơ cấu KT từ làm ra nông nghiệp sang làm ra công nghiệp với kỹ thuật cao, thay đổi cơ cấu lao động. Khái niệm về đất và đất nông nghiệp Với nhận xét của nhận xét đất thì đất đai được khái niệm là một vùng đất mà điểm riêng của nó được xem như bao gồm các điểm riêng tự nhiên ảnh hưởng đến hoạt động tìm kiếm được hay không mà ở mức độ nào của vùng đất đó. Tính chất đặc biệt của đất bao gồm khí hậu, thổ nhưỡng, lớp địa chất bên dưới, thuỷ văn, động vật, thực vật và những ảnh hưởng trong trước kia cũng như hiện tại của chúng ta.

Trích theo Docutraiep (Nguyễn Thế Đặng và cs., 2020) thì đất được khái niệm như sau: “Đất là vật thể thiên nhiên, cấu tạo độc lập, lâu đời do tóm lại quá trình hoạt động tổng hợp của 5 chỉ tiêu tạo ra đất gồm: đá, sinh vật, khí hậu, địa hình và thời gian. Về sau không ít nhà nghiên cứu về đất cho rằng đối với đất nông nghiệp cần phải cho vào thêm một số chỉ tiêu khác và đặc biệt cần thiết là vị trí của chúng ta. Chính chúng ta khi ảnh hưởng vào đất đã làm thay đổi khá không ít tính chất đất và có thể tạo ra hẳn một loại đất mới chưa hề có trong tự nhiên. Nếu biểu thị khái niệm về đất dưới dạng công thức toán học thì ta có thể coi đất là một hàm của một số chỉ tiêu tạo ra đất với thời gian.

Đ = f (Đa, Sv, K, Đh, Nc, Ng)t Trong đó: Đ: đất; Đa: đá; Sv: sinh vật; K: khí hậu; Đh: địa hình; Nc: nước của đất và nước ngầm; Ng: ảnh hưởng của chúng ta; t: thời gian; Đất nông nghiệp là đất được tạo thành nhằm dùng vào hoạt động nông Luan van 9 nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối hoặc dùng nghiên cứu thí nghiệm về nông nghiệp. Với Luật Đất đai năm 2013, đất nông nghiệp bao gồm: - Đất hoạt động nông nghiệp: Đất trồng cây hàng năm; Đất trồng cây lâu năm.