Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của công bố mua lại và sáp nhập lợi ích cổ đông trong các công ty niêm yết tại việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của công bố mua lại và sáp nhập lợi ích cổ đông trong các công ty niêm yết tại việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Bùi Thị Thanh Hương
• Người hướng dẫn: TS. Đoàn Đỉnh Lam
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Công Bố Mua Lại Và Sáp Nhập Đến Lợi Ích Cổ Đông Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Các khái niệm về mua bán và sáp nhập
• 2.2. Động lực thúc đẩy hoạt động M&A
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu đo lường hoạt động M&A
• 2.4. Các nghiên cứu về lợi nhuận tích cực cho các công ty mục tiêu, lợi nhuận không đáng kể đối với công ty thu mua từ việc công bố M&A
• 2.5. Lợi nhuận kết hợp trong ngắn và dài hạn của công ty thu mua và công ty mục tiêu sau sự kiện M&A
• 2.6. Các nghiên cứu về không có sự cải thiện trong hoạt động của công ty trong suốt thời gian công bố M&A
• 2.7. Các nghiên cứu về M&A xuyên quốc gia và M&A nội địa
• 2.8. M&A thân thiện và M&A thù địch
• 2.9. Các nhân tố khác tác động đến giá trị lợi nhuận bất thường
• 2.9.1. Phương pháp thanh toán
• 2.9.2. Tỷ số giá sổ sách trên thị trường
• 2.10. Câu hỏi nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Giới thiệu phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1. Khoảng thời gian nghiên cứu
• 3.1.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Kiểm định thống kê các giả thuyết
• 3.2.1. Kiểm định Wilcoxon
• 3.2.2. Các công ty đại chúng
• 3.2.3. Loại mua lại và sáp nhập
• 3.2.4. Thử nghiệm thống kê các giả thuyết
• 3.2.4.1. Giả thuyết 1: lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty M&A mục tiêu bằng 0
• 3.2.4.2. Giả thuyết 2: Lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty nhà thầu trong thương vụ sáp nhập có bằng 0
• 3.2.4.3. Giả thuyết 3: Lợi nhuận bất thường tích lũy của tổng thể công ty mục tiêu và nhà thầu bằng không
• 3.2.4.4. Giả thuyết 4: lợi nhuận của các công ty mua lại và sáp nhập ít hơn các công ty không sáp nhập
• 3.2.4.5. Giả thuyết 5: các giao dịch M&A xuyên biên giới mang lại ít lợi nhuận cho cổ đông các công ty mục tiêu hơn M&A nội địa
• 3.2.4.6. Giả thuyết 6: Lợi nhuận bất thường của các công ty trong giao dịch thù địch cao hơn trong giao dịch thân thiện
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Lợi nhuận bất thường của các công ty mục tiêu
• 4.2. Lợi nhuận bất thường của các công ty nhà thầu
• 4.3. Lợi nhuận tổng thể các thương vụ M&A (tổng lợi nhuận của công ty mục tiêu và công ty thu mua)
• 4.4. Lợi nhuận của các công ty sáp nhập và không sáp nhập
• 4.5. Giao dịch M&A nội địa và M&A xuyên biên giới
• 4.6. M&A thù địch và M&A thân thiện
• 4.7. Điểm yếu của nghiên cứu
• 4.7.1. Hạn chế của nghiên cứu
• 4.7.2. Hạn chế của dữ liệu
• 4.8. Tóm tắt về nghiên cứu thực nghiệm
• 4.9. Nghiên cứu tương lai
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng của M A đến lợi ích cổ đông tại Việt Nam

Mua bán và sáp nhập (M&A) đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển của nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam. Sự gia tăng các thương vụ M&A không chỉ mang lại cơ hội mở rộng thị trường mà còn tạo ra những thách thức cho các cổ đông. Nghiên cứu này sẽ xem xét tác động của M&A đến lợi ích cổ đông, từ đó đưa ra cái nhìn tổng quan về tình hình hiện tại.

1.1. Khái niệm và vai trò của M A tại Việt Nam

M&A là quá trình kết hợp giữa hai hoặc nhiều công ty nhằm tối ưu hóa nguồn lực và tăng cường sức cạnh tranh. Tại Việt Nam, M&A đã trở thành một xu hướng nổi bật trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

1.2. Lợi ích và rủi ro của M A đối với cổ đông

M&A có thể mang lại lợi ích lớn cho cổ đông thông qua việc tăng giá trị cổ phiếu và lợi nhuận. Tuy nhiên, cũng tồn tại những rủi ro như sự không chắc chắn trong việc thực hiện và tích hợp sau M&A.

II. Thách thức trong việc đánh giá tác động của M A đến cổ đông

Việc đánh giá tác động của M&A đến lợi ích cổ đông tại Việt Nam gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như sự khác biệt trong quy định pháp lý, sự biến động của thị trường chứng khoán và tâm lý nhà đầu tư đều ảnh hưởng đến kết quả đánh giá.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị cổ phiếu sau M A

Giá trị cổ phiếu của các công ty tham gia M&A có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như thông tin công bố, phản ứng của thị trường và các yếu tố kinh tế vĩ mô.

2.2. Tâm lý nhà đầu tư và phản ứng thị trường

Tâm lý nhà đầu tư có thể dẫn đến những phản ứng không lường trước được, ảnh hưởng đến giá cổ phiếu của công ty sau khi công bố M&A. Sự hoài nghi hoặc kỳ vọng quá mức có thể làm tăng hoặc giảm giá trị cổ phiếu.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của M A đến cổ đông

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích sự kiện để đánh giá tác động của M&A đến lợi ích cổ đông. Dữ liệu được thu thập từ các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam trong các thương vụ M&A.

3.1. Phương pháp phân tích sự kiện trong nghiên cứu M A

Phương pháp phân tích sự kiện cho phép đánh giá tác động của thông báo M&A đến giá cổ phiếu trong khoảng thời gian ngắn hạn, từ đó xác định lợi ích cổ đông.

3.2. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam, bao gồm thông tin về giá cổ phiếu và các thương vụ M&A đã diễn ra.

IV. Kết quả nghiên cứu về lợi ích cổ đông từ M A

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng cổ đông của các công ty mục tiêu thường nhận được lợi ích tích cực từ M&A, trong khi cổ đông của công ty thu mua có thể không nhận được lợi ích tương tự. Điều này phản ánh sự khác biệt trong cách mà các công ty thực hiện M&A.

4.1. Lợi ích cổ đông từ các thương vụ M A thành công

Các thương vụ M&A thành công thường dẫn đến sự gia tăng giá trị cổ phiếu cho cổ đông của công ty mục tiêu, nhờ vào việc tối ưu hóa nguồn lực và mở rộng thị trường.

4.2. So sánh lợi ích giữa M A nội địa và xuyên quốc gia

Nghiên cứu cho thấy rằng M&A xuyên quốc gia thường mang lại lợi ích cao hơn cho cổ đông so với M&A nội địa, do sự mở rộng ra thị trường quốc tế và khả năng tiếp cận nguồn lực lớn hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của M A tại Việt Nam

M&A sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của các doanh nghiệp tại Việt Nam. Tuy nhiên, cần có những nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ hơn về tác động của M&A đến lợi ích cổ đông và các yếu tố ảnh hưởng đến thành công của các thương vụ này.

5.1. Tương lai của M A tại Việt Nam

Với sự phát triển của nền kinh tế và hội nhập quốc tế, M&A sẽ tiếp tục là một xu hướng quan trọng, tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp và cổ đông.

5.2. Đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến thành công của M&A, cũng như tác động của các thương vụ này đến lợi ích cổ đông trong dài hạn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động mua lại và sáp nhập (M&A) tại Việt Nam ghi nhận bước chuyển dịch mạnh mẽ sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã tăng trưởng vượt bậc từ 2,83 tỷ USD năm 2000 lên mức 22,35 tỷ USD vào năm 2013. Bất chấp những biến động của suy thoái kinh tế toàn cầu, làn sóng M&A tại thị trường Việt Nam vẫn bùng nổ với 295 giao dịch đạt tổng giá trị 1,1 tỷ USD năm 2009, tăng nhanh lên 345 giao dịch trị giá 1,75 tỷ USD vào năm 2010. Khảo sát của các tổ chức tài chính quốc tế ghi nhận chỉ số triển vọng M&A của Việt Nam đạt mức 38%, vượt xa mức bình quân của khu vực châu Á.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là liệu các thông báo M&A có thực sự tạo ra giá trị gia tăng cho cổ đông của các doanh nghiệp tham gia hay không. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của tác giả Bùi Thị Thanh Hương, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Đoàn Đỉnh Lam tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH, năm 2014), tập trung giải quyết câu hỏi then chốt này. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là đo lường tác động của thông báo M&A đến lợi nhuận bất thường tích lũy (CAR) của cổ đông công ty mục tiêu và công ty thu mua, so sánh hiệu quả giữa các thương vụ M&A nội địa với M&A xuyên quốc gia, giữa hình thái thù địch và thân thiện, đồng thời đối chiếu với nhóm doanh nghiệp đối chứng không thực hiện M&A.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các giao dịch M&A diễn ra từ năm 2001 đến năm 2013 trên hai sàn giao dịch HOSE và HNX, tập trung chủ yếu vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ 2009–2013 với quy mô vốn hóa doanh nghiệp dao động từ 300.000 USD đến 2,5 tỷ USD. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng khi lấp đầy khoảng trống dữ liệu thực nghiệm về phản ứng giá chứng khoán trong các sự kiện M&A tại một thị trường mới nổi như Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis - EMH) và lý thuyết nghiên cứu sự kiện (Event Study Methodology). Theo nguyên lý thị trường hiệu quả dạng trung bình, mọi thông tin công khai về các sự kiện tái cấu trúc doanh nghiệp sẽ được phản ánh tức thì vào giá cổ phiếu. Bên cạnh đó, mô hình thị trường OLS (Ordinary Least Squares) được áp dụng để ước lượng lợi nhuận kỳ vọng và xác định mức chênh lệch với lợi nhuận thực tế của tài sản.

Khung lý thuyết của đề tài tập trung vào 4 khái niệm nền tảng:

• Mua lại doanh nghiệp (Acquisition): Hành động một doanh nghiệp mua lại toàn bộ hoặc một phần tài sản/cổ phần của doanh nghiệp mục tiêu nhằm nắm quyền chi phối, kiểm soát hoạt động kinh doanh.
• Sáp nhập doanh nghiệp (Merger): Sự kết hợp giữa hai hay nhiều công ty cùng loại để hình thành một thực thể kinh doanh duy nhất thông qua hoán đổi cổ phiếu hoặc chi trả tiền mặt.
• Lợi nhuận bất thường (Abnormal Return - AR): Phần chênh lệch giữa tỷ suất sinh lời thực tế của cổ phiếu và tỷ suất sinh lời kỳ vọng được dự báo bởi mô hình thị trường trong điều kiện bình thường.
• Lợi nhuận bất thường tích lũy (Cumulative Abnormal Return - CAR): Tổng các khoản lợi nhuận bất thường được cộng dồn qua từng phiên giao dịch trong toàn bộ cửa sổ sự kiện.
• Hình thái M&A: Phân định giữa M&A xuyên quốc gia (Cross-border) và M&A nội địa (Domestic); M&A thân thiện (Friendly - được sự đồng thuận) và M&A thù địch (Hostile - bị hội đồng quản trị công ty mục tiêu phản đối).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu sự kiện ngắn hạn theo mô hình kinh điển do Brown và Warner phát triển. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ giá đóng cửa điều chỉnh hàng ngày của các cổ phiếu niêm yết trên HOSE, HNX và biến động chỉ số thị trường thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu StoxPlus trong giai đoạn 2001–2013.

Quy trình nghiên cứu được thiết lập qua 2 mốc thời gian chặt chẽ:

• Cửa sổ ước lượng (Estimation Window T1): Kéo dài 239 ngày giao dịch trước khi sự kiện diễn ra (một số trường hợp niêm yết mới đảm bảo tối thiểu trên 100 ngày) để xác định hệ số alpha và beta phản ánh rủi ro hệ thống của cổ phiếu.
• Cửa sổ sự kiện (Event Window T2): Bao gồm tổng cộng 21 phiên giao dịch, trải dài từ 10 ngày trước ngày công bố thông tin (t = -10), ngày công bố sự kiện chính thức (t = 0) đến 10 ngày sau công bố (t = +10).

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 17 thương vụ M&A tiêu biểu đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn niêm yết và tính thanh khoản, kết hợp cùng nhóm mẫu đối chứng gồm các doanh nghiệp không sáp nhập có cùng ngành nghề và quy mô vốn tương đồng. Luận văn lựa chọn kiểm định thống kê One-sample T-test, Paired-samples T-test, Independent-samples T-test và kiểm định phi tham số Wilcoxon Signed-Rank Test. Việc bổ sung kiểm định Wilcoxon là bắt buộc để khắc phục hiện tượng phân phối không chuẩn và đảm bảo độ tin cậy tối đa cho các mẫu dữ liệu quy mô nhỏ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả kiểm định thực nghiệm từ các mô hình định lượng đã chỉ ra các phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, cổ đông của các công ty mục tiêu (Target firms) nhận được mức lợi nhuận bất thường tích lũy (CAR) dương và có ý nghĩa thống kê cao trong suốt cửa sổ sự kiện 21 ngày. Mức sinh lời bất thường bình quân của nhóm công ty mục tiêu đạt từ 15,2% đến 20,4% quanh ngày công bố chính thức, chứng minh thông tin M&A tạo ra cú hích tâm lý mạnh mẽ giúp gia tăng giá trị tài sản ngắn hạn cho cổ đông bên bán.

Thứ hai, đối với các công ty thu mua (Bidding firms), tỷ suất sinh lợi bất thường CAR biến động quanh mức -0,5% đến 0,2% và không đạt ý nghĩa thống kê. Kết quả kiểm định tổng thể cho thấy tổng lợi nhuận kết hợp giữa công ty thu mua và công ty mục tiêu gần như bằng 0. Giá trị gia tăng tạo ra từ thương vụ chủ yếu được chuyển dịch sang phía cổ đông công ty bị mua lại thay vì bên đi thâu tóm.

Thứ ba, các giao dịch M&A xuyên quốc gia mang lại lợi nhuận bất thường tích lũy cho cổ đông công ty mục tiêu vượt trội hơn 10% so với các thương vụ M&A thuần nội địa. Dòng vốn quốc tế sẵn sàng chi trả mức giá mua cao hơn nhằm nhanh chóng thâm nhập thị trường phân phối tại Việt Nam.

Thứ tư, hình thái M&A thù địch tạo ra mức CAR trung bình đạt 12,6% tại thời điểm công bố, cao hơn đáng kể so với mức 8,0% của các giao dịch M&A thân thiện. Áp lực cạnh tranh thâu tóm buộc bên mua phải liên tục nâng giá chào thầu công khai để thuyết phục cổ đông thoái vốn.

Thảo luận kết quả

Diễn biến đường cong CAR trung bình trong 21 ngày qua Biểu đồ 4.1 và hệ thống bảng kiểm định (Bảng 4.1 đến Bảng 4.5 trong luận văn) phản ánh rõ nét hiệu ứng lan truyền thông tin (leakage effect). Giá cổ phiếu của doanh nghiệp mục tiêu bắt đầu tăng trưởng liên tục từ phiên t = -10 trước khi thông tin được công bố chính thức tại t = 0, cho thấy sự hiện diện của giao dịch dựa trên thông tin nội gián và tin đồn trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu nổi tiếng trên thế giới của Franks (1977), Bradley, Desai và Kim (1988), cũng như Danbolt (2004). Cổ đông công ty thu mua không nhận được lợi nhuận vượt trội do thị trường lo ngại về chi phí tích hợp doanh nghiệp sau M&A, gánh nặng nợ vay và rủi ro quản trị khi điều hành một bộ máy mới. Mức thặng dư chuyển giao sang công ty mục tiêu là minh chứng rõ ràng cho việc bên bán nắm lợi thế thương lượng lớn trong các đợt phát hành thâu tóm chiến lược.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện thị trường M&A và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các nhà đầu tư, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Chuẩn hóa quy chế công bố thông tin bắt buộc: Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần ban hành quy định yêu cầu doanh nghiệp niêm yết phải công bố thông tin bất thường trong vòng 24 giờ kể từ khi ký biên bản ghi nhớ (MOU) hoặc thỏa thuận nguyên tắc M&A. Mục tiêu giảm thiểu khoảng thời gian rò rỉ thông tin trước sự kiện từ 10 ngày xuống dưới 2 ngày trong lộ trình 2015–2017.
2. Nâng cao năng lực định giá và đàm phán thặng dư thâu tóm: Hội đồng quản trị các doanh nghiệp mục tiêu cần thành lập ban chuyên trách M&A độc lập, chủ động thuê đơn vị tư vấn định giá quốc tế nhằm tối ưu hóa mức thặng dư thâu tóm (takeover premium) đạt tối thiểu 15% đến 25% so với giá trị sổ sách trước khi trình đại hội đồng cổ đông phê duyệt.
3. Kiểm soát chi phí tích hợp và bảo toàn dòng tiền: Ban điều hành các công ty thu mua cần xây dựng kế hoạch tích hợp hậu M&A chi tiết trong 100 ngày đầu tiên, kiểm soát chặt chẽ đòn bẩy tài chính và chi phí quản lý nhằm mục tiêu cải thiện tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) tối thiểu 2% đến 3% sau 24 tháng vận hành hợp nhất.
4. Tăng cường giám sát thị trường và xử lý giao dịch nội gián: Sở Giao dịch Chứng khoán (HOSE và HNX) cần thiết lập hệ thống cảnh báo tự động đối với các mã cổ phiếu có khối lượng giao dịch đột biến tăng trên 50% hoặc biên độ giá dao động vượt ngưỡng 5% liên tục trong 10 phiên trước khi phát hành thông báo M&A, tiến hành thanh tra định kỳ hàng quý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Nhận diện chu kỳ phản ứng giá cổ phiếu trong khung thời gian 21 ngày quanh ngày công bố M&A, từ đó xây dựng chiến lược mua vào đón đầu sóng thông tin và chốt lời tối ưu ở nhóm cổ phiếu mục tiêu.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và ban chiến lược M&A: Nắm vững cơ chế định giá thặng dư cổ phiếu, thấu hiểu sự khác biệt giữa M&A xuyên quốc gia và nội địa để đàm phán các điều khoản sáp nhập có lợi nhất cho cấu trúc vốn doanh nghiệp.
• Cơ quan quản lý nhà nước (UBCKNN, Bộ Tài chính): Sử dụng các số liệu thực nghiệm để hoàn thiện khung pháp lý về kiểm soát thâu tóm thù địch, chống thâu tóm ngầm và minh bạch hóa thị trường vốn theo chuẩn mực quốc tế.
• Giảng viên, học viên cao học và chuyên viên nghiên cứu: Tiếp cận phương pháp nghiên cứu sự kiện (Event Study) chuẩn mực kết hợp mô hình thị trường OLS và kiểm định phi tham số Wilcoxon để ứng dụng cho các đề tài nghiên cứu tài chính doanh nghiệp chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

Thông báo M&A tác động thế nào đến lợi nhuận cổ đông công ty mục tiêu? Thông báo M&A tạo ra tác động tích cực mạnh mẽ, giúp cổ đông công ty mục tiêu đạt mức lợi nhuận bất thường tích lũy (CAR) dương từ 15% đến 20% trong cửa sổ 21 ngày quanh ngày công bố. Thị trường đánh giá cao thương vụ và phản ánh trực tiếp thặng dư giá mua vào giá cổ phiếu.

Tại sao cổ đông của công ty thu mua thường không nhận được lợi nhuận bất thường cao? Cổ đông công ty thu mua chỉ ghi nhận CAR dao động quanh mức 0% do nhà đầu tư lo ngại về rủi ro trả giá quá cao (winner's curse), chi phí tài trợ giao dịch và những khó khăn trong việc hợp nhất văn hóa, tái cấu trúc bộ máy vận hành sau khi sáp nhập.

M&A xuyên quốc gia khác biệt gì so với M&A nội địa về mặt tỷ suất sinh lời? Các thương vụ M&A xuyên quốc gia mang lại CAR cho cổ đông công ty mục tiêu cao hơn khoảng 10% so với M&A nội địa. Doanh nghiệp nước ngoài thường sở hữu nguồn lực tài chính dồi dào và sẵn sàng trả thặng dư lớn để sở hữu thị phần tại Việt Nam.

Vì sao hình thái M&A thù địch lại tạo ra mức sinh lời cao hơn M&A thân thiện? Trong các thương vụ thù địch, ban quản trị công ty mục tiêu phản đối việc sáp nhập, buộc bên thu mua phải liên tục tăng giá chào mua công khai trên sàn chứng khoán để gom đủ tỷ lệ biểu quyết, đẩy tỷ suất sinh lợi bất thường lên mức 12,6% so với 8,0% của M&A thân thiện.

Tại sao nghiên cứu lại chọn cửa sổ sự kiện 21 ngày thay vì khoảng thời gian dài hơn? Cửa sổ sự kiện 21 ngày (-10 đến +10 ngày) giúp cô lập tác động thuần túy của thông báo M&A, loại bỏ tối đa các yếu tố nhiễu từ biến động kinh tế vĩ mô, đồng thời ghi nhận trọn vẹn hiện tượng rò rỉ thông tin trước ngày công bố và phản ứng điều chỉnh của thị trường sau đó.

Kết luận

• Luận văn khẳng định thông báo M&A tạo ra lợi nhuận bất thường tích lũy (CAR) dương vượt trội cho cổ đông công ty mục tiêu nhưng không đem lại giá trị gia tăng đáng kể cho cổ đông công ty thu mua.
• Tổng lợi nhuận kết hợp của cả hai bên trong các thương vụ M&A trên thị trường chứng khoán Việt Nam xấp xỉ bằng 0, phản ánh sự chuyển dịch giá trị từ bên mua sang bên bán.
• Các giao dịch M&A xuyên quốc gia và thâu tóm thù địch ghi nhận mức tỷ suất sinh lợi bất thường cao hơn rõ rệt so với M&A nội địa và M&A thân thiện.
• Đóng góp khoa học nổi bật của đề tài là ứng dụng thành công phương pháp Event Study kết hợp mô hình OLS và kiểm định Wilcoxon trên mẫu dữ liệu doanh nghiệp niêm yết tại HOSE và HNX giai đoạn 2001–2013.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng quy mô mẫu sang các doanh nghiệp chưa niêm yết và đánh giá hiệu quả hoạt động tài chính dài hạn (3–5 năm) sau sự kiện M&A để có cái nhìn toàn diện nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -----o0o----- BÙI THỊ THANH HƯƠNG ẢNH HƯỞNG CỦA CÔNG BỐ MUA LẠI VÀ SÁP NHẬP ĐẾN LỢI ÍCH CỔ ĐÔNG TRONG CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -----o0o----- BÙI THỊ THANH HƯƠNG ẢNH HƯỞNG CỦA CÔNG BỐ MUA LẠI VÀ SÁP NHẬP ĐẾN LỢI ÍCH CỔ ĐÔNG TRONG CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Đoàn Đỉnh Lam Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tác giả thực hiện đề tài “Ảnh hưởng của công bố mua lại và sáp nhập đến cổ đông các công ty niêm yết tại Việt Nam” xin có lời cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự giúp đỡ của Thầy hướng dẫn. Số liệu thống kê là trung thực và nội dung, kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào cho tới thời điểm hiện nay. HCM, ngày 16 tháng 06 năm 2014 Tác giả luận văn Bùi Thị Thanh Hương TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Doanh mục chữ viết tắt Dang mục bảng, biểu Tóm tắt .1 Lý do chọn đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu.

Kết cấu của nghiên cứu. TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY .1 Các khái niệm về mua bán và sáp nhập .2 Động lực thúc đẩy hoạt động M&A .3 Tổng quan các nghiên cứu đo lường hoạt động M&A .4 Các nghiên cứu về lợi nhuận tích cực cho các công ty mục tiêu, lợi nhuận không đáng kể đối với công ty thu mua từ việc công bố M&A .5 Lợi nhuận kết hợp trong ngắn và dài hạn của công ty thu mua và công ty mục tiêu sau sự kiện M&A .6 Các nghiên cứu về không có sự cải thiện trong hoạt động của công ty trong suốt thời gian công bố M&A.7 Các nghiên cứu về M&A xuyên quốc gia và M&A nội địa .8 M&A thân thiện và M&A thù địch. 27 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.9 Các nhân tố khác tác động đến giá trị lợi nhuận bất thường .1 Phương pháp thanh toán .2 Tỷ số giá sổ sách trên thị trường .10 Câu hỏi nghiên cứu. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Giới thiệu phương pháp nghiên cứu .1 Khoảng thời gian nghiên cứu .2 Mô hình nghiên cứu .2 Kiểm định thống kê các giả thuyết .2 Kiểm định Wilcoxon .1 Các công ty đại chúng .2 Loại mua lại và sáp nhập .4 Thử nghiệm thống kê các giả thuyết.1 Giả thuyết 1: lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty M&A mục tiêu bằng 0.2 Giả thuyết 2: Lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty nhà thầu trong thương vụ sáp nhập có bằng 0.3 Giả thuyết 3: Lợi nhuận bất thường tích lũy của tổng thể công ty mục tiêu và nhà thầu bằng không .4 Giả thuyết 4: lợi nhuận của các công ty mua lại và sáp nhập ít hơn các công ty không sáp nhập .5 Giả thuyết 5: các giao dịch M&A xuyên biên giới mang lại ít lợi nhuận cho cổ đông các công ty mục tiêu hơn M&A nội địa.6 Giả thuyết 6: Lợi nhuận bất thường của các công ty trong giao dịch thù địch cao hơn trong giao dịch thân thiện.

44 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƯƠNG 4. NỘI DUNG VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Lợi nhuận bất thường của các công ty mục tiêu .2 Lợi nhuận bất thường của các công ty nhà thầu .3 Lợi nhuận tổng thể các thương vụ M&A (tổng lợi nhuận của công ty mục tiêu và công ty thu mua) .4 Lợi nhuận của các công ty sáp nhập và không sáp nhập .5 Giao dịch M&A nội địa và M&A xuyên biên giới.6 M&A thù địch và M&A thân thiện.7 Điểm yếu của nghiên cứu .1 Hạn chế của nghiên cứu .2 Hạn chế của dữ liệu .1 Tóm tắt về nghiên cứu thực nghiệm .2 Nghiên cứu tương lai. 59 Tài liệu tham khảo Phụ lục TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu Diễn giải M Sáp nhập A Mua lại M&A Sáp nhập và mua lại CAR Lợi nhuận bất thường tích lũy GDP Tổng sản phẩm nội địa N Số lượng mẫu Min Giá trị nhỏ nhất Max Giá trị lớn nhất Mean Giá trị trung bình Median Giá trị trung vị Std. Deviation Độ lệch chuẩn Sig Mức ý nghĩa của kiểm định T-test Asymp.sig Mức ý nghĩa kiểm định Wilcoxon TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG, BIỂU Số hiệu Tên bảng biểu Trang Biểu đồ 4.1 Trung bình CAR của 17 công ty trong thời gian 21 ngày 47 Kết quả kiểm định One-sample T-test và Wilcoxon Bảng 4.1 48 CAR của các công ty mục tiêu và công ty thu mua Kết quả kiểm định Independent Samples T-test và Bảng 4.2 50 Wilcoxon CAR công ty mục tiêu và công ty thu mua Kết quả kiểm định Paired-Samples T-test CAR của Bảng 4.3 51 công ty M&A và công ty không liên quan Kết quả kiểm định Independent Samples T-test CAR Bảng 4.4 52 của giao dịch xuyên biên giới và giao dịch nội địa Kết quả kiểm định Independent Samples T-test CAR Bảng 4.5 53 của giao dịch M&A thân thiện và M&A thù địch TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 Tóm tắt Mục đích của nghiên cứu này là xem xét lợi ích của cổ đông trong các thương vụ mua lại và sáp nhập (M&A) bằng cách đánh giá ảnh hưởng của thông báo M&A đến lợi nhuận cổ phiếu của các công ty trong các thương vụ trên.

Nghiên cứu không chỉ đánh giá tác động riêng lẻ của thông báo M&A đến lợi nhuận bất thường của công ty thu mua và công ty mục tiêu, mà còn đánh giá tổng hợp lợi ích của 2 công ty và so sánh giữa lợi nhuận bất thường của các công ty trong thương vụ M&A và các công ty không có liên quan. Ngoài ra, nghiên cứu cũng xem xét tác động của hình thái M&A bao gồm M&A nội địa và M&A xuyên quốc gia, M&A thù địch và M&A thân thiện đến lợi nhuận bất thường. Phương pháp nghiên cứu là nghiên cứu sự kiện ngắn hạn. Dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu là giá chứng khoán của các công ty trong các thương vụ mua bán và sáp nhập, các công ty này được niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán tại Việt Nam.

Mặc dù kết quả kiểm định không có ý nghĩa thống kê đối với các công ty thu mua. Tuy nhiên, kết quả từ nghiên cứu này nhất quán với nhiều nghiên cứu tiền đề khi khẳng định lợi nhuận bất thường dương của các công ty mục tiêu và lợi nhuận tiêu cực cho công ty thu mua, tổng hợp lợi nhuận cho cả 2 công ty gần như bằng 0. Kết quả kiểm định về ảnh hưởng của hình thái mua lại và sáp nhập đến lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty phù hợp với các nghiên cứu trước đây trên thế giới. Các thương vụ mua lại và sáp nhập thù địch đem lại lợi nhuận bất thường vượt trội so với M&A thân thiện và giao dịch M&A xuyên quốc gia đem lại lợi nhuận cho cổ đông cao hơn so với M&A nội địa.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 Nghiên cứu có 1 số hạn chế về quy mô mẫu nhỏ, hoặc các nhân tố khác có thể ảnh hưởng đến dữ liệu nghiên cứu. Tuy nhiên nghiên cứu hi vọng góp phần giảm bớt khoảng trống trong các nghiên cứu về hoạt động M&A tại Việt Nam. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.1 Lý do chọn đề tài Nghiên cứu về lĩnh vực M&A là cần thiết vì sự gia tăng liên tục của các hoạt động M&A ở Việt Nam trước sự hội nhập của nền kinh tế. Khi Việt Nam gia nhập vào Tổ chức thương mại Thế Giới vào năm 2000, các công ty Việt Nam phải đối mặt với không chỉ nhiều cơ hội cũng như thách thức, vì những chính sách phức tạp của thương mại quốc tế, các công ty nội địa cần phải tự củng cố để cạnh tranh với sự gia tăng của các công ty quốc tế.

Nhiều công ty nước ngoài cũng tìm kiếm thị trường mới và Việt Nam được xem như là một thị trường mới nổi đầy thu hút để tạo dựng kinh doanh hay xây dựng nhà máy. Các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam tăng nhanh một cách đáng kể từ 2.83 tỷ đô la Mỹ vào năm 2000 lên 22.35 tỷ đô la Mỹ vào năm 2013. Tốc độ tăng trưởng cao của Việt Nam cũng là yếu tố đầy hứa hẹn. Mặc dù có sự giảm nhẹ trong GDP từ 6.89% vào năm 2010 đến năm 2011 do khủng hoảng kinh tế thế giới; tuy nhiên GDP năm 2013 đạt 5.42% tăng nhẹ so với mức 5.

Nền kinh tế có dấu hiệu phục hồi khi Ủy Ban Giám sát tài chính quốc gia đưa ra dự báo, tốc độ tăng trưởng GDP trong 2 năm 2014 và 2015 lần lượt là 5. Kết quả số lượng các giao dịch M&A ngày càng tăng mạnh mẽ từ năm 2009 bất chấp khủng hoảng kinh tế. Làn sóng M&A dường như tỷ lệ thuận với khủng hoảng kinh tế vì hai nguyên nhân.  Thứ nhất, các công ty nước ngoài thu được lợi từ việc giảm giá của các công ty mục tiêu trên thị trường chứng khoán và do đó các khoản đầu tư tài chính của họ có thể giảm đi.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4  Thứ hai, các công ty nội địa phải sáp nhập để mở rộng khả năng tài chính cũng như tìm kiếm sự đổi mới để cạnh tranh với các đối thủ nước ngoài. Như cuộc khảo sát PwC (2010), tổng cộng số lượng và giá trị của các giao dịch M&A ở Việt Nam năm 2009 lần lượt là 295 giao dịch với tổng giá trị 1.1 tỷ đô la Mỹ và có sự tăng lên đến 345 giao dịch với tổng giá trị 1.75 tỷ đô la Mỹ vào năm 2010. So sánh tỷ lệ triển vọng gia tăng đáng kể của M&A, chỉ số này ở Việt Nam là 38%, vượt xa chỉ số của Châu Á (PwC Emerging Opportunities, 2011). Các nhà quản lý đang xem sáp nhập như là một phương pháp để tái cấu trúc công ty vì vậy họ cố gắng học hỏi nhiều kiến thức về M&A và làm thế nào để có thể vận hành và đạt được lợi nhuận từ mua lại và sáp nhập.