Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của luồng tiền từ hoạt động kinh doanh đến khả năng dự báo luồng tiền hoạt động trong tương lai nghiên cứu tại các công ty niêm yết việt nam

Nghiên cứu ảnh hưởng của luồng tiền từ hoạt động kinh doanh đến khả năng dự báo luồng tiền tương lai tại các công ty niêm yết Việt Nam.

• Tác giả: Lương Thị Nhi
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Ảnh Hưởng Luồng Tiền Kinh Doanh Đến Dự Báo Tài Chính
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Sự cần thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.6. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về vấn đề dự báo luồng tiền hoạt động cho doanh nghiệp
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu công bố ở nước ngoài
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu công bố ở trong nước
• 1.2. Tổng quan một số mô hình nghiên cứu về dự báo luồng tiền hoạt động
• 1.2.1. Mô hình của DKW (1998)
• 1.2.2. Mô hình của BCN (2001)
• 1.2.3. Mô hình của Cheng & Hollie (2008)
• 1.2.4. Mô hình của Orpurt & Zang (2009)
• 1.2.5. Mô hình của Arthur & cộng sự (2010)
• 1.2.6. Mô hình của Farshadfar & Monem (2013)
• 1.2.7. Mô hình của Nguyễn Thị Uyên Uyên & Từ Thị Kim Thoa (2015)
• 1.3. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Cơ sở lý luận về vấn đề dự báo luồng tiền hoạt động cho các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán
• 2.1.1. Khái niệm luồng tiền hoạt động và các thành phần của luồng tiền hoạt động
• 2.1.2. Khái niệm các khoản dồn tích (Accruals)
• 2.1.3. Đặc điểm của thông tin kế toán theo cơ sở dồn tích và thông tin kế toán theo cơ sở tiền
• 2.1.4. Phương pháp xác định luồng tiền từ hoạt động kinh doanh theo VAS 24 và IAS 7
• 2.1.5. Vai trò của luồng tiền hoạt động và ý nghĩa của việc dự báo luồng tiền hoạt động
• 2.1.6. Lý thuyết nền tảng
• 2.1.7. Cơ sở xây dựng mô hình nghiên cứu
• 2.2. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 3.2. Lựa chọn mẫu và thu thập dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả và ma trận hệ số tương quan
• 4.2. Kiểm định lựa chọn mô hình hồi quy thích hợp
• 4.3. Kết quả kiểm định giả thuyết H1 và H2
• 4.3.1. Kết quả kiểm định giả thuyết H1
• 4.3.2. Kết quả kiểm định giả thuyết H2
• 4.4. Vấn đề đa cộng tuyến trong mô hình nghiên cứu
• 4.5. Kết quả hồi quy cho từng nhóm ngành
• 4.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Một số kiến nghị
• 5.1.1. Đối với người sử dụng BCTC
• 5.1.2. Đối với Bộ Tài Chính
• 5.2. Hạn chế của nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.2.1. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.2.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng của luồng tiền kinh doanh đến dự báo tài chính

Luồng tiền từ hoạt động kinh doanh đóng vai trò quan trọng trong việc dự báo tài chính của doanh nghiệp. Nó không chỉ phản ánh tình hình tài chính hiện tại mà còn giúp các nhà đầu tư và quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn trong tương lai. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa luồng tiền và dự báo tài chính là cần thiết để tối ưu hóa quy trình quản lý tài chính.

1.1. Khái niệm luồng tiền kinh doanh và dự báo tài chính

Luồng tiền kinh doanh là dòng tiền thuần từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Dự báo tài chính là quá trình ước lượng các luồng tiền tương lai dựa trên các thông tin hiện có. Sự kết hợp giữa hai yếu tố này giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan về khả năng tài chính trong tương lai.

1.2. Tầm quan trọng của luồng tiền trong dự báo tài chính

Luồng tiền không chỉ là chỉ số tài chính quan trọng mà còn là yếu tố quyết định trong việc đánh giá khả năng thanh toán và khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Việc dự báo chính xác luồng tiền giúp doanh nghiệp lập kế hoạch tài chính hiệu quả hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong dự báo tài chính từ luồng tiền

Dự báo tài chính từ luồng tiền gặp nhiều thách thức, bao gồm sự biến động của thị trường, thay đổi trong chính sách tài chính và các yếu tố kinh tế vĩ mô. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của dự báo và quyết định đầu tư của doanh nghiệp.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến luồng tiền kinh doanh

Các yếu tố như doanh thu, chi phí hoạt động, và các khoản dồn tích có thể tác động mạnh đến luồng tiền. Sự thay đổi trong một trong những yếu tố này có thể dẫn đến sự biến động lớn trong luồng tiền.

2.2. Rủi ro tài chính trong dự báo luồng tiền

Rủi ro tài chính bao gồm rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng và rủi ro thị trường. Những rủi ro này có thể làm giảm độ tin cậy của dự báo tài chính và ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.

III. Phương pháp dự báo tài chính từ luồng tiền hiệu quả

Để dự báo tài chính từ luồng tiền một cách hiệu quả, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp phân tích tài chính hiện đại. Các mô hình hồi quy và phân tích định lượng có thể giúp cải thiện độ chính xác của dự báo.

3.1. Mô hình hồi quy trong dự báo luồng tiền

Mô hình hồi quy giúp xác định mối quan hệ giữa các biến số tài chính và luồng tiền. Việc sử dụng mô hình này có thể giúp doanh nghiệp dự đoán luồng tiền tương lai một cách chính xác hơn.

3.2. Phân tích định lượng và ứng dụng trong dự báo

Phân tích định lượng sử dụng dữ liệu lịch sử để dự đoán xu hướng tương lai. Các công cụ như phân tích chuỗi thời gian có thể giúp doanh nghiệp nhận diện các mẫu và xu hướng trong luồng tiền.

IV. Ứng dụng thực tiễn của dự báo tài chính từ luồng tiền

Dự báo tài chính từ luồng tiền có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ quản lý ngân sách đến quyết định đầu tư. Việc áp dụng chính xác các phương pháp dự báo có thể giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình ra quyết định.

4.1. Ứng dụng trong quản lý ngân sách

Dự báo luồng tiền giúp doanh nghiệp lập kế hoạch ngân sách hiệu quả hơn, từ đó tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực tài chính.

4.2. Quyết định đầu tư dựa trên dự báo tài chính

Các nhà đầu tư có thể sử dụng dự báo tài chính từ luồng tiền để đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn, giảm thiểu rủi ro và tối đa hóa lợi nhuận.

V. Kết luận và tương lai của dự báo tài chính từ luồng tiền

Dự báo tài chính từ luồng tiền là một công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp quản lý tài chính hiệu quả. Tương lai của dự báo tài chính sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của công nghệ và các phương pháp phân tích mới.

5.1. Xu hướng phát triển trong dự báo tài chính

Công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và học máy có thể cải thiện độ chính xác của dự báo tài chính, giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn.

5.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu trong lĩnh vực này

Nghiên cứu liên tục về dự báo tài chính từ luồng tiền sẽ giúp doanh nghiệp cập nhật các phương pháp mới và cải thiện khả năng dự báo, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam ngày càng phát triển, việc dự báo luồng tiền hoạt động tương lai của các doanh nghiệp niêm yết trở thành một vấn đề cấp thiết. Theo ước tính, trong giai đoạn 2008-2014, có khoảng 112 công ty niêm yết trên hai sàn giao dịch chứng khoán HOSE và HNX được nghiên cứu với tổng số 784 quan sát công ty-năm. Luồng tiền từ hoạt động kinh doanh là chỉ tiêu quan trọng phản ánh khả năng tạo ra tiền mặt của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư và quản lý tài chính. Tuy nhiên, các Chuẩn mực Kế toán Việt Nam và Quốc tế chỉ đưa ra nhận định chung về vai trò của luồng tiền hoạt động mà chưa chỉ rõ các yếu tố kế toán nào giúp dự báo chính xác luồng tiền tương lai.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích ảnh hưởng của luồng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh và các khoản dồn tích đến khả năng dự báo luồng tiền hoạt động trong tương lai tại các công ty niêm yết Việt Nam. Nghiên cứu tập trung vào dữ liệu BCTC đã kiểm toán trong giai đoạn 2008-2014, đặc biệt là các công ty lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ (BCLCTT) theo phương pháp trực tiếp. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ nằm ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho các chuẩn mực kế toán mà còn hỗ trợ nhà đầu tư, chủ nợ và nhà quản lý doanh nghiệp trong việc ra quyết định dựa trên dự báo luồng tiền hoạt động tương lai chính xác hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết tín hiệu, giải thích sự bất cân xứng thông tin giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư. Thông tin về các thành phần luồng tiền hoạt động được xem như tín hiệu giúp nhà đầu tư dự báo luồng tiền tương lai. Các khái niệm chính bao gồm:

• Luồng tiền hoạt động (CFO): Tiền thu và chi từ hoạt động kinh doanh chính, bao gồm tiền thu từ khách hàng, chi trả cho nhà cung cấp, chi trả lương, thuế, lãi vay, và các khoản khác.
• Các khoản dồn tích (Accruals): Phản ánh các khoản lợi nhuận chưa thực tế bằng tiền, bao gồm thay đổi khoản phải thu, hàng tồn kho, khoản phải trả, khấu hao tài sản cố định hữu hình và vô hình, và các khoản dồn tích khác.
• Phương pháp lập BCLCTT: Phương pháp trực tiếp và gián tiếp, trong đó phương pháp trực tiếp cung cấp thông tin chi tiết hơn về các thành phần luồng tiền hoạt động.
• Mô hình dự báo luồng tiền hoạt động: Dựa trên các mô hình của DKW (1998), BCN (2001), Cheng & Hollie (2008), và các nghiên cứu trong nước, mô hình kết hợp luồng tiền hoạt động và các khoản dồn tích được sử dụng để nâng cao khả năng dự báo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng thu thập từ BCTC đã kiểm toán của 112 công ty niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2008-2014, tổng cộng 784 quan sát công ty-năm. Các bước phân tích bao gồm:

• Thống kê mô tả và phân tích ma trận hệ số tương quan giữa các biến.
• Lựa chọn mô hình hồi quy phù hợp trong số ba mô hình: Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM), và Random Effects Model (REM) dựa trên R2 hiệu chỉnh, kiểm định F-Test và Hausman-Test.
• Hồi quy mô hình dự báo luồng tiền hoạt động với độ trễ 1 và 2 năm.
• Kiểm định giả thuyết về ảnh hưởng của luồng tiền hoạt động và các khoản dồn tích đến khả năng dự báo luồng tiền tương lai.
• Phân tích kết quả hồi quy theo từng nhóm ngành để đánh giá sự khác biệt trong khả năng dự báo.

Phần mềm Eviews 8.1 được sử dụng để xử lý và phân tích dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của luồng tiền hoạt động và các khoản dồn tích đến dự báo luồng tiền tương lai: Mô hình kết hợp luồng tiền hoạt động và sáu khoản dồn tích (thay đổi khoản phải thu, hàng tồn kho, khoản phải trả, khấu hao tài sản cố định hữu hình và vô hình, các khoản dồn tích khác) có hệ số R2 hiệu chỉnh khoảng 0.35, cao hơn đáng kể so với mô hình chỉ sử dụng luồng tiền hoạt động (R2 hiệu chỉnh khoảng 0.17). Điều này chứng tỏ các khoản dồn tích đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao độ chính xác dự báo.

2. Mô hình kết hợp các thành phần luồng tiền hoạt động và các khoản dồn tích: Khi phân tách luồng tiền hoạt động thành các thành phần cụ thể như tiền mặt thu từ khách hàng, tiền chi trả cho nhà cung cấp và người lao động, tiền chi trả lãi vay, thuế thu nhập doanh nghiệp và luồng tiền từ hoạt động kinh doanh khác, mô hình dự báo có R2 hiệu chỉnh tăng lên khoảng 0.39, vượt trội hơn so với mô hình chỉ sử dụng luồng tiền hoạt động thuần và các khoản dồn tích.

3. Độ trễ của mô hình dự báo: Kết quả hồi quy với độ trễ 2 năm cho thấy mô hình có độ tin cậy và khả năng dự báo cao hơn so với độ trễ 1 năm, với sai số dự báo giảm khoảng 10-15%.

4. Phân tích theo nhóm ngành: Khả năng dự báo luồng tiền hoạt động tương lai có sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm ngành. Ví dụ, nhóm ngành sản xuất có hệ số R2 hiệu chỉnh cao hơn khoảng 5-7% so với nhóm ngành dịch vụ, phản ánh tính ổn định và dự đoán được của luồng tiền trong các ngành sản xuất.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước trước đây, khẳng định rằng thông tin về các khoản dồn tích và các thành phần luồng tiền hoạt động cung cấp tín hiệu hữu ích giúp dự báo luồng tiền tương lai chính xác hơn. Việc sử dụng dữ liệu BCLCTT theo phương pháp trực tiếp giúp giảm thiểu lỗi ước lượng so với các nghiên cứu sử dụng dữ liệu ước lượng từ phương pháp gián tiếp, từ đó nâng cao độ tin cậy của mô hình dự báo.

Biểu đồ so sánh R2 hiệu chỉnh giữa các mô hình dự báo minh họa rõ sự cải thiện đáng kể khi bổ sung các khoản dồn tích và phân tách các thành phần luồng tiền hoạt động. Bảng phân tích hồi quy theo nhóm ngành cũng cho thấy sự khác biệt về mức độ ảnh hưởng của các biến độc lập đến luồng tiền tương lai, cho thấy cần có mô hình dự báo riêng biệt cho từng ngành.

Kết quả này có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp nhà đầu tư và nhà quản lý doanh nghiệp có cơ sở vững chắc hơn trong việc dự báo và ra quyết định tài chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng mô hình dự báo kết hợp các thành phần luồng tiền hoạt động và khoản dồn tích: Các doanh nghiệp niêm yết nên sử dụng mô hình dự báo này để nâng cao độ chính xác trong việc dự báo luồng tiền hoạt động tương lai, giúp cải thiện quản lý tài chính và ra quyết định đầu tư. Thời gian thực hiện: ngay trong các kỳ báo cáo tài chính tiếp theo.

2. Khuyến khích lập BCLCTT theo phương pháp trực tiếp: Bộ Tài chính và các cơ quan quản lý nên thúc đẩy việc áp dụng phương pháp trực tiếp trong lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ nhằm cung cấp thông tin chi tiết và chính xác hơn cho người sử dụng báo cáo tài chính. Thời gian thực hiện: trong vòng 2 năm tới.

3. Phát triển hệ thống phân tích luồng tiền theo nhóm ngành: Các công ty chứng khoán và tổ chức nghiên cứu nên xây dựng các mô hình dự báo luồng tiền hoạt động riêng biệt cho từng nhóm ngành để phản ánh đặc thù ngành nghề, từ đó hỗ trợ nhà đầu tư có quyết định chính xác hơn. Thời gian thực hiện: 1-2 năm.

4. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức về vai trò của luồng tiền hoạt động: Các doanh nghiệp và nhà đầu tư cần được đào tạo về tầm quan trọng của luồng tiền hoạt động và các khoản dồn tích trong dự báo tài chính để nâng cao hiệu quả sử dụng thông tin kế toán. Chủ thể thực hiện: các trường đại học, tổ chức đào tạo tài chính; thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư chứng khoán: Giúp hiểu rõ hơn về cách dự báo luồng tiền hoạt động tương lai, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác và giảm thiểu rủi ro tài chính.

2. Ban lãnh đạo và nhà quản lý doanh nghiệp: Hỗ trợ trong việc lập kế hoạch tài chính, quản lý dòng tiền và ra quyết định chiến lược dựa trên dự báo luồng tiền hoạt động.

3. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách tài chính: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các quy định về báo cáo tài chính và thúc đẩy minh bạch thông tin trên thị trường chứng khoán.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kế toán, tài chính: Là tài liệu tham khảo quý giá để nghiên cứu sâu về dự báo luồng tiền hoạt động và áp dụng các mô hình phân tích tài chính hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần dự báo luồng tiền hoạt động tương lai?
   Dự báo luồng tiền giúp nhà đầu tư và doanh nghiệp đánh giá khả năng tạo tiền mặt, đảm bảo thanh khoản và ra quyết định tài chính hiệu quả. Ví dụ, nhà đầu tư dựa vào dự báo để quyết định mua hay bán cổ phiếu.

2. Phương pháp trực tiếp và gián tiếp trong lập BCLCTT khác nhau thế nào?
   Phương pháp trực tiếp trình bày chi tiết các khoản thu chi tiền mặt, trong khi phương pháp gián tiếp điều chỉnh lợi nhuận kế toán để tính luồng tiền. Phương pháp trực tiếp cung cấp thông tin chi tiết và hữu ích hơn cho dự báo.

3. Các khoản dồn tích ảnh hưởng thế nào đến dự báo luồng tiền?
   Các khoản dồn tích phản ánh các khoản lợi nhuận chưa thực tế bằng tiền, giúp bổ sung thông tin về các giao dịch chưa phát sinh tiền mặt, từ đó nâng cao độ chính xác dự báo luồng tiền tương lai.

4. Tại sao nghiên cứu chỉ chọn các công ty lập BCLCTT theo phương pháp trực tiếp?
   Vì dữ liệu các thành phần luồng tiền hoạt động được công bố trực tiếp giúp giảm thiểu lỗi ước lượng, nâng cao độ tin cậy và chính xác của mô hình dự báo.

5. Mô hình dự báo có thể áp dụng cho các ngành khác nhau không?
   Khả năng dự báo có thể khác nhau giữa các ngành do đặc thù hoạt động. Nghiên cứu khuyến nghị phát triển mô hình riêng biệt cho từng nhóm ngành để tăng hiệu quả dự báo.

Kết luận

• Luồng tiền hoạt động kết hợp với các khoản dồn tích là nhân tố quan trọng nâng cao khả năng dự báo luồng tiền hoạt động tương lai cho các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam.
• Mô hình phân tách các thành phần luồng tiền hoạt động theo phương pháp trực tiếp có độ chính xác dự báo cao hơn so với mô hình chỉ sử dụng luồng tiền thuần.
• Độ trễ 2 năm trong mô hình dự báo cho kết quả tin cậy hơn so với độ trễ 1 năm.
• Khả năng dự báo có sự khác biệt giữa các nhóm ngành, đòi hỏi mô hình dự báo chuyên biệt theo ngành.
• Khuyến nghị áp dụng mô hình dự báo kết hợp, thúc đẩy lập BCLCTT theo phương pháp trực tiếp và phát triển mô hình dự báo theo ngành để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và đầu tư.

Các doanh nghiệp và nhà đầu tư nên áp dụng mô hình dự báo này trong các kỳ báo cáo tài chính tiếp theo để nâng cao hiệu quả ra quyết định. Các cơ quan quản lý cần thúc đẩy áp dụng phương pháp trực tiếp trong lập BCLCTT nhằm tăng tính minh bạch và chính xác của thông tin tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về vấn đề dự báo luồng tiền hoạt động cho doanh nghiệp: 1. Các công trình nghiên cứu công bố ở nước ngoài: Trên thế giới, từ rất sớm đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến dự báo luồng tiền hoạt động trong tương lai cho doanh nghiệp. Các nghiên cứu được thực hiện ở các nước khác nhau nhằm tìm ra các nhân tố có khả năng dự báo luồng tiền hoạt động trong tương lai như: lợi nhuận hiện hành, luồng tiền hoạt động hiện hành, và trong các nhân tố đó thì nhân tố nào là nhân tố tốt nhất cho việc dự báo luồng tiền hoạt động trong tương lai.

Greenberg & cộng sự (1986) cho rằng lợi nhuận hiện hành có khả năng dự báo luồng tiền hoạt động tương lai tốt hơn luồng tiền hoạt động hiện hành. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu của Bowen & cộng sự (1986), Finger (1994) thì cho rằng luồng tiền hoạt động hiện hành có khả năng dự báo luồng tiền hoạt động tương lai tốt hơn lợi nhuận hiện hành. Dechow, Kothari & Watts (1998) (DWK), nhóm tác giả lần đầu đưa ra mô lợi nhuận, luồng tiền hoạt động và các khoản dồn tích được phát triển dựa trên giả định bước đi ngẫu nhiên của quy trình bán hàng, biến phí và định phí. Trong mô hình của DKW các khoản dồn tích chỉ bao gồm: các khoản phải thu, các khoản phải trả và hàng tồn kho tức là những thay đổi trong vốn lưu động, còn các khoản dồn tích dài hạn như khấu hao không được xem xét trong mô hình này.

Kết quả của mô hình cho thấy rằng lợi nhuận hiện hành dự báo luồng tiền hoạt động trong tương lai tốt hơn luồng tiền hoạt động hiện hành và sự khác biệt này thay đổi theo chu kì của luồng tiền hoạt động. Dựa trên mô hình nghiên cứu của DKW, Barth, Cram & Nelson (2001) (BCN) đã tập trung kiểm định vai trò của các khoản dồn tích trong việc dự báo luồng tiền hoạt động tương lai. Mô hình chỉ ra rằng mỗi thành phần dồn tích lại chứa các thông tin khác nhau liên quan đến luồng tiền hoạt động tương lai. Mô hình của BCN phân tách lợi nhuận thành luồng tiền hoạt động và sáu thành phần dồn tích (tác giả lý luận: lợi nhuận bằng luồng tiền hoạt động cộng với các khoản dồn tích) TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 bao gồm: thay đổi trong khoản phải thu, thay đổi trong khoản phải trả, thay đổi trong hàng tồn kho, khấu hao TSCĐ hữu hình, khấu hao TSCĐ vô hình và các khoản dồn tích khác đã tăng cường đáng kể khả năng dự báo luồng tiền hoạt động của doanh nghiệp.

Sự liên quan của mỗi khoản dồn tích với luồng tiền hoạt động tương lai là đáng kể cho thấy rằng các khoản dồn tích dự báo luồng tiền hoạt động tương lai tốt hơn so với luồng tiền hoạt động hiện hành. Kết quả này cũng cho thấy rằng thông tin về lợi nhuận dự báo luồng tiền hoạt động tương lai tốt hơn thông tin về luồng tiền hoạt động do lợi nhuận hàm chứa thông tin về các thông tin kế toán dồn tích. Năm 1987, FASB ban hành Chuẩn mực Kế toán tài chính SFAS số 95 “ Báo cáo lưu chuyển tiền tệ” thay cho APB số 19 cho phép công bố của cách lập BCLTTT theo phương pháp trực tiếp. Từ đó cũng có nhiều nghiên cứu xem xét sự hữu ích của BCLCTT được lập theo phương pháp trực tiếp so với BCLCTT được lập theo phương pháp gián tiếp.

Livnat & Zarowin (1990) là nghiên cứu đầu tiên kể từ khi có Chuẩn mực Kế toán tài chính SFAS 95. Tác giả kiểm tra các thành phần của luồng tiền hoạt động có liên quan đến lợi nhuận cổ phiếu hàng năm hay không. Kết quả của họ cho thấy rằng các thành phần của luồng tiền hoạt động chứa thông tin có thể giải thích lợi nhuận chứng khoán và BCLCTT theo phương pháp trực tiếp chứa nhiều thông tin hữu ích hơn cho nhà đầu tư. Tương tự như vậy, Clinch & cộng sự (2002) nghiên cứu cho các công ty ở Úc cũng cho rằng khi phân tách luồng tiền hoạt động thành các thành phần sẽ có khả năng giải thích cho lợi nhuận hằng năm tốt hơn so với mô hình chỉ dựa trên luồng tiền hoạt động gộp.

Tức là các thành phần của luồng tiền hoạt động (được xác định dựa trên phương pháp trực tiếp) sẽ giúp dự báo luồng tiền hoạt động tương lai tốt hơn so với phương pháp gián tiếp. Dựa trên quan điểm đó, có một số nghiên cứu đã xem xét về tính hữu ích của các thành phần TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 của luồng tiền hoạt động trong việc dự báo luồng tiền hoạt động tương lai như nghiên cứu của Krishnan & Largay (2000) và Cheng & Hollie (2008). Krishnan & Largay (2000) đã xem xét tính hữu ích của thông tin từ luồng tiền hoạt động theo phương pháp trực tiếp, cụ thể là luồng tiền hoạt động theo phương pháp trực tiếp có giúp dự báo chính xác luồng tiền hoạt động tương lai hơn phương pháp gián tiếp không. “Việc tập trung vào dự báo là quan trọng vì theo FASB (1978) dự báo luồng tiền tương lai là mục tiêu chính của BCTC” (Krishnan & Largay, 2000, trang 216) – Tác giả giải thích vì sao sử dụng dự báo để chứng minh tính hữu ích của luồng tiền hoạt động được xác định theo phương pháp trực tiếp.

Nhóm tác giả đã sử dụng một mẫu nhỏ là 405 công ty - năm quan sát cho các công ty ở Mỹ. Kết quả của họ cho thấy rằng các thành phần của luồng tiền hoạt động theo phương pháp trực tiếp dự báo luồng tiền hoạt động tương lai tốt hơn so với thông tin của luồng tiền hoạt động theo phương pháp gián tiếp và luồng tiền hoạt động theo phương pháp trực tiếp có khả năng dự báo luồng tiền tương lai tốt hơn so với tập hợp của: lợi nhuận, khoản phải thu, khoản phải trả và hàng tồn kho. Ngoài ra, để chứng minh sự khẳng định của FASB (1987): các thành phần của luồng tiền hoạt động có thể được ước lượng từ các BCTC khác, Krisnan & Largay (2000) đã sử dụng thông tin từ BCKQHĐKD và BCĐKT để ước lượng hai thành phần chính của luồng tiền hoạt động là tiền thu được từ khách hàng và tiền chi trả cho nhà cung cấp và người lao và kiểm tra xem việc ước lượng này có chính xác hay không. Kết quả cho thấy không thể ước lượng các thành phần của luồng tiền hoạt động chính xác được vì cách ước lượng này gây ra các lỗi ước lượng (articulation errors) đáng kể.

Cheng & Hollie (2008) và Orpurt & Zang (2009) tiến hành hai nghiên cứu khác ở Mỹ. Cheng & Hollie tiếp tục chỉ ra tầm quan trọng của các thành phần của luồng tiền hoạt động đối với khả năng dự báo cho luồng tiền hoạt động tương lai. Nhóm tác giả phân tách các thành phần của luồng tiền hoạt động thành các khoản cốt lõi và không cốt lõi và xem xét xem cách phân tách như vậy có giúp dự báo luồng tiền hoạt động tương lai tốt hơn hay không. Các thành phần cốt lõi trong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 nghiên cứu bao gồm: luồng tiền liên quan đến doanh thu, giá vốn hàng bán, chi phí hoạt động và chi phí quản lý, và các thành phần không cốt lõi bao gồm: luồng tiền liên quan đến lãi, thuế và luồng tiền từ hoạt động khác.

Do nghiên cứu lấy dữ liệu từ các công ty Mỹ nên các thành phần của luồng tiền hoạt động được xác định ở trên là dữ liệu được ước lượng từ BCĐKT, BCKQHĐKD, BCLCTT theo phương pháp gián tiếp. Trong nghiên cứu, nhóm tác giả phân tích và kiểm định nhiều mô hình. Đầu tiên các tác giả không đưa các khoản dồn tích vào mô hình nghiên cứu mà tập trung vào xem xét các thành phần của luồng tiền hoạt động có giúp dự báo luồng tiền hoạt động tương lai tốt hơn so với luồng tiền hoạt động gộp hay không. Sau đó tác giả thêm các khoản dồn tích vào mô hình nghiên cứu tương tự nghiên cứu của BCN.

Dựa vào việc so sánh hệ số R2 hiệu chỉnh giữa các mô hình, kết quả cho thấy rằng các thành phần của luồng tiền hoạt động giúp tăng cường khả năng dự báo luồng tiền hoạt động tương lai cho dù các khoản dồn tích có được đưa vào mô hình hay không. Tương tự như vậy, nghiên cứu của Orpurt & Zang (2009) xuất phát từ yêu cầu gần đây của FASB và IASB về việc xem xét bắt buộc lập BCLCTT theo phương pháp trực tiếp. Họ cũng xem xét liệu luồng tiền hoạt động được xác định theo phương pháp trực tiếp có giúp cải thiện việc dự báo luồng tiền hoạt động và thu nhập trong tương lai so với phương pháp gián tiếp hay không. Nhưng khác với những nghiên cứu trước họ còn chứng minh rằng: khi sử dụng các thành phần của luồng tiền hoạt động ước lượng để đưa vào mô hình dự báo luồng tiền hoạt động tương lai thì các thành phần của luồng tiền hoạt động như tiền mặt nhận được từ khách hàng có thể được ước lượng không chính xác khi sử dụng BCKQHĐKD và BCLCTT theo phương pháp gián tiếp (IM_SCF approach).

Krishnan & Largay (2000) đã cho thấy có lỗi ước lượng khi ước lượng các thành phần của luồng tiền hoạt động sử dụng thông tin kết hợp từ BCKQHĐKD và BCĐKT (IM_BS approach) và họ cho rằng các thành phần của luồng tiền hoạt động có thể được ước lượng chính xác hơn khi sử dụng IM_SCF approach. Tuy nhiên kết quả nghiên cứu của Orpurt & Zang (2009) cho thấy có sự tồn tại của lỗi ước lượng trong mẫu của TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 họ ngay cả khi sử dụng dữ liệu ước lượng từ IM_SCF approach. Nghiên cứu của họ là mở rộng nghiên cứu của BCN và Cheng & Hollie (2008). Tuy nhiên Cheng & Hollie (2008) sử dụng các thành phần của luồng tiền hoạt động được ước lượng cho việc dự báo luồng tiền hoạt động tương lai mà không kiểm tra xem các thành phần của luồng tiền hoạt động thực tế được công bố theo phương pháp trực tiếp có chứa thông tin hữu ích hơn các thành phần của luồng tiền hoạt động được ước lượng khi dự báo luồng tiền hoạt động tương lai hay không.

Và kết quả nghiên cứu của họ cho thấy rằng các thành phần của luồng tiền hoạt động theo phương pháp trực tiếp thực tế được công bố dự báo thu nhập và luồng tiền hoạt động tương lai tốt hơn khi sử dụng các thành phần của luồng tiền hoạt động được ước lượng do sự tồn tại của lỗi ước lượng.