Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của biến động dòng tiền đến mức độ nợ sử dụng trong cấu trúc vốn tại các công ty niêm yết việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của biến động dòng tiền đến mức độ nợ sử dụng trong cấu trúc vốn tại các công ty niêm yết, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Lê Thị Hồng Hạnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Dòng Tiền Đến Nợ Trong Cấu Trúc Vốn Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu và vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài
• 1.5. Bố cục bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Khung lý thuyết liên quan đến cấu trúc vốn công ty
• 2.2. Lý thuyết đánh đổi về cấu trúc vốn
• 2.3. Lý thuyết trật tự phân hạng
• 2.4. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu và mô tả các biến
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô tả thống kê
• 4.2. Kết quả hồi quy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết luận về kết quả nghiên cứu và khuyến nghị cho các doanh nghiệp Việt Nam
• 5.2. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng dòng tiền đến nợ trong cấu trúc vốn Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, việc hiểu rõ về dòng tiền và nợ trong cấu trúc vốn là rất quan trọng. Dòng tiền không chỉ ảnh hưởng đến khả năng thanh toán của doanh nghiệp mà còn quyết định đến mức độ nợ mà doanh nghiệp có thể chấp nhận. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa dòng tiền và nợ, từ đó đưa ra những khuyến nghị cho các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam.

1.1. Định nghĩa và vai trò của dòng tiền trong doanh nghiệp

Dòng tiền là lượng tiền mặt vào và ra khỏi doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động kinh doanh, thanh toán các khoản nợ và đầu tư vào các cơ hội mới. Việc quản lý dòng tiền hiệu quả giúp doanh nghiệp tránh được tình trạng thiếu hụt tài chính.

1.2. Cấu trúc vốn và tầm quan trọng của nợ

Cấu trúc vốn của một doanh nghiệp bao gồm tỷ lệ giữa nợ và vốn chủ sở hữu. Nợ có thể giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô và tăng trưởng nhanh chóng, nhưng cũng đi kèm với rủi ro tài chính. Việc xác định mức độ nợ hợp lý là rất quan trọng để đảm bảo sự ổn định tài chính.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý dòng tiền và nợ

Mặc dù dòng tiền và nợ có vai trò quan trọng trong cấu trúc vốn, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc quản lý chúng. Các vấn đề như biến động dòng tiền, chi phí vay nợ và rủi ro tài chính có thể ảnh hưởng đến quyết định tài trợ của doanh nghiệp.

2.1. Biến động dòng tiền và tác động đến nợ

Biến động dòng tiền có thể dẫn đến sự không ổn định trong khả năng thanh toán nợ. Doanh nghiệp có dòng tiền không ổn định thường phải đối mặt với rủi ro cao hơn khi vay nợ, điều này có thể dẫn đến tình trạng kiệt quệ tài chính.

2.2. Chi phí vay nợ và ảnh hưởng đến quyết định tài trợ

Chi phí vay nợ là một yếu tố quan trọng trong quyết định tài trợ của doanh nghiệp. Khi chi phí vay cao, doanh nghiệp có thể hạn chế việc sử dụng nợ, từ đó ảnh hưởng đến khả năng mở rộng và phát triển.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của dòng tiền đến nợ

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích mối quan hệ giữa dòng tiền và nợ trong cấu trúc vốn của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính và sử dụng mô hình hồi quy để kiểm tra các giả thuyết.

3.1. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu

Mẫu nghiên cứu bao gồm 551 công ty niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM và Hà Nội trong giai đoạn từ 2011 đến 2018. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính đã được kiểm toán.

3.2. Mô hình nghiên cứu và phương pháp phân tích

Mô hình nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy GLS để phân tích ảnh hưởng của dòng tiền đến mức độ nợ sử dụng. Phương pháp này cho phép kiểm tra mối quan hệ giữa các biến một cách chính xác và hiệu quả.

IV. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của dòng tiền đến nợ

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp có dòng tiền ổn định thường có mức độ nợ thấp hơn. Ngược lại, những doanh nghiệp có dòng tiền biến động cao có xu hướng giảm vay nợ để giảm thiểu rủi ro tài chính.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy có mối quan hệ tiêu cực giữa biến động dòng tiền và mức độ nợ sử dụng. Điều này cho thấy rằng khi dòng tiền không ổn định, doanh nghiệp có xu hướng giảm vay nợ để tránh rủi ro tài chính.

4.2. So sánh giữa các ngành

Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng mức độ ảnh hưởng của dòng tiền đến nợ có sự khác biệt giữa các ngành. Các ngành có tính cạnh tranh cao thường có mức độ nợ cao hơn, trong khi các ngành ít cạnh tranh hơn có xu hướng duy trì mức độ nợ thấp.

V. Kết luận và khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc quản lý dòng tiền hiệu quả là rất quan trọng trong việc xác định mức độ nợ sử dụng trong cấu trúc vốn. Doanh nghiệp cần phải xem xét kỹ lưỡng dòng tiền trước khi đưa ra quyết định tài trợ.

5.1. Khuyến nghị cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp nên xây dựng các chiến lược quản lý dòng tiền hiệu quả để giảm thiểu rủi ro tài chính. Việc duy trì dòng tiền ổn định sẽ giúp doanh nghiệp có khả năng thanh toán nợ tốt hơn.

5.2. Hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu có thể mở rộng để xem xét ảnh hưởng của các yếu tố khác như lạm phát, quy mô công ty và khả năng sinh lợi đến mối quan hệ giữa dòng tiền và nợ trong cấu trúc vốn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng, việc xác định cấu trúc vốn tối ưu cho các công ty niêm yết trở thành vấn đề cấp thiết nhằm tối đa hóa giá trị doanh nghiệp và giảm thiểu rủi ro tài chính. Nghiên cứu này tập trung phân tích ảnh hưởng của biến động dòng tiền đến mức độ nợ sử dụng trong cấu trúc vốn của 551 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội trong giai đoạn 2011-2018. Ngoài biến động dòng tiền, nghiên cứu còn xem xét các yếu tố như mức độ đòn bẩy tài chính trung vị ngành, giá trị thị trường trên giá trị sổ sách, khả năng sinh lợi, quy mô công ty, tài sản cố định hữu hình và lạm phát kỳ vọng. Mục tiêu chính là làm rõ mối quan hệ giữa biến động dòng tiền và đòn bẩy tài chính, đồng thời phân tích ảnh hưởng của dòng tiền hoạt động đến mối quan hệ này thông qua việc phân nhóm doanh nghiệp theo tứ phân vị dòng tiền hoạt động. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản trị tài chính xây dựng cấu trúc vốn hợp lý, giảm thiểu rủi ro kiệt quệ tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính về cấu trúc vốn:

• Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn: Đề cập đến sự cân bằng giữa lợi ích từ tấm chắn thuế của nợ và chi phí kiệt quệ tài chính. Doanh nghiệp tối ưu hóa cấu trúc vốn khi lợi ích biên từ tấm chắn thuế cân bằng với chi phí biên của rủi ro tài chính. Các yếu tố như tài sản cố định hữu hình, khả năng sinh lợi và uy tín doanh nghiệp ảnh hưởng đến tỷ lệ nợ tối ưu.

• Lý thuyết trật tự phân hạng: Nhấn mạnh thứ tự ưu tiên sử dụng các nguồn vốn, trong đó vốn nội bộ được ưu tiên trước, tiếp đến là nợ vay và cuối cùng là phát hành cổ phần mới. Lý thuyết giải thích tại sao các công ty có khả năng sinh lợi cao thường vay nợ ít hơn do ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: biến động dòng tiền (VCF), mức độ đòn bẩy tài chính trung vị ngành (INDTDM), giá trị thị trường trên giá trị sổ sách (MB), khả năng sinh lợi (PROF), quy mô công ty (SIZE), tài sản cố định hữu hình (TANG) và lạm phát kỳ vọng (INFL).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng cân bằng thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của 551 công ty phi tài chính niêm yết trên HSX và HNX trong giai đoạn 2011-2018, với tổng số 4.408 quan sát. Các công ty thuộc lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán được loại trừ do đặc thù hoạt động khác biệt. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn uy tín trong nước như vietstock, cafef, cophieu68 và World Bank.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy tuyến tính sử dụng mô hình Hiệu ứng cố định (FEM) và phương pháp Bình phương tối thiểu tổng quát (GLS) để khắc phục hiện tượng tự tương quan và phương sai thay đổi. Mô hình nghiên cứu dựa trên công thức:

$$ TDM_{i,t} = \alpha + \beta_1 INDTDM_{i,t} + \beta_2 MB_{i,t} + \beta_3 TANG_{i,t} + \beta_4 PROF_{i,t} + \beta_5 SIZE_{i,t} + \beta_6 INFL_t + \beta_7 VCF_{i,t} + \epsilon_{i,t} $$

Trong đó, biến phụ thuộc là tỷ lệ đòn bẩy tài chính (TDM), các biến độc lập và kiểm soát như đã nêu trên. Nghiên cứu còn phân nhóm mẫu theo tứ phân vị dựa trên dòng tiền hoạt động để phân tích sự khác biệt trong mối quan hệ giữa biến động dòng tiền và đòn bẩy tài chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối tương quan âm giữa biến động dòng tiền và đòn bẩy tài chính: Hệ số hồi quy của biến VCF là -1.3 với ý nghĩa thống kê 1%, cho thấy doanh nghiệp có biến động dòng tiền cao có xu hướng giảm vay nợ để hạn chế rủi ro tài chính và kiệt quệ tài chính.

2. Mức độ đòn bẩy tài chính trung vị ngành có ảnh hưởng tích cực: Hệ số hồi quy của INDTDM là 0.373, phản ánh xu hướng các doanh nghiệp duy trì mức nợ gần với tỷ lệ trung vị ngành, coi đó là mức nợ chuẩn trong cấu trúc vốn.

3. Giá trị thị trường trên giá trị sổ sách (MB) có mối tương quan dương: Hệ số hồi quy MB là 0.0303, trái ngược với kỳ vọng lý thuyết, do phần lớn doanh nghiệp trong mẫu có giá trị MB thấp và trung bình, nên ưu tiên phát hành nợ sau khi sử dụng hết lợi nhuận giữ lại.

4. Khả năng sinh lợi và tài sản cố định hữu hình có mối tương quan âm với đòn bẩy tài chính: Hệ số hồi quy PROF là -1 và TANG là âm, cho thấy doanh nghiệp có lợi nhuận cao và tài sản cố định lớn thường sử dụng ít nợ hơn, ưu tiên nguồn vốn nội bộ.

5. Quy mô công ty ảnh hưởng tích cực đến đòn bẩy tài chính: Hệ số hồi quy SIZE là dương, phản ánh các doanh nghiệp lớn dễ tiếp cận nguồn vốn vay với chi phí thấp hơn do uy tín và giảm bất cân xứng thông tin.

6. Phân tích theo tứ phân vị dòng tiền hoạt động: Doanh nghiệp có dòng tiền hoạt động thấp có độ nhạy cảm cao hơn giữa biến động dòng tiền và đòn bẩy tài chính, nghĩa là khi biến động dòng tiền tăng, nhóm này giảm vay nợ mạnh hơn để giảm rủi ro tài chính.

Thảo luận kết quả

Kết quả mối tương quan âm giữa biến động dòng tiền và đòn bẩy tài chính phù hợp với các nghiên cứu tại Trung Quốc và một số nghiên cứu quốc tế, phản ánh thực trạng các doanh nghiệp Việt Nam cẩn trọng trong việc sử dụng nợ khi dòng tiền không ổn định. Mối tương quan dương của mức độ đòn bẩy trung vị ngành cho thấy vai trò của chuẩn ngành trong quyết định tài trợ vốn. Kết quả về MB cho thấy đặc thù thị trường Việt Nam với nhiều doanh nghiệp có giá trị thị trường thấp, dẫn đến ưu tiên vay nợ thay vì phát hành cổ phần mới. Mối tương quan âm của khả năng sinh lợi và tài sản cố định phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng, khi doanh nghiệp có nguồn vốn nội bộ dồi dào sẽ giảm vay nợ. Phân tích theo nhóm dòng tiền hoạt động cho thấy doanh nghiệp có dòng tiền hoạt động thấp chịu áp lực tài chính lớn hơn, từ đó giảm vay nợ để giảm rủi ro tổng thể. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh hệ số hồi quy của biến VCF giữa các nhóm phân vị dòng tiền hoạt động, minh họa rõ sự khác biệt về độ nhạy cảm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và dự báo dòng tiền: Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản lý dòng tiền hiệu quả, dự báo biến động dòng tiền để chủ động điều chỉnh cấu trúc vốn, giảm thiểu rủi ro tài chính trong vòng 1-2 năm tới.

2. Xây dựng cấu trúc vốn linh hoạt theo đặc thù ngành: Các công ty nên tham khảo mức độ đòn bẩy trung vị ngành làm chuẩn mực, điều chỉnh tỷ lệ nợ phù hợp nhằm tối ưu hóa chi phí vốn và giảm thiểu rủi ro tài chính, thực hiện trong vòng 1 năm.

3. Ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ khi có khả năng sinh lợi cao: Doanh nghiệp có lợi nhuận ổn định nên tận dụng nguồn vốn nội bộ trước khi vay nợ, giảm chi phí tài chính và rủi ro phá sản, áp dụng ngay trong các kế hoạch tài chính hàng năm.

4. Phân nhóm quản lý dòng tiền hoạt động: Các doanh nghiệp có dòng tiền hoạt động thấp cần được ưu tiên hỗ trợ về tài chính và tư vấn tái cấu trúc vốn nhằm giảm độ nhạy cảm với biến động dòng tiền, triển khai trong 1-3 năm.

5. Tăng cường minh bạch và uy tín trên thị trường: Doanh nghiệp quy mô lớn cần duy trì uy tín tín dụng để tiếp cận nguồn vốn vay với chi phí thấp, đồng thời cải thiện thông tin tài chính để giảm bất cân xứng thông tin, thực hiện liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị tài chính doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của biến động dòng tiền đến cấu trúc vốn, từ đó xây dựng chiến lược tài trợ vốn phù hợp, giảm thiểu rủi ro tài chính.

2. Các nhà đầu tư và cổ đông: Cung cấp thông tin về mức độ rủi ro tài chính liên quan đến biến động dòng tiền và cấu trúc vốn, hỗ trợ đánh giá hiệu quả quản trị tài chính của doanh nghiệp.

3. Ngân hàng và tổ chức tín dụng: Hỗ trợ đánh giá khả năng trả nợ và rủi ro tín dụng của doanh nghiệp dựa trên biến động dòng tiền và cấu trúc vốn, từ đó đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính-ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, mô hình phân tích và kết quả thực nghiệm liên quan đến cấu trúc vốn và dòng tiền tại thị trường Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến động dòng tiền ảnh hưởng thế nào đến quyết định sử dụng nợ của doanh nghiệp?
   Biến động dòng tiền cao làm tăng rủi ro tài chính, khiến doanh nghiệp giảm vay nợ để tránh kiệt quệ tài chính. Ví dụ, doanh nghiệp có dòng tiền không ổn định thường ưu tiên giảm nợ vay để giảm áp lực trả nợ.

2. Tại sao mức độ đòn bẩy trung vị ngành lại quan trọng trong cấu trúc vốn?
   Doanh nghiệp thường tham khảo mức đòn bẩy trung vị ngành như chuẩn mực để duy trì cấu trúc vốn phù hợp, tránh lệch quá xa so với các đối thủ trong ngành, giúp ổn định chi phí vốn và uy tín tín dụng.

3. Làm thế nào để doanh nghiệp có khả năng sinh lợi cao giảm sử dụng nợ?
   Doanh nghiệp có lợi nhuận cao ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ để tài trợ cho hoạt động, giảm nhu cầu vay nợ bên ngoài, từ đó giảm chi phí tài chính và rủi ro phá sản.

4. Tại sao doanh nghiệp có quy mô lớn lại dễ tiếp cận nguồn vốn vay hơn?
   Quy mô lớn giúp doanh nghiệp có uy tín trên thị trường, giảm bất cân xứng thông tin với ngân hàng, từ đó dễ dàng vay vốn với chi phí thấp hơn so với doanh nghiệp nhỏ.

5. Dòng tiền hoạt động thấp ảnh hưởng thế nào đến mối quan hệ giữa biến động dòng tiền và đòn bẩy tài chính?
   Doanh nghiệp có dòng tiền hoạt động thấp có độ nhạy cảm cao hơn với biến động dòng tiền, nghĩa là khi dòng tiền biến động lớn, họ giảm vay nợ mạnh hơn để giảm rủi ro tài chính tổng thể.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định mối tương quan âm giữa biến động dòng tiền và mức độ nợ sử dụng trong cấu trúc vốn của các công ty niêm yết Việt Nam.
• Mức độ đòn bẩy tài chính trung vị ngành, giá trị thị trường trên giá trị sổ sách và quy mô công ty có ảnh hưởng tích cực đến đòn bẩy tài chính.
• Khả năng sinh lợi và tài sản cố định hữu hình có mối tương quan âm với mức độ nợ sử dụng.
• Doanh nghiệp có dòng tiền hoạt động thấp có độ nhạy cảm cao hơn giữa biến động dòng tiền và đòn bẩy tài chính.
• Các doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng biến động dòng tiền và dòng tiền hoạt động khi xây dựng cấu trúc vốn tối ưu nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính.

Next steps: Các doanh nghiệp nên áp dụng các khuyến nghị về quản lý dòng tiền và cấu trúc vốn trong vòng 1-3 năm tới để nâng cao hiệu quả tài chính. Các nhà nghiên cứu có thể mở rộng nghiên cứu với mẫu lớn hơn và bổ sung các yếu tố định tính khác.

Các nhà quản trị tài chính và nhà đầu tư nên tham khảo kết quả nghiên cứu để đưa ra quyết định tài trợ vốn phù hợp, đồng thời tăng cường quản lý dòng tiền nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài. Trong chương này, tác giả trình bày tổng quan lý do chọn đề tài; mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu; phương pháp và cơ sở dữ liệu nghiên cứu; ý nghĩa nghiên cứu và bố cục bài nghiên cứu. Chương 2: Khung lý thuyết và tổng quan nghiên cứu trước. Trong chương này tác giả trình bày khung lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trên thế giới trước đây về ảnh hưởng của biến động dòng tiền đến mức độ nợ sử dụng trong cấu trúc vốn tại các công ty.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu.Trong chương này, tác giả sẽ làm rõ cơ sở xây dựng mẫu như mẫu nghiên cứu bao gồm bao nhiêu công ty, giai đoạn nghiên cứu, cách xử lý nguồn dữ liệu, cách trích xuất dữ liệu, đặc biệt là tác giả trình bày phương pháp và mô hình nghiên cứu, mô tả các biến, đưa ra các lập luận cho các kỳ vọng về giả thuyết liên quan đến tác động và ảnh hưởng các hệ số của các biến. Và nội dung chương này được tác giả sử dụng để làm cơ sở phân tích kết quả thực nghiệm cho chương sau. Chương 4: Kết quả nghiên cứu. Ở chương này, bằng việc thống kê mô tả tác giả sẽ đưa ra các thảo luận và đánh giá kết quả nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của biến động dòng tiền đến mức độ nợ sử dụng trong cấu trúc vốn tại các công ty niêm yết Việt Nam.

Qua đó cung cấp bằng chứng làm sáng tỏ mục tiêu và các vấn đề nghiên cứu. Chương 5: Kết luận. Ở chương này, tác giả sẽ đưa ra kết luận dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, đúc kết lại trình bày những hạn chế trong nghiên cứu, trên cơ sở đó tác giả đưa ra hướng nghiên cứu mở rộng. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 CHƯƠNG 2 KHUNG LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƯỚC 2.

Khung lý thuyết liên quan đến cấu trúc vốn công ty 2. Lý thuyết đánh đổi về cấu trúc vốn Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn cho rằng, cấu trúc vốn tối ưu của một doanh nghiệp được xác định dựa trên sự đánh đổi giữa lợi ích của việc vay nợ - lợi ích từ tấm chắn thuế và chi phí từ việc đi vay nợ - chi phí kiệt quệ tài chính. Khi doanh nghiệp sử dụng nợ càng nhiều thì lợi ích của tấm chắn thuế càng lớn nhưng chi phí kiệt quệ tài chính cũng tăng theo. Vì vậy, chủ nợ cũng sẽ đòi hỏi một tỷ suất sinh lợi cao hơn, làm gia tăng chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp.

Do đó, cấu trúc vốn tối ưu của doanh nghiệp được xác định bằng cách gia tăng lượng nợ vay cho tới khi lợi ích biên từ tấm chắn thuế cân bằng với chi phí biên của kiệt quệ tài chính (Castanias, 1983). Theo thuyết đánh đổi cấu trúc vốn, một số lập luận được sử dụng để giải thích tại sao các công ty cố gắng điều chỉnh cấu trúc vốn của mình đến một tỷ lệ nợ thích hợp nào đó. Hay nói cách khác, các công ty có tỷ lệ nợ mục tiêu khác nhau vì phải phụ thuộc vào các hạn chế trong các hợp đồng vay nợ; khả năng doanh nghiệp phá sản; uy tín của giám đốc; tỷ lệ tài sản cố định hữu hình và khả năng sinh lợi của doanh nghiệp.  Liên quan đến vấn đề tài sản cố định hữu hình, lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn cho rằng những doanh nghiệp có tỷ trọng tài sản cố định hữu hình trong tổng tài sản càng nhiều thì cấu trúc vốn càng thiên về nợ vì tài sản cố định hữu hình có thể sử dụng như là tài sản thế chấp để doanh nghiệp đi vay.

 Liên quan đến vấn đề về khả năng sinh lợi của doanh nghiệp, lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn cho rằng doanh nghiệp có khả năng sinh lợi càng cao, càng dễ dàng thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo hợp đồng với chủ nợ nên cấu trúc vốn sẽ thiên về sử dụng nợ. Diamond (1989) cho rằng, các doanh nghiệp hoạt động lâu đời, có lịch sử trả nợ tốt sẽ có nguy cơ vỡ nợ là thấp, và chi phí đại diện cũng thấp hơn so với các công ty mới thành lập trong việc sử dụng nguồn tài trợ từ nợ. Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn có 2 trường phái: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Thuyết đánh đổi cấu trúc vốn tĩnh (Jensen và Meckling, 1976; Jensen, 1986) cho rằng doanh nghiệp có thể dễ dàng và nhanh chóng đạt tới tỷ lệ nợ tối ưu để tối đa hóa giá trị doanh nghiệp và trong cả quá trình tồn tại của doanh nghiệp, doanh nghiệp chỉ có một cấu trúc vốn tối ưu duy nhất. Thuyết đánh đổi cấu trúc vốn động (Stiglitz, 1973; Kane, 1984; Brennan và Schwart, 1984; Goldstein, 2001; Strebulaev, 2007) cho rằng có tồn tại một cấu trúc vốn tối ưu cho doanh nghiệp, nhưng cấu trúc vốn tối ưu này thay đổi theo từng thời kỳ do tác động của sự kỳ vọng về lãi suất, lạm phát trong tương lai hoặc do tác động của chi phí điều chỉnh - như thuế, nhu cầu vốn của doanh nghiệp.

Chính tác động của chi phí điều chỉnh và sự kỳ vọng làm cho cấu trúc vốn của doanh nghiệp không thể nhanh chóng hay ngay lập tức đạt tới mức tối ưu mà cần một quá trình điều chỉnh lâu hơn. Do đó, trong ngắn hạn, cấu trúc vốn của doanh nghiệp dao động quanh mức tối ưu và có xu hướng đạt tới mức tối ưu trong dài hạn. Lý thuyết trật tự phân hạng Lý thuyết trật tự phân hạng được nghiên cứu khởi đầu bởi Myers và Majluf (1984). Lý thuyết này cho rằng, không tồn tại đòn bẩy tài chính tối ưu vì lúc này vốn cổ phần tồn tại dưới hai hình thức là vốn cổ phần nội bộ từ lợi nhuận giữ lại và vốn cổ phần do phát hành mới.

Lý thuyết này tập trung nghiên cứu thứ tự ưu tiên các nguồn tài trợ được công ty sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động đầu tư của công ty, trong đó nguồn tài trợ nội bộ được ưu tiên sử dụng trước, nếu lợi nhuận giữ lại không đủ, cần huy động nguồn tài trợ bên ngoài, nợ vay sẽ được ưu tiên trước, cuối cùng mới đến nguồn vồn cổ phần do phát hành mới. Khi một công ty sử dụng nợ để tài trợ sẽ đối mặt với chi phí lãi vay cố định mà công ty phải trả cho các chủ nợ, nhưng bù lại, việc phát hành nợ trở nên tốt hơn do lợi ích từ tấm chắn thuế của lãi vay. Tuy nhiên, lãi vay luôn được xem là chi phí tài chính cố định, cho dù kết quả hoạt động của công ty như thế nào, lợi nhuận công ty nhiều hoặc ít hay thậm chí thua lỗ thì công ty vẫn bắt buộc trả chi phí lãi cho các chủ nợ, từ đó việc sử dụng nợ lại làm gia tăng thêm rủi ro tài chính cho công ty. Vì thế, chi phí sử dụng nợ chỉ thấp hơn so với vốn cổ phần chỉ khi và khi công ty được kỳ vọng làm ăn tốt, tạo ra lượng tiền mặt ổn định, TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 giúp công ty trả nợ và lãi vay cho các chủ nợ đúng hạn.

Do đó, bất cân xứng thông tin ảnh hưởng đến lựa chọn giữa nguồn tài trợ nội bộ hay bên ngoài, và giữa phát hành nợ hay vốn cổ phần. Các công ty sẽ chỉ phát hành cổ phần khi và chỉ khi giá của các cổ phần phải chăng hay các cổ phần đang được định giá cao. Lý thuyết trật tự phân hạng còn giải thích tại sao các công ty có khả năng sinh lợi lại vay ít hơn, không phải vì họ có tỷ lệ nợ mục tiêu thấp mà họ thật sự không cần dùng nguồn tài trợ bên ngoài, còn các công ty có khả năng sinh lợi ít hơn thì phát hành nợ vì nguồn tài trợ nội bộ là lợi nhuận giữ lại không đủ tài trợ và nợ đứng đầu trong trật tự phân hạng của các nguồn tài trợ bên ngoài. Tổng quan các nghiên cứu trước đây Đã có nhiều bài nghiên cứu trước đây được thực hiện để kiểm định ảnh hưởng của biến động dòng tiền đến mức độ nợ sử dụng trong cấu trúc vốn của các công ty.

Có thể kể đến các nghiên cứu nổi bật như nghiên cứu của Bates và cộng sự (2009); Denis và McKeon (2018); Huang và Ritter (2016); Keefe và Yaghoubi (2016); Memon và cộng sự (2018)…Tuy nhiên, đã có những xu hướng trái ngược nhau về mối tương quan giữa biến động dòng tiền và mức độ nợ sử dụng trong cấu trúc vốn của các công ty. Bates và cộng sự (2009) khi thực hiện nghiên cứu để tìm hiểu về lý do tại sao các công ty ở Mỹ lại nắm giữ tiền mặt nhiều hơn so với lượng tiền mặt thực sử dụng đã trưng ra bằng chứng cho thấy, tùy thuộc vào tình hình hoạt động kinh doanh; vị thế tài chính hiện có cũng như đặc điểm của từng công ty mà lượng tiền mặt được nắm giữ ở mỗi công ty là khác nhau. Trong thời kỳ khủng hoảng, vì lo lắng cho tương lai sắp tới của công ty nên khi xảy ra sự biến động trong dòng tiền càng cao, các công ty càng có xu hướng nắm giữ tiền mặt nhiều. Hay nói cách khác, khi biến động dòng tiền xảy ra, các công ty có xu hướng nắm giữ tiền mặt để bù đắp cho sự thiếu hụt trong dòng tiền hoạt động, từ đó doanh nghiệp không cần sử dụng nguồn tài trợ bên ngoài, dẫn đến việc giảm mức độ nợ sử dụng trong cấu trúc vốn.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Trong khi đó, Denis và McKeon (2018) khi nghiên cứu tài trợ bằng nợ vay và sự linh hoạt tài chính thông qua việc gia tăng mức độ đòn bẩy tài chính sử dụng trong cấu trúc vốn của các công ty hoạt động ở Mỹ với tổng tài sản lớn hơn 10 triệu USD từ năm 1971 đến 1999, đã chỉ ra rằng các công ty gia tăng đòn bẩy tài chính thông qua việc phát hành nợ chủ yếu là để bù đắp cho các nhu cầu hoạt động hơn là chi trả cổ tức cho các cổ đông. Hay nói cách khác, khi dòng tiền hoạt động của các công ty bị thâm hụt, các công ty sẽ đi vay thêm nợ để bù đắp cho những thiếu hụt của các công ty. Denis và McKeon (2018) còn cho rằng, với nhu cầu thanh khoản cùng dòng tiền hoạt động âm liên tục đã làm thay đổi đáng kể các chính sách của công ty.