Luận văn thạc sĩ hus nghiên cứu ảnh hưởng của các hoạt động khai thác khoáng sản đến chất lượng môi trường huyện đại từ tỉnh thái nguyên và giải pháp khắc phục

Luận văn thạc sĩ môi trường phân tích hus nghiên cứu ảnh hưởng của các hoạt động khai thác khoáng sản đến chất lượng môi trường huyện đại, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Thế Cường
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Thị Lan Phương
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của các hoạt động khai thác khoáng sản đến chất lượng môi trường huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên và giải pháp khắc phục
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về hoạt động khoáng sản
• 1.2. Hiện trạng khai thác khoáng sản ở Việt Nam
• 1.3. Khai thác khoáng sản và những vấn đề môi trường liên quan
• 1.4. Thay đổi cảnh quan, suy giảm diện tích rừng
• 1.5. Ô nhiễm môi trường
• 1.6. Ảnh hưởng đến cộng đồng dân cư
• 1.7. Tổng quan về huyện Đại Từ
• 1.8. Điều kiện tự nhiên - tài nguyên thiên nhiên
• 1.9. Vị trí địa lý, địa hình
• 1.10. Sông ngòi thủy văn
• 1.11. Điều kiện khí hậu thời tiết
• 1.12. Hiện trạng quản lý và sử dụng đất
• 1.13. Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Đại Từ
• 1.13.1. Điều kiện kinh tế
• 1.13.2. Điều kiện xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.4. Phương pháp điều tra, phỏng vấn ngoài thực địa
• 2.5. Phương pháp thu mẫu và phân tích mẫu trong phòng thí nghiệm
• 2.6. Phương pháp lấy mẫu ngoài thực địa
• 2.7. Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm
• 2.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả nghiên cứu hiện trạng khu vực Mỏ than Núi Hồng
• 3.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng môi trường do khai thác khoáng sản Núi Pháo
• 3.2.1. Kết quả nghiên cứu môi trường không khí khu dân cư xung quanh Núi Pháo
• 3.2.2. Chất lượng môi trường nước mặt suối Cát tiếp nhận nước thải Núi Pháo
• 3.2.3. Chất lượng môi trường đất khu dân cư gần Núi Pháo
• 3.2.4. Chất lượng môi trường nước ngầm
• 3.3. Đề xuất các giải pháp khắc phục và kiểm soát ô nhiễm
• 3.3.1. Giải pháp quản lý
• 3.3.2. Giải pháp kĩ thuật
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng của khai thác khoáng sản đến môi trường huyện Đại Từ

Huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, nổi bật với nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú. Tuy nhiên, hoạt động khai thác khoáng sản đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường. Việc khai thác không chỉ làm suy giảm chất lượng đất, nước mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu này sẽ làm rõ những tác động này và đề xuất giải pháp khắc phục.

1.1. Tình hình khai thác khoáng sản tại huyện Đại Từ

Huyện Đại Từ có nhiều mỏ khoáng sản như than, quặng sắt. Việc khai thác diễn ra chủ yếu ở các khu vực núi cao, nơi có địa hình phức tạp. Các mỏ này không chỉ cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp mà còn tạo ra việc làm cho người dân địa phương. Tuy nhiên, sự phát triển này đi kèm với những thách thức về ô nhiễm môi trường.

1.2. Tác động đến chất lượng môi trường

Khai thác khoáng sản đã dẫn đến ô nhiễm không khí, nước và đất. Nhiều khu vực xung quanh mỏ than Núi Hồng và Núi Pháo đã ghi nhận nồng độ bụi và khí độc vượt mức cho phép. Ô nhiễm nước cũng trở thành vấn đề nghiêm trọng khi nguồn nước ngầm bị nhiễm bẩn từ hoạt động khai thác.

II. Vấn đề ô nhiễm môi trường do khai thác khoáng sản tại Đại Từ

Ô nhiễm môi trường là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất mà huyện Đại Từ phải đối mặt. Các hoạt động khai thác khoáng sản đã làm gia tăng ô nhiễm không khí, nước và đất, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái.

2.1. Ô nhiễm không khí và tác động đến sức khỏe

Nồng độ bụi mịn (PM10) và khí SO2 trong không khí tại các khu vực khai thác thường xuyên vượt mức cho phép. Điều này gây ra các bệnh về hô hấp và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân. Theo nghiên cứu, tỷ lệ bệnh nhân mắc bệnh phổi tại khu vực này cao hơn so với các khu vực khác.

2.2. Ô nhiễm nguồn nước và hệ sinh thái

Nước từ các mỏ khai thác thường chứa nhiều chất độc hại, ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân. Nhiều sông suối trong khu vực đã bị ô nhiễm nặng nề, dẫn đến sự suy giảm đa dạng sinh học và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân phụ thuộc vào nguồn nước này.

III. Phương pháp nghiên cứu và đánh giá tác động môi trường

Để đánh giá tác động của khai thác khoáng sản đến môi trường, nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm khảo sát thực địa, phân tích mẫu nước, không khí và đất.

3.1. Khảo sát thực địa và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu đã tiến hành khảo sát tại các khu vực khai thác chính như Núi Hồng và Núi Pháo. Dữ liệu được thu thập từ các mẫu không khí, nước và đất để phân tích chất lượng môi trường. Kết quả cho thấy mức độ ô nhiễm tại các khu vực này rất cao.

3.2. Phân tích mẫu và đánh giá chất lượng môi trường

Các mẫu được phân tích tại phòng thí nghiệm để xác định nồng độ các chất ô nhiễm. Kết quả cho thấy nồng độ kim loại nặng trong nước và đất vượt mức cho phép, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái.

IV. Giải pháp khắc phục ô nhiễm môi trường tại huyện Đại Từ

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của khai thác khoáng sản đến môi trường, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm cải thiện công nghệ khai thác, tăng cường quản lý môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng.

4.1. Cải thiện công nghệ khai thác

Áp dụng công nghệ khai thác hiện đại giúp giảm thiểu ô nhiễm và tiết kiệm tài nguyên. Các công nghệ này không chỉ giúp tăng hiệu quả khai thác mà còn bảo vệ môi trường xung quanh.

4.2. Tăng cường quản lý và giám sát môi trường

Cần có các chính sách quản lý chặt chẽ hơn đối với hoạt động khai thác khoáng sản. Việc giám sát thường xuyên sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề ô nhiễm và có biện pháp xử lý kịp thời.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho huyện Đại Từ

Khai thác khoáng sản tại huyện Đại Từ mang lại nhiều lợi ích kinh tế nhưng cũng gây ra nhiều thách thức về môi trường. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

5.1. Tầm quan trọng của bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là của mỗi người dân. Nhận thức về tầm quan trọng của môi trường sống sẽ giúp cộng đồng cùng nhau hành động.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Huyện Đại Từ cần xây dựng các kế hoạch phát triển bền vững, kết hợp giữa khai thác khoáng sản và bảo vệ môi trường. Điều này sẽ đảm bảo sự phát triển kinh tế mà không làm tổn hại đến tài nguyên thiên nhiên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành công nghiệp khai thác khoáng sản đóng góp khoảng 5,6% vào GDP cả nước, giữ vai trò trọng yếu đối với sự nghiệp công nghiệp hóa nhưng đồng thời đặt ra những thách thức lớn về môi trường sinh thái. Huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên sở hữu diện tích tự nhiên 57.790 ha (chiếm 16,33% diện tích toàn tỉnh), có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú bậc nhất khu vực với 18 trên tổng số 31 xã, thị trấn có mỏ và tụ khoáng. Sự phát triển ồ ạt của các hoạt động khai thác quy mô lớn như Mỏ than Núi Hồng (sản lượng khai thác đạt trên 410.734 tấn/năm) và Dự án khai khoáng đa kim Núi Pháo (công suất chế biến 3,5 triệu tấn quặng/năm) đã làm thay đổi địa hình, phát sinh hàng triệu tấn đất đá thải và chất thải nguy hại.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá mức độ suy giảm chất lượng không khí, đất, nước mặt lưu vực sông Công và suối Cát do hoạt động đào xới, vận chuyển, tuyển quặng gây ra. Mục tiêu cụ thể của đề tài gồm: nhận diện hiện trạng ô nhiễm, định lượng mức độ phát tán bụi mịn và kim loại nặng, làm rõ cơ chế tác động môi trường cơ học và hóa học, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp kiểm soát ô nhiễm khả thi. Phạm vi không gian bao trùm địa bàn huyện Đại Từ, tập trung chuyên sâu vào hai khu vực trọng điểm là xã Yên Lãng và xã Hà Thượng trong giai đoạn quan trắc thực địa 2011 - 2013 kết hợp đối sánh số liệu nền năm 2003. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp hệ số phát thải cụ thể, hỗ trợ cơ quan chức năng kiểm soát tải lượng bụi vượt chuẩn từ 1,37 đến 5,46 lần và đưa ra phương án bảo vệ sinh kế cho hơn 160.598 người dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của ba lý thuyết và mô hình chuyên ngành: Lý thuyết chuyển tải và phát tán chất ô nhiễm trong khí quyển (Atmospheric Dispersion Theory), Lý thuyết cân bằng vật chất và chu trình địa hóa môi trường khoáng sản (Environmental Geochemical Mass Balance), cùng Mô hình đánh giá rủi ro sức khỏe môi trường (Environmental Health Risk Assessment). Khung lý thuyết này giúp phân tích đa chiều tác động cơ học như biến đổi thủy văn moong mỏ và tác động hóa học như sự rửa lũa khoáng vật sunfua tạo dòng thải axit.

Nghiên cứu tập trung vào 5 khái niệm chuyên môn cốt lõi:

• Bụi tổng số lơ lửng (TSP): Các hạt bụi có kích thước khí động học dưới 100 µm lơ lửng trong không khí do hoạt động nổ mìn và bốc xúc đất đá.
• Bụi mịn PM10: Các hạt bụi có đường kính động học từ 0,001 đến 10 µm, có khả năng đi sâu vào phế nang và gây bệnh bụi phổi nghề nghiệp.
• Dòng thải axit mỏ (AMD): Hiện tượng nước rỉ từ bãi thải quặng sunfua bị oxy hóa tạo ra axit sunfuric làm hòa tan các kim loại nặng độc hại.
• Nhu cầu oxy hóa học (COD) và Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD5): Chỉ số đo lường mức độ ô nhiễm chất hữu cơ trong nước mặt và nước thải.
• Kim loại nặng tích tụ sinh học: Các nguyên tố độc tính cao như Asen (As), Chì (Pb), Cadimi (Cd), Sắt (Fe) và Thủy ngân (Hg) xâm nhập vào đất, nguồn nước và chuỗi thức ăn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn bao gồm số liệu thứ cấp thu thập từ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên, Báo cáo ĐTM dự án Núi Pháo năm 2003, Niên giám thống kê huyện Đại Từ giai đoạn 2009 - 2012, kết hợp dữ liệu sơ cấp qua các đợt khảo sát, quan trắc môi trường thực tế trong năm 2012 và 2013.

Cỡ mẫu và quy trình lấy mẫu được thiết kế chuẩn mực:

• Cỡ mẫu không khí: Thu thập tại 9 vị trí quan trắc trong khu vực mỏ than Núi Hồng và 7 vị trí đại diện tại khu dân cư Xóm 2, Xóm 3, Xóm 4 xã Hà Thượng.
• Cỡ mẫu nước và đất: Thiết lập 8 điểm quan trắc nước mặt trên các hệ thống suối Cát, suối Thủy Tinh, suối Cầu Bất; 2 điểm quan trắc nước ngầm và 2 điểm lấy mẫu đất vườn tại các hộ dân giáp ranh khu khai thác.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn mẫu định hướng không gian kết hợp phân tầng theo khoảng cách (từ 40m đến 400m tính từ nguồn thải) và phân kỳ theo trạng thái vận hành của mỏ (thời điểm hoạt động bình thường so với thời điểm tạm dừng trạm nghiền sàng).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Các chỉ tiêu kim loại nặng được xác định bằng thiết bị khối phổ plasma cảm ứng cao tần ICP-MS theo phương pháp SMEWW 3113:2012 nhằm bảo đảm độ nhạy cực cao và độ tin cậy Vilab ở nồng độ vi lượng. Bụi TSP và PM10 được phân tích bằng phương pháp khối lượng theo TCVN 5067:1995, các chỉ tiêu hóa lý nước đo đạc theo tiêu chuẩn TCVN và SMEWW tương ứng. Toàn bộ số liệu được xử lý thống kê toán học, xác định độ lệch chuẩn và tương quan tuyến tính trên phần mềm chuyên dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nồng độ bụi không khí vượt quy chuẩn nhiều lần tại khu dân cư liền kề: Kết quả quan trắc tại xã Hà Thượng cho thấy hoạt động khai thác đa kim làm gia tăng nghiêm trọng lượng bụi trong không khí. Tại Xóm 3 (cách ranh giới mỏ từ 150m đến 400m), nồng độ bụi TSP trung bình trong thời gian mỏ vận hành đạt 0,755 mg/m3 (tăng 194% so với mức nền 0,38 mg/m3 năm 2003, vượt 2,51 lần QCVN 06:2009/BTNMT là 0,3 mg/m3). Bụi mịn PM10 chạm mức 0,44 mg/m3 (tăng 546% so với năm 2003, vượt gần 3 lần ngưỡng chuẩn 0,15 mg/m3). Tại Xóm 4, nồng độ TSP đạt 0,53 mg/m3 (tăng 137%) và PM10 đạt 0,39 mg/m3 (tăng 482%).

2. Hàm lượng kim loại nặng trong bụi và môi trường sống ở mức báo động: Bụi kim loại tại các khu dân cư xã Hà Thượng ghi nhận hàm lượng Asen (As) dao động từ 0,01 đến 0,091 µg/m3, vượt từ 2 đến 3 lần giới hạn cho phép (0,03 µg/m3). Bụi thủy ngân (Hg) tại Xóm 4 ghi nhận các giá trị từ 0,705 đến 2,202 µg/m3, cao hơn nhiều lần so với ngưỡng tiêu chuẩn 0,3 µg/m3. Điều này trực tiếp dẫn đến hiện tượng tích tụ Asen trong mẫu tóc của người dân địa phương.

3. Chất lượng nước mặt và nước thải công nghiệp tiềm ẩn rủi ro ô nhiễm kim loại: Nước thải mỏ than Núi Hồng xả ra suối Cầu Bất có hàm lượng Fe năm 2012 lên tới 1,61 mg/l (vượt giới hạn QCVN 24:2009 cột A là 1,0 mg/l), sau đó giảm xuống 0,169 mg/l vào năm 2013 nhờ hệ thống hồ lắng ba cấp. Tuy vậy, tại điểm tiếp nhận suối Cầu Bất, hàm lượng As cực đại năm 2013 vẫn đạt 0,0546 mg/l (vượt 1,092 lần QCVN 08:2008 cột B1), gây nguy cơ suy giảm chất lượng nước sinh hoạt và tưới tiêu của dòng sông Công.

4. Tải lượng phát thải bụi và phát sinh chất thải rắn khổng lồ: Dự án Núi Pháo phát sinh tổng lượng phát thải bụi ước tính khoảng 4.848 tấn/năm từ các công đoạn đập quặng (490 tấn/năm), xúc bốc vận chuyển quặng (595 tấn/năm) và bốc xúc đất đá thải (643 tấn/năm). Toàn bộ dự án sẽ tạo ra khoảng 86,5 triệu tấn đất đá thải, trong đó có 20% lượng đá thải có khả năng sinh dòng thải axit mỏ kéo dài.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm bụi là do quy trình bốc xúc đất đá hở, trạm nghiền đập và các tuyến đường vận chuyển nội bộ chưa được bê tông hóa hay dập bụi triệt để. Điểm mấu chốt được chứng minh khi so sánh hai trạng thái vận hành: tại thời điểm mỏ tạm dừng hoạt động trạm nghiền và băng tải, nồng độ TSP tại Xóm 3 giảm mạnh từ 0,755 mg/m3 xuống 0,25 mg/m3 (giảm 67%), trở về mức an toàn dưới chuẩn 0,3 mg/m3. Điều này khẳng định khâu nghiền tuyển là nguồn phát tán bụi mịn trọng yếu nhất.

Dữ liệu quan trắc được minh họa chi tiết qua các biểu đồ so sánh cột biểu diễn tỷ lệ biến đổi phần trăm (%) của nồng độ bụi TSP và PM10 giữa năm 2003 và 2013, cùng các đồ thị đường thể hiện biến thiên nồng độ kim loại hòa tan (Fe, Zn, Cu, As) và tổng chất rắn lơ lửng (TSS) trước và sau điểm xả thải suối Cát. Các bảng thống kê đối sánh giúp trực quan hóa mối tương quan giữa khoảng cách địa lý và mức độ phơi nhiễm chất ô nhiễm.

So sánh với các nghiên cứu tại bể than Quảng Ninh hay mỏ thiếc Quỳ Hợp (Nghệ An), đặc thù địa hình lòng chảo của huyện Đại Từ khiến bụi mịn và khí độc bị lưu giữ lâu hơn trong tầng đối lưu thấp, gia tăng nguy cơ mắc các bệnh viêm đường hô hấp (chiếm 60% ở công nhân mỏ) và bệnh bụi phổi. Tác động tích lũy này đe dọa trực tiếp đến tính bền vững của nền kinh tế địa phương vốn dựa 28,9% vào nông nghiệp và hệ thống rừng phòng hộ 3.481,42 ha.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp công nghệ xử lý nước thải và trung hòa dòng thải axit mỏ: Công ty TNHH Khai thác Chế biến Khoáng sản Núi Pháo và Mỏ than Núi Hồng cần khẩn trương đầu tư hệ thống xử lý nước thải tự động công suất lớn trước quý IV năm 2015. Doanh nghiệp phải duy trì hệ thống lắng lọc hóa lý nhiều cấp, bảo đảm 100% nước thải sau xử lý đạt QCVN 40:2011/BTNMT cột A, kiểm soát nồng độ Fe dưới 1,0 mg/l và As dưới 0,05 mg/l trước khi xả ra suối Cát và suối Cầu Bất.

2. Áp dụng giải pháp kỹ thuật giảm thiểu bụi và tiếng ồn tại nguồn: Doanh nghiệp khai khoáng cần triển khai lắp đặt hệ thống chụp hút bụi và phun sương cao áp tại 100% các cụm máy nghiền sàng, trạm trung chuyển than; quy định xe vận chuyển phải phủ bạt kín và rửa lốp tự động. Doanh nghiệp cần hoàn thành cải tạo, phủ xanh 35 ha bề mặt bãi thải đất đá trước năm 2016 nhằm hạ nồng độ bụi PM10 và TSP tại các khu dân cư Xóm 2, Xóm 3, Xóm 4 xuống dưới 0,3 mg/m3 (giảm tối thiểu 50% so với năm 2013).

3. Tăng cường năng lực giám sát và xây dựng mạng lưới quan trắc tự động: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Ủy ban nhân dân huyện Đại Từ lắp đặt 03 trạm quan trắc tự động liên tục đối với không khí và nước mặt tại lưu vực xã Hà Thượng và Yên Lãng trong giai đoạn 2015 - 2017. Cơ quan quản lý cần thiết lập vành đai cây xanh cách ly vệ sinh môi trường với chiều rộng tối thiểu 500m ngăn cách giữa ranh giới khai trường và khu dân cư.

4. Hoàn thiện chính sách chia sẻ lợi ích và hỗ trợ chuyển đổi sinh kế: Ủy ban nhân dân huyện Đại Từ cần trích lập tối thiểu 15% tổng nguồn thu từ phí bảo vệ môi trường và thuế tài nguyên khoáng sản hàng năm để tái đầu tư vào các công trình cấp nước sạch tập trung, khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân bị ảnh hưởng, đồng thời hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho các hộ mất đất nông nghiệp bắt đầu từ năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước tại Sở Tài nguyên và Môi trường, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đại Từ: Nắm bắt số liệu thực chứng về tải lượng ô nhiễm và phương pháp phân vùng tác động môi trường để xây dựng quy hoạch khai khoáng bền vững, đồng thời hoàn thiện quy trình cấp phép và thanh tra môi trường định kỳ.
• Lãnh đạo và kỹ sư môi trường tại các doanh nghiệp khai khoáng (Masan Resources, Tập đoàn Than - Khoáng sản): Sử dụng các mô hình tính toán thải lượng bụi (4.848 tấn/năm) và cơ chế sinh dòng thải axit từ 86,5 triệu tấn đất đá thải để tối ưu hóa thiết kế bãi thải, nâng cấp công nghệ nghiền tuyển khép kín và xử lý nước thải công nghiệp.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên: Tham khảo quy trình tích hợp giữa điều tra thực địa, phương pháp chọn mẫu phân tầng theo khoảng cách và kỹ thuật phân tích vi lượng kim loại nặng bằng máy ICP-MS đạt chuẩn Vilab phục vụ các công trình nghiên cứu tương đương.
• Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư khu vực mỏ: Khai thác dữ liệu quan trắc độc lập về chất lượng không khí, nguồn nước để nâng cao năng lực giám sát cộng đồng, tham gia phản biện xã hội và đối thoại chính sách về bồi thường, hỗ trợ an sinh môi trường.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động khai khoáng tại Đại Từ gây ra những tác động môi trường tiêu cực nào lớn nhất? Khai thác khoáng sản gây ô nhiễm bụi nghiêm trọng, suy giảm chất lượng nguồn nước và xáo trộn địa hình. Nồng độ bụi TSP và PM10 tại xã Hà Thượng vượt quy chuẩn từ 1,37 đến 5,46 lần, kèm theo sự gia tăng độc chất kim loại As và Hg. Nước thải từ khai trường làm tăng hàm lượng sắt và asen tại các dòng suối tiếp nhận.

Chỉ số bụi mịn PM10 tại khu vực lân cận mỏ Núi Pháo biến đổi như thế nào sau 10 năm? Nồng độ bụi PM10 tại Xóm 3 đã tăng từ mức nền 0,08 mg/m3 năm 2003 lên 0,44 mg/m3 vào năm 2013 khi mỏ hoạt động bình thường, tương đương mức tăng 546% và vượt gần 3 lần ngưỡng chuẩn QCVN 06:2009 (0,15 mg/m3). Tại Xóm 4, chỉ số này cũng tăng tới 482%, đạt 0,39 mg/m3.

Nước thải từ Mỏ than Núi Hồng có ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước mặt địa phương không? Nước thải sau lắng ba cấp cơ bản đạt chuẩn, nhưng hàm lượng Fe năm 2012 từng đạt 1,61 mg/l (vượt chuẩn 1,0 mg/l). Nước suối Cầu Bất tiếp nhận nước thải ghi nhận hàm lượng As cực đại năm 2013 là 0,0546 mg/l (vượt 1,092 lần chuẩn QCVN 08:2008 cột B1), gây rủi ro cho nguồn nước sinh hoạt hạ lưu sông Công.

Luận văn sử dụng phương pháp nào để phân tích chính xác các kim loại nặng độc hại? Tác giả sử dụng phương pháp khối phổ plasma cảm ứng cao tần ICP-MS theo tiêu chuẩn SMEWW 3113:2012 trên hệ thống thiết bị đạt chuẩn Vilab. Phương pháp này có độ nhạy vượt trội, phát hiện chính xác các nồng độ vi lượng siêu vết của As, Cd, Pb, Hg trong các mẫu nước, đất và bụi không khí.

Biện pháp kỹ thuật nào giúp giảm thiểu nồng độ bụi không khí nhanh nhất tại vùng mỏ? Biện pháp hiệu quả tức thì là vận hành hệ thống phun sương dập bụi công suất lớn tại trạm nghiền và phủ kín bạt các tuyến băng tải. Số liệu thực nghiệm chứng minh khi tạm dừng trạm nghiền, nồng độ bụi TSP tại Xóm 3 giảm ngay 67% (từ 0,755 mg/m3 xuống 0,25 mg/m3), về ngưỡng an toàn.

Kết luận

• Luận văn đã phác thảo toàn diện bức tranh hiện trạng chất lượng môi trường không khí, nước và đất trên diện tích 57.790 ha của huyện Đại Từ dưới tác động của công nghiệp khai khoáng.
• Định lượng chính xác mức độ gia tăng nồng độ bụi TSP (tăng 137% - 194%) và PM10 (tăng 482% - 546%) cùng nguy cơ phơi nhiễm kim loại độc hại Asen, Thủy ngân tại xã Hà Thượng.
• Đánh giá khách quan hiệu quả xử lý nước thải của hệ thống lắng lọc ba cấp tại Mỏ than Núi Hồng, đồng thời cảnh báo rủi ro sinh dòng thải axit từ 86,5 triệu tấn đất đá thải mỏ Núi Pháo.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp kỹ thuật công nghệ và quản lý môi trường đồng bộ với lộ trình thực thi rõ ràng trong giai đoạn 2015 - 2017.
• Đóng góp nguồn dữ liệu khoa học thực chứng có độ tin cậy cao, phục vụ hiệu quả cho công tác nghiên cứu học thuật và hoạch định chính sách phát triển kinh tế xanh bền vững.

Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm có thể tải toàn văn luận văn thạc sĩ để khai thác chi tiết các bộ dữ liệu quan trắc và quy trình phân tích chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Chƣơng 1 - TỔNG QUAN 1. Tổng quan về hoạt động khoáng sản 1. Hiện trạng khai thác khoáng sản ở Việt Nam 1. Phân loại tài nguyên khoáng sản ở Việt Nam Những điều tra cơ bản và tìm kiếm khoáng sản của các nhà địa chất Việt Nam cùng với các kết quả nghiên cứu của các nhà địa chất Pháp từ trƣớc cách mạng tháng Tám đến nay đã phát hiện Việt Nam có trên 5000 điểm mỏ và tụ khoáng của hơn 60 loại khoáng sản khác nhau từ các khoáng sản năng lƣợng, kim loại đến khoáng chất công nghiệp và vật liệu xây dựng.

Đặc điểm chung của tài nguyên khoáng sản Việt Nam phần lớn là tụ khoáng có quy mô vừa và nhỏ, phân bố rải rác, các loại khoáng sản có quy mô công nghiệp không nhiều. Phần lớn các mỏ đều nằm ở vùng sâu vùng xa không thuận lợi về giao thông, cơ sở hạ tầng kỹ thuật yếu kém, nên khả năng khai thác gặp nhiều khó khăn, hiệu quả kinh tế không cao. Có thể chia ra khoáng sản nƣớc ta thành 3 nhóm nhƣ sau: * Nhóm khoáng sản năng lượng Việt Nam có tiềm năng trung bình, nhƣng do đặc điểm đã khai thác trong nhiều năm qua nên có nguy cơ bị cạn kiệt trong thời gian tới. Theo tính toán trữ lƣợng dầu khí đã đƣợc thăm dò cho đến nay của Việt Nam chỉ đảm bảo khai thác trong vòng 30 năm nữa.

Tiềm năng than đƣợc dự báo rất lớn (bể than Đông Bắc, bể than Đồng bằng sông Hồng) nhƣng trữ lƣợng đã đƣợc thăm dò đến nay là rất nhỏ. Theo Báo cáo Nghiên cứu đánh giá thực trạng về quản lý và sử dụng tài nguyên khoáng sản Việt Nam, trong tổng số khoảng 929 tỷ tấn trữ lƣợng than tin cậy của thế giới tính đến tháng 1 năm 2006, Việt Nam chỉ đƣợc gộp trong số các nƣớc còn lại của châu Á không nằm trong tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD - Organization for Economic Cooperation and Development) với tổng trữ lƣợng chung chỉ có 9,7 tỷ tấn. Trong đó, Than biến chất thấp (lignit - á bitum) ở phần lục địa trong bể than sông Hồng tính đến chiều sâu 1700m có tài nguyên trữ lƣợng đạt - 11 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 36,960 tỷ tấn. Nếu tính đến độ sâu 3.500m thì dự báo tổng tài nguyên than đạt đến 210 tỷ tấn.

Than biến chất trung bình (bitum) đã đƣợc phát hiện ở Thái Nguyên, vùng sông Đà và vùng Nghệ Tĩnh với trữ lƣợng không lớn, chỉ đạt tổng tài nguyên gần 80 triệu tấn. Than biến chất cao (anthracit) phân bố chủ yếu ở các bể than Quảng Ninh, Thái Nguyên, sông Đà, Nông Sơn với tổng tài nguyên đạt trên 18 tỷ tấn, trong đó bể than Quảng Ninh là lớn nhất với trữ lƣợng đạt trên 3 tỷ tấn. * Nhóm khoáng chất công nghiệp và vật liệu xây dựng Việt Nam có nhiều loại khoáng chất công nghiệp nhƣ apatit, phosphorit, baryt, than bùn, sét gốm sứ, magnesit, dolomit, kaolin, pyrophylit, quartzit, cát thuỷ tinh, thạch anh tinh thể…. Các khoáng chất công nghiệp ở Việt Nam đã đƣợc đánh giá và nhiều mỏ đã đƣợc khai thác phục vụ cho các ngành nông, công nghiệp.

Các mỏ lớn đáng chú ý là apatit, baryt và graphit. + Apatit phân bố dọc bờ phải sông Hồng, từ biên giới Việt Trung ở phía Bắc đến vùng Văn Bàn, Lào Cai dài trên 100km, rộng trung bình 1km, đƣợc đánh giá có tài nguyên đến độ sâu 100m là 2,5 tỷ tấn và trữ lƣợng đã đƣợc thăm dò đạt 900 triệu tấn. + Baryt phân bố chủ yếu ở miền Bắc Việt Nam, thƣờng đi kèm với quặng Pb- Zn và đất hiếm. Tổng tài nguyên dự báo đạt 25 triệu tấn [19] (trong tụ khoáng Đông Pao, Lai Châu có 4 triệu tấn).