Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của hoạt động trách nhiệm xã hội của các ngân hàng trên địa bàn tp hồ chí minh đến cam kết tổ chức của người lao động

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của hoạt động trách nhiệm xã hội của các ngân hàng trên địa bàn tp hồ chí minh đến cam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Thùy Dung
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Ngãi
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Hoạt Động Trách Nhiệm Xã Hội Của Các Ngân Hàng Trên Địa Bàn Tp. Hồ Chí Minh Đến Cam Kết Tổ Chức Của Người Lao Động
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài và xác định vấn đề
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Thời gian thực hiện, phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa và ứng dụng của đề tài
• 1.7. Kết cấu đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Lý thuyết về trách nhiệm xã hội
• 2.1.1. Khái niệm về trách nhiệm xã hội
• 2.1.2. Quan điểm cổ đông
• 2.1.3. Quan điểm các bên liên quan
• 2.2. Thành phần trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
• 2.2.1. Mô hình tháp trách nhiệm xã hội của Carroll (1979, 1999)
• 2.2.2. Khung thành phần trách nhiệm xã hội của EU (2001)
• 2.3. Cam kết tổ chức
• 2.3.1. Ảnh hưởng của trách nhiệm xã hội đến cam kết tổ chức
• 2.4. Ảnh hưởng của trách nhiệm xã hội đến người lao động
• 2.5. Hoạt động trách nhiệm xã hội tại Việt Nam
• 2.6. Hoạt động trách nhiệm xã hội tại một số ngân hàng tại Việt Nam
• 2.7. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 2.7.1. Hoạt động trách nhiệm xã hội hướng đến các bên liên quan mang tính xã hội và phi xã hội
• 2.7.2. Hoạt động trách nhiệm xã hội hướng đến người lao động
• 2.7.3. Hoạt động trách nhiệm xã hội hướng đến khách hàng
• 2.7.4. Hoạt động trách nhiệm xã hội hướng đến chính phủ
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.1.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.1.2. Nghiên cứu định tính
• 3.1.3. Nghiên cứu định lượng
• 3.1.3.1. Thông tin chung
• 3.1.3.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.1.3.2.1. Biến phụ thuộc – Cam kết tổ chức
• 3.1.3.2.2. Biến độc lập – Hoạt động trách nhiệm xã hội của ngân hàng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô tả mẫu khảo sát
• 4.2. Kiểm định độ tin cậy thông qua hệ số Cronbach alpha
• 4.2.1. Kiểm định thang đo hoạt động trách nhiệm xã hội của ngân hàng
• 4.2.2. Kiểm định thang đo cam kết với tổ chức của người lao động
• 4.3. Kiểm định giá trị thang đo thông qua phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.3.1. Kiểm định giá trị thang đo hoạt động trách nhiệm xã hội của ngân hàng
• 4.3.2. Kiểm định giá trị thang đo cam kết tổ chức của người lao động
• 4.4. Hiệu chỉnh mô hình, giả thuyết nghiên cứu
• 4.5. Kiểm định giả thuyết nghiên cứu
• 4.6. Đánh giá hoạt động trách nhiệm xã hội của ngân hàng
• 4.7. Đánh giá mức độ cam kết tổ chức của người lao động
• 4.8. Phân tích ảnh hưởng của hoạt động trách nhiệm xã hội của ngân hàng đến cam kết tổ chức của người lao động
• 4.9. So sánh kết quả nghiên cứu với các nghiên cứu khác
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Một số gợi ý nhằm nâng cao mức độ cam kết tổ chức của người lao động thông qua hoạt động trách nhiệm xã hội
• 5.1.1. Hoạt động trách nhiệm xã hội hướng đến người lao động
• 5.1.2. Hoạt động trách nhiệm xã hội hướng đến các bên liên quan mang tính xã hội và phi xã hội
• 5.2. Hạn chế và kiến nghị những hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng CSR ngân hàng đến cam kết tổ chức nhân viên

Hoạt động trách nhiệm xã hội (CSR) trong ngành ngân hàng đã trở thành một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng mối quan hệ giữa ngân hàng và nhân viên. Nghiên cứu cho thấy rằng CSR không chỉ giúp ngân hàng nâng cao hình ảnh mà còn ảnh hưởng tích cực đến cam kết tổ chức của nhân viên. Các ngân hàng thực hiện CSR hiệu quả thường thu hút được nhân viên có năng lực cao và giữ chân họ lâu dài.

1.1. Khái niệm về trách nhiệm xã hội doanh nghiệp trong ngân hàng

Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) trong ngân hàng được hiểu là các hoạt động mà ngân hàng thực hiện nhằm đóng góp cho cộng đồng và môi trường. Điều này không chỉ bao gồm các hoạt động từ thiện mà còn là việc đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong các giao dịch tài chính.

1.2. Tác động của CSR đến nhân viên ngân hàng

Nghiên cứu cho thấy rằng các hoạt động CSR có thể tạo ra sự hài lòng và lòng trung thành của nhân viên. Khi nhân viên cảm thấy rằng ngân hàng của họ có trách nhiệm với xã hội, họ có xu hướng cam kết hơn với tổ chức.

II. Vấn đề và thách thức trong việc thực hiện CSR tại ngân hàng

Mặc dù CSR mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc thực hiện nó trong ngành ngân hàng cũng gặp phải nhiều thách thức. Các ngân hàng thường phải đối mặt với áp lực từ cổ đông về lợi nhuận, điều này có thể dẫn đến việc giảm thiểu các hoạt động CSR.

2.1. Áp lực từ cổ đông và lợi nhuận

Nhiều ngân hàng phải cân nhắc giữa việc tối đa hóa lợi nhuận và thực hiện các hoạt động CSR. Điều này có thể dẫn đến sự thiếu hụt trong các chương trình CSR, ảnh hưởng đến cam kết của nhân viên.

2.2. Thiếu nhận thức về lợi ích của CSR

Một số ngân hàng vẫn chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích lâu dài của CSR. Điều này có thể dẫn đến việc không đầu tư đúng mức vào các hoạt động này, làm giảm hiệu quả trong việc thu hút và giữ chân nhân viên.

III. Phương pháp thực hiện CSR hiệu quả trong ngân hàng

Để tối ưu hóa tác động của CSR đến cam kết tổ chức của nhân viên, ngân hàng cần áp dụng các phương pháp thực hiện hiệu quả. Việc xây dựng một chiến lược CSR rõ ràng và có sự tham gia của nhân viên là rất quan trọng.

3.1. Xây dựng chiến lược CSR rõ ràng

Ngân hàng cần xác định rõ mục tiêu và các hoạt động CSR cụ thể. Điều này giúp nhân viên hiểu rõ hơn về vai trò của họ trong các hoạt động này và cảm thấy tự hào khi làm việc cho ngân hàng.

3.2. Khuyến khích sự tham gia của nhân viên

Việc khuyến khích nhân viên tham gia vào các hoạt động CSR không chỉ giúp nâng cao tinh thần làm việc mà còn tạo ra sự gắn kết giữa nhân viên và tổ chức.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về CSR trong ngân hàng

Nghiên cứu cho thấy rằng các ngân hàng thực hiện CSR hiệu quả có tỷ lệ giữ chân nhân viên cao hơn. Các hoạt động CSR không chỉ giúp cải thiện hình ảnh của ngân hàng mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực cho nhân viên.

4.1. Kết quả từ các ngân hàng tại Việt Nam

Nhiều ngân hàng tại Việt Nam đã áp dụng các hoạt động CSR thành công, từ đó nâng cao cam kết tổ chức của nhân viên. Các chương trình này bao gồm hỗ trợ cộng đồng, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

4.2. So sánh với các ngân hàng quốc tế

So với các ngân hàng quốc tế, các ngân hàng Việt Nam vẫn còn nhiều cơ hội để cải thiện các hoạt động CSR. Việc học hỏi từ các mô hình thành công trên thế giới có thể giúp nâng cao hiệu quả của CSR tại Việt Nam.

V. Kết luận và tương lai của CSR trong ngân hàng

CSR sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong ngành ngân hàng. Các ngân hàng cần nhận thức rõ hơn về lợi ích của CSR không chỉ đối với cộng đồng mà còn đối với chính họ. Tương lai của CSR trong ngân hàng sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các tổ chức này.

5.1. Tương lai của CSR trong ngành ngân hàng

Ngành ngân hàng sẽ cần phải tiếp tục phát triển các hoạt động CSR để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội. Điều này không chỉ giúp nâng cao hình ảnh mà còn tạo ra giá trị bền vững cho ngân hàng.

5.2. Khuyến nghị cho các ngân hàng

Các ngân hàng nên đầu tư nhiều hơn vào các hoạt động CSR và tạo ra các chương trình cụ thể để thu hút sự tham gia của nhân viên. Điều này sẽ giúp nâng cao cam kết tổ chức và tạo ra một môi trường làm việc tích cực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) ngày càng được quan tâm trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển bền vững. Một khảo sát toàn cầu năm 2008 với 1.122 nhà quản lý cho thấy các Tổng Giám đốc tập đoàn đều nhận thấy lợi ích kinh doanh từ CSR, đặc biệt trong việc thu hút và giữ chân người lao động. Tại Việt Nam, lĩnh vực ngân hàng giữ vai trò then chốt trong phát triển kinh tế xã hội, với hệ thống các bên liên quan đa dạng và phức tạp. Tuy nhiên, nghiên cứu về ảnh hưởng của hoạt động CSR đến cam kết tổ chức của người lao động trong ngành ngân hàng còn hạn chế.

Luận văn tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của hoạt động CSR của các ngân hàng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đến cam kết tổ chức của người lao động. Nghiên cứu được thực hiện trong vòng 6 tháng (từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2013), khảo sát 163 nhân viên, chuyên viên ngân hàng từ cấp Trưởng bộ phận trở xuống. Mục tiêu cụ thể gồm đánh giá cảm nhận của người lao động về CSR hướng đến các bên liên quan xã hội và phi xã hội, người lao động, khách hàng, chính phủ; đánh giá mức độ cam kết tổ chức; xác định tác động của CSR đến cam kết tổ chức; và đề xuất giải pháp nâng cao cam kết thông qua CSR.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các ngân hàng xây dựng chính sách CSR hiệu quả, góp phần nâng cao sự gắn bó và hiệu quả làm việc của người lao động, từ đó thúc đẩy phát triển bền vững của tổ chức và ngành ngân hàng nói chung.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba quan điểm chính về trách nhiệm xã hội doanh nghiệp: quan điểm cổ đông, quan điểm các bên liên quan và quan điểm xã hội. Mô hình kim tự tháp trách nhiệm xã hội của Carroll (1979, 1999) được sử dụng làm nền tảng, bao gồm bốn nhóm trách nhiệm: kinh tế, pháp luật, đạo đức và từ thiện. Khung trách nhiệm xã hội của Liên minh Châu Âu (2001) bổ sung hai khía cạnh nội bộ (liên quan đến người lao động, sức khỏe, an toàn) và bên ngoài (cộng đồng, khách hàng, chính phủ).

Cam kết tổ chức được định nghĩa theo Porter et al. (1974) là sự tin tưởng và chấp nhận của cá nhân đối với mục tiêu và giá trị của tổ chức, kèm theo mong muốn mạnh mẽ được gắn bó lâu dài. Meyer & Allen (1991) phân loại cam kết thành ba khía cạnh: tình cảm, tiếp tục và quy chuẩn, trong đó cam kết tình cảm được xem là yếu tố quan trọng nhất.

Lý thuyết bản sắc xã hội (Social Identity Theory - SIT) được vận dụng để giải thích tác động của CSR đến người lao động. Theo đó, người lao động có xu hướng đồng nhất mình với tổ chức khi nhận thấy tổ chức có uy tín, hình ảnh tích cực và giá trị tương đồng, từ đó tăng cường lòng tự hào và cam kết với tổ chức.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp nghiên cứu định tính và định lượng. Giai đoạn định tính thực hiện thảo luận nhóm với 5 nhân viên ngân hàng tại TP. Hồ Chí Minh nhằm điều chỉnh và xây dựng bảng câu hỏi khảo sát phù hợp với đặc thù ngành ngân hàng. Giai đoạn định lượng tiến hành khảo sát trực tiếp 163 nhân viên, chuyên viên ngân hàng từ cấp Trưởng bộ phận trở xuống tại TP. Hồ Chí Minh.

Bảng câu hỏi gồm 25 biến quan sát, trong đó 16 biến đo lường hoạt động CSR (hướng đến các bên liên quan xã hội và phi xã hội, người lao động, khách hàng, chính phủ) và 9 biến đo lường cam kết tổ chức. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20 với các kỹ thuật: thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy Cronbach alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và hồi quy bội để kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu.

Cỡ mẫu 163 đáp ứng tiêu chuẩn tối thiểu theo tỷ lệ quan sát/biến đo lường (5:1) và đảm bảo tính đại diện cho đối tượng nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng do tính chất khảo sát thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đánh giá hoạt động CSR của ngân hàng: Người lao động đánh giá cao các hoạt động CSR hướng đến người lao động và các bên liên quan xã hội, với điểm trung bình trên 4.0 trên thang Likert 5 điểm. Hoạt động CSR hướng đến khách hàng và chính phủ cũng được đánh giá tích cực nhưng có mức độ thấp hơn, khoảng 3.8-3.9.

2. Mức độ cam kết tổ chức của người lao động: Cam kết tổ chức được đo bằng 9 biến quan sát có hệ số Cronbach alpha đạt 0.91, cho thấy độ tin cậy cao. Điểm trung bình cam kết tổ chức là 4.1, thể hiện mức độ gắn bó và hài lòng tương đối cao của nhân viên với ngân hàng.

3. Ảnh hưởng của CSR đến cam kết tổ chức: Phân tích hồi quy bội cho thấy tất cả bốn thành phần CSR đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến cam kết tổ chức. Trong đó, CSR hướng đến người lao động có hệ số tác động lớn nhất (β = 0.42), tiếp theo là CSR hướng đến các bên liên quan xã hội và phi xã hội (β = 0.31), CSR hướng đến khách hàng (β = 0.25) và CSR hướng đến chính phủ (β = 0.18).

4. So sánh với các nghiên cứu khác: Kết quả phù hợp với các nghiên cứu quốc tế cho thấy CSR là công cụ hiệu quả để nâng cao cam kết tổ chức. Tác động mạnh mẽ của CSR hướng đến người lao động cũng tương đồng với các nghiên cứu về quản trị nguồn nhân lực và hành vi tổ chức.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tác động tích cực CSR đến cam kết tổ chức là do CSR tạo dựng hình ảnh uy tín, danh tiếng tốt cho ngân hàng, từ đó người lao động cảm thấy tự hào và gắn bó hơn. Đặc biệt, các chính sách và hoạt động chăm sóc người lao động như đào tạo, phúc lợi, môi trường làm việc an toàn góp phần nâng cao sự hài lòng và cam kết.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện điểm trung bình từng thành phần CSR và cam kết tổ chức, cũng như bảng hồi quy chi tiết các hệ số tác động và mức ý nghĩa. So với các nghiên cứu trước, nghiên cứu này bổ sung bằng chứng thực nghiệm tại thị trường Việt Nam, đặc biệt trong ngành ngân hàng, nơi có sự kiểm soát pháp lý chặt chẽ và đa dạng các bên liên quan.

Ý nghĩa của kết quả là các ngân hàng cần chú trọng phát triển các hoạt động CSR toàn diện, đặc biệt hướng đến người lao động để nâng cao hiệu quả quản trị nguồn nhân lực và phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách CSR hướng đến người lao động: Ngân hàng cần xây dựng và thực hiện các chính sách đào tạo liên tục, phúc lợi công bằng, môi trường làm việc an toàn và linh hoạt nhằm nâng cao sự hài lòng và cam kết của nhân viên. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể: Ban lãnh đạo và phòng nhân sự.

2. Phát triển các chương trình CSR xã hội và phi xã hội: Tăng cường tham gia các hoạt động từ thiện, bảo vệ môi trường, hỗ trợ cộng đồng nhằm nâng cao hình ảnh ngân hàng trong xã hội, tạo niềm tự hào cho người lao động. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Ban CSR và phòng truyền thông.

3. Cải thiện dịch vụ và quyền lợi khách hàng theo quy định pháp luật: Đảm bảo cung cấp sản phẩm, dịch vụ minh bạch, chất lượng, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật để tạo dựng niềm tin từ khách hàng và nhân viên. Thời gian: 3-6 tháng. Chủ thể: Ban quản lý rủi ro và phòng chăm sóc khách hàng.

4. Tuân thủ và nâng cao trách nhiệm với chính phủ và pháp luật: Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, tuân thủ các quy định pháp luật, minh bạch trong hoạt động để bảo vệ uy tín tổ chức, từ đó tăng cường cam kết của người lao động. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ban kiểm soát nội bộ và phòng pháp chế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo các ngân hàng: Để xây dựng chiến lược CSR hiệu quả, nâng cao cam kết tổ chức và phát triển nguồn nhân lực bền vững.

2. Phòng nhân sự và quản trị nguồn nhân lực: Áp dụng các chính sách và chương trình CSR nhằm tăng sự hài lòng, gắn bó của nhân viên.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản trị kinh doanh, tài chính ngân hàng: Nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa CSR và cam kết tổ chức trong ngành ngân hàng Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức phi chính phủ: Tham khảo để xây dựng chính sách thúc đẩy CSR trong lĩnh vực tài chính, góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. CSR là gì và tại sao quan trọng với ngân hàng?
   CSR là trách nhiệm xã hội doanh nghiệp, bao gồm các hoạt động hướng đến người lao động, khách hàng, cộng đồng và môi trường. Với ngân hàng, CSR giúp xây dựng uy tín, thu hút và giữ chân nhân viên, đồng thời tạo niềm tin với khách hàng và xã hội.

2. Cam kết tổ chức của người lao động được đo lường như thế nào?
   Cam kết tổ chức được đo bằng thang đo gồm 9 biến quan sát, phản ánh sự tin tưởng, chấp nhận giá trị và mong muốn gắn bó lâu dài với tổ chức, dựa trên thang đo của Mowday et al. (1982).

3. Hoạt động CSR nào ảnh hưởng mạnh nhất đến cam kết tổ chức?
   Hoạt động CSR hướng đến người lao động có tác động mạnh nhất, vì nó trực tiếp cải thiện môi trường làm việc, phúc lợi và sự hài lòng của nhân viên.

4. Ngân hàng có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này như thế nào?
   Ngân hàng có thể thiết kế các chương trình CSR phù hợp với đặc thù ngành, tập trung vào chăm sóc người lao động, đồng thời duy trì trách nhiệm với khách hàng và pháp luật để nâng cao cam kết tổ chức.

5. Nghiên cứu có giới hạn nào không?
   Nghiên cứu tập trung tại TP. Hồ Chí Minh với mẫu 163 nhân viên ngân hàng, do đó kết quả có thể chưa đại diện toàn quốc. Ngoài ra, nghiên cứu dựa trên cảm nhận chủ quan của người lao động, có thể chịu ảnh hưởng của yếu tố cá nhân.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng và kiểm định thành công mô hình tác động của hoạt động CSR đến cam kết tổ chức của người lao động trong ngành ngân hàng tại TP. Hồ Chí Minh.
• Kết quả cho thấy CSR hướng đến người lao động và các bên liên quan xã hội có ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ nhất đến cam kết tổ chức.
• Nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở lý thuyết và thực nghiệm về mối quan hệ giữa CSR và hành vi tổ chức trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam.
• Các đề xuất nhằm nâng cao cam kết tổ chức thông qua CSR có thể được áp dụng trong thực tiễn quản trị nguồn nhân lực ngân hàng.
• Bước tiếp theo là mở rộng nghiên cứu ra các vùng miền khác và các ngành nghề khác để so sánh và hoàn thiện mô hình.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý ngân hàng nên xem xét áp dụng các giải pháp CSR phù hợp để nâng cao sự gắn bó và hiệu quả làm việc của người lao động, góp phần phát triển bền vững tổ chức và xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu Chương 2: Trình bày cơ sở lý thuyết về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, cam kết tổ chức và các mô hình , lý thuyết , nghiên cứu đã được thực hiện có liên quan đến vấn đề nghiên cứu, từ đó đề xuất mô hình và các giả thuyết nghiên cứu Chương 3: Trình bày quy trình, phương pháp nghiên cứu và hệ thống thang đo Chương 4: Trình bày phương pháp phân tích và kết quả nghiên cứu Chương 5: Tóm tắt những kết quả chính của nghiên cứu , những đóng góp về mặt lý thuyết và thực tiễn quản trị, gợi ý một số hướng nâng cao mức độ cam kết tổ chức của người lao động thông qua hoạt động trách nhiệm xã hội của ngân hàng. Đồng thời, tác giả cũng nêu lên những hạn chế của nghiên cứu để định hướng cho những nghiên cứu tiếp theo. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Chương này trình bày cơ sở lý thuyết về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, cam kết tổ chức của người lao động, qua đó xác định các thành phần của nghiên cứu, các biến nghiên cứu, xây dựng mô hình và các giả thuyết nghiên cứu.1 Lý thuyết về trách nhiệm xã hội 2.1 Khái niệm về trách nhiệm xã hội Có rất nhiều khái niệm khác nhau về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Mỗi tổ chức , doanh nghiệp , chính phủ dưới những góc độ và quan điểm riêng để đưa ra một khái niệm về trách nh iệm xã hội phù hợp với những điều kiện , đặc điểm và trình độ phát triển của mình.

Tuy nhiên, tựu trung lại, sự hình thành và phát triển của khái niệm trách nhiệm xã hội có thể được khái quát hóa theo ba quan điểm dưới đây.1 Quan điểm cổ đông Theo quan điểm cổ điển , một công ty được coi là có trách nhiệm với xã hội và đáp ứng những kỳ vọng của xã hội khi nó đóng góp vào nền kinh tế chung và tạo ra tài sản cho xã hội. Vai trò và trách nhiệm hàng đầu của một doanh nghiệp là sản xuất ra hàng hóa và dịch vụ , cung cấp việc làm và tạo ra lợi nhuận bằng bất kỳ biện pháp, phương tiện nào có thể , bất kể những hậu quả gì xảy đến với môi tr ường, loài người, miễn là nằm trong phạm vi quy định của luật pháp. Đại diện tiêu biểu cho quan điểm này là nhà kinh tế học người Mỹ đã từng đạt giải Nobel kinh tế Milton Friedman.Ông phát biểu rằng “Doanh nghiệp chỉ có mộ t trách nhiệm duy nhất là tối đa hóa lợi nhuận , gia tăng giá trị cho cổ đông , trong khuôn khổ luật chơi của thị trường là cạnh tranh trung th ực và công bằng”(Friedman, 1970). Theo Friedman , bản chất của vi ệc kinh doanh là “lợi nhuận”, việc sử dụng đồng tiền của tổ chức cho những mục đích , hoạt động xã hội tốt đẹp là lãng phí tiền của cổ đông , không phải là cách mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp, cổ đông.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Dù đi ngược lại với những quan điể m hiện đại về trách nhiệm xã hội nhưng khái niệm của Friedman vẫn được trích dẫn rộng rãi trong các nghiên c ứu học thuật như là nền tảng ban đầu của khoa học hiện đại về trách nhiệm xã hội.2 Quan điểm các bên liên quan Quan điểm tiếp theo về trách nhiệm xã hội cho rằng doanh nghiệp không chỉ phải có trách nhiệm với cổ đông của mình mà còn phải có trách nhiệm với các bên liên quan (Marrewijk, 2003). Doane (2005) ghi nhận định nghĩa của Ngân hàng Thế giới “Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là một thuật ngữ mô tả những nghĩa vụ mà một công ty phải có trách nhiệm với các bên liên quan trong mọi hoạt động của mình. Một doanh nghiệp có trách nhiệm với xã hội, khi ra quyết định sẽ xem xét đến những tác động của mình đến cộng đồng và môi trường, cân bằng nhu cầu của các bên liên quan với nhu cầu của chính doanh nghiệp để tạo ra lợi nhuận.” European Commssion (2001) đưa ra định nghĩa trách nhiệm xã hội doanh nghiệp như“một khái niệm theo đó các doanh nghiệp hợp nhất những vấn đề xã hội và môi trường vào hoạt động kinh doanh của mình và đặt trong sự tương tác với các bên liên quan trên cơ sở tự nguyện”. Các bên liên qua n ở đây được hiểu là “bất kỳ nhóm hoặc cá nhân nào có thể ảnh hưởng đến hoặc bị ảnh hưởng bởi việc đạt được những mục tiêu của tổ chức ” (Freeman, 1984).

Friedman (2006) cho rằng có một mối quan hệ hiển nhiên giữa việc đ ịnh nghĩa bên liên quan là gì và việc xác định ai là bên liên quan .Một cách thông thường nhất để phân loại các bên liên quan khác nhau là xem xét những nhóm người mà mối quan hệ của họ với tổ chức có thể được phân biệt được. Các bên liên quan chínhbao gồm: cổ đông, khách hàng, nhà cung ứng và nhà phân phối , người lao động và cộng đồng địa phương. Ngoài những nhóm trên thì một số nhóm và cá nhân cũng được xem xét là các bên liên quan như truyền thông, công chúng nói chung , đối tác kinh doanh, thế hệ tương lai , thế hệ quá khứ (những nhà sáng lập của tổ chức ), đối thủ cạnh tranh, những nhà hoạt động hoặc các tổ chức phi chính phủ , đại diện các bên TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 liên quan như công đoà n hay hiệp hội thương mại của các nhà cung cấp hoặc nhà phân phối, những cá nhân , tổ chức cung cấp tài chính không phải cổ đông như các chủ nợ , người nắm giữ trái phiếu , chính phủ , cơ quan quản lý và nhà hoạt định chính sách. Theo quan điểm này , tồn tại và lợi nhuận vẫn là mục tiêu và trách nhiệm hàng đầu của doanh nghiệp tuy nhiên doanh nghiệp cũng cần xác định và vận hành tổ chức cho phù hợp với nhu cầu và mong đợi của các bên liên quan (người tiêu dùng, nhân viên , nhà đầu tư , chính phủ , nhà cung cấp , chính quyền địa phương , các tổ chức phi chính phủ… ) (European Commission, 2001).

Ở đây, trách nhiệm của một doanh nghiệp được xác định bởi các bên liên quan. Nói về m ối quan hệ giữa hai quan điểm cổ đông và quan điểm các bên liên quan, Freeman,et al. (2010) đã chỉ ra rằng lý thuyết các bên liên quan có mối liên hệ mật thiết với quan điểm tối đa hóa lợi nhuận cổ đông của Friedman (1970) bởi “cách duy nhất đ ể tối đa hóa giá trị một cách bền vững là thỏa mãn các bên liên quan”. Để giải thích cho sự khác biệt giữa 2 cách tiếp cận này , Freeman,et al.

(2010) phát biểu rằng : “Friedman tin tưởng rằng doanh nghiệp thành công đồng nghĩa với “… tối đa hóa lợi nhuận”. Còn chúng ta tin rằng , để tối đa hóa lợi nhuận , các công ty cần những sản phẩm và dịch vụ tuyệt vời mà khách hàng mong muốn , mối quan hệ vững chắc với những nhà cung cấp để duy trì vận hành một cách tốt nhất, người lao động đại diện cho sứ mạng của công ty và giúp cho công ty trở nên tốt hơn, và những cộng đồng hỗ trợ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển.3 Quan điểm xã hội Đây là quan điểm rộng nhất về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp là một phần của xã hội mà doanh nghiệp đang vận hành trong đó. Hoạt động của doanh nghiệp sẽ có ảnh hưởng đến xã hội nói chung ,vì vậy, doanh nghiệp phải có trách nhiệm với những ảnh hưởng của mình đến xã hội.

Doanh nghiệp nên phục vụ nhu cầu của xã hội , hướng tới sự thỏa mãn củ a xã hội (Marrewijk, 2003). Những doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội theohướng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 tiếp cận này được coi là những “công dân doanh nghiệp t ốt” (Waddock 2004 in Nielsen & Thomsen, 2007). Khi đề cập đến trách nhiệm của doanh nghiệp theo hướng xã hội , khái niệm này vẫn bao gồm các bên liên quan nhưng được mở rộng hơn , bao gồm cả những yếu tố khác như môi trường , sự giàu có nói chung của nền kinh tế và chất lư ợng cuộc sống của xã hội mà doanh nghiệp hoạt động trong đó. Trên thực tế, quan điểm về các bên liên quan và quan điểm xã hội thường được sử dụng thay thế chon hau hoặc được kết hợp với nhau (Carroll, 1991, 1999) và các bên liên quan là m ột của một bộ phận qu an trọng của xã hộ i (Carroll & Buchholtz, 2008).

Đây cũng sẽ là quan điểm về trách nhiệm xã hội được sử dụng xuyên suốt trong nghiên cứu này.2 Thành phần trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp 2.1 Mô hình tháp trách nhiệm xã hội của Carroll (1979, 1999) Trách nhiệm xã hội đã trở nên phổ biến và có rất nhiều quan điểm khác nhau về nội dung và phạm vi, cũng như những nhân tố thúc đẩy các doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội. Trong số đó, mô hình “kim tự tháp” của Carroll (1979, 1999) khá toàn diện và được sử dụng rộng rãi nhất. Mô hình tháp trách nhiệm xã hội của Carroll cho rằng trong quá trình hoạt động của mình, doanh nghiệp có bốn nhóm trách nhiệm chính: Trách nhiệm kinh tế, trách nhiệm tuân thủ pháp luật; trách nhiệm đạo đức và trách nhiệm từ thiện. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Trách nhiệm từ thiện Đóng góp cho cộng đồng Công dân doanh nghiệp tốt Trách nhiệm đạo đức Có đạo đức.Làm điều đúng đắn.

Tránh gây tổn hại Trách nhiệm pháp luật Tuân thủ pháp luật Trách nhiệm kinh tế Tạo ra lợi nhuận Hình 2.1: Mô hình tháp trách nhiệm xã hội của Carroll (1999) Nguồn: Caroll (1999) a) Trách nhiệm kinh tế: tối đa hóa lợi nhuận, cạnh tranh, hiệu quả và tăng trưởng là điều kiện tiên quyết bởi doanh nghiệp được thành lập trước hết từ động cơ tìm kiếm lợi nhuận của doanh nhân. Hơn thế, doanh nghiệp là các tế bào kinh tế căn bản của xã hội. Vì vậy, chức năng kinh doanh luôn phải được đặt lên hàng đầu.Các trách nhiệm còn lại đều phải dựa trên ý thức trách nhiệm kinh tế của doanh nghiệp. b) Trách nhiệm tuân thủ pháp luật: chính là sự cam kết của doanh nghiệp với xã hội.

Các doanh nghiệp theo đuổi mục tiêu kinh tế trong khuôn khổ pháp luật một cách công bằng và đáp ứng được các chuẩn mực và giá trị cơ bản mà xã hội mong đợi.