MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn luận văn An sinh xã hội là nhu cầu tất yếu của con người trong xã hội , bên ca ̣nh các nhu cầu bảo đảm an ninh chính trị , kinh tế .với nô ̣i dung là bảo vê ̣ của xã hô ̣i đố i với những thành viên của mình, đă ̣c biê ̣t là những người “yế u thế ” bằ ng hê ̣ thố ng các “lưới an toàn” chố ng la ̣i những túng quẫn về kinh tế , những khó khăn về xã hội .của mỗi người dân, an sinh xã hô ̣i giữ vai trò quan tro ̣ng trong đời số ng xã hô ̣i và góp phần quan trọn g vào sự phát triể n xã hội theo hướng ổ n đinh, ̣ bề n vững. Trong thời kỳ công nghiệp hoá , hiện đại hoá đấ t nước ta đã có những biế n đổ i sâu sắ c về kinh tế – xã hội. Kinh tế tăng trưởng nhanh, cơ cấ u kinh tế chuyể n dich ̣ theo hướng tiế n bô ,̣ thu nhâ ̣p biǹ h quân của người lao đô ̣ng ngày càng cao, đời số ng kinh tế và xã hô ̣i của nhân dân có sự cải thiê ̣n rõ rê ̣t.
Bên ca ̣nh những thành công đó , nước ta đang phải đố i mă ̣t với những khó khăn về những vấn đề xã hội. Đặc biệt, là một nước nông nghiệp với gần 80% dân cư số ng ở khu vực nông thôn, nhưng đế n nay nông thôn nước ta vẫn còn nghèo, nông dân vẫn còn khổ và nông nghiê ̣p còn nhiề u rủi ro. Tình trạng thấ t nghiê p̣ , thiế u công ăn viê ̣c làm của người lao đô ̣ng còn khá phổ biế n , khoảng cách thu nhập giữa người lao động , giữa các vùng vẫn chưa đươ ̣c thu hẹp, tình trạng nghèo đói và tái nghèo vẫn chưa được giải quyết một cách bền vững, phân hóa xã hô ̣i ngày càng phức ta ̣p. An sinh xã hô ̣i đố i với nông dân do đó còn nhiề u khó khăn.
Những năm qua , Đảng và Nhà nước ta đã có nhiề u chủ trương , chính sách để giải quyết những khó khăn trên , song đây vẫn là vấ n đề phức tạp , trong đó an sinh xã hô ̣i đố i với nông dân là vấ n đề bức xúc nhấ t. Mẫu chố t của vấn đề là ở chỗ , nông dân có thu nhâ ̣p thấ p , đời số ng hiê ̣n ta ̣i khó khăn. Chính điều đó làm cho họ dễ bị tổn thương khi có nhữn g biế n đổ i trong cuô ̣c 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com số ng như đau ố m, bê ̣nh tâ ̣t, thiên tai baõ lu ṭ. Và hậu quả là nông dân lại lâm vào cảnh đói nghèo.
Các làng xã Việt Nam có truyền thống tình làng nghĩa xóm sâu bền. Chính truyền thống đó đã hình thành một cách tự nhiên các hình thức an sinh xã hội truyền thống. “tình làng nghiã xóm”, “có nhau khi tắ t lửa, tố i đèn”, “trẻ câ ̣y cha già câ ̣y con” ,.vố n là truyề n thố ng văn hóa cũng đồ ng thời là các hình thức a n sinh xã hô ̣i trong nông thôn hàng ngàn đời nay ở nước ta. Song trong giai đoa ̣n hiê ̣n nay , mô ̣t số những hình thức an sinh xã hô ̣i truyề n thố ng đang có những biế n đổ i.
Có nhiều quan niệm khác nhau về sự phát triển các hình thứ c an sinh xã hô ̣i. Có quan niệm cho rằng , các hình thức an sinh xã hội truyền thống sẽ dần dầ n bi ̣thay thế bởi các hin ̀ h thức hiê ̣n đa ̣i. Các hình thức an sinh xã hội truyền thố ng sẽ tồ n ta ̣i và phát triể n ra sao trong bố i c ảnh xuất hiện các hình thức an sinh xã hô ̣i hiê ̣n đa ̣i ? Những hiǹ h thức hiê ̣n đa ̣i có thể thay thế cho các hiǹ h thức truyề n thố ng của an sinh xã hô ̣i trong nông thôn hay không ? Nế u có thì mức đô ̣ thay thế sẽ như thế nào ? trong khi người nông dân thu nhâ ̣p thấ p như hiê ̣n nay. Cao Bằng là một tỉnh miền núi , vùng cao trong đó ngành nông lâm nghiê ̣p chiế m đế n 46,31% trong cơ cấ u ngành kinh tế của tỉnh, tỉ lệ hộ nghèo chiế m 42% toàn tỉnh.
Đời sống của người n ông dân gă ̣p vô vàn khó khăn trong sinh hoạt cũng như trong quá trình sản xuất. Vì vậy, tỉnh Cao Bằng cần có những chủ trương, chính sách phát triển hợp lý của Đảng, Nhà Nước và sự hỗ trơ,̣ giúp đỡ của các tổ chức nhằm nâ ng cao đời số ng của ho ̣. Xuấ t phát từ đó, chúng tôi lựa cho ̣n vấ n đề an sinh xã hôị đố i với nông dân tỉnh Cao Bằ ng trong giai đoaṇ hiê ̣n nay làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.
Tình hình nghiên cứu An sinh xã hô ̣i là một vấn đề mới mẻ ở Việt Nam , đang ở giai đoa ̣n đầ u tiế p câ ̣n so với các nước trên thế giới. Vì những lý do khác nhau mà nội dung nghiên cứu an sinh xã hô ̣i hiê ̣n đang thực hiê ̣n còn chưa có tính hê ̣ thố ng , viê ̣c nghiên cứ u vấ n đề này còn ở mô ̣t quy mô nhỏ , mang tính chấ t manh mún chưa xứng tầ m với vi ̣trí quan tro ̣ng của nó. Ở nước ta trong những năm gần đây , có nhiều bài viết, công trình nghiên cứu về những vấ n đề có liên quan đế n chính sá ch an sinh xã hô ̣i. Có thể nêu lên mô ̣t số công trình của các tác giả như sau: GS,TS Mai Ngọc Cường.
Cơ sở khoa học của việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội ở nước ta giai đoạn 2001 - 2015. Mã số KX. Mai Ngo ̣c Cườ ng. Chính sách xã hội nông thôn : Kinh nghiê ̣m CHLB Đức và thực tiễn Việt Nam.
NXB lý luâ ̣n chiń h tri, ̣ Hà nội 2006. ̣ Tổ chức bảo hiểm thấ t nghiê ̣p ở Viê ̣t Nam trong nề n kinh tế thi ̣ trường. Đề tài cấ p bô ̣ năm 2000. Các giải pháp nhằm thực hiện xã hội hóa công tác trợ giúp xã hội.
Đề tài cấ p bô ̣ năm 2002. Vấ n đề trợ giúp xã hội trong chính sách bảo đảm xã hội ở Viê ̣t Nam. Ngoài ra một số các bài viết mang tính nghiên cứu trao đổi về an sinh xã hô ̣i đã đươ ̣c đăng trên các tạp chí như bài viết “An sinh xã hội , an ninh sinh thái – thực tra ̣ng pháp luâ ̣t và mô ̣t số kiế n nghi ̣ban đầ u” của PGS .TS Pha m ̣ Duy Nghiã trên Ta ̣p chí Khoa ho ̣c Kinh tế – Luâ ̣t số 1/2002, bài “Những nguyên tắ c cơ bản của pháp luâ ̣t an sinh xã hô ̣i” của TS. Lưu Biǹ h Nhưỡng trên ta ̣p chí Luâ ̣t ho ̣c số 5/2004, “Bản chấ t và tiń h tấ t yế u khách quan của an 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com sinh xã hội” của TS.
Mạc Tiến Anh trên tạp chí chuyên ngành Bảo hiểm xã hô ̣i số 2/2005. Các nghiên cứu trên đã đã góp phần cung cấp cơ sở khoa học - thực tiễn cho việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội nói chung ở nước ta trong những năm qua. Song việc nghiên cứu đó được đặt ra và xem xét trong bối cảnh Việt Nam chưa thoát ra khỏi tình trạng một nước kém phát triển. Hiện nay, vấn đề an sinh xã hội cần phải được xem xét trong bối cảnh nước ta đã gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình thấp.
Hơn nữa, trong các công trình kể trên, việc tiếp cận quan điểm, chính sách an sinh xã hội đối với nông dân nước ta, trong đó có nông dân Cao Bằng, dưới góc độ chính sách xã hội và quản lý xã hội nói riêng, và dưới góc độ chính trị - xã hội nói chung, còn chưa rõ nét và chưa có tính hệ thống. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích: Từ việc làm rõ một số vấ n đề lý luâ ̣n về an sinh xã hội , khảo sát đánh giá việc thực hiện an sinh xã hội đối với nông dân tỉnh Cao Bằng để đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện an sinh xã hội đố i với nông dân tin ̉ h Cao Bằ ng trong giai đoa ̣n hiê ̣n nay. Nhiê ̣m vu ̣: Làm rõ một số vấn đề lý luận về chính sách an sinh xã hội và sự cần thiết, nội dung thực hiện an sinh xã hội đối với nông dân. Khảo sát, đánh giá việc thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với nông dân ở tỉnh Cao Bằng.
Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc thực hiện an sinh xã hội đối với nông dân tỉnh Cao Bằng trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn hiện nay. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Phạm vi nghiên cứu Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề an sinh xã hội đối với nông dân tỉnh Cao Bằng từ năm 2001 đến nay. Trong đó luận văn đi sâu nghiên cứu những nội dung chính: thực trạng và giải pháp thực hiện Bảo hiểm xã hội; trợ giúp xã hội ; xoá đói giảm nghèo; giải quyết việc làm và tăng thu nhập; đối với nông dân tỉnh Cao Bằng.
Phƣơng pháp nghiên cƣ́u Luâ ̣n văn dựa trên cơ sở phương pháp luâ ̣n củ a chủ nghiã Mác – Lênin đó là chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để nghiên cứu. Đồng thời chúng tôi còn sử dụng các phương pháp : phân tích, tổ ng hơ ̣p, thố ng kê,, điều tra xã hội học, nghiên cứu tài liệu. nhằ m góp phầ n làm rõ vấ n đề cầ n nghiên cứu. Kế t quả của luận văn Qua luận văn chúng tôi hy vọng sẽ góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận về an sinh xã hội và đánh giá một cách khách quan việc thực hiện an sinh xã hội đối với nông dân ở Cao Bằng.
Đồng thời đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho các cấp quản lý ở Cao Bằng trong việc thực hiện an sinh xã hội.