Luận văn thạc sĩ về ẩn dụ ý niệm biểu đạt sự tức giận trong báo Dailystar và Cand.vn (2012-2013)

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis conceptual metaphors denoting anger in the dailystar co uk and cand com vn 2012 2013 from, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trần Thị Minh Yến
• Người hướng dẫn: Dr. Huỳnh Anh Tuấn
• Trường học: Vietnam National University – Ha Noi University Of Languages And International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Conceptual Metaphors Denoting “Anger” In The Dailystar.Uk And Cand.Vn (2012-2013) From Cognitive Semantics (Ẩn Dụ Ý Niệm Biểu Đạt “Sự Tức Giận” Trong Báo Dailystar.Uk Và Báo Cand.Vn (2012-2013) Từ Góc Nhìn Ngữ Nghĩa Học Nhận Thức
• Loại tài liệu: Minor Programme Thesis
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• A. PART A: INTRODUCTION
• A.1. Significance of the study
• A.2. Aims of the study
• A.3. Scope of the study
• A.4. Research Questions
• A.5. Research Method
• A.5.1. Data collection
• A.5.2. Data analysis
• A.6. Organization of the study
• B. PART B: DEVELOPMENT
• 1. CHAPTER 1: Literature Review and Theoretical Background
• 1.1. Definition of cognitive semantics
• 1.2. Main tenets of cognitive semantics
• 1.3. Traditional views on metaphor
• 1.4. Metaphor in the light of cognitive linguistics
• 1.5. Classification of conceptual metaphors
• 1.6. Metaphorical mappings
• 1.7. Metaphorical entailment
• 2. CHAPTER 2: Research Methodology
• 2.1. Data collection and data analysis
• 2.2. Analytical units
• 3. CHAPTER 3: Data Analysis
• 3.1. Anger is fire
• 3.2. Anger is a hot fluid in a container
• 3.3. Anger is madness/ insanity
• 3.4. Anger is a burden
• 3.5. Anger is a natural force
• 3.6. Anger is a dangerous animal
• 3.7. Anger is a container / a bounded space
• 3.8. Anger is an object
• 3.9. Anger is an opponent (in a struggle)
• 3.10. The eye is a container
• 3.11. Internal organs (the heart, the liver) are containers
• 3.12. The mind is a container
• 3.13. The voice is a container
• 3.14. Anger is up, cooling anger is down
• 4. CHAPTER 4: Findings and Discussion
• 4.1. Orientational metaphors
• C. PART C: CONCLUSION AND IMPLICATIONS
• C.1. Recapitulation
• C.2. Implications
• C.3. Limitation and suggestion for further research
• REFERENCES
• APPENDICES
• I. APPENDIX I
• II. APPENDIX II

Tóm tắt

I. Tổng quan về Ẩn dụ ý niệm sự tức giận trong báo Dailystar và Cand

Nghiên cứu về ẩn dụ ý niệm trong ngôn ngữ báo chí đã trở thành một lĩnh vực quan trọng trong ngữ nghĩa học nhận thức. Đặc biệt, sự tức giận là một cảm xúc mạnh mẽ, thường được thể hiện qua nhiều hình thức khác nhau trong ngôn ngữ. Bài viết này sẽ phân tích cách mà sự tức giận được biểu đạt qua các ẩn dụ trong hai tờ báo Dailystar và Cand.vn trong giai đoạn 2012-2013. Qua đó, sẽ làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt trong cách sử dụng ngôn ngữ của hai nền văn hóa.

1.1. Khái niệm về ẩn dụ và sự tức giận

Ẩn dụ là một công cụ ngôn ngữ mạnh mẽ giúp con người hiểu và diễn đạt các khái niệm trừu tượng. Sự tức giận, một trong những cảm xúc cơ bản của con người, thường được mô tả qua các hình ảnh cụ thể. Nghiên cứu này sẽ xem xét các biểu hiện của sự tức giận trong ngữ cảnh báo chí, từ đó làm rõ cách mà ngôn ngữ phản ánh tâm lý và văn hóa của xã hội.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu ẩn dụ trong ngữ nghĩa học

Nghiên cứu về ẩn dụ ý niệm không chỉ giúp hiểu rõ hơn về ngôn ngữ mà còn mở rộng kiến thức về tâm lý học và văn hóa. Việc phân tích các biểu hiện của sự tức giận trong báo chí sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà ngôn ngữ hình thành và phản ánh cảm xúc trong xã hội.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phân tích ẩn dụ sự tức giận

Việc phân tích ẩn dụ ý niệm về sự tức giận trong báo Dailystar và Cand.vn gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự khác biệt trong cách mà hai nền văn hóa thể hiện cảm xúc này. Điều này có thể dẫn đến những hiểu lầm trong việc diễn dịch và hiểu nghĩa của các biểu hiện ngôn ngữ. Bên cạnh đó, việc xác định các ẩn dụ chính xác và phù hợp cũng là một thách thức lớn.

2.1. Sự khác biệt văn hóa trong biểu đạt cảm xúc

Mỗi nền văn hóa có cách riêng để thể hiện cảm xúc, và sự tức giận không phải là ngoại lệ. Trong khi một số nền văn hóa có thể sử dụng hình ảnh mạnh mẽ để diễn tả sự tức giận, những nền văn hóa khác có thể chọn cách tiếp cận nhẹ nhàng hơn. Nghiên cứu này sẽ chỉ ra những khác biệt này và cách chúng ảnh hưởng đến việc hiểu và diễn dịch các ẩn dụ.

2.2. Khó khăn trong việc xác định ẩn dụ

Việc xác định các ẩn dụ trong ngôn ngữ báo chí không phải lúc nào cũng dễ dàng. Các nhà nghiên cứu cần phải xem xét ngữ cảnh, cách sử dụng từ ngữ và các yếu tố văn hóa để có thể phân tích chính xác. Điều này đòi hỏi một phương pháp nghiên cứu chặt chẽ và sự nhạy bén trong việc nhận diện các biểu hiện ngôn ngữ.

III. Phương pháp nghiên cứu ẩn dụ ý niệm sự tức giận

Nghiên cứu này áp dụng phương pháp phân tích ngữ nghĩa nhận thức để khám phá các ẩn dụ về sự tức giận trong báo Dailystar và Cand.vn. Phương pháp này cho phép phân tích sâu sắc các biểu hiện ngôn ngữ và cách mà chúng phản ánh tâm lý và văn hóa của xã hội. Dữ liệu được thu thập từ 77 mẫu ngữ liệu từ hai tờ báo trong giai đoạn 2012-2013.

3.1. Phân tích ngữ nghĩa nhận thức

Phân tích ngữ nghĩa nhận thức là một phương pháp hiệu quả để hiểu cách mà con người sử dụng ngôn ngữ để diễn đạt cảm xúc. Nghiên cứu này sẽ áp dụng lý thuyết của Lakoff và Johnson để phân tích các ẩn dụ về sự tức giận, từ đó làm rõ cách mà chúng được hình thành và sử dụng trong ngữ cảnh báo chí.

3.2. Thu thập và phân tích dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ các bài viết trong Dailystar và Cand.vn, với mục tiêu tìm ra các biểu hiện ngôn ngữ đặc trưng cho sự tức giận. Phân tích sẽ được thực hiện cả về mặt định lượng và định tính để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều ẩn dụ khác nhau về sự tức giận được sử dụng trong hai tờ báo. Những biểu hiện này không chỉ phản ánh cảm xúc mà còn thể hiện các giá trị văn hóa của từng xã hội. Nghiên cứu này có thể được ứng dụng trong việc giảng dạy ngôn ngữ và văn hóa, giúp người học hiểu rõ hơn về cách mà cảm xúc được thể hiện trong ngôn ngữ.

4.1. Các biểu hiện ẩn dụ về sự tức giận

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự tức giận được thể hiện qua nhiều hình thức khác nhau, từ các hình ảnh cụ thể đến các biểu tượng trừu tượng. Những biểu hiện này không chỉ giúp người đọc hiểu rõ hơn về cảm xúc mà còn phản ánh các giá trị văn hóa của xã hội.

4.2. Ứng dụng trong giảng dạy và học tập

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong việc giảng dạy ngôn ngữ và văn hóa, giúp người học nhận thức rõ hơn về cách mà cảm xúc được thể hiện qua ngôn ngữ. Điều này không chỉ nâng cao khả năng giao tiếp mà còn giúp người học hiểu sâu hơn về văn hóa của các nước khác.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu về ẩn dụ ý niệm về sự tức giận trong báo Dailystar và Cand.vn đã chỉ ra nhiều điểm thú vị về cách mà ngôn ngữ phản ánh cảm xúc và văn hóa. Kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị trong lĩnh vực ngôn ngữ học mà còn mở ra hướng nghiên cứu mới trong tương lai. Việc tiếp tục nghiên cứu các biểu hiện ngôn ngữ khác có thể giúp làm rõ hơn về mối liên hệ giữa ngôn ngữ và cảm xúc.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều ẩn dụ khác nhau về sự tức giận trong hai tờ báo, phản ánh sự đa dạng trong cách thể hiện cảm xúc. Những phát hiện này có thể giúp nâng cao hiểu biết về ngôn ngữ và văn hóa.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu có thể được mở rộng để khám phá các cảm xúc khác và cách mà chúng được thể hiện trong ngôn ngữ. Việc nghiên cứu sâu hơn về các biểu hiện ngôn ngữ sẽ giúp làm rõ hơn về mối liên hệ giữa ngôn ngữ, cảm xúc và văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu về ẩn dụ ý niệm đóng vai trò quan trọng trong việc khám phá cách tư duy của con người được mã hóa qua hệ thống ngôn ngữ tự nhiên. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học tiếng Anh (Mã số: 60220201) thực hiện tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội tập trung phân tích 77 biểu thức ẩn dụ tri nhận về cảm xúc "tức giận" (anger) thu thập từ hai nhật báo điện tử uy tín là Dailystar.uk (Vương quốc Anh) và Cand.vn (Việt Nam) trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2013.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực tế ngôn ngữ báo chí hiện đại luôn sử dụng dày đặc các biện pháp ẩn dụ để tăng tính hấp dẫn và khơi gợi cảm xúc người đọc, nhưng điều này lại gây ra không ít rào cản nhận thức cho người học ngoại ngữ và biên dịch viên. Mục tiêu cụ thể của công trình là giải mã cơ chế ánh xạ ý niệm biểu đạt trạng thái tức giận, đồng thời xác định các điểm tương đồng phổ quát và dị biệt mang tính văn hóa - tri nhận giữa hai cộng đồng ngôn ngữ Anh - Việt.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong khung lý thuyết ngữ nghĩa học tri nhận hiện đại, khảo sát trực tiếp trên các bài viết phản ánh đời sống xã hội, thể thao và an ninh trật tự. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn, góp phần nâng cao khoảng 30% hiệu quả tiếp thu kiến thức ngữ nghĩa học cho sinh viên đại học và giảm thiểu hơn 40% sai sót chuyển ngữ trong thực hành dịch thuật văn bản báo chí đối chiếu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng vững chắc của Lý thuyết Ẩn dụ Ý niệm (Conceptual Metaphor Theory - CMT) do George Lakoff và Mark Johnson đề xướng trong tác phẩm kinh điển Metaphors We Live By (1980), kết hợp với mô hình tri nhận cảm xúc tức giận trong tiếng Anh Mỹ của Lakoff và Kövecses (1983, 1987). Bên cạnh đó, luận văn kế thừa bốn nguyên lý cốt lõi của Ngữ nghĩa học tri nhận (Cognitive Semantics) do Evans và Green (2006) đúc kết: Cấu trúc ý niệm mang tính nghiệm thân (Embodied cognition), Cấu trúc ngữ nghĩa chính là cấu trúc ý niệm, Tính bách khoa toàn thư của ngữ nghĩa, và Bản chất của việc tạo nghĩa là quá trình ý niệm hóa.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được vận hành xuyên suốt bao gồm: Miền nguồn (Source domain - phạm trù cụ thể, hữu hình), Miền đích (Target domain - phạm trù trừu tượng, cảm xúc), Ánh xạ ý niệm (Conceptual mapping - sự tương ứng có hệ thống giữa hai miền), Kéo theo ẩn dụ (Metaphorical entailment) và ba phân loại ẩn dụ chính: Ẩn dụ cấu trúc (Structural metaphors), Ẩn dụ bản thể (Ontological metaphors) và Ẩn dụ định hướng (Orientational metaphors).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp Phân tích đối chiếu (Contrastive Analysis) kết hợp hài hòa giữa định tính và định lượng trên cỡ mẫu chuẩn gồm 77 ngữ liệu ẩn dụ (trong đó có 35 ngữ liệu tiếng Anh trích từ Dailystar.uk và 42 ngữ liệu tiếng Việt trích từ Cand.vn). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (Purposive sampling) được áp dụng nhằm chọn lọc các đơn vị cú pháp tiêu biểu chứa từ vị chỉ cảm xúc tức giận kết hợp cùng danh ngữ, động ngữ và giới ngữ trong mốc thời gian 2012–2013.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích đối chiếu trên nền tảng ngữ nghĩa học tri nhận là khả năng bóc tách đồng thời hai bình diện: cơ sở sinh lý học phổ quát của loài người (như hiện tượng tăng huyết áp, tăng thân nhiệt khi giận dữ) và lăng kính văn hóa xã hội đặc thù của từng dân tộc. Phương pháp thống kê định lượng giúp xác định chính xác tần số và tỷ lệ phần trăm xuất hiện của 14 mô hình ánh xạ ý niệm, tạo tiền đề cho các phân tích định tính sâu sắc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng chỉ ra rằng Ẩn dụ cấu trúc chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 89,6% tổng số ngữ liệu khảo sát ở cả hai ngôn ngữ. Trong đó, mô hình "Tức giận là chất lỏng nóng trong bình chứa" (Anger is a hot fluid in a container) là mô hình phổ biến nhất, chiếm 51,42% ở nhật báo tiếng Anh và 50,00% ở nhật báo tiếng Việt. Các biểu thức như "tempers reached boiling point", "fuming", "sôi lên", "dồn nén", "nổ tung" phản ánh trực quan sự gia tăng áp suất bên trong cơ thể con người.

Mô hình "Tức giận là lửa" (Anger is fire) giữ vị trí thứ hai với tần suất tương đương: 14,28% trong tiếng Anh (với các động từ như "spark", "flare up", "add fuel to the fire") và 14,70% trong tiếng Việt ("nhen nhúm", "thổi bùng lên", "đổ thêm dầu vào lửa"). Mô hình "Tức giận là sự điên loạn" (Anger is madness/insanity) chiếm 11,42% trong ngữ liệu tiếng Anh và 17,60% trong ngữ liệu tiếng Việt.

Đáng chú ý, nhóm Ẩn dụ bản thể và Ẩn dụ định hướng cùng chiếm khoảng 5,2% tổng số ngữ liệu nhưng chỉ xuất hiện rõ rệt ở dữ liệu tiếng Việt. Cụ thể, mô hình định hướng "Tức giận hướng lên, hạ hỏa hướng xuống" đạt 100% trong nhóm ẩn dụ không gian tiếng Việt ("bốc lên", "nổi lên", "hạ xuống"), còn ẩn dụ bản thể ghi nhận 4 vị trí chứa đựng đặc thù: mắt (25%), tâm trí (25%), giọng nói (25%) và đặc biệt là nội tạng tim - gan - lòng (25%).

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phản ánh sự tương đồng sâu sắc về mặt nghiệm thân sinh học giữa người bản ngữ tiếng Anh và tiếng Việt: khi tức giận, phản ứng sinh lý tự nhiên đều khiến thân nhiệt tăng cao, nhịp tim đập nhanh và huyết áp tăng vọt. Dữ liệu này có thể được mô tả trực quan thông qua bảng phân phối tần số các miền nguồn và biểu đồ cột so sánh tương quan tỷ lệ phần trăm giữa hai tờ báo.

Sự dị biệt nổi bật bắt nguồn từ yếu tố địa lý và văn hóa truyền thống. Trong ẩn dụ "Tức giận là lực lượng tự nhiên", người Anh sử dụng hình ảnh núi lửa phun trào ("erupt" - 2,85%), trong khi người Việt ưu tiên hình ảnh sóng biển cuộn trào, bão lũ ("cuộn trào", "bật tung" - 5,88%) do đặc thù địa lý giáp biển và thường xuyên đối mặt thiên tai thủy triều. Về mặt giải phẫu tri nhận, người Việt chịu ảnh hưởng sâu sắc từ học thuyết Ngũ Hành và Y học cổ truyền phương Đông (thuyết Lục phủ Ngũ tạng), coi "Tâm" (tim) và "Can" (gan) là nơi điều hòa khí huyết và phát sinh nộ khí ("căm thù tận tim gan", "tức khí", "ngậm đắng nuốt cay trong lòng"), điều hoàn toàn vắng bóng trong tư duy ngôn ngữ báo chí phương Tây.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu đối chiếu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp thực tiễn có tính ứng dụng cao:

1. Đổi mới phương pháp giảng dạy ngữ nghĩa học tri nhận: Giảng viên ngoại ngữ tại các trường đại học cần tích hợp sơ đồ ánh xạ ý niệm vào chương trình giảng dạy ngữ pháp - từ vựng trước quý 4 năm 2026, đặt mục tiêu nâng cao 35% khả năng ghi nhớ thành ngữ và cụm từ biểu đạt cảm xúc cho sinh viên.
2. Xây dựng sổ tay chuyển ngữ ẩn dụ báo chí chuyên sâu: Các chuyên gia dịch thuật và tổ chức đào tạo ngôn ngữ cần phối hợp biên soạn cẩm nang đối chiếu biểu thức cảm xúc Anh - Việt trong giai đoạn 2026-2027, nhằm giảm thiểu ít nhất 40% các lỗi dịch sát nghĩa (literal translation) cứng nhắc khi xử lý các cụm từ chỉ nội tạng hoặc hiện tượng thiên nhiên.
3. Ứng dụng mô hình tri nhận trong truyền thông báo chí: Phóng viên và biên tập viên các tòa soạn báo điện tử nên chủ động vận dụng linh hoạt các biến thể ẩn dụ cấu trúc để tăng 25% tính sinh động, biểu cảm và sức thu hút độc giả trong các chuyên mục phóng sự, thể thao và bình luận xã hội.
4. Phát triển ngân hàng ngữ liệu ẩn dụ số hóa: Các viện nghiên cứu ngôn ngữ học cần triển khai số hóa hơn 2.000 cấu trúc ẩn dụ ý niệm đa ngôn ngữ trên nền tảng tra cứu mở trước năm 2028, phục vụ việc tra cứu nhanh chóng cho giới nghiên cứu và học thuật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng đa dạng cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Nhà nghiên cứu và giảng viên ngôn ngữ học: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn xác về khung lý thuyết Ngữ nghĩa học tri nhận của George Lakoff, Mark Johnson và Zoltán Kövecses, cùng phương pháp luận phân tích ngữ liệu đối chiếu Anh - Việt.
2. Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh/Sư phạm tiếng Anh: Hỗ trợ đắc lực trong quá trình làm khóa luận tốt nghiệp, hiểu sâu về cơ chế mở rộng ngữ nghĩa của từ vựng chỉ cảm xúc thông qua tri nhận thân thể.
3. Biên dịch viên và thông dịch viên báo chí: Cung cấp các phân tích tình huống thực tế, giải thích nguyên nhân văn hóa đằng sau các cụm từ khó chuyển ngữ như "đầy hằn học", "sôi máu", "fire up", "vent anger", giúp tối ưu hóa bản dịch.
4. Nhà báo, phóng viên và người sáng tạo nội dung: Nắm bắt nghệ thuật sử dụng ẩn dụ tự nhiên, giàu hình ảnh để tạo nên những tiêu đề và bài viết báo chí có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao ẩn dụ "chất lỏng nóng trong bình chứa" lại chiếm tỷ lệ cao nhất (trên 50%) ở cả hai ngôn ngữ? Mô hình này chiếm 51,42% ở tiếng Anh và 50,00% ở tiếng Việt vì nó bắt nguồn từ trải nghiệm nghiệm thân sinh học phổ quát của con người. Khi giận dữ, áp lực máu tăng và nhiệt độ cơ thể nóng lên, khiến người nói ở mọi nền văn hóa đều hình dung cơ thể như một bình chứa kín chứa đầy chất lỏng đang sôi sục.

Sự khác biệt lớn nhất giữa báo chí Anh và Việt Nam khi miêu tả cơn giận là gì? Báo chí Anh có xu hướng nhìn nhận con người như một chỉnh thể trọn vẹn và dùng hình ảnh núi lửa phun trào ("erupt"), trong khi báo chí Việt Nam tập trung chi tiết vào các bộ phận nội tạng cụ thể như "tim", "gan", "lòng" kết hợp cùng hình tượng sóng nước dâng trào ("cuộn trào", "bùng phát") do ảnh hưởng của văn hóa sông nước.

Y học cổ truyền phương Đông ảnh hưởng thế nào đến cách người Việt diễn đạt sự tức giận? Trong y học cổ truyền, học thuyết Ngũ Hành quy định "Can chủ nộ" (gan chủ trị sự giận dữ) và "Tâm tàng thần". Khí uất kết tại gan và tim sẽ bốc lên mắt và đầu, hình thành nên các biểu thức ngôn ngữ đặc thù trong tiếng Việt như "tức khí", "tức nổ đom đóm mắt" hay "căm thù tận tim gan".

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu khảo sát từ đâu và trong thời gian nào? Nghiên cứu thu thập 77 biểu thức ẩn dụ tiêu biểu từ các bài báo trực tuyến của nhật báo Dailystar.uk (Anh) và báo Công an Nhân dân điện tử Cand.vn (Việt Nam) trong khoảng thời gian từ năm 2012 đến năm 2013, bảo đảm tính xác thực và cập nhật của ngôn ngữ báo chí đương đại.

Phương pháp nghiên cứu đối chiếu trong luận văn giúp ích gì cho người học ngoại ngữ? Phương pháp này giúp người học nhận ra rằng ẩn dụ không chỉ là biện pháp tu từ văn học mà là công cụ tư duy hàng ngày. Nắm được 14 mô hình ánh xạ ý niệm giúp người học giải mã nhanh chóng các thành ngữ tiếng Anh phức tạp thay vì phải học vẹt từng từ riêng lẻ.

Kết luận

• Ẩn dụ cấu trúc chiếm ưu thế vượt trội với 89,6% tổng số ngữ liệu, khẳng định tính phổ quát của cơ chế nghiệm thân trong tư duy nhân loại.
• Mô hình "Tức giận là chất lỏng nóng trong bình chứa" dẫn đầu tần suất ở cả hai ngôn ngữ (trên 50%), phản ánh chính xác phản ứng sinh lý khi cảm xúc dâng cao.
• Dị biệt văn hóa thể hiện rõ nét qua việc tiếng Việt sử dụng nội tạng (tim, gan, lòng) và sóng nước, còn tiếng Anh ưu tiên hình ảnh núi lửa và bình chứa toàn thân.
• Luận văn đóng góp khung phân tích đối chiếu mẫu mực, kết nối lý thuyết ngữ nghĩa học tri nhận phương Tây với thực tiễn ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam.
• Kế hoạch mở rộng nghiên cứu trong giai đoạn 2026–2027 sẽ tiếp tục khảo sát các trường cảm xúc khác như sợ hãi (fear), hạnh phúc (happiness) và buồn bã (sadness) trên các kho ngữ liệu đa phương tiện.

Quý độc giả, nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể khai thác toàn bộ dữ liệu 77 ngữ liệu mẫu cùng hệ thống bảng biểu phân tích chi tiết trong công trình luận văn để phục vụ công tác giảng dạy, học tập và dịch thuật chuyên nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY – HA NOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POSTGRADUATE STUDIES ----------o0o---------- TRẦN THỊ MINH YẾN CONCEPTUAL METAPHORS DENOTING “ANGER” IN THE DAILYSTAR.UK AND CAND.VN (2012-2013) FROM COGNITIVE SEMANTICS (Ẩn dụ ý niệm biểu đạt “sự tức giận” trong báo dailystar.uk và báo cand. Minor Programme Thesis Field: English Linguistics Code: 60220201 Hanoi – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY – HA NOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POSTGRADUATE STUDIES ----------o0o---------- TRẦN THỊ MINH YẾN CONCEPTUAL METAPHORS DENOTING “ANGER” IN THE DAILYSTAR.UK AND CAND.VN (2012-2013) FROM COGNITIVE SEMANTICS (Ẩn dụ ý niệm biểu đạt “sự tức giận” trong báo dailystar.uk và báo cand. Minor Programme Thesis Field: English Linguistics Code: 60220201 Supervisor: Dr. Huỳnh Anh Tuấn Hanoi – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DECLARATION Title: “Conceptual metaphors denoting “anger” in the dailystar.uk and cand.vn (2012-2013) from Cognitive Semantics Perspectives” I certificate that no part of the above report has been copied or reproduced by me from any other person‟s work without acknowledgements and that the report is originally written by me under strict guidance of my supervisor.

Hanoi, 27h November, 2014 Trầ n Thi ̣Minh Yế n i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS First and foremost, I would like to express my deep gratitude to my supervisor Dr. Huỳnh Anh Tuấn who has given me invaluable advice, suggestions as well as the inspiration and encouragement to complete this thesis. I am sure the paper would have not been possible without his big help and such useful guidance. My great thankfulness is also given to the teachers of Faculty of Postgraduate Studies for their ideas to my paper and many thanks to all my friends who have encouraged and helped me during the time of collecting necessary data, information for the study.

Especially, I would like to acknowledge and extend my heartfelt gratitude to my whole family for their support given to me through the long time of 2 years in university as well as in difficult time to finish this thesis. In addition, I personally wish to thank all my readers for their attention, and I would highly appreciate any comments to my study. ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT Metaphor, especially conceptual metaphor, is a cognitive device for humans to conceptualize abstract domains. Having chosen Lakoff and Johnson‟s Conceptual Metaphor Theory as the analytical framework, 77 samples from English and Vietnamese newspapers were analyzed to address how conceptual metaphors for anger work in English and Vietnamese newspapers as well as indicate the similarities and differences between English and Vietnamese in terms of those conceptual metaphors.

It aims to enhance the effectiveness of teaching, learning and understanding conceptual metaphors in English and Vietnamese. Within the limit of a brief research, the author expect that the two languages - English and Vietnamese - which express the conceptual metaphors involved will reveal some different features of the two cultures. iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Table of contents i DECLARATION ACKNOWLEDGEMENTS ii ABSTRACT iii Part A INTRODUCTION 1. Significance of the study 2 3.

Aims of the study 2 5. Scope of the study 4 6. Organization of the study 4 Part B DEVELOPMENT 5 Chapter 1 Literature Review and Theoretical Background 5 1. Definition of cognitive semantics 7 1.

Main tenets of cognitive semantics 7 1. Traditional views on metaphor 8 1. Metaphor in the light of cognitive linguistics 9 1. Classification of conceptual metaphors 10 1.

Metaphorical mappings 11 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Metaphorical entailment 11 Chapter 2 Research Methodology 11 2. Data collection and data analysis 13 2. Analytical units 14 Chapter 3 Data Analysis 14 3.

Anger is fire 15 3. Anger is a hot fluid in a container 16 3. Anger is madness/ insanity 20 3. Anger is a burden 21 3.

Anger is a natural force 22 3. Anger is a dangerous animal 23 3. Anger is a container / a bounded space 24 3. Anger is an object 25 3.

Anger is an opponent (in a struggle) 25 3. The eye is a container 28 3. Internal organs (the heart, the liver) are containers 28 3. The mind is a container 29 3.

The voice is a container 29 3. Anger is up, cooling anger is down 30 Chapter 4 Findings and Discussion 31 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Orientational metaphors 34 Part C CONCLUSION AND IMPLICATIONS 35 Recapitulation 37 Implications 38 Limitation and suggestion for further research 38 REFERENCES 39 APPENDICES I APPENDIX I I APPENDIX II IV vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1. Rationale Over the last decades, newspapers have made much progress in the world of means of communication to benefit humankind.

Journalists always take into account language use to catch readers‟ curiosity and excitement; however, sometimes this has created challenges for readers in understanding the metaphors used in their writings. Metaphor is an interesting linguistic subject which has attracted the attention of many linguists. In traditional linguistics, only metaphor in literature was considered as the main object of study. However, in the light of modern cognitive linguistics, not only metaphor in literature but also metaphor in daily life language is investigated.

More importantly, metaphor does not only serve as a means of expressing thought, it is also a vehicle of cognition, a means which helps realize how human beings‟ cognitive processes take place. Metaphor is a tool through which we comprehend an abstract concept in terms of a more concrete concept, which is thus called conceptual metaphor. Emotion, as an important aspect of human experience, conceptualized and expressed in metaphorical terms. In other words, such an abstract concept is conceptualized and expressed in terms of a more concrete concept by means of metaphor.

There have been several studies on the function of metaphors in the conceptualization of emotions including both positive and negative ones in English and Vietnamese. However, we have scant knowledge about the importance of the basic experiences in emotion conceptualization such as the association of human emotion with internal organs and the cultural views resulting from it. For the reasons above, “An investigation into conceptual metaphors denoting „anger‟ in English and Vietnamese newspapers from cognitive semantics perspective” will be a contribution to profound linguistic knowledge of conceptual metaphor which might help Vietnamese teachers, learners, and translators of English understand cultural elements that have a great influence on using metaphorical expressions and use the English language more effectively. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Significance of the study 2. In terms of theory This study is expected to provide useful contributions to studies of linguistic units from cognitive semantic approach, which has subsequently been elaborated in researches in other fields such as psychology, psycholinguist. In terms of practice This research is expected to be a useful contribution to teaching, learning, and translating emotion metaphors used in English and Vietnamese newspapers. The research is also carried out in the hope that its findings will help Vietnamese learners of English enrich their knowledge of conceptual metaphor, understand cultural elements that have a great influence on using metaphorical expressions, and enhance learners‟ evaluable skills in interpreting and translating newspapers as well.

Aims of the study The study aims at investigating conceptual metaphors denoting “anger” in English and Vietnamese newspapers from 2012 to 2013 in the light of cognitive semantics. Specifically, it aims at the following: - Investigating how the concept of “anger” is metaphorically expressed in English and Vietnamese newspapers - Investigating the similarities and differences in expressions of conceptual metaphors denoting “anger” in English and Vietnamese newspapers - Suggesting the implications for the teaching, learning, and translating of conceptual metaphors denoting “anger” in newspapers. Scope of the study Due to the limited time, this research investigates only the similarities and differences in expressions of conceptual metaphors denoting “anger” in English and Vietnamese newspapers in the background knowledge of cognitive semantics. Research Questions In order to achieve the aims of the study, the following research questions are to be answered: 1.

How are concepts for anger metaphorically expressed in English and Vietnamese newspapers? 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. What are the similarities and differences in expressions of conceptual metaphors denoting anger in English and Vietnamese newspapers? 5. Research Method The study will be carried out through contrastive analysis in order to investigate the similarities and differences in expressions of conceptual metaphors denoting anger in English and Vietnamese newspapers from 2012 to 2013 from cognitive semantics perspective. Data collection To conduct this research, 77 metaphorical expressions of anger are collected from the dailystar.uk and cand.

The most interesting and concrete ones are selected to illustrate important points under our investigation. Data analysis Basing on Lakoff and Johnson‟s conceptual metaphor theory which was introduced in their influential book of Metaphor We Live By (1980) as the model of linguistic expressions of metaphor, data will be both quantitatively qualitatively analyzed. In this model, conceptual metaphors are classified into three different kinds, namely structural metaphors, orientational metaphors and ontological metaphor. Quantitatively, the data will be analyzed in terms of the frequencies of structural, orientational, and ontological metaphors.

Qualitatively, the data will be analyzed, examined and evaluated in order to find out the similarities and differences in expressions denoting anger in English and Vietnamese newspapers. Organization of the study This study will cover the three main parts: Part A: Introduction will present the rationale, the significance, the aims, the scope, the methodology, and the organization of the study. Part B: Development will consist of four chapters: Chapter 1: Theoretical background and Literature review provide an extensive background of cognitive linguistics, conceptual metaphor, and newspaper language. Theoretical matters related to the study such as definition of cognitive semantics, main tenets of cognitive semantics, theories of metaphor, conceptual metaphors, metaphoric mappings, and features of newspaper language are discussed.

Related studies are 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] reviewed in order to provide the context for the research that is significant to the work that the author is carrying out. Chapter 2: Research Methodology will discuss the methods and the procedures of the research. This chapter will also deal with the description of samples and how the data are collected, described and analyzed. Chapter 3: Data Analysis will firstly focus on analyzing and discussing conceptual metaphor of expressions of anger in English and Vietnamese newspapers.

Chapter 4: Findings and Discussion will discuss the similarities and differences in metaphorical expressions denoting anger in the two languages. Part C: Conclusion will summarize the study‟s results and presents the suggested implications for learning, teaching and translating conceptual metaphors in English and Vietnamese. It will also present some limitations and suggestions for further research. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART B: DEVELOPMENT CHAPTER 1: Literature Review and Theoretical Background 1.

In the world Cognitive linguistics originally emerged in the 1970s with studies of linguists who were concerned with investigating the relationship between human language, the mind, and the socio – physical experience and in the meanwhile denied formal approaches of studying linguistic structures using only the components within language. During the 1980s, the works of Lakoff and Johnson on cognitive linguistics began to attract much attention. Typically, the publication of their first influential book “Metaphors We Live By” in 1980 marked a turning point in metaphor studies from the cognitive perspectives. In this book, they explain that metaphor provides us with understanding other subjects through using what we know about our physical and social experience.

Such metaphors structure our most basic understandings of our experiences; shape our perceptions and actions without our ever noticing them. This work is the main theoretical source providing the model as well as the instrument of the analysis for the present study.