Chương 1: ĐẠI CƯƠNG CỦA QUẢN TRỊ HỌC Mục tiêu: - Trình bày được khái niệm, đặc điểm, phương pháp, phong cách và nghệ thuật quản trị. - Vận dụng kiến thức vào thực tế nghề nghiệp. - Rèn luyện tác phong cẩn thận, tỉ mỉ, chính xác, trung thực trong quá trình thực hành. Một số khái niệm cơ bản: I.
Định nghĩa Quản trị: a. Khái niệm về tổ chức: Tổ chức là sự tập hợp nhiều người một cách có ý thức cùng tham gia vào một nỗ lực có hệ thống thông qua sự phân chia công việc, nhiệm vụ nhằm hoàn thành những mục tiêu chung. Mỗi đơn vị kinh doanh là một tổ chức, các tổ chức có thể có quy mô lớn hoặc nhỏ, hoạt động nhằm mục đích sinh lời hoặc là các tổ chức phi lợi nhuận, cung cấp sản phẩm hay dịch vụ hoặc cả hai. Đặc điểm chung của các tổ chức: + Mọi tổ chức đều có những mục tiêu nhất định.
+ Mọi tổ chức đều có con người ra quyết định để thiết lập mục tiêu và hiện thực hóa mục tiêu. + Mọi tổ chức đều xây dựng một cấu trúc hệ thống để trên cơ sở đó mà xác định và giới hạn hành vi của các thành viên. Định nghĩa quản trị: Khái niệm quản trị Có nhiều định nghĩa về quản trị để chúng ta tham khảo: + Harold Kootz và Cyril O’Donnell: “Quản trị là thiết lập và duy trì một môi trường mà các cá nhân làm việc với nhau trong từng nhóm có thể hoạt động hữu hiệu và có kết quả.” + Robert Albanese: “Quản trị là một quá trình kĩ thuật và xã hội nhằm sử dụng các nguồn, tác động tới hoạt động của con người và tạo điều kiện thay đổi để đạt được mục tiêu của tổ chức.” + Stonner và Rabbins: “Quản trị là một tiến trình bao gồm các việc hoạch định, tổ chức quản trị con người và kiểm tra các hoạt động trong một đơn vị một cách có hệ thống nhằm hoàn thành mục tiêu của đơn vị đó.” Từ việc tham khảo ta rút ra định nghĩa về quản trị: Quản trị là tiến trình hoàn thành công việc một cách có hiệu quả và hữu hiệu thông qua người khác. Có thể giải thích các thuật ngữ trong định nghĩa quản trị: - Tiến trình biểu thị những hoạt động chính của nhà quản trị là hoạch định, tổ chức tổ, lãnh đạo và kiểm tra.
- Hữu hiệu nghĩa là thực hiện đúng công việc hay nói cách khác là đạt được mục tiêu của tổ chức. - Hiệu quả nghĩa là thực hiện công việc một cách đúng đắn và liên quan đến mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra. 7 Khi các nhà quản trị đương đầu với các nguồn lực khan hiếm họ cần phải quan tâm đến việc sử dụng hiệu quả nguồn lực. Vì vậy, quản trị liên quan đến việc đạt được mục tiêu và tối thiểu hóa nguồn lực.
Khái niệm quản trị kinh doanh Quản trị kinh doanh là quản trị con người trong doanh nghiệp và thông qua quản trị con người để sử dụng có hiệu quả các nguồn lực và cơ hội của doanh nghiệp. Quản trị kinh doanh còn là một nghệ thuật vì kết quả của nó phụ thuộc khá lớn vào thiên bẩm, tài năng, thủ đoạn, kiến thức tích luỹ, mối quan hệ, cơ may, vận rủi của bản thân nhà quản trị. Các năng lực quản trị Năng lực là sự tổng hoà của kiến thức, kĩ năng, hành vi và thái độ của mỗi con người góp phần tạo nên tính hiệu quả trong công việc. Năng lực quản trị là tập hợp các kiến thức, kĩ năng, hành vi và thái độ mà một quản trị viên cần có để tạo ra hiệu quả trong các hoạt động quản trị khác nhau ở các tổ chức khác nhau.
6 năng lực quản trị chủ yếu: Năng lực truyền thông Năng lực làm Năng lực hoạch việc nhóm Hiệu định và điều hành quả Năng lực nhận quản trị Năng lực hành thức toàn cầu động chiến lược Năng lực tự quản Năng lực truyền thông Năng lực truyền thông là khả năng truyền đạt và trao đổi một cách hiệu quả thông tin làm sao để mình và người khác có thể hiểu rõ. Bao gồm các khía cạnh: + Truyền thông không chính thức: - Khuyến khích truyền thông 2 chiều thông qua đặt câu hỏi để có thông tin phản hồi, lắng nghe và thiết lập những cuộc trò chuyện thân mật. - Hiểu được tình cảm của người khác. - Thiết lập mối quan hệ cá nhân mạnh mẽ với mọi người.
+ Truyền thông chính thức: - Thông báo các hoạt động và các sự kiện liên quan đến mọi người giúp họ cập nhật các sự kiện, hoạt động. - Tạo khả năng thiết phhgục, trình bày ấn tượng trước công chúng và kiểm soát được vấn đề. - Viết rõ ràng, súc tích và hiệu quả, sử dụng các nguồn dữ liệu trên máy tính. 8 + Thương lượng: - Thay mặt nhóm để đàm phán một cách hiệu quả về vai trò và nguồn lực.
- Rèn luyện kỹ năng phát triển tốt mối quan hệ với cấp trên, công bằng đối với thuộc cấp. Năng lực hoạch định và điều hành Năng lực hoạch định và điều hành bao gồm việc quyết định những nhiệm vụ cần phải thực hiện, xác định rõ xem chúng có thể được thực hiện, phân bổ các nguồn lực để thực hiện các nhiệm vụ đó và giám sát toàn bộ tiến trình để đoán chắc rằng chúng đang được thực hiện tốt. Các khía cạnh của năng lực hoạch định và điều hành: + Thu thập, phân tích thông tin và giải quyết vấn đề: Kiểm soát và sử dụng thông tin Đưa ra quyết định kịp thời Tính toán những rủi ro và tiên liệu kết quả. + Hoạch định và tổ chức thực hiện các dự án: Phát triển các kế hoạch và tiến độ để đạt được các mục tiêu Phân tích các ưu tiên trong thực hiện nhiệm vụ và phân quyền để chịu trách nhiệm.
Xác định, tổ chức và phân bổ các nguồn lực cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ. + Quản lí thời gian: Kiểm soát các vấn đề chung và các dự án theo thời gian. Giám sát công việc theo tiến độ hoặc thay đổi tiến độ nếu cần. Thực hiện công việc một cách hiệu quả dưới áp lực thời gian.
+ Lập ngân sách và quản trị tài chính: Hiểu rõ ngân sách, các dòng chu chuyển tiền mặt, các báo cáo tài chính và biết sử dụng chúng để ra quyết định. Ghi chép đầy đủ và chính xác các sổ sách tài chính. Phát thảo các nguyên tắc tổng quát về ngân sách và làm việc với mọi người trên những nguyên tắc này. Năng lực làm việc nhóm + Thiết kế nhóm: Thiết lập mục tiêu rõ ràng.
Cấu trúc thành viên của nhóm một cách hợp lí. Xác định trách nhiệm chung cho cả nhóm và ấn định nhiệm vụ cho từng thành viên của nhóm một cách thích hợp. + Tạo ra môi trường mang tính hỗ trợ: Tạo môi trường mà trong đó sự hợp tác hiệu quả luôn được đánh giá kịp, khích lệ, khen thưởng. Hỗ trợ nhóm trong việc xác định và sử dụng các nguồn lực cần thiết để hoàn thành mục tiêu.
+ Quản trị sự năng động của nhóm: Hiểu rõ những điểm mạnh yếu của từng thành viên. Xử lí tốt các mâu thuẫn và bất đồng để nâng cao hiệu quả. Chia sẻ sự tin cậy đối với mọi người. 9 Năng lực hành động chiến lược Năng lực hành động chiến lược là hiểu rõ sứ mệnh tổng quát và các giá trị của tổ chức và đoán chắc rằng các hoạt động của mình và của những thuộc cấp được phân định rõ ràng.
Bao gồm: + Hiểu rõ ngành mà tổ chức hoạt động: Biết được hành động của các đối thủ cạnh tranh và các đối tác chiến lược. Có thể phân tích được xu hướng chung xảy ra trong ngành và tác động của chúng trong tương lai. + Hiểu biết tổ chức: Hiểu rõ sự quan tâm của giới hữu quan. Nắm vững các năng lực khác biệt trong tổ chức.
+ Thực hiện các hành động chiến lược: Phân định các ưu tiên và đưa ra các quyết định sứ mệnh của tổ chức và các mục tiêu chiến lược. Nhận thức rõ thách thức quản trị của từng phương án chiến lược và khắc phục chúng. Thiết lập các chiến thuật và các mục tiêu tác nghiệp giúp cho việc thực hiện chiến lược dễ dàng. Năng lực nhận thức toàn cầu Việc thực hiện các công việc của quản trị trong một tổ chức thông qua việc phối hợp sử dụng các nguồn lực nhân sự, tài chính, thông tin và nguyên liệu từ nhiều quốc gia và đáp ứng nhu cầu thị trường với sự đa dạng về văn hoá đòi hỏi các nhà quản trị phải có năng lực nhận thức toàn cầu.
+ Có kiến thức hiểu biết về văn hóa: Hiểu biết và cập nhật các sự kiện chính trị, xã hội và kinh tế trên toàn cầu. Nhận thức rõ tác động của các sự kiện quốc tế đến tổ chức. Hiểu, đọc và nói thông thạo hơn một ngôn ngữ khác. + Nhạy cảm và khả năng hoà nhập văn hoá: Nhạy cảm đối với xử sự văn hóa riêng biệt và có khả năng thích nghi.
Điều chỉnh hành vi giao tiếp với những nền văn hoá khác nhau của các quốc gia. Năng lực tự quản Con người phải có trách nhiệm đối với cuộc sống của mình bên trong cũng như bên ngoài công việc. + Cư xử trung thực và đạo đức: Sẵn lòng thừa nhận những sai lầm. Chịu trách nhiệm về các hành động của mình.
+ Có cá tính và nghị lực: Làm việc chăm chỉ để hoàn thành công việc. Bền chí để đương đầu với những trở ngại, biết cách vươn lên từ thất bại. + Cân bằng giữa yêu cầu của công việc và cuộc sống: Thiết lập sự cân bằng giữa công việc và các khía cạnh của cuộc sống sao cho không có vấn đề nào của cuộc sống bị sao lãng. Có khả năng tự chăm sóc mình.
10 Biết xử lí và thiết lập các mục tiêu liên quan giữa công việc và cuộc sống. + Khả năng tự nhận thức và phát triển: Có những mục đích nghề nghiệp và cá nhân rõ ràng. Sử dụng những điểm mạnh để tạo lợi thế và tìm cách cải thiện điểm yếu. Biết phân tích và học hỏi từ những kinh nghiệm trong công việc và cuộc sống.
Nhà quản trị và Quản trị học: a. Định nghĩa nhà quản trị Con người tham gia trong một tổ chức có thể chia thành hai loại: - Những người thừa hành là những người trực tiếp làm một công việc nhất định và không có trách nhiệm giám sát công việc của người khác.