CHƯƠNG 1 CO SG KHOA HQC VA TONG QUAN TAI LIEU VE CANH TRANH VA KHA NANG CANH TRANH 1. Cơ sở khoa học về cạnh tranh và khả năng cạnh tranh 1. Cạnh tranh và vai trồ của cạnh tranh 1.1, Khái niệm cạnh tranh Cạnh tranh là sản phẩm tát yếu của sự phát triển nền kinh tế xã hội. Trong sự phát triển của nền kinh tế thị trường hiện nay, các khái niệm liên quan đến cạnh tranh còn rất khác nhau.
Theo Karl Marx: “Cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa để thu lợi nhuận siêu ngạch”. Marx đã nghiên cứu sâu về nền sản xuất hàng hóa TBCN và cạnh tranh TBCN, Marx đã phát ện ra quy luật cạnh tranh cơ bản là quy luật điều chỉnh tỷ suất lợi nhuận bình quân giữa các ngành. Theo quan điểm này, cạnh tranh là động lực thúc đẩy xã hội phát triển. Diễn đàn cao cấp về cạnh tranh công nghiệp của tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) cho rằng: “Tính cạnh tranh là khả năng của các doanh nghiệp, ngành, quốc gia, khu vực trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cao hơn trong điều kiện cạnh tranh quốc tế”.
Quan điểm này đã chỉ rõ tính cạnh tranh của các doanh nghiệp được thể hiện qua khả năng tạo công ăn việc làm, thu nhập cho người lao động và phạm vi cạnh tranh. Quan điểm này nhấn mạnh vai trò với xã hội hơn là khả năng tạo ra doanh thu, lợi nhuận của các doanh nghiệp. Theo Micheal Porter: “Canh tranh 14 gianh ly thi phần. Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có.
Kết quả quá trình cạnh tranh là sự bình quân hóa lợi nhuận trong ngành theo chiều hướng cải thiện dẫn đến hệ quả giá cả có thể giảm đi. Doanh nghiệp nào có thị phần càng lớn thì càng có vị thế trên thị trường”. Trong nền kinh tế thị trường thì cạnh tranh được hiểu là sự ganh đua giữa GVHD: Cao Thi Hoang Tram 4 SVTH: Somsana Linthalat các doanh nghiệp trên thị trường nhằm giành được ưu thế hơn về cùng một loại sản phẩm hàng hóa hoặc dịch vụ, về cùng một loại khách hàng so với các đối thủ. Như vậy, cạnh tranh được hiểu và được khái quát một cách chung nhất đó là cuộc ganh đua gay gắt giữa các chủ thể đang hoạt động trên thị trường với nhau, kinh doanh cùng một loại sản phẩm hoặc những sản phẩm tương tự thay thế lẫn nhau nhằm chiếm lĩnh thị phần, tăng doanh số và lợi nhuận.
Các doanh nghiệp cần nhận thức đúng đắn về cạnh tranh để một mặt chấp nhận cạnh tranh theo khía cạnh tích cực để từ đó phát huy yếu tố nội lực nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng, mặt khác tránh tình trạng cạnh tranh bát hợp lý dẫn đến làm tốn hại lợi ích cộng đồng cũng như làm suy yếu chính mình. Vai trò và tằm quan trọng của cạnh tranh Trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh, cạnh tranh luôn diễn ra liên tục và được hiểu như cuộc chạy đua không ngừng giữa các đối thủ. Doanh nghiệp nào hiểu biết đối thủ, biết thỏa mãn tốt hơn các nhu cầu và thị hiếu khách hàng so với đối thủ cạnh tranh, biết giành thế chủ động với người cung cấp các nguồn hàng và tận dụng được lợi thế cạnh tranh thì doanh nghiệp đó sẽ tổn tại, ngược lại doanh nghiệp không có tiềm lực cạnh tranh hoặc không “nuôi dưỡng” tiềm lực cạnh tranh tất yếu sẽ thất bại. Do đó, cạnh tranh có vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn đối với người tiêu dùng cũng như nền kinh tế quốc đân nói chung.
Đối với nền kinh tế quốc đản Đối với nền kinh tế, cạnh tranh không chỉ là môi trường và động lực của sự phát triển nói chung, thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển, tăng NSLĐ mà còn là yếu tố quan trọng làm lành mạnh hóa quan hệ xã hội, cạnh tranh còn là điều kiện giáo đục tính năng động của các doanh nghiệp. Bên cạnh đó cạnh tranh góp phần gợi mở những nhu cầu mới của xã hội thông qua sự xuất hiện của những sản phẩm mới. Cạnh tranh bảo đảm thúc đây sự phát triển của khoa học kỹ thuật, sự phân công lao động xã hội ngày càng phát triển sâu và rộng. Tuy nhiên bên cạnh những lợi ích to lớn mà cạnh tranh đem lại thì nó vẫn còn mang lại những mặt hạn chế như cạnh tranh không lành mạnh tạo sự phân hóa giàu nghèo, GVHD: Cao Thi Hoang Tram 5 SVTH: Somsana Linthalat cạnh tranh không lành mạnh sẽ dấn đến có những manh mối làm ăn vi phạm pháp luật như trốn thuế, lậu thuế, lậu hàng giả, buôn bán trái phép những mặt hàng mà Nhà nước và pháp luật nghiêm cấm.
Đối với doanh nghiệp Đối với doanh nghiệp, cạnh tranh quyết định sự tồn tại, phát triển hay phá sản của một doanh nghiệp, bởi cạnh tranh tác động trực tiếp tới quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Một doanh nghiệp được xem là có khả năng cạnh tranh khi nó có thể đứng vững và thực hiện việc sản xuất kinh doanh có hiệu quả trong điều kiện môi trường kinh đoanh mở. Cạnh tranh tạo ra môi trường, động lực phat triển, thúc đẩy mỗi doanh nghiệp nghiên cứu, tim tdi, áp dụng các biện pháp để nâng cao hiệu quả SXKD. Cạnh tranh quyết định vị trí của doanh nghiệp trong thị trường thông qua tỷ lệ thị phần mà doanh nghiệp nắm giữ, đồng thời nó quyết định uy tín của doanh ngị trên thị trường.
Do cạnh tranh tạo ra một áp lực liên tục đối với giá cả nên buộc các doanh nghiệp phải nhạy bén với nhu cẩu luôn biến đổi của thị trường, đòi hỏi các đoanh nghiệp phải áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ để cải tiến phương pháp quản lý SXKD nhằm cung cấp sản phẩm ngày một tốt hơn, chất lượng tốt hơn và giá rẻ hơn cho thị trường. Đối với ngành Hiện nay, đối với nền kinh tế nói chung và đối với ngành dệt may nói riêng cạnh tranh đóng một vai trò rất quan trọng. Cạnh tranh bình đẳng và lành mạnh sẽ tạo bước đà vững chắc cho mọi ngành nghề phát triển. Nhất là đối với ngành đột may- là một ngành có vai trò chủ lực trong sự phát triển nền kinh tế quốc dân.
Trên cơ sở khai thác lợi thế và điểm mạnh của ngành đó sẽ thu hút được một nguôn lao động đổi dào và khai thác tối đa nguồn lực đó. Nhu vay, trong bat cứ một hoạt động kinh doanh nào dù là có quy mô hoạt động lớn hay nhỏ, đù là hoạt động đó đứng ở tầm vĩ mô hay vi mô thì không thể thiếu sự có mặt và vai trò của yếu tố cạnh tranh. Đối với người tiêu ding Trong nền kinh tế thị trường, khách hàng là “thượng đế”, là người có quyết định tối cao trong hành vi tiêu dùng. Nhờ cạnh tranh, người tiêu đùng có GVHD: Cao Thi Hoang Tram 6 SVTH: Somsana Linthalat thể nhận được hàng hoá và địch vụ ngày càng phong phú, đa dạng với chất lượng cao hơn và giá cả phù hợp hơn.
Cạnh tranh làm cho người tiêu dùng thực sự được tôn trọng, thúc đây và nâng cao việc các doanh nghiệp đảm bảo và làm thoả mãn người mua hàng. Đối với sản phẩm. Nhờ có cạnh tranh mà sản phẩm sản xuất ra ngày càng được nâng cao về chất lượng, phong phú về chủng loại, mẫu mã và kích cỡ. Giúp cho lợi ích của người tiêu dùng và của doanh nghiệp thu được ngày càng nhiều hơn.
Ngày nay các sản phẩm sản xuất ra không chỉ để đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu ra nước ngoài. Qua những ý nghĩa trên ta thấy rằng cạnh tranh không thể thiếu sót ở bat cứ một lĩnh vực nào của nền kinh tế. Cạnh tranh lành mạnh sẽ thực sự tạo ra những nhà doanh nghỉ giỏi và đồng thời là động lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển, đảm bảo công bằng xã Bởi vậy, cạnh tranh là một yếu tố rất cần có sự hỗ trợ và quản lý của Nhà nước để phát huy những mặt tích cực và hạn chế những mặt tiêu cực như cạnh tranh không lành mạnh dẫn đến độc quyền và gây lũng đoạn, xáo trộn thị trường.8, Các hình thức cạnh tranh Cạnh tranh được phân loại theo các căn cứ khác nhau: a. Căn cứ vào các chủ thể tham gia cạnh tranh - Cạnh tranh giữa người bản và người mua: Là cuộc cạnh tranh dién ra theo quy luật mua rẻ bán đắt, cả hai bên đều muốn tối đa hóa lợi ích của mình.
Người bán muốn bán với giá cao nhất để tối đa hóa lợi nhuận còn người mua muốn mua với giá thấp nhưng chất lượng vẫn được đảm bảo và mức giá cuối cùng vẫn là mức giá thỏa thuận giữa hai bên. - Cạnh tranh giữa người mua và người mua: Là cuộc cạnh tranh khi trên thị trường mức cung nhỏ hơn mức cầu. Lúc này hàng hóa trên thị trường sẽ khan hiếm, người mua để đạt được nhu cầu mong muốn của mình họ sẽ sẵn sàng mua với mức giá cao hơn do vậy mức độ cạnh tranh sẽ diễn ra gay gắt hơn giữa những người mua, kết quả là giá cả hàng hóa sẽ tăng lên, những người bán sẽ thu được GVHD: Cao Thi Hoang Tram z SVTH: Somsana Linthalat lợi nhuận lớn trong khi những người mua bị thiệt thòi cả về giá cả và chất lượng, nhưng trường hợp này chủ yếu chỉ tồn tại ở nền kinh tế bao cấp và xảy ra ở một số nơi khi điễn ra hoạt động bán đấu giá một loại hàng hóa nào đó. - Cạnh tranh giữa những người bán với nhau: Đây là cuộc cạnh tranh quyết liệt nhất khi mà trong nền kinh tế thị trường sức cung lớn hơn sức cầu rất nhiều, khách hàng được coi là thượng đế của người bán, là nhân tố có vai trò quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Do vậy, các doanh nghiệp phải luôn ganh đua, loại trừ nhau để giành những ưu thế và lợi thế cho mình. Căn cứ theo tính chất và mức độ cạnh tranh - Cạnh tranh hoàn hảo: Là cạnh tranh thuần túy, là một hình thức đơn giản của cấu trúc thị trường trong đó người mua và người bán đều không đủ lớn để tác động đến giá cả thị trường. Nhóm người mua tham gia trên thị trường này chỉ có cách thích ứng với mức giá đưa ra vì cung cầu trên thị trường được tự do hình thành, giá cả do thị trường quyết định.