Nghiên cứu những yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp tại Việt Nam

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho quản lý tài chính.

• Tác giả: Lại Thị Phương Nga
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Doanh Nghiệp
• Đề tài: Những Yếu Tố Tác Động Đến Việc Nắm Giữ Tiền Mặt Của Doanh Nghiệp Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI
• 1.6. KẾT CẤU ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TRÊN THẾ GIỚI VỀ NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC NẮM GIỮ TIỀN MẶT CỦA DOANH NGHIỆP
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về những yếu tố ảnh hưởng đến nắm giữ tiền mặt doanh nghiệp VN

Việc nắm giữ tiền mặt là một trong những quyết định tài chính quan trọng của doanh nghiệp. Tại Việt Nam, các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định này rất đa dạng và phức tạp. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố chính tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp, từ đó giúp các nhà quản lý có cái nhìn rõ hơn về tình hình tài chính của công ty.

1.1. Tình hình tài chính doanh nghiệp và nắm giữ tiền mặt

Tình hình tài chính của doanh nghiệp ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nắm giữ tiền mặt. Các yếu tố như lợi nhuận, chi phí vốn và dòng tiền đều có vai trò quan trọng trong việc xác định mức độ tiền mặt mà doanh nghiệp cần duy trì.

1.2. Các yếu tố bên ngoài tác động đến nắm giữ tiền mặt

Các yếu tố bên ngoài như chính sách kinh tế, lãi suất và tình hình thị trường cũng ảnh hưởng đến quyết định nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Sự biến động của các yếu tố này có thể tạo ra áp lực lên doanh nghiệp trong việc quản lý tiền mặt.

II. Vấn đề và thách thức trong việc nắm giữ tiền mặt doanh nghiệp VN

Mặc dù việc nắm giữ tiền mặt mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Doanh nghiệp cần cân nhắc giữa việc duy trì tính thanh khoản và tối ưu hóa lợi nhuận.

2.1. Rủi ro tài chính trong việc nắm giữ tiền mặt

Việc nắm giữ quá nhiều tiền mặt có thể dẫn đến rủi ro tài chính, bao gồm chi phí cơ hội và sự nghi ngờ từ nhà đầu tư về khả năng quản lý tài chính của doanh nghiệp.

2.2. Chi phí cơ hội và lợi nhuận doanh nghiệp

Khi doanh nghiệp giữ quá nhiều tiền mặt, họ có thể bỏ lỡ các cơ hội đầu tư sinh lợi. Điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

III. Phương pháp quản lý tiền mặt hiệu quả cho doanh nghiệp VN

Để quản lý tiền mặt hiệu quả, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp và chiến lược phù hợp. Việc này không chỉ giúp tối ưu hóa dòng tiền mà còn giảm thiểu rủi ro tài chính.

3.1. Chiến lược đầu tư và quản lý dòng tiền

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược đầu tư hợp lý để tối ưu hóa lợi nhuận từ tiền mặt. Việc phân bổ tiền mặt cho các dự án đầu tư có NPV dương là rất quan trọng.

3.2. Quản lý chi phí và tối ưu hóa lợi nhuận

Quản lý chi phí hiệu quả giúp doanh nghiệp duy trì mức tiền mặt hợp lý. Việc này bao gồm việc kiểm soát chi phí vốn và tối ưu hóa quy trình sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về nắm giữ tiền mặt

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố như dòng tiền, quy mô doanh nghiệp và chính sách chi trả cổ tức có tác động lớn đến việc nắm giữ tiền mặt. Các doanh nghiệp cần áp dụng những kết quả này vào thực tiễn để cải thiện tình hình tài chính.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ các doanh nghiệp VN

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hầu hết các doanh nghiệp tại Việt Nam đều có sự tương quan giữa dòng tiền và tỷ lệ nắm giữ tiền mặt. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý dòng tiền.

4.2. Ứng dụng các mô hình nghiên cứu vào thực tiễn

Các mô hình nghiên cứu có thể được áp dụng để dự đoán và tối ưu hóa mức nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp, từ đó giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn.

V. Kết luận và tương lai của nắm giữ tiền mặt doanh nghiệp VN

Việc nắm giữ tiền mặt là một yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Tương lai của nắm giữ tiền mặt tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào sự thay đổi trong môi trường kinh doanh và các chính sách tài chính.

5.1. Tương lai của quản lý tiền mặt tại doanh nghiệp VN

Dự báo rằng các doanh nghiệp sẽ ngày càng chú trọng đến việc tối ưu hóa nắm giữ tiền mặt để đảm bảo tính thanh khoản và lợi nhuận.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố tác động đến nắm giữ tiền mặt, đặc biệt là trong bối cảnh thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản trị thanh khoản và tối ưu hóa dự trữ tiền mặt luôn là một trong những quyết định chiến lược sống còn đối với các doanh nghiệp niêm yết. Trong giai đoạn hậu khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, nền kinh tế Việt Nam phải đối mặt với nhiều biến động kinh tế vĩ mô phức tạp. Điển hình vào năm 2011, khi lạm phát vượt ngưỡng 18% và tín dụng ngân hàng bị thắt chặt ở mức tăng trưởng chỉ khoảng 12%, hơn 50.000 doanh nghiệp trên cả nước đã buộc phải giải thể hoặc tạm ngừng hoạt động. Bối cảnh này đặt ra thách thức cấp thiết cho các nhà quản trị trong việc xác định mức nắm giữ tiền mặt hợp lý nhằm vừa đảm bảo khả năng thanh toán, vừa không đánh mất cơ hội đầu tư sinh lợi.

Đề tài tập trung phân tích có hệ thống các nhân tố tác động đến lượng tiền mặt nắm giữ của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là lượng hóa tác động của các chỉ tiêu tài chính bao gồm cơ hội tăng trưởng, dòng tiền, vốn luân chuyển ròng, đòn bẩy tài chính, quy mô tài sản, chính sách cổ tức, cùng các biến quản trị công ty như quy mô hội đồng quản trị và vai trò kiêm nhiệm của tổng giám đốc.

Phạm vi nghiên cứu bao quát 189 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn 5 năm liên tục từ 2009 đến 2013, hình thành bộ dữ liệu bảng gồm 945 quan sát. Trong đó, mẫu khảo sát phân bổ đồng đều với 100 doanh nghiệp thuộc nhóm ngành sản xuất và 89 doanh nghiệp thuộc nhóm ngành thương mại, dịch vụ.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp các bằng chứng thực nghiệm rõ ràng về tỷ lệ tiền mặt bình quân dao động từ 0,150 đến 0,245 trên tổng tài sản thuần. Kết quả nghiên cứu là kim chỉ nam giúp các nhà quản trị cân bằng giữa chi phí cơ hội của việc giữ tiền và chi phí kiệt quệ tài chính, hỗ trợ các nhà đầu tư đưa ra quyết định phân bổ vốn chính xác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng ba lý thuyết tài chính doanh nghiệp kinh điển:

• Lý thuyết đánh đổi tĩnh (Trade-off Theory): Do Joseph (1974), Opler cùng các cộng sự (1999) phát triển, giả định rằng doanh nghiệp lựa chọn mức tiền mặt tối ưu nhằm cân bằng giữa lợi ích biên (giảm thiểu rủi ro thanh khoản, tiết kiệm chi phí giao dịch, chủ động nắm bắt cơ hội đầu tư) và chi phí biên (chi phí cơ hội tương ứng với chi phí sử dụng vốn bình quân WACC, phát sinh chi phí đại diện).
• Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Khởi xướng bởi Myers và Majluf (1984), cho rằng do sự bất cân xứng thông tin trên thị trường vốn, doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn tài trợ nội bộ từ tiền mặt và dòng tiền tích lũy trước khi phát hành nợ vay, và cuối cùng mới phát hành cổ phiếu mới.
• Lý thuyết dòng tiền tự do và chi phí đại diện (Agency Theory): Jensen (1986) chỉ ra rằng việc nắm giữ lượng tiền mặt vượt mức cần thiết sẽ tạo điều kiện cho các nhà quản trị theo đuổi lợi ích cá nhân, đầu tư vào các dự án kém hiệu quả làm suy giảm giá trị doanh nghiệp.

Các khái niệm trọng tâm trong mô hình bao gồm:

• Tỷ lệ nắm giữ tiền mặt (CASH): Tỷ số giữa tiền và tương đương tiền trên tổng tài sản đã khấu trừ tiền mặt.
• Chỉ số giá thị trường trên giá sổ sách (MTB): Đại diện cho cơ hội tăng trưởng và triển vọng đầu tư của doanh nghiệp.
• Vốn luân chuyển ròng (NWC): Đại diện cho các tài sản có tính thanh khoản cao có thể thay thế tiền mặt.
• Đòn bẩy tài chính (LVRG): Tỷ số tổng nợ trên tổng tài sản thuần, phản ánh mức độ phụ thuộc vào nợ vay.
• Dòng tiền thuần (CF): Tỷ lệ dòng tiền hoạt động trên tài sản, thể hiện khả năng tạo tiền tự thân của doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu ứng dụng mô hình thực nghiệm của Gill và Shah (2011) với phương trình hồi quy đa biến:

$$\text{CASH}{i,t} = \beta_0 + \beta_1\text{MTB}{i,t} + \beta_2\text{CF}{i,t} + \beta_3\text{NWC}{i,t} + \beta_4\text{LVRG}{i,t} + \beta_5\text{SIZE}{i,t} + \beta_6\text{DIV}{i,t} + \beta_7\text{BS}{i,t} + \beta_8\text{CD}{i,t} + \beta_9\text{Nganh}{i,t} + \mu_{i,t}$$

Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo quản trị thường niên của 189 công ty niêm yết trên HNX và HOSE từ năm 2009 đến năm 2013 (945 quan sát năm). Phương pháp chọn mẫu loại trừ toàn bộ các tổ chức tài chính trung gian, ngân hàng thương mại, công ty bảo hiểm và chứng khoán do đặc thù cấu trúc bảng cân đối kế toán khác biệt.

Tác giả sử dụng kết hợp ba phương pháp ước lượng dữ liệu bảng tĩnh: Hồi quy gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model - FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model - REM) thông qua phần mềm STATA. Việc lựa chọn mô hình tối ưu được thực hiện nghiêm ngặt qua kiểm định Hausman. Đồng thời, các kiểm định phương sai thay đổi (Modified Wald test), kiểm định tự tương quan (Wooldridge test) và hệ số phóng đại phương sai (VIF < 10) được triển khai nhằm đảm bảo tính vững, không chệch của các ước lượng hồi quy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả hồi quy thực nghiệm trên 945 quan sát mang lại nhiều phát hiện có giá trị thực tiễn cao:

• Tác động cùng chiều của Dòng tiền (CF) và Đòn bẩy tài chính (LVRG): Dòng tiền có hệ số hồi quy dương với ý nghĩa thống kê cao. Đòn bẩy tài chính biến động cùng chiều với tiền mặt; trong năm 2011, khi hệ số nợ trung bình tăng 5,3% lên mức 0,540, tỷ lệ dự trữ tiền mặt của các doanh nghiệp cũng tăng vọt lên mức đỉnh 0,245.
• Tác động ngược chiều của Cơ hội tăng trưởng (MTB) và Vốn luân chuyển ròng (NWC): Khi chỉ số MTB giảm xuống mức 0,875 vào năm 2011, tiền mặt lại đạt mức cao nhất. Ngược lại, khi NWC bình quân tăng trưởng mạnh 36,6% từ 217 tỷ đồng (năm 2009) lên 343 tỷ đồng (năm 2013), nhu cầu tích trữ tiền mặt giảm rõ rệt.
• Tác động ngược chiều của Quy mô (SIZE) và Chính sách cổ tức (DIV): Tổng tài sản bình quân tăng gần 1,9 lần từ 1.227 tỷ đồng (năm 2009) lên 2.315 tỷ đồng (năm 2013). Các doanh nghiệp có quy mô lớn hơn và trên 60% doanh nghiệp thực hiện chi trả cổ tức bằng tiền mặt đều duy trì mức nắm giữ tiền mặt thấp hơn.
• Tính không có ý nghĩa của Quản trị công ty: Quy mô hội đồng quản trị (bình quân 5,6 thành viên, trong đó 60% doanh nghiệp duy trì đúng 5 thành viên) và vai trò kiêm nhiệm CEO/Chủ tịch HĐQT (CD) không cho thấy tác động có ý nghĩa thống kê đối với tỷ lệ nắm giữ tiền mặt.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ đồng biến giữa đòn bẩy tài chính và tỷ lệ nắm giữ tiền mặt ủng hộ mạnh mẽ lý thuyết đánh đổi trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam. Doanh nghiệp có tỷ lệ vay nợ cao thường chủ động dự trữ nhiều tiền mặt hơn nhằm phòng ngừa rủi ro vỡ nợ và kiệt quệ tài chính khi tín dụng bị siết chặt. Điều này hoàn toàn tương thích với các quan sát thực tế trong cuộc khủng hoảng năm 2011 khi chi phí huy động vốn bên ngoài tăng cao.

Mối quan hệ nghịch biến giữa vốn luân chuyển ròng và tiền mặt khẳng định NWC đóng vai trò là tài sản thay thế hoàn hảo cho tiền mặt. Doanh nghiệp có khả năng quản lý tài sản ngắn hạn tốt sẽ giảm bớt lượng tiền mặt nhàn rỗi. Tương tự, các doanh nghiệp quy mô lớn có lợi thế kinh tế theo quy mô trong quản trị ngân quỹ, dễ dàng tiếp cận nguồn vốn ngân hàng nên không cần dự trữ quá nhiều tiền mặt.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa rất hiệu quả thông qua biểu đồ đường thể hiện mối quan hệ nghịch đảo giữa chỉ số MTB và tỷ lệ CASH qua từng năm, kết hợp với bảng ma trận tương quan giữa 9 biến số nhằm làm sáng tỏ tính độc lập và mức độ tác động của từng nhân tố.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này tương đồng với các phát hiện của Ferreira và Vilela (2004) tại khu vực đồng Euro, Saddour (2006) tại Pháp và Gill - Shah (2011) tại Canada. Điểm khác biệt nằm ở các biến số quản trị công ty chưa phát huy vai trò giám sát rõ nét tại Việt Nam do khung pháp lý quản trị công ty thời điểm 2009 - 2013 theo Quyết định 12/2007/QĐ-BTC mới ở giai đoạn đầu áp dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, các doanh nghiệp cần áp dụng các giải pháp cụ thể sau:

• Tối ưu hóa quản trị vốn luân chuyển ròng (NWC): Ban điều hành doanh nghiệp cần đẩy mạnh vòng quay khoản phải thu và rút ngắn chu kỳ luân chuyển hàng tồn kho. Mục tiêu cụ thể là duy trì tỷ lệ tiền mặt trên tài sản ở ngưỡng tối ưu từ 0,150 đến 0,180, giúp giải phóng khoảng 10% đến 15% nguồn vốn ứ đọng để tái đầu tư vào hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi trong chu kỳ 2024 - 2026.
• Kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ đòn bẩy tài chính (LVRG): Giám đốc tài chính (CFO) cần chủ động duy trì hệ số nợ trên tổng tài sản an toàn trong khoảng 0,400 đến 0,500. Việc này giúp doanh nghiệp giảm thiểu áp lực tích trữ tiền mặt thụ động để trả nợ gốc và lãi vay, hạn chế chi phí cơ hội khi nắm giữ quá nhiều tài sản không sinh lời.
• Hoạch định chính sách chi trả cổ tức tiền mặt linh hoạt: Hội đồng quản trị cần căn cứ vào chỉ số giá trị thị trường trên giá sổ sách (MTB) để quyết định tỷ lệ cổ tức. Đối với doanh nghiệp có MTB > 1 với nhiều cơ hội tăng trưởng, nên giữ lại dòng tiền để đầu tư dự án NPV dương; ngược lại, khi cơ hội đầu tư thấp, cần tăng tỷ lệ trả cổ tức tiền mặt lên trên 20% lợi nhuận sau thuế nhằm cắt giảm chi phí đại diện dòng tiền tự do.
• Kiện toàn cơ cấu quản trị công ty chuẩn mực: Doanh nghiệp niêm yết cần duy trì quy mô hội đồng quản trị tinh gọn từ 5 đến 7 thành viên, đồng thời triệt để tách rời hai chức danh Chủ tịch Hội đồng quản trị và Tổng Giám đốc. Sự độc lập này nhằm tăng cường tính minh bạch, hạn chế xu hướng tích lũy tiền mặt quá mức để trục lợi cá nhân của ban điều hành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giám đốc tài chính (CFO) và Trưởng ban Ngân quỹ: Nắm vững các mô hình định lượng và các biến số vi mô để thiết lập chính sách dự trữ tiền mặt linh hoạt, cân bằng tối ưu giữa khả năng thanh khoản ngắn hạn và hiệu quả sinh lời của tài sản.
• Nhà đầu tư cá nhân và Quản lý quỹ đầu tư: Ứng dụng tỷ số tiền mặt (CASH), chỉ số MTB và đòn bẩy tài chính để nhận diện sức khỏe tài chính thực chất của doanh nghiệp niêm yết, phát hiện các dấu hiệu rủi ro kiệt quệ tài chính hoặc chi phí đại diện trước khi giải ngân.
• Học viên cao học và Nhà nghiên cứu kinh tế: Tiếp cận một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận xử lý dữ liệu bảng (Panel Data), quy trình kiểm định mô hình Pooled OLS, FEM, REM và kỹ thuật khắc phục khuyết tật mô hình trên phần mềm STATA.
• Chuyên viên thẩm định tín dụng ngân hàng: Sử dụng các kết quả về mối quan hệ giữa đòn bẩy, dòng tiền và quy mô doanh nghiệp để đánh giá chính xác rủi ro thanh khoản của khách hàng doanh nghiệp khi cấp các hạn mức tín dụng ngắn và trung hạn.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao tỷ lệ nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp niêm yết lại tăng đột biến lên mức 0,245 vào năm 2011?
  Năm 2011, kinh tế vĩ mô Việt Nam biến động mạnh với lạm phát vượt 18%, thị trường bất động sản đóng băng và thị trường chứng khoán suy giảm. Các doanh nghiệp chủ động tăng tỷ lệ nắm giữ tiền mặt lên 0,245 nhằm mục đích phòng ngừa rủi ro thanh khoản và bù đắp cho sự suy giảm nguồn vốn tín dụng ngân hàng bị thắt chặt ở mức tăng trưởng 12%.

• Quy mô doanh nghiệp (SIZE) tác động như thế nào đến mức độ nắm giữ tiền mặt?
  Nghiên cứu chỉ ra mối quan hệ ngược chiều có ý nghĩa thống kê giữa quy mô tài sản và tỷ lệ tiền mặt. Doanh nghiệp lớn có quy mô tài sản bình quân đạt trên 2.300 tỷ đồng có lợi thế kinh tế theo quy mô trong quản lý thanh khoản và tiếp cận vốn vay dễ dàng hơn, do đó không cần nắm giữ lượng tiền mặt quá cao như các doanh nghiệp nhỏ.

• Vốn luân chuyển ròng (NWC) đóng vai trò gì trong quản trị tiền mặt?
  Vốn luân chuyển ròng có mối quan hệ nghịch biến với tỷ lệ tiền mặt nắm giữ. NWC đại diện cho các tài sản ngắn hạn có tính thanh khoản cao có thể chuyển đổi thành tiền. Khi NWC của doanh nghiệp tăng trưởng lên mức hơn 340 tỷ đồng, các tài sản này thay thế hiệu quả cho tiền mặt, giúp doanh nghiệp giảm bớt lượng tiền nhàn rỗi.

• Vì sao các biến quản trị công ty không có ý nghĩa thống kê trong nghiên cứu này?
  Quy mô hội đồng quản trị và vai trò kiêm nhiệm của CEO không thể hiện tác động rõ ràng do giai đoạn 2009 - 2013, các chuẩn mực quản trị công ty tại Việt Nam còn non trẻ. Khoảng 60% doanh nghiệp chỉ duy trì quy mô tối thiểu 5 thành viên theo Quyết định 12/2007/QĐ-BTC, tính độc lập của hội đồng quản trị chưa đủ mạnh để can thiệp trực tiếp vào chính sách ngân quỹ.

• Chính sách chi trả cổ tức bằng tiền mặt (DIV) ảnh hưởng như thế nào đến việc giữ tiền mặt?
  Doanh nghiệp thực hiện chi trả cổ tức bằng tiền mặt có tỷ lệ nắm giữ tiền mặt thấp hơn nhóm doanh nghiệp không chi trả. Việc duy trì chi trả cổ tức ổn định buộc ban điều hành phải kỷ luật hơn trong chi tiêu vốn, đồng thời giải phóng lượng tiền mặt tự do dư thừa nhằm giảm thiểu xung đột lợi ích với cổ đông.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện các yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt thông qua mẫu khảo sát 189 doanh nghiệp niêm yết với 945 quan sát giai đoạn 2009 - 2013.
• Xác định dòng tiền (CF) và đòn bẩy tài chính (LVRG) có tác động cùng chiều mạnh mẽ đến mức nắm giữ tiền mặt, ủng hộ lý thuyết đánh đổi và động cơ phòng ngừa rủi ro.
• Chứng minh mối quan hệ ngược chiều có ý nghĩa thống kê của cơ hội tăng trưởng (MTB), vốn luân chuyển ròng (NWC), quy mô doanh nghiệp (SIZE) và chính sách cổ tức (DIV).
• Đóng góp cơ sở khoa học định lượng giúp các nhà quản trị doanh nghiệp xây dựng chính sách thanh khoản tối ưu, hạn chế chi phí cơ hội và nâng cao năng lực cạnh tranh.
• Khẳng định tính tương thích của lý thuyết cấu trúc vốn kinh điển tại thị trường tài chính mới nổi Việt Nam, mở ra hướng nghiên cứu mở rộng giai đoạn sau 2014 với mô hình hồi quy động GMM.

Nhà quản trị và các nhà đầu tư hãy áp dụng ngay các hàm ý chính sách từ nghiên cứu này để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn và kiểm soát rủi ro thanh khoản cho doanh nghiệp!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài. Nội dung chương bao gồm lí do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, và ý nghĩa của đề tài. Chương 2: Các bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về những yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Nội dung chương bao gồm tập hợp những nghiên cứu về những yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp trên phạm vi thế giới.

Không những cung cấp thông tin tổng quát về nhiều nghiên cứu có giá trị trong lĩnh vực, nội dung chương còn đề cập tới những xu hướng khác biệt trong kết quả nghiên cứu của cùng một chủ đề trên thế giới. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Nội dung chương mô tả phương pháp được sử dụng trong việc thực hiện đề tài nghiên cứu, bao gồm thống kê mô tả và xây dựng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 mô hình hồi quy tuyến tính đa bội. Bên cạnh đó, việc thu thập, xử lí, phân tích dữ liệu cũng được trình bày trong nội dung chương 3.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu. Nội dung chương phân tích và thảo luận về kết quả thống kê thu nhận được sau khi hoàn thành xong mô hình hồi qui ở chương 3 về những yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp Việt Nam. Chương 5: Kết luận. Nội dung chương cung cấp đánh giá của tác giả về toàn bộ nội dung nghiên cứu của đề tài, đặc biệt thông qua việc phân tích kết quả của mô hình thống kê trong chương 4.

Ngoài ra, chương 5 cũng đề cập đến những hạn chế của đề tài mà tác giả chưa khắc phục được và hướng nghiên cứu trong tương lai. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 CHƯƠNG 2: CÁC BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TRÊN THẾ GIỚI VỀ NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC NẮM GIỮ TIỀN MẶT CỦA DOANH NGHIỆP Đề tài nắm giữ tiền mặt đã được các nhà nghiên cứu trên thế giới thực hiện trong nhiều năm qua và các nghiên cứu thực nghiệm về các yếu tố quyết định nắm giữ tiền mặt của công ty đã chiếm vị trí trung tâm trong các tài liệu quản trị tiền mặt nói riêng và tài chính doanh nghiệp nói chung. Trong chương này, các kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả sẽ được trình bày lại để người đọc có một cách nhìn bao quát về vấn đề nắm giữ tiền mặt và những yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Về vấn đề lợi ích và bất lợi của việc nắm giữ tiền mặt, Joseph (1974) cho rằng trong thị trường cạnh tranh hoàn hảo, các quyết định tài chính không tác động đến giá trị công ty.

Theo đó, việc nắm giữ tài sản có tính thanh khoản và các quyết định đầu tư vào tài sản ngắn hạn không ảnh hưởng đến giá trị tài sản của các cổ đông. Sau đó một năm, Opler, Pinkowitz, Stulz và Williamson (1975) cũng đưa ra kết luận tương tự khi nghiên cứu các yếu tố tác động đến giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, trên thực tế, sự tồn tại thị trường cạnh tranh không hoàn hảo ngụ ý rằng, các quyết định đầu tư có ảnh hưởng đến giá trị của công ty, nghĩa là có một mức tiền mặt được nắm giữ tối ưu mà tại đó có sự cân bằng giữa chi phí và lợi ích của việc nắm giữ tiền, để từ đó có thể tối đa hóa giá trị của công ty. Xét về lợi ích, các công ty cần tiền mặt để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh một cách bình thường và có thể tận dụng các cơ hội đầu tư sinh lợi trong tương lai cũng như để đáp ứng các biến cố không lường trước được.

Hơn nữa, việc nắm giữ tiền mặt cũng là cách nhằm làm giảm sự phụ thuộc của công ty vào nguồn tài trợ bên ngoài nhiều tốn kém do sự hiện diện của thông tin bất cân xứng giữa chủ nợ và người đi vay. Thực tế cho thấy, việc huy động nguồn tài trợ bên ngoài thông qua thị trường vốn sẽ khó khăn và tốn kém hơn đối với các công ty, đặc biệt là đối với những công ty có ít mối quan hệ với ngân hàng hay các tổ chức cho vay vốn. Trong tình huống này, công ty cần phải thiết lập TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 một hệ thống phân cấp về tài chính và cần có những quyết định chính xác trước khi vay nợ, theo lý thuyết trật tự phân hạng của Myers và Majluf (1984). Cũng theo lý thuyết này, chi phí vay có thể tránh được nếu công ty có khả năng giữ lại tiền mặt trong nội bộ để thực hiện các dự án đầu tư có NPV dương.

Nói cách khác, các nhà quản lý có thể tránh được vấn đề này bằng cách xác định mức tiền mặt cần nắm giữ cho công ty. Nắm giữ tiền mặt lúc này sẽ có lợi vì công ty có thể tận dụng được các cơ hội đầu tư, đặc biệt là cho các công ty có khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tài trợ bên ngoài. Ngoài ra, việc đảm bảo tính thanh khoản cũng làm giảm khả năng phát sinh chi phí tài chính nếu hoạt động của công ty không tạo ra dòng tiền đủ để đáp ứng việc thanh toán các khoản nợ bắt buộc (Faulkender và Wang, 2006). Liên quan đến vấn đề lợi ích và chi phí của việc nắm giữ tiền mặt, năm 1979, Jensen và Meckling cũng đã làm rõ những lợi ích của việc nắm giữ tiền mặt.

Trước tiên, nắm giữ tiền là để phòng ngừa, việc công ty duy trì được tính thanh khoản sẽ giúp công ty linh hoạt hơn trong việc giải quyết các tình huống bất ngờ. Thứ hai, đối với các hoạt động giao dịch, tiền mặt có thể đáp ứng những nhu cầu từ những hoạt động bình thường của công ty như mua sắm hàng hoá, vật liệu, thanh toán các khoản chi phí cần thiết đúng hạn đảm bảo uy tín của doanh nghiệp đối với chủ nợ, hạn chế việc gây gián đoạn quá trình sản xuất kinh doanh và nhiều hậu quả kéo theo như mất thị phần, giảm lợi nhuận của doanh nghiệp,…Thứ ba, công ty dự trữ tiền mặt để sẵn sàng sử dụng khi xuất hiện cơ hội đầu tư tốt, bởi sự có mặt của bất cân xứng thông tin có thể gia tăng chi phí tài chính từ bên ngoài. Theo Myers (1984), việc duy trì một mức dự trữ tiền mặt đủ lớn còn tạo điều kiện cho doanh nghiệp có cơ hội thu được chiết khấu khi mua hàng, làm tăng khả năng thanh toán. Hơn thế nữa, sự tồn tại của chi phí đại diện có thể làm gia tăng chi phí để các công ty có được nguồn tài trợ bên ngoài, điều này có thể dẫn đến việc các công ty bỏ qua việc đầu tư vào các dự án có NPV dương.

Vì vậy, các nhà quản lý của công ty nắm giữ những tài sản có tính thanh khoản cao là nhằm để giảm chi phí phụ thuộc vào nguồn tài trợ bên ngoài. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Nói như thế không có nghĩa là khi công ty có càng nhiều tiền mặt thì luôn tốt. Việc đầu tư vào các tài sản có tính thanh khoản cao cũng có những bất lợi vì phát sinh nhiều chi phí. Một mức tiền mặt cao thể hiện trong bảng cân đối kế toán có thể khiến cho nhà đầu tư đặt ra nhiều câu hỏi, nhất là khi lượng tiền mặt đột nhiên cao hơn mức bình thường.

Tại sao các nhà quản trị lại để tiền mặt ở đó mà không đem đi đầu tư? Nhà đầu tư có quyền nghi ngờ vì doanh nghiệp đã bị mất các cơ hội đầu tư hoặc là ban quản trị doanh nghiệp quá yếu kém nên đã không biết làm gì với lượng tiền mặt đó. Việc để tiền mặt trong doanh nghiệp quá nhiều có thể làm cho doanh nghiệp mất chi phí cơ hội, nếu công ty bỏ qua những dự án đầu tư đem lại nhiều lợi nhuận. Chi phí cơ hội của tiền mặt trong trường hợp này được hiểu là sự khác biệt giữa lãi suất có được khi nắm giữ tiền mặt, tiền gửi không kỳ hạn ở ngân hàng và cái giá phải trả để có được tiền mặt chính là chi phí sử dụng vốn bình quân của doanh nghiệp - WACC. Mặt khác, dự trữ tiền mặt nhiều có thể làm gia tăng mâu thuẫn giữa nhà quản trị và cổ đông hay nói cách khác, chi phí đại diện rất dễ xảy ra trong tình huống này.

Theo đó, nhà quản trị doanh nghiệp có thể gia tăng dòng tiền tự do một cách tùy ý, điều này sẽ gây ra mâu thuẫn với lợi ích của cổ đông (Jensen, 1986). Khi các nhà quản trị muốn gia tăng mức tiền mặt nắm giữ trong doanh nghiệp, các nhà quản trị luôn đưa ra những lời giải thích dường như rất hợp lý: tiền mặt nhiều có thể giúp doanh nghiệp có tính linh hoạt về mặt tài chính hơn; thực hiện các phi vụ thâu tóm một cách nhanh chóng hơn. Thế nhưng, với các doanh nghiệp có lượng tiền mặt nhiều hơn mức cần thiết mà các lý thuyết đề nghị thì sẽ nảy sinh các vấn đề đại diện. Các nhà quản trị có thể thực hiện những vụ thâu tóm lãng phí và đầu tư vào các dự án kém hiệu quả nhằm phục vụ cho các lợi ích cá nhân, các động cơ bên trong đó chính là việc tư lợi của các nhà quản trị.

Thậm chí trong tình huống tệ hơn, các doanh nghiệp có lượng tiền mặt quá dồi dào còn giúp cho các nhà quản trị giảm áp lực cho quá trình vận hành doanh nghiệp. Họ không bị sức ép phải tính toán điều hành hợp lý nhất để đáp ứng được các nghĩa vụ ngắn hạn như các doanh nghiệp chỉ có lượng tiền mặt vừa phải theo mức cần thiết. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Harford (1999) đã nghiên cứu dựa trên mẫu các công ty Mỹ trong giai đoạn 1977 – 1993. Harford đã cho thấy những công ty có nhiều tiền mặt có thu nhập thấp hơn những công ty khác, bằng chứng cho thấy thu nhập trên cổ phiếu ở các công ty có nhiều tiền mặt giảm, cụ thể những công ty nắm giữ nhiều tiền mặt giảm 7 xu thu nhập trên cổ phiếu với mỗi Đô la tiền mặt nắm giữ tăng thêm.

Những công ty giữ nhiều tiền mặt dường như có mục tiêu tạo ra những nguồn thu nhập đa dạng và mục đích của họ không phải là thu hút những người mua đi bán lại. Phù hợp với bằng chứng về thu nhập cổ phiếu, những công ty liên kết trong đó các công ty thành viên nắm giữ nhiều tiền mặt có kết quả hoạt động sụt giảm bất thường.