CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Bối cảnh nghiên cứu và lý do chọn đề tài 1.1 Bối cảnh nghiên cứu Ngày nay, nhiều công ty phân phối nhiệm vụ của họ theo nhóm, vì vậy tinh thần đồng đội đã trở thành yếu tố then chốt trong quản lý. Bên cạnh đó, các nhà tuyển dụng doanh nghiệp đã và đang chú trọng hơn vào việc tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp trường kinh doanh với kỹ năng làm việc nhóm mạnh mẽ. Theo khảo sát Triển vọng việc làm 2020 của Hiệp hội các trường đại học và nhà tuyển dụng quốc gia, thuộc tính được xếp hạng cao nhất mà các nhà tuyển dụng tìm kiếm trên sơ yếu lý lịch của ứng viên là khả năng làm việc như một phần của nhóm, với hơn 86% người được hỏi tìm kiếm bằng chứng rằng sinh viên tốt nghiệp đại học thành thạo các kỹ năng làm việc nhóm, so với 78% vào năm 2015 (Triển vọng việc làm 2020). Đồng thời, sinh viên kinh doanh ngày nay thường đến đại học với “kỹ năng xã hội kém phát triển để làm việc trực tiếp với người khác, bởi vì họ đã lớn lên bằng cách sử dụng các công nghệ như Facebook, nhắn tin và email” (Loughty và cộng sự, 2014).
Sự khác biệt rõ ràng này giữa năng khiếu của học sinh và kỳ vọng của các nhà tuyển dụng doanh nghiệp, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với các trường kinh doanh, và đặc biệt là đối với các nhà giáo dục quản lý để làm tốt hơn công việc huấn luyện sinh viên phát triển các kỹ năng, năng lực phù hợp trong trường học đã trở thành một xu hướng của giáo dục trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Giáo dục và rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm là việc làm cần thiết và đang được chú trọng hiện nay tại các trường cao đẳng, đại học. Để chuẩn bị cho sinh viên kinh doanh làm việc tốt hơn cho sự nghiệp tương lai của họ và đáp ứng những yêu cầu của môi trường làm việc hiện nay, các nhà giáo dục kinh doanh đã phản ứng bằng cách ngày càng tích hợp tinh thần làm việc nhóm, các dự án nhóm và các nhiệm vụ khác của nhóm vào trong chương trình giảng dạy như một phương pháp học tập.2 Lý do chọn đề tài Quá trình hội nhập Quốc tế của Việt Nam hiện nay đang đứng trước những cơ hội và thách thức. Điều này đề ra nhu cầu cấp thiết cho nền giáo dục Việt Nam trong việc nâng 2 cao chất lượng đào tạo và phương pháp giảng dạy.
Qua đó, để bắt kịp xu hướng trong lĩnh vực giáo dục thế giới, giáo dục Việt Nam đang từng bước đổi mới, phát triển với mục tiêu: cải thiện nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy và phát huy tính chủ động, tích cực cũng như khả năng tự giác, sáng tạo trong học tập của sinh viên. Cùng với nhiệm vụ nâng cao chất lượng trong việc đào tạo thì chính mỗi sinh viên cũng phải chủ động và linh hoạt để tiếp thu những kiến thức, phương pháp học tập mới mẻ. Với việc sử dụng ngày càng nhiều các nhóm trong học tập của sinh viên, làm thay đổi cấu trúc của khóa học để phát triển và tận dụng các khả năng đặc biệt của các nhóm học tập hiệu suất cao, trở thành một phương pháp học tập khá phổ biến. Ngày nay kỹ năng làm việc nhóm là một kỹ năng thiết yếu của sinh viên.
Do đó, mỗi sinh viên cần phải trao dồi các kỹ năng này ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường để khi tốt nghiệp có thể đáp ứng các yêu cầu của các nhà tuyển dụng doanh nghiệp và có thể làm việc một cách tích cực, hiệu quả trong sự nghiệp tương lai. Mặc dù các sinh viên đã tiếp cận với phương pháp học tập này, tuy nhiên đa phần các tân sinh viên gặp nhiều khó khăn, bỡ ngỡ cũng như không thể thích ứng kịp với cách làm việc nhóm. Bên cạnh đó, dù đã tham gia làm việc nhóm nhưng kỹ năng làm việc nhóm của sinh viên còn kém, không biết cách phối hợp với nhau dẫn đến kết quả làm việc của nhóm thấp cũng như không tìm thấy thích thú trong làm việc nhóm. Nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng học tập dựa trên nhóm đã tạo điều kiện cải thiện trong điểm học tập của học sinh việc tiếp thu kiến thức nội dung và phát triển các kỹ năng (Lau và cộng sự, 2014).
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực của làm việc nhóm, cũng có nhiều vấn đề liên quan đến làm việc theo nhóm. Trên thực tế, nhiều sinh viên tranh luận rằng họ không cảm thấy mình có cơ hội làm việc với những người khác nhưng bắt buộc phải làm việc với những người khác do các vấn đề như: đồng nghiệp độc đoán và đồng đội thiếu chú ý. Một đội ngũ không lành mạnh có khả năng làm suy yếu trải nghiệm học tập của học sinh (Anson và Goodman, 2014). Khối lượng công việc và độ phức tạp của nhiệm vụ là những vấn đề thường liên quan đến làm việc nhóm (Kyndt và cộng sự, 2011).
Người hướng dẫn phải thiết kế, có những hướng dẫn, huấn luyện và giúp sinh viên học cách tương tác với những người khác theo những cách hiệu quả nhất. Nếu không được hỗ trợ, các nhóm sinh viên có thể hoạt động kém hiệu quả và sinh viên có thể rời xa trải nghiệm trường kinh doanh với thái độ tiêu cực đối với việc làm việc theo nhóm. Một thái độ như vậy có thể gây tổn hại nghiêm trọng 3 đến khả năng tuyển dụng của họ và tiềm năng thành công trong sự nghiệp. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để phương pháp học tập này được thực hiện rộng rãi và phát huy được hiệu quả trong sinh viên, giúp sinh viên nhanh chóng lĩnh hội, chiếm lĩnh tri thức, đạt được kết quả học tập tốt nhất.
Vì vậy, cần có đề tài nghiên cứu tìm hiểu về “Các yếu tố tác động đến hiệu quả làm việc nhóm của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh” 1.2 Mục tiêu nghiên cứu Tác giả đã tìm hiểu các nghiên cứu trước đây có liên quan đến đề tài, tình hình và thực trạng làm việc nhóm của sinh viên tại khu vực TP.HCM để tiến hành phân tích bối cảnh nghiên cứu và lý do chọn đề tài nghiên. Qua đó đề nghiên cứu này nhằm mục tiêu làm rõ mối quan hệ giữa các loại hành vi xung đột của nhóm bao gồm: nhiệm vụ, quy trình và mối quan hệ cùng với các hành vi tương tác trong nhóm bao gồm: sự gắn kết, sự phụ thuộc lẫn nhau, hành vi giúp đỡ, tranh cãi mang tính xây dựng với hiệu quả làm việc nhóm của sinh viên tại TP.1 Mục tiêu tổng quát Mục tiêu tổng quát của đề tài nghiên cứu này là xác định, đánh giá các yếu tố tác động đến hiệu quả làm việc nhóm của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh. Từ đó tác giả đề xuất một số hàm ý hỗ trợ phát triển và cải thiện các kỹ năng liên quan đến làm việc nhóm, cải thiện sự hợp tác và thúc đẩy hiệu quả làm việc nhóm của học sinh, sinh viên và cũng như một số ý kiến đóng góp của cá nhân góp phần hỗ trợ các nhà giáo dục hoạch định, tổ chức các hoạt động làm việc nhóm.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể Đề tài nghiên cứu tập trung vào ba mục tiêu cụ thể và được trình bày như sau: Mục tiêu 1: Xác định những yếu tố tác động hiệu quả làm việc nhóm của sinh viên tại TP. Mục tiêu 2: Đánh giá những yếu tố tác động đến hiệu quả làm việc nhóm của sinh viên tại TP.
Mục tiêu 3: Đề xuất một số hàm ý hỗ trợ phát triển và cải thiện các kỹ năng liên quan đến làm việc nhóm, cải thiện sự hợp tác và thúc đẩy hiệu quả làm việc nhóm của sinh viên tại TP.3 Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là các yếu tố tác động đến hiệu quả làm việc nhóm của sinh viên tại TP. Đối tượng khảo sát là học sinh, sinh viên - đã từng tham gia làm việc nhóm tại TP.4 Câu hỏi nghiên cứu Đề tài này tập trung vào ba câu hỏi nghiên cứu và được trình bày cụ thể như sau: Câu hỏi 1: Những yếu tố nào tác động đến hiệu quả làm việc nhóm của sinh viên tại TP. Câu hỏi 2: Những yếu tố tác động như thế nào đến hiệu quả làm việc nhóm của sinh viên tại TP. Câu hỏi 3: Những đề xuất hàm ý nào phù hợp cho các sinh viên nhằm cải thiện các kỹ năng liên quan đến làm việc nhóm, khắc phục, giải quyết xung đột trong nhóm, tăng cường sự hợp tác và thúc đẩy hiệu quả làm việc nhóm của sinh viên tại TP.5 Phạm vi nghiên cứu 1.1 Phạm vi về thời gian Để đảm bảo tính thời sự, độ tin cậy cần thiết của dữ liệu các dữ liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2022.
Dữ liệu sơ cấp được thực hiện từ tháng 10/2012 đến tháng 11/2021 thông qua tham khảo ý kiến của giảng viên hướng dẫn, Quý Thầy Cô Khoa QTKD, phỏng vấn sâu sơ bộ các chuyên gia có kiến thức nhất định về làm việc nhóm và phát phiếu khảo sát. Từ đó góp phần hổ trợ tác giả tập hợp dữ liệu, phân tích, đánh giá và đề xuất một số hàm ý quản trị cho các nhà giáo dục và thúc đẩy hiệu quả làm việc nhóm của sinh viên.2 Phạm vi về không gian Đề tài nghiên cứu này được thực hiện thông qua phỏng vấn sâu sơ bộ các chuyên gia và khảo sát ý kiến của học sinh, sinh viên - đã từng tham gia làm việc nhóm tại TP.3 Phạm vi về lĩnh vực nghiên cứu Hiệu quả làm việc nhóm của sinh viên được lựa chọn nghiên cứu vì tại Việt Nam thì nghiên cứu mối quan hệ giữa các loại hành vi xung đột và tương tác trong nhóm với hiệu quả làm việc nhóm vẫn còn hạn chế, giải quyết tình trạng khan hiếm nghiên cứu về học tập trong bối cảnh nhóm.6 Phương pháp nghiên cứu Trong đề tài nghiên cứu này, một số giả thuyết cần kiểm tra, phương pháp nghiên cứu thích hợp là nghiên cứu định lượng. Bên cạnh đó, sự khác nhau về đo lường các nhân tố trong và ngoài nước do các yếu tố môi trường khác nhau, do đó các khái niệm cần được điều chỉnh mức độ phù hợp về nội dung, vì vậy phương pháp nghiên cứu thích hợp là nghiên cứu định tính. Qua đó tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp là nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng.