Chương 1: Tổng quan về đề tài - Chương 2: Cơ sở lý thuyết - Chương 3: Phương pháp nghiên cứu - Chương 4: Kết quả nghiên cứu - Chương 5: Giải pháp và kiến nghị 14 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 GIỚI THIỆU VỀ LOẠI HÌNH KINH DOANH CỬA HÀNG TIỆN LỢI 2.1 Khái niệm Cửa hàng tiện lợi là một cửa hàng nhỏ, diện tích khoảng 50m 2, chuyên bày bán các loại mặt hàng thiết yếu phục vụ nhu cầu hàng ngày cho người tiêu dùng một cách nhanh chóng và tiện lợi nhất. Đây là một phân khúc mới của thị trường bán lẻ mà nhiều nước trên thế giới đã từng phát triển qua ca1h đây 12 – 13 năm. Qui mô nhỏ, đầu tư không lớn nhưng mô hình cửa hàng tiện lợi có lợi thế là phục vụ nhanh và chu đáo.2 Đặc trưng Mô hình cửa hàng tiện lợi có một số đặc trưng cơ bản sau: Thứ nhất, diện tích nhỏ, đặt gần khu dân cư, ở những nơi tiện đường giao thông. Thứ hai, mặt hàng bày bán đa dạng phục vụ những nhu cầu thiết yếu của người dân.
Thứ ba, cách trưng bày hàng hóa hiện đại, khoa học, tiện lợi cho người mua. Thứ tư, mở cửa thời gian tối đa trong ngày, 24h mỗi ngày và suốt 7 ngày trong tuần. Thứ năm, cách thức phục vụ hiện đại, thuận tiện bất kể thời gian, giao hàng tận nhà cho khách hàng. Thứ sáu, giá cả thường cao hơn so với các loại hình phân phối truyền thống do cộng thêm các yếu tố tiện lợi.
Thứ bảy, phục vụ cho những khách hàng có ít thời gian, có thu nhập tương đối, có nhu cầu mua sắm nhanh, tốn ít thời gian mà vẫn đảm bảo số lượng, an toàn vệ sinh.3 Ưu nhược điểm của CHTL so với các loại hình bán lẻ khác Ưu điểm: Trước hết phải khẳng định ưu thế lớn nhất, vượt trội nhất của các cửa hàng tiện lợi so với các kênh phân phối khác đó chính là yếu tố tiện lợi, tiết kiệm thời gian. Đối với các kênh phân phối hiện đại như đại siêu thị và trung tâm mua sắm thì cửa hàng tiện lợi có một số đặc điểm ưu thế hơn như: - Đầu tư ít vốn: việc mở một cửa hàng tiện lợi đơn giản hơn rất nhiều so với mở một siêu thị hay đại siêu thị do vấn đề về mặt bằng vì một cửa hàng tiện lợi chỉ cần mặt bằng rộng khoảng 50m2 là có thể mở được trong khi một siêu thị cần ít nhất là 400m2 chính vì thế sẽ thu hồi vốn được nhanh hơn. - Vị trí: Cũng vì thuận lợi hơn trong vấn đề mặt bằng nên các cửa hàng tiện lợi sẽ dễ dàng được mở ở gần khu dân cư hơn đáp ứng tốt hơn những nhu cầu tức thời của người tiêu dùng. - Giá cả cạnh tranh hơn do đầu tư ít hơn và chi phí thấp hơn.
Đây là một đặc điểm hết sức quan trọng. - Cách thức phục vụ của cửa hàng tiện lợi chi đáo hơn. Vì một cửa hàng tiện lợi nhỏ, với khối lượng khách hàng ít hơn sẽ dễ dàng quan tâm đến khách hàng so với một siêu thị hay đại siêu thị với lượng khách hàng đông hơn gấp nhiều lần. - Việc mở cửa với thời gian tối đa trong ngày cũng trở thành một lợi thế của cửa hàng tiện lợi khi các siêu thị hay các trung tâm thương mại cũng chỉ mở cửa từ 7h sáng đến 22h.
- Đối với các kênh truyền thống thì cửa hàng tiện lợi sang trọng hơn, hàng hóa chất lượng hơn, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm hơn, cách trình bày bắt mắt và khoa học hơn trong khi chợ hay cửa hàng truyền thống thì luôn ồn ào, lộn xộn, thiếu tính thẩm mỹ hơn và đặc biệt hàng hóa không được đảm bảo về chất lượng và an toàn. - Cửa hàng tiện lợi đáp ứng nhu cầu mọi lúc, mọi nơi của khách hàng. - Vị trí cũng là lợi thế của cửa hàng tiện lợi so với kênh truyền thống. Điều này được thể hiện rõ khi khách hàng có nhu cầu mua nhanh một thứ đồ thì 16 thay vì phải mất công gửi xe vào chợ mua hàng vừa mất thời gian và chi phí, họ sẽ ghé vào một CHTL ngay bên đường và mua một cách nhanh chóng, tiện lợi.
Nhược điểm: Tuy có những ưu điểm hơn so với các loại hình kinh doanh khác, nhưng cửa hàng tiện lợi cũng có một số nhược điểm so với các kênh phân phối hiện đại khác, cũng như kênh phân phối truyền thống: Đối với kênh phân phối hiện đại: - Do diện tích hẹp hơn nên vấn đề đa dạng hóa các loại mặt hàng không thể sánh bằng các siêu thị được. - Đối tượng khách hàng sẽ hẹp hơn. Với những khách hàng có thời gian họ sẽ thích đi siêu thị với hàng hóa phong phú đáp ứng đầy đủ nhu cầu của họ hơn là đi mua ở cửa hàng tiện lợi. Không những thế, đi siêu thị còn để ngắm hoặc tham gia các tiện ích khác như: trò chơi điện tử…, nhiều người còn coi việc đi siêu thị là hình thức giải trí cùng bạn bè người thân mỗi dịp cuối tuần.
Những điều này không thể thực hiện khi đi vào cửa hàng tiện lợi. Đối với các kênh truyền thống: - Giá cả ở cửa hàng tiện lợi luôn cao hơn so với các kênh truyền thống như chợ hay cửa hàng tạp hóa do phải cộng thêm các yếu tố tiện lợi. - Đối với cửa hàng tạp hóa: Vốn đầu tư cho một cửa hàng tiện lợi lớn hơn nhiều so với một cửa hàng tạp hóa, việc đào tạo nhân công, chăm sóc khách hàng hay trang bị thiết bị hiện đại cũng tốn rất nhiều chi phí. - Đối với chợ thì cửa hàng tiện lợi có không gian đẹp hơn và chắc chắn sẽ có ít sự lựa chọn hơn cho khách hàng đặc biệt là đối với những mặt hàng rau củ, quả, thịt tươi sống… 2.4 Các nhân tố tác động đến sự hoạt động và phát triển của CHTL 2.1 Các nhân tố về khách hàng: Thói quen tiêu dùng: Là cách tiêu dùng được cố định dần dần từ hoàn cảnh sống như: chỗ ở, đi lại, quy hoạch dân cư…đặc biệt là tính cách của người tiêu 17 dùng.
Ví dụ: thói quen đi lại vào ban đêm, thói quen đi mua đồ ở chợ vào mỗi sáng… thói quen tiêu dùng là yếu tố ảnh hưởng quan trọng nhất đến việc kinh doanh mô hình cửa hàng tiện lợi nói riêng và đối với bất kỳ một hình thức kinh doanh nào nói chung. Nhu cầu tiêu dùng của người dân: một cửa hàng tiện ích chỉ có thể thành công khi nó đáp ứng tốt những nhu cầu phù hợp với thói quen tiêu dùng của khách hàng – đối tượng mà nó nhắm đến, có như vậy mới có thể thu hút ngày càng đông khách hàng đến với mình. Do vậy kinh doanh cửa hàng tiện lợi phải phù hợp với thói quen và nhu cầu tiêu dùng của người tiêu dùng hay không, từ đó có thể có những biện pháp thay đổi mình hoặc tác động làm thay đổi thói quen và nhu cầu tiêu dùng của khách hàng. Thu nhập: thu nhập của người dân cao hay thấp cũng là một yếu tố rất quan trọng, thu nhập sẽ ảnh hưởng đến mức độ sẵn sàng tiêu dùng của khách hàng, do đó nếu thu nhập thấp khách hàng sẽ không sẵn sàng chi thêm cho những khoản tiện lợi và việc kinh doanh cửa hàng tiện lợi sẽ gặp nhiều khó khăn.2 Những yếu tố về môi trường: Môi trường quy hoạch: nơi ở như thế nào, có quy hoạch hay không đều ảnh hưởng rất lớn đến việc kinh doanh cửa hàng tiện lợi.
Một địa điểm quy hoạch quy củ chẳng hạn như các khu chung cư không có sự xuất hiện lộn xộn của các gánh hàng rong, các loại cửa hàng cóc thì cửa hàng tiện lợi sẽ có cơ hội tốt để phát triển hơn là những nơi có quá nhiều các loại hàng quán, hàng rong xuất hiện. Đó là vấn đề về cạnh tranh và vấn đề thói quen tiêu dùng của người dân. Sự phát triển của các loại hình kinh doanh bán lẻ khác – các đối thủ cạnh tranh: siêu thị, đại siêu thị, trung tâm thương mại… Thị trường bán lẻ như một miếng bánh ngọt có giới hạn được chia nhỏ thành nhiều phần cho nhiều loại hình kinh doanh bán lẻ khác nhau. Do vậy các loại hình khác phát triển ra sao đều ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của cửa hàng tiện lợi.
18 Yếu tố thuộc về kinh tế: Một nền kinh tế phát triển hay kém phát triển rõ ràng cũng ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của loại hình kinh doanh cửa hàng tiện lợi. Cửa hàng tiện lợi là một loại hình kinh doanh hiện đại, thích hợp phát triển ở những nền kinh tế hiện đại, có lối sống văn minh, năng động. Các yếu tố về khoa học – kỹ thuật: Khoa học kỹ thuật phát triển một mặt tạo điều kiện cho loại hình kinh doanh cửa hàng tiện lợi, để có thể nâng cao tính tiện lợi trong dịch vụ của mình mặt khác giúp các doanh nghiệp có thể quản lý cửa hàng cũng như chuỗi cửa hàng một cách hiệu quả, từ đó tạo điều kiện để kinh doanh cửa hàng tiện lợi một cách hiệu quả. Yếu tố pháp luật: Những vấn đề về chính sách, định hướng phát triển cho nền kinh tế như thế nào, những quy định về đăng ký kinh doanh có đơn giản hay không, thủ tục ra sao, thời gian nhah hay chậm…tạo điều kiện thuận lợi hay rào cản cho việc kinh doanh.3 Những yếu tố xuất phát từ doanh nghiệp: Đặc điểm hàng hóa doanh nghiệp bày bán: Tính đa dạng của hàng hóa, chất lượng hàng hóa, vấn đề bảo đảm vệ sinh an toàn… có tốt không, giá cả hàng hóa ra sao, có phù hợp với đối tượng khách hàng mà cửa hàng muốn nhắm tới hay không.
Tất cả những yếu tố đó có ý nghĩa quyết định tới việc giữ chân khách hàng, tạo ra khách hàng trung thành cho cửa hàng, giúp cửa hàng có thể tồn tại lâu bền trong điều kiện cạnh tranh khốc liệt. Cách thức trưng bày hàng hóa, thiết kế cửa hàng cũng là một yếu tố quan trọng. Đây là hình ảnh đầu tiên nên ấn tượng đối với khách hàng. Nếu như chất lượng hàng hóa có thể tạo nên khách hàng trung thành cho cửa hàng thì hình ảnh bắt mắt và thân thiện, phù hợp với tâm lý khách hàng sẽ rất hiệu quả trong việc thu hút khách hàng ngay lần đầu tiên xuất hiện.
Đây là điều kiên tiên quyết đối với việc kinh doanh của cửa hàng. Dịch vụ: Một trong những thế mạnh nổi trội nhất của cửa hàng tiện lợi đó là dịch vụ tận tình, chu đáo, mang lại sự tiện lợi nhất cho khách hàng.