MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Sau cuộc tấn công ngày 11/9/2001 trên đất Hoa Kỳ cách đây hơn một thập kỷ, thuật ngữ ―Jihad‖ bắt đầu trở thành một chủ đề phổ biến trên toàn thế giới. Hoa Kỳ và các quốc gia phƣơng Tây nói chung đều cho rằng những kẻ thủ phạm của cuộc tấn công 11/9 đã thực hiện mục tiêu‖Jihad‖ trong Islam để chống lại Mỹ và các quốc gia đồng minh. Kể từ đó, truyền thông nhìn nhận ―Jihad‖ nhƣ là một nhiệm vụ tôn giáo luôn đi kèm với các hoạt động khủng bố.
Trong các cuộc tranh luận về Islam thời gian gần đây, ngƣời ta càng nhắc nhiều hơn về Jihad. Jihad thƣờng đƣợc truyền thông phƣơng Tây xây dựng nhƣ trọng tâm của Hệ tƣ tƣởng Islam cực đoan đƣơng đại, mà hình dung cụ thể hơn là các nhóm ngƣời cuồng tín với bộ râu rậm, ánh mắt cuồng dại, tay giơ cao thanh kiếm và tấn công những ngƣời ngoại đạo ở bất cứ nơi nào họ đi qua. Một số nhà quan sát liên tƣởng Jihad với những giá trị truyền thống cổ hủ đang chống lại xu hƣớng đống nhất hóa và quá trình toàn cầu hóa. Ở phƣơng diện của những ngƣời chỉ trích Islam, họ sử dụng Jihad nhƣ là bằng chứng cho thấy xu hƣớng bạo lực bản chất của Islam, đi ngƣợc với các quy tắc văn minh hiện đại.
Trong khi ở một góc nhìn khác, có những ngƣời lại khẳng định rằng, Jihad không liên quan, hoặc liên quan rất ít đến các hành vi bạo lực bên ngoài. Thay vào đó, họ tuyên bố rằng Jihad là một nguyên tắc phòng thủ, là sự đấu tranh nội tại trên cơ sở ý nghĩa thực sự của Islam là hòa bình. Cho đến nay, Islam thông qua Jihad, hoặc là đƣợc coi nhƣ tôn giáo của chiến tranh và bạo lực, hoặc là đƣợc bênh vực là tôn giáo của hòa bình. Nhƣng chƣa hề có một định nghĩa xác thực vậy Jihad thực chất là gì? Nó có 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phải là một hệ tƣ tƣởng ủng hộ bạo lực? Hay một phƣơng thức chính trị để huy động quần chúng? Hay là một nguyên lý tâm linh cho mỗi cá nhân? Luận văn sẽ đi tìm hiểu, nghiên cứu và phân tích các dữ liệu, thông qua các bằng chứng trong Lịch sử Islam giáo và các tƣ liệu liên quan để làm rõ khái niệm này, từ đó đƣa ra một cách nhìn nhận toàn diện, hệ thống và khách quan nhất về Jihad.
Thông qua kết quả này, ngƣời viết mong muốn đƣa ra những thông tin toàn diện và trung thực về khái niệm Jihad, từ đó góp phần cải thiện dƣ luận và giúp xã hội Việt Nam có cái nhìn đúng đắn và thân thiện hơi với Islam nói chung và Jihad nói riêng. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu nội dung ngữ nghĩa của khái niệm Jihad trong Islam giáo thông qua các tƣ liệu quan trọng của Islam là Kinh Qur‟an, các bài Hadith của Nhà tiên tri Muhammad và Luật Shari‟ah, đồng thời nghiên cứu học thuyết Jihad hiện đại qua quan điểm của một số nhà tƣ tƣởng tôn giáo trong thời kỳ hiện đại. Nhiệm vụ nghiên cứu Làm sáng tỏ khái niệm Jihad trong Islam, các nội dung và quy định về Jihad, giới thiệu về học thuyết Jihad hiện đại, có sự so sánh với học thuyết Jihad cổ đại và chỉ ra những sai khác của học thuyết Jihad hiện đại.
Lịch sử nghiên cứu vấn đề Trong khoảng hơn 10 năm trở lại đây, đặc biệt là sau sự kiện 11/9 tại Hoa Kỳ, các cuộc tấn công khủng bố đẫm máu ở châu Âu, sự ra đời của Nhà nƣớc tự xƣng IS cùng hàng loạt các hoạt động tấn công nhằm vào phƣơng Tây với danh nghĩa thực hiện một sứ mệnh vĩ đại của Islam mang tên ―Jihad‖, 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các nhà nghiên cứu trên thế giới ngay lập tức đã đƣa Jihad vào trọng tâm nghiên cứu, mổ xẻ và phân tích ở nhiều góc độ khác nhau với mong muốn tìm ra nguyên tắc lý luận của các nhóm ngƣời và tổ chức khủng bố này. Có thể thấy rằng, các nghiên cứu trên thế giới phần lớn đi theo hai hƣớng: Hƣớng thứ nhất tập trung nghiên cứu khía cạnh Jihad nhƣ một hình thức đấu tranh vũ trang để giải quyết các mâu thuẫn tôn giáo. Những nghiên cứu đi theo hƣớng này điển hình có cuốn sách ―The Holy War Jihad: Time Bomb in the Middle East‖ (2002) của tác giả Lester Sumrall, Sumrall Publishing, Hoa Kỳ, và cuốn sách ―Jihad in Islamic History: Doctrines and Practice” (2006) của tác giả Michael Bonner, Princeton University Press, Hoa Kỳ. Những nghiên cứu này đi sâu vào phân tích các cuộc chiến tranh trong Lịch sử Islam giáo và trích dẫn một số dẫn chứng từ Kinh Qur‟an và Hadith để củng cố cho luận điểm của mình.
Tuy nhiên, cách trích dẫn của những nghiên cứu này thƣờng không đầy đủ, không toàn diện, thiếu khách quan và nặng về suy diễn cá nhân. Các nghiên cứu không đề cập tới các hình thức khác của tôn giáo mà chỉ tập trung vào một khía cạnh nhỏ và vô hình chung tạo nên một hình dung thiếu bao quát về khái niệm này. Hƣớng nghiên cứu thứ hai có đi vào phân tích các nội dung khác nhau của khái niệm Jihad thông qua các dẫn chứng từ Kinh Qur‟an và Hadith song phạm vi nghiên cứu chƣa toàn diện, chƣa đi sâu vào phân tích ở góc độ ngữ nghĩa của khái niệm này. Hơn nữa phần lớn các tác giả chƣa đề cập tới quan điểm của các học giả thời kỳ cổ đại và trung đại, những quan điểm góp phần xây dựng nên nội dung của khái niệm Jihad truyền thống.
Đồng thời các nghiên cứu cũng chƣa có sự liên hệ so sánh với quan điểm Jihad qua con mắt của các nhà tƣ tƣởng hiện đại, một trong những nguyên nhân dẫn tới các xung đột tƣ tƣởng về khái niệm Jihad trong thời kỳ hiện nay mà hậu quả cụ thể là các hoạt động bạo động chính trị và khủng bố trên thế giới. Điển hình cho 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những nghiên cứu đi theo hƣớng này có Cuốn sách “Jihad and the Islamic Law of War” (2009) của tác giả Rabiit Royal Aal al Bayt, Institute for Islamic Thought, Bài nghiên cứu: ―Understanding Jihad: from a term to misconception‖ (2016) của tác giả Sabiha More, Smt Surajba College of Education đăng tải trên trang Scholarly Research Journal, Ấn Độ, Bài nghiên cứu: “Abstract Jihad between the aims and means” (2017) của hai tác giả: TS. Nahed Ismail Farhat và TS. Bassam Hassan Al Af đăng trên tạp chí Al- Aqsa University Journal, Palestine, Bài nghiên cứu: “An Analysis of the Concept of Jihad in Islam” (2017) của tác giả Amit Kumar Singh đăng trên tạp chí International Journal of Research in Social Sciences, Ấn Độ.
Những nghiên cứu trên không đề cập trực tiếp đến nội dung mà học viên đang nghiên cứu tuy nhiên đây lại là những nguồn tƣ liệu rất hữu ích để học viên tham khảo và đối chiếu trong quá trình tìm hiểu và phân tích. Mỗi nghiên cứu trên đều tập trung vào một khía cạnh nhất định của Jihad qua cách nhìn nhận và quan điểm khác nhau, chƣa có một nghiên cứu nào hƣớng tới cái nhìn đầy đủ và bao quát về Jihad về mặt ngữ nghĩa từ lịch sử cho tới hiện đại. Đối với tình hình nghiên cứu trong nƣớc, cho tới nay chƣa có một nghiên cứu chính thức nào về đề tài này. Điều này có thể giải thích do sự ảnh hƣởng của Islam và các tổ chức Islam tới Việt Nam là chƣa nhiều.
Chính vì thế trong khuôn khổ luận văn này, học viên mong muốn đƣợc đƣa ra một nghiên cứu chính thức đầu tiên bằng tiếng Việt về Jihad, đây sẽ là nghiên cứu khái quát, đầy đủ và trung thực về khái niệm này thông qua phân tích dẫn chứng các tƣ liệu quan trọng trong Islam giáo, đồng thời cũng giới thiệu về khái niệm Học thuyết Jihad hiện đại qua quan điểm của một số nhà hoạt động tôn giáo hiện đại và những ảnh hƣởng của nó với thế giới. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tƣợng, phạm vi và phƣơng pháp nghiên cứu 4. Đối tƣợng Khái niệm Jihad trong Islam giáo thông qua các tƣ liệu lịch sử và khái niệm Jihad hiện đại trong thời kỳ hiện đại.
Phạm vi nghiên cứu Luận văn tập trung vào nghiên cứu ở khía cạnh ngữ nghĩa của Jihad thông quá các dẫn chứng về Jihad từ những nguồn tƣ liệu có mức độ tin cậy cao nhất trong Islam nhƣ Kinh Qur‟an, các bài Hadith của Nhà tiên tri Mohammad, Luật Islam Shariah và các học thuyết về Jihad ở thời kỳ hiện đại qua quan điểm của một số nhà tƣ tƣởng hiện đại. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu văn bản, phân tích và tổng hợp để làm rõ đối tƣợng nghiên cứu. Luận văn sử dụng một số tài liệu của các đề tài, dự án, công trình nghiên cứu, bài viết trên các tạp chí đã đƣợc công bố về vấn đề có liên quan để củng cố cho quan điểm lập luận. Cấu trúc của luận văn CHƢƠNG 1: Giới thiệu sơ lƣợc về Islam giáo và các khái niệm liên quan đến Islam giáo, đồng thời làm rõ vị trí của khái niệm Jihad trong Islam, nội dung khái niệm Jihad, có sự so sánh về bối cảnh xuất hiện và nội dung thuật ngữ ―thánh chiến‖ (holywar) trong Kito giáo, từ đó chỉ rõ những đặc điểm khác biệt giữa hai khái niệm này.
CHƢƠNG 2: Đi sâu tìm hiểu và phân tích những văn bản quan trọng đƣợc sử dụng trong Islam nhƣ Kinh Qur‟an, Các bài Hadith và Luật Shari‟ah (thông qua những lý luận tôn giáo của các học giả nổi tiếng của bốn trƣờng 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phái Islam) về Jihad, từ đó làm sáng tỏ bản chất của Jihad đƣợc quy định trong Islam. CHƢƠNG 3: Tìm hiểu về Học thuyết Jihad hiện đại thông qua lý luận của một số nhà hoạt động tôn giáo trong thể kỷ 20 nhƣ Abul A'la Maududi, Sayid Qutb và Abd al-Salam Faraj, so sánh với lý luận tôn giáo truyền thống và chỉ ra những điểm sai khác trong lý luận của Học thuyết Jihad hiện đại, đồng thời tìm hiểu quan điểm của cộng đồng Muslim về Học thuyết này. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: JIHAD VÀ MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN 1. Khái quát về Islam giáo 1.
Sơ lƣợc về lịch sử hình thành Islam giáo Về mặt lịch sử, Islam ra đời ở thế kỷ thứ 7 tại Bán đảo Ả Rập. Có thể nói rằng, xét theo mốc thời gian xuất hiện thì Islam đƣợc coi là tôn giáo trẻ nhất trong số những tôn giáo lớn trên thế giới.