Chương 1: Những vấn đề chung về giao thông đường bộ. Chương 2: Thực trạng vi phạm pháp luật giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Chương 3: Một số giải pháp hạn chế vi phạm pháp luật giao thông đường bộ, nâng cao hiệu quả công tác xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ 1.
GIAO THÔNG, GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ, HÀNH LANG AN TOÀN ĐƢỜNG BỘ 1. Giao thông Khi nói đến giao thông là nói đến "việc đi lại từ nơi này đến nơi khác của người và phương tiện chuyên chở" [57, tr. GTĐB là đòi hỏi có tính tất yếu, cần thiết của quá trình phát triển đời sống xã hội ở mỗi một xã hội và mỗi quốc gia. Sự phát triển của giao thông mang tính lịch sử và phụ thuộc vào trình độ phát triển của kinh tế, khoa học- công nghệ nhất định.
Lịch sử phát triển của xã hội loài người có thể nói từ khi còn sơ khai đến xã hội văn minh ngày nay đều gắn bó chặt chẽ với hoạt động giao thông mà trước hết là GTĐB, sau đó phát triển các loại hình giao thông khác như giao thông đường thủy, giao thông đường sắt, giao thông đường không. Theo Từ điển Tiếng Việt thì đường bộ được hiểu là "Thứ đường đi trên đất liền dùng cho người đi bộ và xe cộ, nói chung" [57, tr. Theo Luật GTĐB năm 2008 thì định nghĩa "Đường bộ gồm đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ" [70]. Giao thông đƣờng bộ Giao thông đường bộ là một hiện tượng xã hội có xu hướng biến động phát triển mạnh mẽ không chỉ ở Việt Nam mà còn diễn ra hầu hết các quốc gia trên thế giới.
GTĐB và phát triển GTĐB đang được xem xét ở nhiều góc độ kinh tế- xã hội, chính trị dưới tác động của sự phát triển khoa học- kỹ thuật tiên tiến. Và trên cơ sở của những khái niệm về đường bộ tại mục 1.1 có thể 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hiểu: GTĐB là việc đi lại từ nơi này đến nơi khác của người và phương tiện chuyên chở trên đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ. Khi xem xét GTĐB với tư cách là một hiện tượng xã hội. Dưới góc độ luật học hiện tượng GTĐB đang đặt ra những vấn đề pháp lý sau đây: Thứ nhất, GTĐB là một nhu cầu của con người trong xã hội.
Nhưng những cá thể con người, tổ chức người nhất định không thể tự lo để thỏa mãn nhu cầu của mình. Đặc biệt là với nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội thì chỉ có Nhà nước mới có thể có khả năng tổ chức, có tiềm lực kinh tế và là chủ sở hữu đất đai mới có thể xây dựng kết cấu hạ tầng GTĐB. Tuy rằng ở mức độ nào đó Nhà nước phải huy động sức dân, nhưng trách nhiệm thuộc Nhà nước. Trách nhiệm này mang tính pháp lý được quy định trong chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
Thứ hai, các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực GTĐB luôn là đối tượng điều chỉnh của pháp luật GTĐB. Nhà nước hướng dẫn và điều chỉnh các quan hệ này để các quan hệ này diễn ra có sự kiểm soát và "trong vòng luật". Thứ ba, các quan hệ trong hoạt động GTĐB được thực hiện bởi nhiều chủ thể với những mục đích kinh tế, văn hóa xã hội, quốc phòng an ninh khác nhau. Cũng như các loại quan hệ xã hội khác, GTĐB cần được chế định hóa, quy phạm hóa và tiến tới pháp điển hóa do vậy đó là những lý do hết sức cơ bản để tạo ra sự ra đời của các văn bản pháp luật.
Luật GTĐB năm 2001, Luật GTĐB năm 2008 ra đời đã tạo ra một "luật chơi" thống nhất, nhất quán, ổn định cho mọi tổ chức và cá nhân. Hành lang an toàn đƣờng bộ Trong các bộ phận cấu thành mạng lưới GTĐB. Hành lang an toàn đường bộ là một bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng GTĐB, là bộ phận trọng yếu của tuyến đường, đảm bảo sự bền vững của công trình và sự an toàn cho hoạt động giao thông vận tải, vì vậy việc quản lý, bảo vệ hành lang an 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com toàn đường bộ là hoạt động chung của các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị- xã hội, lực lượng vũ trang và của toàn dân. Giữ gìn, chống lấn chiếm, cơi nới, sử dụng trái phép đất hành lang an toàn các tuyến đường; chấm dứt việc giao đất, cho thuê đất dọc trong hành lang các tuyến đường, không phù hợp với qui định của pháp luật, ảnh hưởng đến an toàn các công trình và hành lang đường bộ; đưa việc quản lý, sử dụng hành lang an toàn đường bộ theo đúng quy định của pháp luật, việc khai thác và sử dụng đất dành cho đường bộ, hành lang an toàn đường bộ cũng như việc, mở đường nhánh, đấu nối đường nhánh vào đường chính phải có trong quy hoạch, được cấp có thẩm quyền cho phép bằng văn bản, tránh vi phạm pháp luật GTĐB là một trong những nội dung hết sức quan trọng trong công tác QLNN và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về GTĐB.
Sự an toàn trong hoạt động của đường bộ phụ thuộc rất lớn vào sự ổn định hành lang an toàn. Luật GTĐB quy định: "Hành lang an toàn đường bộ là giải đất dọc hai bên đất của đường bộ, tính từ mép ngoài đất của đường bộ ra hai bên để đảm bảo an toàn giao thông đường bộ" [70]. Bao gồm: giới hạn hành lang đối với đường bộ; giới hạn hành lang an toàn đối với cầu, cống; giới hạn hành lang an toàn đối với hầm đường bộ; giới hạn hành lang an toàn đối với bến phà, cầu phao; giới hạn hành lang an toàn đối với kè bảo vệ đường bộ; giới hạn bảo vệ trên không của công trình đường bộ xây dựng mới; giới hạn khoảng cách an toàn đường bộ theo chiều ngang. Như vậy có thể thấy được hành lang an toàn đường bộ là bộ phận nằm trong kết cấu hạ tầng GTĐB, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và bền vững của công trình cũng như những hoạt động diễn ra trên công trình đường bộ.
TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ Hiện nay còn có nhiều quan điểm khác nhau khi đánh giá về trật tự ATGTĐB. Có quan điểm cho rằng: Trật tự ATGT là sự đảm bảo cho mọi hoạt 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động giao thông được trật tự, an toàn, nhanh chóng, tiện lợi, thống nhất và mỹ quan môi trường, hạn chế thấp nhất vi phạm pháp luật giao thông, hạn chế ùn tắc giao thông, kiềm chế TNGT, ngăn ngừa thiệt hại do TNGT gây ra. Ý kiến khác lại cho rằng: Trật tự ATGTĐB là việc chấp hành triệt để những yêu cầu kỹ thuật, quản lý đối với công trình giao thông và phương tiện giao thông, quy định đối với người tham gia giao thông khi hoạt động trên đường bộ, làm cho giao thông được trật tự, an toàn, thông suốt, thuận tiện. Theo từ điểm Bách khoa Công an nhân dân thì: Trật tự an toàn giao thông đường bộ là hệ thống các mối quan hệ xã hội được hình thành và điều chỉnh bởi các quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giao thông vận tải công cộng mà mọi người tham gia giao thông phải tuân theo để đảm bảo hoạt động giao thông thông suốt, trật tự an toàn, hạn chế thấp nhất tai nạn giao thông, gây thiệt hại về người và tài sản [76, tr.
Như vậy, trật tự ATGTĐB được hiểu là: - Hoạt động giao thông được điều chỉnh bằng một hệ thống quy phạm pháp luật (QPPL) bắt buộc mọi chủ thể tham gia giao thông phải tuyệt đối tuân theo. - Hạn chế thấp nhất TNGT xảy ra, đảm bảo an toàn cho người và tải sản khi tham gia giao thông. - Hạn chế ùn tắc giao thông, đảm bảo giao thông thuận lợi, có hiệu quả, tiết kiệm được chi phí vận chuyển, thời gian hành trình trên đường. Trật tự ATGTĐB có mối quan hệ khăng khít với TTATXH.
Trong đó, TTATXH có thể được hiểu: là trạng thái của các quan hệ xã hội được hình thành và điều chỉnh bởi hệ thống QPPL của Nhà nước, quy phạm chính trị, quy phạm đạo đức, thuần phong mỹ tục trong đời sống cộng đồng của một dân tộc, một Nhà nước, là tình trạng xã hội ổn định, ở đó mọi công dân sống 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và lao động có tổ chức, có kỷ cương, mọi lợi ích chính đáng được bảo đảm, không bị xâm hại. Trật tự ATGT cũng là một phần quan trọng của TTATXH, có mối quan hệ nhân quả và không tách rời TTATXH. Về mặt nhận thức, thói quen và tâm lý của người tham gia giao thông cũng chính là của con người tham gia hoạt động kinh tế xã hội. Kỷ cương trong quản lý kinh tế- xã hội cũng có ý nghĩa quyết định kỷ cương trong giao thông, vì con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội.
Như vậy, trật tự ATGTĐB có đảm bảo thì mới góp phần đảm bảo TTATXH. Hoạt động GTĐB diễn ra ở mọi nơi, mọi lúc, liên quan đến mọi tầng lớp dân cư, mọi chủ thể trong xã hội. Trật tự ATGTĐB được bảo đảm sẽ tạo cho GTĐB thông suốt, tài sản, tính mạng, mọi lợi ích chính đáng khác của những chủ thể tham gia giao thông được đảm bảo an toàn hơn, người dân có cuộc sống yên lành, ổn định, nhu cầu đi lại, phát triển kinh tế được thuận lợi. Do vậy TTATXH cần được giữ vững.
Trật tự ATGT có tính xã hội sâu rộng, bảo đảm cuộc sống bình an và hạnh phúc cho mọi người, mọi nhà. Thiệt hại do TNGT gây ra về người và của là rất lớn và đang gia tăng những mối nguy hại cho một gia đình, một xã hội, một quốc gia. Những người bị thương vong phần lớn là những người lao động chính, nên để lại nhiều gánh nặng lâu dài. Vì vậy trật tự ATGT ổn định là một yếu tố quan trọng để phát triển kinh tế xã hội bền vững.
Tóm lại, từ vai trò tất yếu của GTĐB là đòi hỏi, yêu cầu phải có sự quản lý của nhà nước đồng thời phải có những biện pháp để hạn chế thiệt hại do vi phạm pháp luật GTĐB để lại, trong đó có biện pháp sử dụng các quy định của pháp luật để xử lý những hành vi vi phạm của các chủ thể tham gia GTĐB.