MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, nền kinh tế hiện đại hóa đã tác động tiêu cực tới môi trường, làm cạn kiệt các nguồn tài nguyên. Yêu cầu cấp thiết hiện nay là tìm hướng đi mới cho nền kinh tế, vừa phát triển kinh tế và vừa bảo vệ môi trường. Trong bối cảnh hiện nay, xu hướng chuyển dịch sang nền kinh tế tuần hoàn đang là hướng đi tất yếu của các nước trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.
Kỳ họp Đại hội đồng Quỹ môi trường toàn cầu lần thứ 6 (GEF6) được tổ chức tại thành phố Đà Nẵng. Trong hội nghị, tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) cùng với các chính phủ và các tổ chức liên quan đã thảo luận về việc làm thế nào để tiếp cận nền kinh tế tuần hoàn, mục tiêu tạo ra lợi ích về kinh tế, môi trường, tạo việc làm hướng tới tăng trưởng xanh, đóng góp vào các mục tiêu phát triển bền vững. Khái niệm Kinh tế tuần hoàn (KTTH) được sử dụng chính thức đầu tiên bởi Pearce và Turner (1990), dùng để chỉ mô hình kinh tế mới dựa trên nguyên lý cơ bản “mọi thứ đều là đầu vào đối với thứ khác”, hoàn toàn không giống với cách nhìn của nền kinh tế tuyến tính truyền thống. Ellen MacArthur Foundation mô tả nền KTTH là một hệ thống công nghiệp phục hồi hoặc tái tạo theo ý định và thiết kế.
Kinh tế tuần hoàn là nền kinh tế sử dụng các nguồn năng lượng thân thiện, giảm việc phụ thuộc vào các tài nguyên thiên nhiên sẵn có hiện nay, loại bỏ các chất gây độc hại tới môi trường và sức khỏe con người. Hướng kinh tế mới này là quy trình khép kín, biến nguyên liệu thừa của ngành này trở thành nguyên liệu đầu vào của ngành khác. Kinh tế tuần 9 Downloaded by vu quang (vuchinhhp20@gmail.com) lOMoARcPSD|21911340 hoàn góp phần tăng trưởng nền kinh tế chung theo hướng bền vững, vừa tăng giá trị cho doanh nghiệp và bảo vệ môi trường. Ngày nay, khi thế giới đang hướng tới thời đại công nghệ kỹ thuật số hóa, sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế (Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trong tháng 1/2022, tốc độ tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) thực tế của các nền kinh tế châu Á trong năm 2021 là 6,3%, tăng 7,6 điểm phần trăm so với năm 2020) và dân số ngày càng tăng nhanh, cán mốc 8 tỷ người vào năm 2022 đã dẫn tới nhu cầu của con người ngày càng tăng cao.
Các công trình được xây dựng, các nguồn năng lượng mới ra đời đã khiến môi trường suy thoái, làm cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên. Theo thống kê mới nhất của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc, thời trang là ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều nước thứ 2 thế giới và lượng khí carbon thải ra môi trường chiếm từ 8-10% (tương đương lượng khí thải carbon của toàn bộ châu Âu), nhiều hơn lượng phát thải từ các máy bay và tàu thủy cộng lại.Hiện, cứ một kg vải được sản xuất sẽ thải ra 23 kg khí hiệu ứng nhà kính, hơn 60% sợi vải là sợi tổng hợp, 75% vật liệu cung ứng trong thời trang đều bị thải ra các bãi rác (con số này tương đương cứ mỗi giây có một xe tải rác vải dệt xả ra môi trường). Ngành thời trang sử dụng 93 tỷ m3 nước/năm và là 20% của những tác nhân gây ô nhiễm nguồn nước…Con số này dự kiến tiếp tục tăng thêm. Mỗi năm, có đến hàng chục triệu tấn vải phế liệu bị thải bỏ.
Theo Hiệp hội Hóa học Hoa Kỳ, kể từ những năm 2000, sản lượng thời trang đã tăng gấp đôi và có thể sẽ tăng gấp ba lần vào năm 2050. Việc sản xuất polyester, được sử dụng cho 10 Downloaded by vu quang (vuchinhhp20@gmail.com) lOMoARcPSD|21911340 thời trang nhanh giá rẻ, cũng như trang phục thể thao, đã tăng gấp 9 lần trong 50 năm qua. Bởi vì quần áo đã trở nên quá rẻ, nó dễ dàng bị loại bỏ sau khi chỉ mặc một vài lần. Một cuộc khảo sát cho thấy 20% quần áo ở Mỹ không bao giờ được mặc; ở Anh, nó là 50 phần trăm.
Trước tình trạng đó, nhiều nhà khoa học đã nghiên cứu ra những chất liệu mới thân thiện với môi trường, từ đó khái niệm " bền vững " ( sustainability) hay “ xanh ” (green) dần trở nên phổ biến và ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của con người. Các nguyên liệu thân thiện dần được ra đời đã mang tới sự thay đổi cho các sản phẩm và thu hút sự quan tâm của khách hàng. Mức sống và chất lượng sống của người dân ngày càng được nâng cao, những người tiêu dùng thông minh dần hướng tới lối sống xanh, tích cực, thân thiện với môi trường. Việc tiêu dùng các sản phẩm xanh được xem là xu hướng của thế kỷ mới khi môi trường trở thành tâm điểm quan tâm lớn của nhiều quốc gia trên thế giới.
Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến môi trường, họ coi trọng hơn đến hành vi mua thân thiện với môi trường. Bởi có lẽ mục đích cốt lõi của việc tiêu thụ sản phẩm xanh là thoả mãn nhu cầu của con người ngày nay mà không làm tổn hại đến thế hệ tương lai, cho nên cuối cùng nó đã được nhiều quốc gia, chính phủ, doanh nghiệp và thị trường tiêu thụ tiếp cận một cách tích cực với khái niệm này. Nhiều doanh nghiệp trong nước và trên thế giới bắt kịp xu thế này đã dần thay đổi mô hình sản xuất để tạo ra những sản phẩm xanh, vừa bảo vệ môi trường mà vẫn đáp ứng thị hiếu của người tiêu dùng. Các sản phẩm xanh ngày càng xuất hiện nhiều trên thị trường, được đông đảo người tiêu dùng đón nhận và hưởng ứng 11 Downloaded by vu quang (vuchinhhp20@gmail.com) lOMoARcPSD|21911340 như túi phân hủy sinh học, ống hút tre, các loại mỹ phẩm.
và cả các sản phẩm thời trang xanh. Mặc dù thời trang xanh mới chỉ được phổ biến rộng rãi trong vài năm gần đây, nhưng tính bền vững, thân thiện với môi trường đã khiến cho ngành thời trang xanh nhanh chóng phát triển. Thời trang xanh cũng trở thành lĩnh vực được nhiều người quan tâm và tìm hiểu. Mặc dù đã có nhiều bài nghiên cứu về hành vi tiêu dùng thời trang xanh (The Sustainable Future of the Modern Fashion Industry - Zhanna Kutsenkova - Dominican University of California), đã chỉ ra và mô tả các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi mua sắm thời trang xanh của người tiêu dùng.
Tuy nhiên, bài nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở việc phân tích chung các yếu tố và hướng tới tất cả các đối tượng mà chưa hướng tới đối tượng khách hàng cụ thể. Chính vì vậy, nghiên cứu này với chủ đề “Xu hướng thời trang xanh và các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định tiêu dùng sản phẩm thời trang xanh của sinh viên trên địa bàn Hà Nội” được tiến hành nhằm chỉ ra những nhân tố ảnh hưởng đến quyết định mua sắm sản phẩm thời trang xanh, bền vững của sinh viên tại Hà Nội. Trên cơ sở nghiên cứu, một số đề nghị giải pháp được đề ra để kịp thời giải đáp những thắc mắc và đồng thời thúc đẩy ý thức của sinh viên về việc tiêu dùng sản phẩm thời trang xanh. Tổng quan tài liệu 2.
Tổng quan tình hình nghiên cứu nước ngoài 12 Downloaded by vu quang (vuchinhhp20@gmail.com) lOMoARcPSD|21911340 Nghiên cứu "Hành vi tiêu dùng của khách hàng trong ngành thời trang toàn cầu" của Tiên Trần (2021) được xây dựng để tìm hiểu ý định mua của khách hàng ở Việt Nam và Phần Lan về thời trang nhanh và thời trang bền vững và những yếu tố ảnh hưởng lên quyết định mua của họ. Trong nghiên cứu này tác giả đã nói rõ những nhìn nhận của người tiêu dùng đối với thời trang nhanh và thời trang bền vững. Qua đó khái quát được các yếu tố ảnh hưởng lên hành vi mua sản phẩm thời trang bền vững của người tiêu dùng. Các biến được nghiên cứu trên mô hình có nhân tố là tâm lý, xã hội, văn hoá và cá nhân.
Kết quả cuộc nghiên cứu cho biết, những yếu tố cá nhân có ảnh hưởng lớn đối với hành vi mua của khách hàng. Qua khảo sát, tác giả đã gợi ý một vài kiến nghị cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thời trang xanh. Theo bài nghiên cứu "Hành vi của khách hàng và xu hướng tiêu dùng thời trang bền vững" (2019) , tác giả Subramanian Senthilkannan Muthu áp dụng mô hình TPB nhằm đánh giá những yếu tố ảnh hưởng lên ý định mua sản phẩm thời trang bền vững, phân tích tầm quan trọng của hành vi người tiêu dùng trong thời trang và tiêu dùng thời trang bền vững. Sau khi tiến hành một cuộc khảo sát trực tuyến với 339 người tham gia tại Thổ Nhĩ Kỳ, những phát hiện cho biết các chuẩn mực chủ quan và niềm tin có ảnh hưởng đáng kể đến ý định mua sản phẩm của người tiêu dùng.
Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước Với công trình nghiên cứu "Những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua sản phẩm xanh của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh" của Hà Minh Trí (2022) , tác giả phân tích và đánh 13 Downloaded by vu quang (vuchinhhp20@gmail.com) lOMoARcPSD|21911340 giá một số yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua sản phẩm xanh của thanh niên đang học trong các trường đại học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Nghiên cứu đã áp dụng phương pháp mô hình cấu trúc tuyến tính phục vụ phân tích mô hình và giả định được khuyến nghị. Nghiên cứu áp dụng phương pháp phân tích mẫu thuận tiện và quả cầu tuyết, đã thu nhận được 322 quan sát. Nghiên cứu này phát hiện ra rằng việc hỗ trợ bảo vệ môi trường, thúc đẩy trách nhiệm với môi trường , trải nghiệm sản phẩm xanh và thân thiện với môi trường của một số công ty có ảnh hưởng đến quyết định mua sản phẩm xanh.
Đặc biệt là tính thân thiện với môi trường của một số công ty ảnh hưởng lớn trong việc thực hiện quyết định. Nghiên cứu trên không những góp phần xây dựng nền tảng tri thức liên quan đến quyết định mua sản phẩm xanh tại Việt Nam mà còn có một số ý nghĩa thực tiễn vô cùng quan trọng đối với các doanh nghiệp. Dựa trên kết quả của nghiên cứu này, mỗi công ty sẽ đưa ra các giải pháp nhằm cải thiện doanh số bán hàng của họ và xây dựng những phương thức mới có thể thu hút khách hàng thân thiện với môi trường bằng việc chú trọng vào việc thoả mãn các nhu cầu về chức năng, cảm xúc và trải nghiệm của khách hàng.