Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đồ án "Xây dựng website bán sản phẩm về thú cưng" (tiêu đề tại phần nội dung: "Xây dựng Website chăm sóc và bán thú cưng") được thực hiện bởi nhóm sinh viên lớp SE 397 B thuộc Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Duy Tân dưới sự hướng dẫn của giảng viên Trần Huệ Chi vào tháng 6 năm 2023. Đề tài xuất phát từ nhu cầu thực tiễn trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động thương mại điện tử, nhằm đáp ứng xu hướng tìm kiếm, đánh giá và mua sắm các sản phẩm, dịch vụ chăm sóc thú cưng ngày càng gia tăng.

Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh công nghệ thông tin và mạng Internet phát triển mạnh mẽ, việc thiết lập các kênh tương tác trực tuyến giữa đơn vị cung cấp và người tiêu dùng mang lại hiệu quả thiết thực. Việc xây dựng một website chuyên biệt giúp mở rộng khả năng kết nối với khách hàng, hỗ trợ thu thập phản hồi nhanh chóng, tiết kiệm chi phí nhân lực quản lý và tạo điều kiện cho người dùng tra cứu thông tin sản phẩm đa dạng chỉ bằng thiết bị di động hoặc máy tính kết nối Internet.

Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài xác định các mục tiêu trọng tâm bao gồm:

  1. Đáp ứng nhu cầu tìm kiếm, tra cứu và đánh giá sản phẩm của người dùng trong một môi trường làm việc trực tuyến hiệu quả.
  2. Cung cấp cho khách hàng cái nhìn tổng quát về danh mục sản phẩm và dịch vụ chăm sóc thú cưng, hỗ trợ so sánh tính năng và giá cả để đưa ra quyết định mua sắm tối ưu thông qua hệ thống phân loại khoa học.
  3. Rút ngắn khoảng cách giao dịch giữa người mua và người bán thông qua các tính năng trao đổi thông tin, đặt hàng và thanh toán trực tuyến.
  4. Xây dựng công cụ hỗ trợ công tác quản lý hàng hóa, người dùng, đơn đặt hàng và doanh thu cho đơn vị vận hành.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu:
    • Quy trình và phương pháp phân tích thiết kế hệ thống hướng đối tượng (OOAD/UML).
    • Các công cụ hỗ trợ mô hình hóa và thiết kế hệ thống như Microsoft Visio và phần mềm tạo khung giao diện (Mockup).
    • Quy trình nghiệp vụ cung cấp sản phẩm và dịch vụ chăm sóc khách hàng trong lĩnh vực kinh doanh sản phẩm thú cưng.
  • Phạm vi nghiên cứu:
    • Về nội dung: Tập trung vào tìm hiểu hệ quản trị cơ sở dữ liệu SQL Server; phân tích, thiết kế hướng đối tượng hệ thống website chăm sóc và bán thú cưng; đặc tả quy trình nghiệp vụ cung cấp dịch vụ và phân phối sản phẩm.
    • Về không gian và phân phối: Hệ thống được định hướng phục vụ người dùng và thị trường trong phạm vi Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án được triển khai dựa trên khung phương pháp luận phát triển hệ thống phần mềm hướng đối tượng theo tiến trình mô hình CDIO (Conceit - Design - Implement - Operate), thể hiện thông qua bố cục các chương nghiên cứu:

Khung lý thuyết và mô hình tiếp cận

  • Mô hình tiếp cận CDIO: Cấu trúc nghiên cứu được phân định thành các giai đoạn: Hình thành ý tưởng (Conceit), Phân tích hệ thống (Design), Thiết kế hệ thống (Implement) và Đánh giá thực nghiệm (Kết quả demo).
  • Mô hình hóa hướng đối tượng: Sử dụng ngôn ngữ mô hình hóa thống nhất (UML) để phân rã chức năng và mô tả tương tác hệ thống, bao gồm:
    • Biểu đồ ca sử dụng (Use Case Diagram): Xác định biên hệ thống và các chức năng tương ứng với từng tác nhân.
    • Biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram): Mô tả trình tự trao đổi thông điệp theo thời gian giữa các đối tượng để hoàn thành một ca sử dụng.
    • Biểu đồ hoạt động (Activity Diagram): Trình bày luồng công việc, điều kiện rẽ nhánh và các bước xử lý nghiệp vụ của từng chức năng.

Phương pháp nghiên cứu và công cụ kỹ thuật

  • Phương pháp phân tích - tổng hợp: Khảo sát các ý tưởng nghiệp vụ ban đầu của các thành viên trong nhóm, tổng hợp yêu cầu để chuẩn hóa thành một bài toán quản lý và bán hàng hoàn chỉnh.
  • Phương pháp thiết kế cơ sở dữ liệu quan hệ: Chuẩn hóa dữ liệu, xác định các thực thể bảng dữ liệu (người dùng, chi tiết đơn hàng, hãng sản xuất...) và thiết lập ràng buộc dữ liệu.
  • Công cụ sử dụng: Microsoft Visio (vẽ biểu đồ phân tích kỹ thuật), công cụ thiết kế Mockup (dựng giao diện mẫu) và hệ quản trị cơ sở dữ liệu SQL Server (quản trị và lưu trữ dữ liệu).

Thiết kế và triển khai hệ thống

Mô hình tác nhân (Actors)

Hệ thống phân định 4 nhóm tác nhân tham gia tương tác với các quyền hạn và phạm vi hoạt động riêng biệt:

  1. Khách vãng lai (Guest): Người dùng chưa đăng nhập, có quyền truy cập hệ thống để xem danh mục sản phẩm, xem thông tin chi tiết các gói dịch vụ, tra cứu thông tin thú cưng và thực hiện đăng ký tài khoản.
  2. Người dùng đăng ký (Registered User/Customer): Người dùng đã có tài khoản hợp lệ, có quyền quản lý thông tin cá nhân, quản lý giỏ hàng, thực hiện quy trình thanh toán đặt hàng (trực tuyến hoặc khi nhận hàng), gửi đánh giá và phản hồi bình luận về sản phẩm, dịch vụ.
  3. Đội ngũ tư vấn (Consultant Team): Tiếp nhận và phản hồi các bình luận, yêu cầu từ khách hàng; quản lý và cập nhật thông tin chi tiết về các loại thú cưng (thêm, sửa, xóa pet) và hỗ trợ thông tin chuyên môn.
  4. Quản trị viên (Admin): Quản lý toàn diện tài khoản người dùng (thêm, sửa, xóa, cấp quyền), quản lý danh mục sản phẩm, quản lý nhà cung cấp, xử lý đơn đặt hàng, bảo trì hệ thống và theo dõi báo cáo thống kê doanh thu theo năm/tháng.

Danh mục Use Case và ma trận phân rã chức năng

Hệ thống được thiết kế với 16 ca sử dụng chính (Use Case - UC):

Mã Use Case Tên Use Case Tác nhân chính thực hiện
UC1 Đăng ký tài khoản Khách vãng lai
UC2 Xem thông tin dịch vụ Khách vãng lai / Người dùng đăng ký
UC3 Tìm kiếm sản phẩm Khách vãng lai / Người dùng đăng ký
UC4 Quản lý sản phẩm Quản trị viên (Admin)
UC5 Quản lý người dùng Quản trị viên (Admin)
UC6 Báo cáo thống kê Quản trị viên (Admin)
UC7 Quản lý đơn hàng Quản trị viên (Admin)
UC8 Phản hồi bình luận khách hàng Đội ngũ tư vấn
UC9 Quản lý thông tin pet Đội ngũ tư vấn
UC10 Thanh toán sản phẩm Người dùng đăng ký
UC11 Đánh giá bình luận Người dùng đăng ký
UC12 Xem thông tin pet Người dùng đăng ký / Khách vãng lai
UC13 Quản lý giỏ hàng Người dùng đăng ký, Admin, Đội ngũ tư vấn
UC14 Quên mật khẩu / Đăng nhập Người dùng đăng ký
UC15 Quản lý tài khoản Người dùng đăng ký
UC16 Đăng nhập hệ thống Người dùng đăng ký, Đội ngũ tư vấn, Quản trị viên

Cấu trúc thiết kế cơ sở dữ liệu

Giai đoạn thiết kế hệ thống xác định các cấu trúc bảng dữ liệu cơ sở nhằm đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu cho toàn bộ quy trình bán hàng:

  • Bảng Người dùng: Lưu trữ thông tin tài khoản, mật khẩu, quyền hạn của khách hàng và nhân viên.
  • Bảng Chi tiết đơn hàng: Ghi nhận thông tin mã đơn hàng, mã sản phẩm, số lượng, đơn giá và tổng giá trị giao dịch.
  • Bảng Hãng sản xuất (Nhà cung cấp): Lưu trữ thông tin về các đối tác cung cấp phụ kiện, thức ăn và vật phẩm thú cưng.
  • Bảng Dữ liệu sản phẩm và Thú cưng: Lưu trữ các thuộc tính mô tả, hình ảnh, nguồn gốc và hướng dẫn chăm sóc.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Ý tưởng sản phẩm (Conceit)

Chương này phản ánh tiến trình thảo luận, xây dựng ý tưởng của nhóm nghiên cứu trước khi thống nhất đề tài chung:

  • Ý tưởng cá nhân ban đầu:
    • Dương Quang Vinh: Đề xuất website bán giày dép trực tuyến nhằm tiết kiệm chi phí nhân lực và hỗ trợ quản lý hàng hóa qua Internet tại Việt Nam.
    • Nguyễn Ngọc Hùng: Đề xuất website bán linh kiện máy tính trực tuyến, phục vụ nhu cầu cập nhật các linh kiện phần cứng nổi bật tại thị trường Việt Nam.
    • Nguyễn Ngọc Thạch: Đề xuất website tin tức đa lĩnh vực (chính trị, kinh tế, xã hội, khoa học công nghệ) phục vụ độc giả toàn cầu.
    • Nguyễn Hoàng Trung Hiếu: Đề xuất website bán vé tàu trực tuyến nhằm giải quyết tình trạng chờ đợi tại nhà ga, cung cấp thông tin lịch trình và giá vé trên phạm vi toàn quốc.
  • Thống nhất đề tài chung: Sau quá trình phân tích, nhóm đã thống nhất lựa chọn đề tài Xây dựng website chăm sóc và bán thú cưng, xác định mục tiêu rút ngắn khoảng cách giao dịch, chuẩn hóa việc tìm kiếm và quản lý sản phẩm trên phạm vi toàn quốc.

Chương II: Phân tích hệ thống (Design)

Chương II là phần trọng tâm về phân tích kỹ thuật của đồ án, bao gồm:

  • Mô tả tác nhân và biểu đồ Use Case tổng quát: Định hình mối quan hệ giữa 4 tác nhân và 16 ca sử dụng nghiệp vụ.
  • Đặc tả chi tiết từng Use Case: Xây dựng bảng đặc tả đầy đủ cho từng chức năng (Tên UC, tác nhân, mô tả, thủ tục, điều kiện trước, điều kiện sau, luồng sự kiện chính, kết quả sự kiện và ngoại lệ).
  • Hệ thống biểu đồ tương tác và hành vi:
    • Thiết lập biểu đồ tuần tự cho các ca sử dụng then chốt: Đăng nhập, Đăng ký, Tìm sản phẩm, Xem giỏ hàng, Tạo đơn hàng, Đánh giá, Quản lý tài khoản, Quản lý danh mục, Quản lý doanh thu, Quản lý nhà cung cấp.
    • Thiết lập biểu đồ hoạt động mô tả chi tiết quy trình nghiệp vụ: Thêm/sửa/xóa người dùng, thay đổi trạng thái đơn hàng, quy trình xuất báo cáo dạng bảng/cột và xuất tệp tin, quy trình cập nhật thông tin thú cưng (thêm/sửa/xóa pet), quy trình thanh toán (trực tuyến hoặc nhận hàng).
  • Phân công nhiệm vụ phân tích giữa các thành viên:
STT Thành viên Nhiệm vụ phân tích và thiết kế Tỉ lệ đóng góp
1 Nguyễn Hoàng Trung Hiếu Ý tưởng cá nhân; Đặc tả Use Case 1, 2, 3; Vẽ biểu đồ hoạt động; Thiết kế giao diện 1, 2, 3 20%
2 Nguyễn Ngọc Hùng Ý tưởng cá nhân; Đặc tả Use Case 4, 5, 6; Vẽ biểu đồ hoạt động; Thiết kế giao diện 4, 5, 6 20%
3 Nguyễn Ngọc Thạch Ý tưởng cá nhân; Đặc tả Use Case 7, 8, 9; Vẽ biểu đồ hoạt động; Thiết kế giao diện 7, 8, 9 20%
4 Dương Quang Vinh Ý tưởng cá nhân; Đặc tả Use Case 10, 11, 12; Vẽ biểu đồ hoạt động; Thiết kế giao diện 10, 11, 12; Chỉnh sửa bài 20%
5 Lê Lưu Ý tưởng cá nhân; Đặc tả Use Case 13, 14, 15; Vẽ biểu đồ hoạt động; Làm demo hệ thống 20%

Chương III: Thiết kế hệ thống (Implement)

Chương III chuyển đổi các yêu cầu phân tích thành mô hình kỹ thuật cụ thể:

  • Thiết kế bảng dữ liệu: Xây dựng cấu trúc các bảng cơ sở dữ liệu quan hệ (Bảng Người dùng, Bảng Chi tiết đơn hàng, Bảng Hãng sản xuất...).
  • Thiết kế dữ liệu: Xác định các kiểu dữ liệu, khóa chính, khóa ngoại và mối quan hệ liên kết giữa các bảng trong hệ quản trị SQL Server.
  • Thiết kế giao diện người dùng: Xây dựng hệ thống giao diện mẫu (Mockup) tương ứng với các chức năng phân tích từ UC1 đến UC15, đảm bảo bố cục hiển thị thông tin sản phẩm, giỏ hàng, form nhập liệu đăng ký/đăng nhập và trang quản trị của Admin.

Chương IV: Kết quả demo

  • Trình bày kết quả xây dựng bản thử nghiệm (demo) của hệ thống website dựa trên các thiết kế giao diện và cơ sở dữ liệu đã lập.
  • Ghi nhận phần đánh giá và nhận xét về mức độ đáp ứng của hệ thống so với các yêu cầu phân tích ban đầu.

Kết quả và đóng góp

Kết quả đạt được

  1. Hoàn thiện bộ hồ sơ phân tích hệ thống toàn diện: Đồ án đã xây dựng chi tiết 16 ca sử dụng bao quát đầy đủ các khía cạnh nghiệp vụ của một website thương mại điện tử, từ khâu duyệt sản phẩm, đặt hàng, đánh giá đến khâu quản trị hệ thống và chăm sóc khách hàng.
  2. Mô hình hóa chi tiết bằng UML: Cung cấp đầy đủ hệ thống biểu đồ ca sử dụng, biểu đồ tuần tự và biểu đồ hoạt động cho từng chức năng nghiệp vụ, phân định rõ luồng xử lý giữa các tác nhân.
  3. Hoàn thiện thiết kế cơ sở dữ liệu và giao diện: Xây dựng cấu trúc dữ liệu trên SQL Server và mô hình giao diện tương ứng, hoàn thành sản phẩm demo cho đồ án.
  4. Tổ chức làm việc nhóm hiệu quả: Phân bổ đồng đều khối lượng công việc giữa 5 thành viên (mỗi thành viên đảm nhận 20% khối lượng) theo đúng tiến trình phát triển hệ thống.

Đóng góp thực tiễn

Đề tài cung cấp một mô hình phân tích thiết kế hệ thống bài bản cho lĩnh vực thương mại điện tử chuyên ngành chăm sóc thú cưng, tích hợp cả hai chức năng bán sản phẩm và tư vấn thông tin dịch vụ, giúp rút ngắn thời gian tương tác giữa khách hàng và đơn vị kinh doanh.


Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế:
    • Phạm vi phân phối và nghiệp vụ hiện tại của hệ thống mới chỉ tập trung vào thị trường nội địa tại Việt Nam.
    • Đồ án chủ yếu tập trung vào giai đoạn phân tích thiết kế hướng đối tượng (OOAD) và xây dựng bản thử nghiệm cơ bản, chưa đi sâu vào các giải pháp tối ưu bảo mật nâng cao hoặc tích hợp cổng thanh toán phức tạp.
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Tiếp tục hoàn thiện và mở rộng các module quản trị, bổ sung các phương thức thanh toán trực tuyến đa dạng hơn.
    • Tối ưu hóa quy trình bảo trì, cập nhật tự động và phát triển các công cụ SEO phục vụ tiếp thị trực tuyến theo như định hướng yêu cầu hệ thống đã đề ra.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tư liệu học thuật hữu ích cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin và Kỹ thuật phần mềm: Tham khảo phương pháp tiếp cận mô hình CDIO trong đồ án môn học hoặc khóa luận tốt nghiệp.
  • Người học môn Phân tích và thiết kế hệ thống: Tham khảo cấu trúc đặc tả Use Case chuẩn mực, cách thức xây dựng biểu đồ Use Case, biểu đồ tuần tự và biểu đồ hoạt động cho hệ thống thương mại điện tử.
  • Các nhóm phát triển ứng dụng thương mại điện tử: Sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc thiết kế cơ sở dữ liệu và xây dựng luồng nghiệp vụ quản lý sản phẩm, đơn hàng và phân quyền người dùng.

Câu hỏi thường gặp

1. Đồ án do ai thực hiện và thuộc đơn vị đào tạo nào?

Đồ án do nhóm sinh viên gồm Dương Quang Vinh, Nguyễn Ngọc Hùng, Nguyễn Ngọc Thạch, Nguyễn Hoàng Trung Hiếu và Lê Lưu (lớp SE 397 B) thực hiện tại Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Duy Tân, dưới sự hướng dẫn của giảng viên Trần Huệ Chi vào tháng 6 năm 2023.

2. Hệ thống website phân chia những nhóm tác nhân nào?

Hệ thống gồm 4 nhóm tác nhân chính:

  1. Khách vãng lai: Tra cứu, tìm kiếm sản phẩm, xem thông tin dịch vụ và đăng ký tài khoản.
  2. Người dùng đăng ký: Quản lý thông tin, đặt hàng, chọn hình thức thanh toán, đánh giá và bình luận.
  3. Đội ngũ tư vấn: Trả lời bình luận khách hàng, quản lý và tư vấn thông tin thú cưng.
  4. Quản trị viên (Admin): Quản lý người dùng, sản phẩm, đơn hàng, nhà cung cấp và theo dõi báo cáo doanh thu.

3. Trong Chương I, các thành viên đã đưa ra những ý tưởng cá nhân ban đầu nào?

Trước khi thống nhất làm website thú cưng, các thành viên đã đề xuất 4 ý tưởng riêng biệt:

  • Dương Quang Vinh: Website bán giày dép.
  • Nguyễn Ngọc Hùng: Website bán linh kiện máy tính.
  • Nguyễn Ngọc Thạch: Website tin tức đa lĩnh vực.
  • Nguyễn Hoàng Trung Hiếu: Website bán vé tàu trực tuyến.

4. Hệ thống hỗ trợ các hình thức thanh toán nào cho khách hàng?

Theo đặc tả của Use Case 10 (Thanh toán sản phẩm), hệ thống hỗ trợ 2 hình thức thanh toán chính: thanh toán trực tuyến (online) và thanh toán khi nhận hàng (COD).

5. Khối lượng công việc được phân chia giữa các thành viên ra sao?

Cả 5 thành viên trong nhóm đều được phân công khối lượng công việc cân bằng (20% mỗi người), mỗi người chịu trách nhiệm đặc tả luồng xử lý, vẽ biểu đồ hoạt động và thiết kế giao diện cho 3 ca sử dụng cụ thể cùng với việc hỗ trợ ý tưởng và thực hiện demo.


Kết luận

Đồ án "Xây dựng website bán sản phẩm về thú cưng" của nhóm sinh viên Trường Đại học Duy Tân là một công trình nghiên cứu ứng dụng hoàn chỉnh về phân tích và thiết kế hệ thống phần mềm hướng đối tượng theo chuẩn CDIO. Báo cáo đã đặc tả chi tiết 16 ca sử dụng nghiệp vụ, thiết lập hệ thống biểu đồ UML hoàn chỉnh cùng mô hình cơ sở dữ liệu quan hệ trên SQL Server. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị cao về mặt phương pháp luận và kỹ thuật cho sinh viên ngành Công nghệ thông tin trong việc phát triển các hệ thống thương mại điện tử chuyên ngành.