Đồ án tốt nghiệp: Xây dựng phần mềm quản lý thư viện - Phạm Thanh Hải

Tìm hiểu quy trình xây dựng phần mềm quản lý thư viện hiệu quả, tối ưu hóa hoạt động và nâng cao trải nghiệm người dùng. Khám phá giải pháp từ Phạm Thanh Hải.

• Tác giả: Phạm Thanh Hải
• Người hướng dẫn: Lê Đức Trung
• Trường học: Đại học Dân lập Phương Đông
• Chuyên ngành: Công nghệ thông tin
• Đề tài: Xây dựng phần mềm quản lý thư viện
• Loại tài liệu: Đồ án tốt nghiệp

Tóm tắt

I. Khám phá giải pháp tối ưu Xây dựng phần mềm quản lý thư viện Phạm Thanh Hải

Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, việc tự động hóa quy trình quản lý thư viện trở thành một yêu cầu cấp thiết, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng dịch vụ. Đồ án Xây dựng phần mềm quản lý thư viện Phạm Thanh Hải là một nghiên cứu điển hình, tập trung vào việc tạo ra một hệ thống phần mềm toàn diện nhằm giải quyết các thách thức tồn tại trong các thư viện truyền thống. Mục tiêu chính của đề tài là cung cấp một công cụ mạnh mẽ, dễ sử dụng, hỗ trợ đắc lực cho cán bộ thư viện trong việc quản lý sách, độc giả, các hoạt động mượn trả và thống kê. Sự ra đời của các hệ thống quản lý thư viện như đề tài này không chỉ giúp giảm thiểu công sức thủ công mà còn tăng cường tính chính xác, minh bạch, và khả năng truy xuất dữ liệu nhanh chóng.

Đề tài của Phạm Thanh Hải đã khảo sát kỹ lưỡng thực trạng của các thư viện, từ đó nhận diện những bất cập trong quy trình thủ công như việc quản lý sách độc giả bằng sổ sách, khó khăn trong việc tìm kiếm thông tin, và hạn chế trong việc kiểm soát số lượng sách tồn kho hay tình trạng mượn trả. Với sự hỗ trợ của các công nghệ lập trình và cơ sở dữ liệu, phần mềm được phát triển hứa hẹn sẽ mang lại một bước đột phá, biến thư viện trở thành một môi trường số hóa hiện đại. Đây không chỉ là một đồ án tốt nghiệp phần mềm thư viện mà còn là một ứng dụng thực tiễn có khả năng áp dụng rộng rãi, góp phần vào sự phát triển chung của ngành thư viện. Việc nghiên cứu sâu rộng về các phương pháp phân tích thiết kế hệ thống thông tin đã giúp định hình một kiến trúc phần mềm vững chắc, đảm bảo tính mở rộng và bảo trì trong tương lai.

1.1. Bức tranh toàn cảnh về thách thức quản lý thư viện truyền thống

Các thư viện truyền thống đối mặt với nhiều khó khăn trong việc vận hành hàng ngày. Hệ thống quản lý sách và độc giả thủ công, thường dựa vào sổ sách và thẻ ghi, dễ dẫn đến sai sót, mất mát dữ liệu và tốn kém thời gian. Việc tìm kiếm một cuốn sách cụ thể trong kho hàng nghìn, hàng vạn đầu sách trở thành một nhiệm vụ phức tạp, đặc biệt khi thông tin không được cập nhật hoặc sắp xếp không khoa học. Theo khảo sát trong đề tài, việc đóng dấu, phân loại sách theo lĩnh vực, môn loại, và đánh mã số thủ công tốn rất nhiều nguồn lực. Hơn nữa, việc cấp thẻ độc giả mới, lưu trữ thông tin độc giả cũng là một quy trình cần được tối ưu. Những nhược điểm này làm giảm hiệu quả phục vụ bạn đọc, gây khó khăn cho việc thống kê, báo cáo và lập kế hoạch bổ sung tài liệu.

1.2. Mục tiêu đột phá của phần mềm Thay đổi cách vận hành thư viện

Mục tiêu chính của việc xây dựng phần mềm quản lý thư viện Phạm Thanh Hải là khắc phục triệt để các hạn chế của hệ thống thủ công, mang lại một giải pháp toàn diện và hiệu quả. Phần mềm hướng đến việc tự động hóa các tác vụ từ nhập liệu sách mới, đăng ký độc giả, đến quản lý mượn trả và thống kê. Cụ thể, hệ thống sẽ giúp cán bộ thư viện dễ dàng cập nhật thông tin sách (tên, tác giả, nhà xuất bản, năm xuất bản, giá tiền, số trang), quản lý thông tin độc giả (mã số, tên, địa chỉ, ngày sinh), và theo dõi lịch sử mượn trả của từng cuốn sách và từng độc giả. Điều này không chỉ nâng cao tốc độ xử lý mà còn đảm bảo tính chính xác của dữ liệu, giảm thiểu rủi ro sai sót và thất thoát. Phần mềm cũng đặt mục tiêu cung cấp các báo cáo thống kê chi tiết, hỗ trợ đưa ra các quyết định quản lý kịp thời và chính xác, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ của thư viện.

II. Khảo sát và phân tích Nền tảng cho hệ thống quản lý thư viện hiện đại

Để xây dựng phần mềm quản lý thư viện Phạm Thanh Hải một cách khoa học và hiệu quả, quá trình khảo sát và phân tích hệ thống hiện tại đóng vai trò then chốt. Đề tài đã đi sâu vào việc tìm hiểu các quy trình nghiệp vụ đang diễn ra tại thư viện, từ đó nhận diện rõ ràng những điểm mạnh, điểm yếu và các yêu cầu cụ thể cho hệ thống mới. Việc nắm bắt chính xác quy trình quản lý sách và độc giả truyền thống, bao gồm các bước từ nhập kho sách, phân loại, đánh mã, đến đăng ký độc giả và quy trình mượn trả, là cơ sở để thiết kế một giải pháp phần mềm phù hợp nhất. Phần này cũng bao gồm việc xác định các đối tượng cần quản lý, các mối quan hệ giữa chúng và luồng dữ liệu thông tin.

Sự thành công của một đồ án quản lý thư viện phụ thuộc rất nhiều vào giai đoạn này. Một phân tích kỹ lưỡng giúp đảm bảo rằng phần mềm khi hoàn thành sẽ đáp ứng đúng nhu cầu của người dùng, tối ưu hóa các quy trình và mang lại giá trị thực tiễn. Phạm Thanh Hải đã thực hiện khảo sát chi tiết, bao gồm cả việc phỏng vấn các cán bộ thư viện và quan sát trực tiếp các hoạt động. Từ đó, các yêu cầu về chức năng và phi chức năng của hệ thống được xác định một cách rõ ràng, tạo tiền đề cho giai đoạn thiết kế cơ sở dữ liệu và giao diện người dùng. Việc xác định các số liệu lưu trữ cần thiết, như thông tin sách, độc giả, phiếu mượn trả, cũng được thực hiện kỹ lưỡng để đảm bảo toàn vẹn dữ liệu và khả năng truy xuất dễ dàng.

2.1. Nắm bắt quy trình Khảo sát quy trình quản lý thư viện hiện hữu

Phạm Thanh Hải đã tiến hành khảo sát hệ thống thư viện hiện tại, tập trung vào các quy trình chính như quản lý sách và quản lý độc giả. Trong quản lý sách, quy trình bao gồm việc nhận tài liệu, đóng dấu thư viện, phân loại sách theo lĩnh vực (Tin học, Y học, Nghệ thuật) và môn loại (cơ sở dữ liệu, toán cao cấp), đánh mã số cho sách theo cấu trúc cụ thể (mã phân loại + mã môn loại + số thứ tự + số tập), và ghi thông tin vào "fic" (phiếu catalog) truyền thống. Đối với quản lý độc giả, quy trình bao gồm việc đăng ký, cấp thẻ đọc sách với mã số độc giả riêng biệt (ví dụ: DG + 4 chữ số), và lưu trữ thông tin cá nhân. Việc nhận diện những bước thủ công, lặp lại, và dễ gây sai sót là rất quan trọng để đưa ra giải pháp tự động hóa hiệu quả.

2.2. Nhận diện thách thức Những nhược điểm cần được khắc phục

Khảo sát của đồ án đã chỉ ra nhiều nhược điểm của hệ thống quản lý thư viện truyền thống. Thứ nhất, việc quản lý sách và độc giả bằng thủ công tốn rất nhiều thời gian và công sức, đặc biệt khi số lượng sách và độc giả lớn. Thứ hai, khả năng xảy ra sai sót trong nhập liệu, tìm kiếm thông tin, và thống kê là rất cao. Thứ ba, việc kiểm soát tình trạng mượn trả sách gặp nhiều khó khăn, dễ dẫn đến mất mát hoặc quá hạn mà không được theo dõi kịp thời. Thứ tư, việc tra cứu thông tin sách hoặc độc giả mất nhiều thời gian do phải tìm kiếm thủ công trong các hộp "fic" hoặc sổ sách. Những hạn chế này làm giảm hiệu suất làm việc của cán bộ thư viện và ảnh hưởng đến trải nghiệm của bạn đọc, đòi hỏi một phần mềm quản lý thư viện hiện đại để thay thế.

III. Phương pháp tiếp cận Thiết kế cơ sở dữ liệu thư viện và chức năng chính

Giai đoạn thiết kế là trái tim của quá trình xây dựng phần mềm quản lý thư viện Phạm Thanh Hải, nơi các yêu cầu được chuyển đổi thành cấu trúc kỹ thuật. Đề tài đã tập trung vào việc thiết kế một cơ sở dữ liệu mạnh mẽ và các chức năng phần mềm rõ ràng, đảm bảo hệ thống có khả năng mở rộng và dễ dàng quản lý. Việc lựa chọn công nghệ phù hợp, như đã nêu trong tài liệu gốc về ngôn ngữ lập trình Visual Basic và cơ sở dữ liệu Access, là một quyết định chiến lược để đạt được hiệu quả về chi phí và thời gian phát triển trong khuôn khổ một đồ án tốt nghiệp.

Quá trình thiết kế cơ sở dữ liệu thư viện bắt đầu bằng việc xác định các thực thể chính (sách, độc giả, phiếu mượn, nhân viên) và các thuộc tính của chúng, sau đó xây dựng mối quan hệ giữa các thực thể này. Mô hình thực thể liên kết (ERD) được sử dụng để trực quan hóa cấu trúc dữ liệu, đảm bảo tính toàn vẹn và nhất quán của thông tin. Bên cạnh đó, các sơ đồ phân cấp chức năng và biểu đồ luồng dữ liệu (DFD) được sử dụng để mô tả cách thức hệ thống sẽ hoạt động, từ đó xác định rõ các module và giao diện cần thiết. Điều này giúp đảm bảo rằng phần mềm quản lý thư viện sẽ có một kiến trúc vững chắc, có khả năng xử lý các tác vụ phức tạp một cách hiệu quả và đáng tin cậy.

3.1. Cấu trúc dữ liệu Nền tảng thiết kế CSDL thư viện Access

Để đảm bảo tính toàn vẹn và hiệu quả của dữ liệu, đề tài của Phạm Thanh Hải đã chú trọng xây dựng một cơ sở dữ liệu Access có cấu trúc khoa học. Các bảng dữ liệu chính bao gồm tbl_sach (quản lý thông tin sách: mã sách, tên sách, tác giả, NXB, năm XB, giá, số lượng), tbl_docgia (quản lý thông tin độc giả: mã độc giả, tên, ngày sinh, địa chỉ, ngày làm thẻ), tbl_phieumuon (quản lý phiếu mượn: mã phiếu, mã độc giả, mã sách, ngày mượn, ngày trả, tình trạng). Mỗi bảng được thiết kế với các trường dữ liệu rõ ràng và có các ràng buộc toàn vẹn dữ liệu (ví dụ: khóa chính, khóa ngoại) để ngăn chặn các sai sót trong nhập liệu và đảm bảo mối quan hệ chặt chẽ giữa các thực thể. Việc sử dụng Access cho phép quản lý dữ liệu một cách linh hoạt, phù hợp với quy mô của một thư viện vừa và nhỏ, và dễ dàng tích hợp với ứng dụng phát triển bằng Visual Basic 6.

3.2. Chức năng cốt lõi Quản lý sách độc giả và nghiệp vụ mượn trả

Phần mềm được thiết kế với ba chức năng chính để tối ưu hóa quy trình quản lý thư viện:

• Chức năng quản lý sách: Cho phép thêm mới, sửa, xóa thông tin sách; tìm kiếm sách theo nhiều tiêu chí (tên sách, tác giả, nhà xuất bản, thể loại); và thống kê số lượng sách tồn kho. Chức năng này hỗ trợ cán bộ thư viện cập nhật kho sách một cách nhanh chóng và chính xác, đảm bảo thông tin luôn được phản ánh đúng tình trạng thực tế.

• Chức năng quản lý độc giả: Hỗ trợ đăng ký độc giả mới, cập nhật thông tin cá nhân, tìm kiếm độc giả, và quản lý tình trạng thẻ độc giả. Mỗi độc giả được cấp một mã số riêng biệt (ví dụ: DG0001), giúp hệ thống dễ dàng theo dõi thông tin và lịch sử mượn trả của từng người.

• Chức năng quản lý mượn sách: Là trái tim của hệ thống quản lý thư viện, cho phép tạo phiếu mượn, ghi nhận ngày mượn/ngày trả, kiểm tra tình trạng sách còn/hết, và quản lý các trường hợp quá hạn. Hệ thống tự động kiểm tra số lượng sách có sẵn trước khi cho mượn và cập nhật trạng thái sách sau khi trả, đảm bảo tính nhất quán của dữ liệu.

IV. Triển khai và kiểm thử Từ ứng dụng Visual Basic 6 đến hệ thống hoạt động

Sau giai đoạn phân tích và thiết kế, việc triển khai và kiểm thử là bước quan trọng để biến ý tưởng thành hiện thực trong đồ án xây dựng phần mềm quản lý thư viện Phạm Thanh Hải. Đề tài đã sử dụng ngôn ngữ lập trình Visual Basic 6 (VB6) để phát triển giao diện người dùng và các module xử lý nghiệp vụ, trong khi cơ sở dữ liệu được xây dựng trên Microsoft Access. Sự kết hợp này mang lại một giải pháp hiệu quả cho việc phát triển ứng dụng quản lý, đặc biệt phù hợp với các yêu cầu của một phần mềm quản lý thư viện quy mô vừa và nhỏ.

Quy trình cài đặt chương trình bao gồm việc xây dựng các modul chức năng riêng biệt, từ modul đăng nhập hệ thống, quản lý thông tin sách, độc giả, đến modul mượn trả sách. Mỗi modul được thiết kế để thực hiện một nhóm chức năng cụ thể, giúp tăng tính modularity và dễ dàng bảo trì. Các giao diện người dùng được thiết kế trực quan, thân thiện, giúp cán bộ thư viện dễ dàng thao tác mà không cần nhiều kiến thức chuyên sâu về công nghệ thông tin. Sau khi hoàn thành việc cài đặt, giai đoạn kiểm thử hệ thống được tiến hành một cách kỹ lưỡng để phát hiện và khắc phục các lỗi tiềm ẩn, đảm bảo phần mềm hoạt động ổn định và đáp ứng đúng các yêu cầu đặt ra. Theo tài liệu, quá trình này giúp đánh giá độ tin cậy và hiệu suất của phần mềm trong môi trường thực tế.

4.1. Công nghệ phát triển Sức mạnh của phần mềm thư viện Visual Basic 6

Việc lựa chọn Visual Basic 6 (VB6) làm ngôn ngữ lập trình chính cho đồ án của Phạm Thanh Hải mang lại nhiều lợi thế trong việc phát triển nhanh các ứng dụng Windows. VB6 nổi tiếng với môi trường phát triển trực quan, cho phép thiết kế giao diện đồ họa người dùng (GUI) một cách dễ dàng thông qua các công cụ kéo thả. Điều này giúp giảm đáng kể thời gian phát triển và cung cấp một giao diện thân thiện cho cán bộ thư viện. Các đối tượng truy cập dữ liệu trong VB6, kết hợp với cơ sở dữ liệu Access, cho phép thao tác hiệu quả với các bảng tbl_sach, tbl_docgia, tbl_phieumuon. Mặc dù VB6 là một công nghệ cũ, nhưng đối với các hệ thống quản lý thư viện quy mô nhỏ đến trung bình và trong bối cảnh đồ án tốt nghiệp, đây là một lựa chọn thực dụng, giúp sinh viên tập trung vào logic nghiệp vụ và kiến trúc hệ thống.

4.2. Kiểm thử và vận hành Đảm bảo hiệu quả phần mềm quản lý thư viện

Giai đoạn kiểm thử là cực kỳ quan trọng để đảm bảo phần mềm quản lý thư viện hoạt động ổn định và chính xác. Đồ án của Phạm Thanh Hải đã tiến hành kiểm thử các modul chức năng như đăng nhập hệ thống, quản lý sách (thêm, sửa, xóa, tìm kiếm), quản lý độc giả và quản lý mượn trả sách. Mục tiêu là phát hiện các lỗi logic, lỗi hiển thị, và đảm bảo rằng các ràng buộc toàn vẹn dữ liệu được thực thi đúng đắn. Ví dụ, kiểm tra các trường hợp nhập liệu không hợp lệ, tìm kiếm không có kết quả, hoặc các tình huống đặc biệt trong quá trình mượn trả. Quá trình kiểm thử giúp tinh chỉnh phần mềm, cải thiện hiệu suất và độ tin cậy. Khi hoàn tất kiểm thử, phần mềm sẵn sàng để triển khai và vận hành, mang lại một giải pháp công nghệ thư viện thực sự hữu ích, giảm thiểu công việc thủ công và tăng cường hiệu quả quản lý.

V. Kết luận và định hướng tương lai Phát triển bền vững cho hệ thống quản lý thư viện

Đồ án Xây dựng phần mềm quản lý thư viện Phạm Thanh Hải đã thành công trong việc cung cấp một giải pháp tự động hóa toàn diện, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện. Qua quá trình phân tích, thiết kế, và triển khai sử dụng Visual Basic 6 và Access, phần mềm đã chứng minh khả năng quản lý hiệu quả các tác vụ cốt lõi như quản lý sách, độc giả, và mượn trả. Thành quả này không chỉ khẳng định năng lực của sinh viên trong việc áp dụng kiến thức chuyên môn vào thực tiễn mà còn mở ra những triển vọng mới cho việc tối ưu hóa quy trình quản lý thư viện trong tương lai. Tuy nhiên, như mọi hệ thống phần mềm, luôn có những hướng phát triển để hoàn thiện và thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của người dùng và sự tiến bộ của công nghệ.

Sự thành công của đồ án tốt nghiệp phần mềm thư viện này là minh chứng cho tiềm năng của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý nghiệp vụ. Việc hệ thống hóa thông tin không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, công sức mà còn cải thiện đáng kể chất lượng phục vụ bạn đọc, tạo môi trường học tập và nghiên cứu hiện đại hơn. Nhận xét từ giáo viên hướng dẫn và tự đánh giá của sinh viên đã chỉ ra những kết quả đạt được, đồng thời cũng nhìn nhận những hạn chế cần tiếp tục hoàn thiện. Đây là nền tảng vững chắc để phát triển các giải pháp công nghệ thư viện tiên tiến hơn nữa trong tương lai.

5.1. Thành tựu đạt được Giá trị của phần mềm quản lý thư viện

Đồ án xây dựng phần mềm quản lý thư viện Phạm Thanh Hải đã đạt được nhiều thành công đáng kể. Phần mềm đã tự động hóa hầu hết các quy trình quản lý thủ công, giúp tiết kiệm thời gian và giảm thiểu sai sót trong việc quản lý sách, độc giả và các giao dịch mượn trả. Hệ thống cung cấp khả năng tra cứu thông tin nhanh chóng, chính xác, cải thiện đáng kể hiệu suất làm việc của cán bộ thư viện. Việc thiết kế cơ sở dữ liệu thư viện Access một cách khoa học đã đảm bảo tính toàn vẹn và dễ dàng truy xuất dữ liệu. Mặc dù là một đồ án tốt nghiệp, sản phẩm đã thể hiện tính ứng dụng cao, có khả năng triển khai thực tế tại các thư viện có quy mô tương tự, mang lại một giải pháp quản lý thư viện hiệu quả và bền vững.

5.2. Hướng phát triển Nâng tầm hệ thống quản lý thư viện tương lai

Để nâng cao hơn nữa giá trị của hệ thống quản lý thư viện, có một số hướng phát triển tiềm năng. Thứ nhất, việc mở rộng các chức năng như tích hợp mã vạch/RFID để quản lý sách và độc giả tự động hơn, hoặc phát triển modul quản lý tài liệu điện tử. Thứ hai, nâng cấp công nghệ từ Visual Basic 6 và Access sang các nền tảng hiện đại hơn như C#, Java, hoặc các công nghệ web, cho phép hệ thống hoạt động trên nhiều thiết bị và dễ dàng truy cập từ xa. Thứ ba, cải thiện giao diện người dùng để thân thiện và trực quan hơn, tích hợp các tính năng báo cáo tùy chỉnh và phân tích dữ liệu chuyên sâu. Cuối cùng, có thể phát triển ứng dụng di động cho độc giả để tra cứu sách, kiểm tra lịch sử mượn trả, và đặt chỗ sách, từ đó tối ưu hóa trải nghiệm người dùng và mở rộng phạm vi phục vụ của thư viện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1:TỔNG QUAN VỀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH VISUALBASIC GVHD : Lê Đức Trung Trang : 5 Đồ án tốt nghiệp SVTH: Phạm Thanh Hải Visual Basic là một ngôn ngữ thảo chương hoàn thiện và hoạt động theo kiểu điều khiển bởI sự kiện ( Event – Driven programming language ) nhưng lạI giống ngôn ngữ thảo chương có cấu trúc ( Structured programming language ) Theo Bill Gates đã mô tả Visual Basic như một “ công cụ vừa dễ lạI vừa mạnh để phát triển các ứng dụng Windows bằng Basic “.Điều này dường như chưa đủ để minh chứng cho tất cả những phô chương trên, trừ khi bạn hiểu ra rằng hiện đang có hàng chục triệu ngườI dùng Microsoft Windows. Visual Basic đã từng nhanh hơn, mạnh hơn và thậm chí dễ dùng hơn Visual Basic 1. Visual Basic 3 bổ sung các cách thức đơn giản để điều khiển các cơ sở dữ liệu mạnh nhất sẵn có. Visual Basic 4 lạI bổ sung thêm phần hỗ trợ phát triển 32 bit và bắt đầu tiến trình chuyển Visual Basic thành một ngôn ngữ lập trình hướng đốI tượng đầy đủ.

Visual Basic 5 đã bổ sung khả năng tạo các tập tin thi hành thực sự, thậm chí có khẳ năng sáng tạo các điều khiển riêng. Và bây giờ, Visual Basic 6.0 bổ sung một số tính năng ngôn ngữ đã được mong đợi từ lâu, tăng cường năng lực Internet, và cả các tính năng cơ sở dữ liệu mạnh hơn. Quả thật, Visual Basic đã trở thành mạnh nhất và trôi chảy nhất chưa từng thấy. Mặt khác, lợi điểm khi dùng Visual Basic chính là ở chỗ tiết kiệm thời gian và công chức so với ngôn ngữ lập trình khác khi xây dựng cùng một ứng dụng.

Visual Basic gắn liền vớI khái niệm lập trình trực quan ( Visual ), nghĩa là khi thiết kế một chương trình, ta nhìn thấy ngay kết quả qua từng thao tác và giao diện khi chương trình thực hiện. Đây là thuận lợi lớn so với các ngôn ngữ lập trình khác, Visual Basic cho phép ta chỉnh sửa đơn giản, nhanh chóng màu sắc, kích thước, hình dáng của các đốI tượng trong ứng dụng. GVHD : Lê Đức Trung Trang : 6 Đồ án tốt nghiệp SVTH: Phạm Thanh Hải Một khả năng khác của Visual Basic chính là khả năng kết hợp các thư viện liên kết động DLL ( Dynamic Link Library ). DLL chính là phầm mở rộng cho Visual Basic tức là khi xây dựng một ứng dụng nào đó đã có một số yêu cầu mà Visual Basic chưa đáp ứng đủ, ta viết thêm DLL phụ trợ.

Khi viết chương trình bằng Visual Basic, chúng ta phải qua hai bước: - Thiết kế giao diện ( Visual Programming ) - Viết lệnh ( Cade Programming ) Nó cùng hỗ trợ các cấu trúc: - Cấu trúc IF… THEN …ELSE - Các cấu trúc lặp (Loops). - Cấu trúc rẽ nhánh ( Select Case ) - Hàm ( Function ) và chương trình con ( Subroutines ) Visual Basic đưa ra phương pháp lập trình mới, nâng cao tốc độ lập trình. Cũng như các ngôn ngữ khác, mỗi phiên bản mới của Visual Basic đều chứa đựng những tính năng mới chẳng hạn Visual Basic 2.0 bổ sung cách đơn giản để điều khiển các cơ sở dữ liệu mạnh nhất có sẵn, Visual Basic 4.0 bổ sung thêm phần hỗ trợ phát triển 32 bit và chuyển sang ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng đầy đủ, hiện nay ngôn ngữ mớI nhất là Visual Basic 6.0 hỗ trợ nhiều tính năng mạnh hữu hạn OLE DB để lập trình dữ liệu. Các lập trình viên đã có thể dùng Visua Basic 6.0 để tự mở rộng Visual Basic.

Visual Basic có sẵn các công cụ như: Các hộp văn bản, các nút lệnh, các nút tuỳ chọn, các hộp kiểm tra, các hộp liệt kê, các thanh cuộn, các hộp thư mục và tập tin… có thể dùng các khung kẻ ô để quản lý dữ liệu theo dạng bảng, liên lạc vớI các ứng dụng Windows khác, truy nhập các cơ sở dữ liệu gọi chung là điều khiển thông qua công nghệ OLE của Microsoft GVHD : Lê Đức Trung Trang : 7 Đồ án tốt nghiệp SVTH: Phạm Thanh Hải Hệ trợ giúp trực tuyến đầy đủ giúp tham khảo nhanh chóng khi phát triển một ứng dụng. Tuy nhiên việc này trên VB 6.0 đòi hỏi phải có CD ROM. Visual Basic còn hỗ trợ việc lập trình bằng cách hiện tất cả tính chất của đối tượng mỗI khi ta định dùng đến nó. Đây là điểm mạnh của ngôn ngữ lập trình hiện đại Các bước thiết kế một ứng dụng Visual Basic: - Xây dựng các cửa sở mà ngườI dùng sẽ thấy - Quyết định những sự kiện mà các điều khiển trên cửa sổ sẽ nhận ra.

Các nội dung diễn ra khi ứng dụng đang chạy: - Visual Basic giám sát các cửa sổ và các điều khiển trong từng cửa sổ cho tất cả mọI sự kiện mà từng điều khiển có thể nhận ra ( các chuyển động chuột, các thao tác nhắp chuột, di chuyển, gõ phím …) - Khi Visual Basic phát hiện một sự kiện, nếu không có một đáp ứng tạo sẵn cho sự kiện đó, Visual Basic sẽ xem xét ứng dụng để kiểm tra ngườI dùng đã viết thủ tục cho sự kiện đó hay chưa. - Nếu đã viết rồi, Visual Basic sẽ thi hành và hình thành nên thủ tục sự kiện đó và quay trở lạI bước đầu tiên. Các bước này quay vòng cho đến khi ứng dụng kết thúc. Để hiểu rõ phần trên, sau đây tôi sẽ trình bày cụ thể hơn về ngôn ngữ lập trình Visual Basic 6.

Thiết kế giao diện trong VisualBasic Do Visual Basic là ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng nên việc thiết kế giao diện rất đơn giản bằng cách đưa các đối tượng vào Form và tiến hành thay đổi một số thuộc tính của các đối tượng đó. GVHD : Lê Đức Trung Trang : 8 Đồ án tốt nghiệp SVTH: Phạm Thanh Hải 1.FORM Form là biểu mẫu của mỗI ứng dụng trong Visual Basic. Ta dùng Form (như là một biểu mẫu ) nhằm định vị và sắp xếp các bộ phận trên nó khi thiết kế các phần giao tiếp với người dùng. Ta có thể xem Form như là bộ phận mà nó có thể chứa các bộ phận khác.

Form chính của chúng tạo nên giao tiếp cho ứng dụng. Form chính là giao diện chính của ứng dụng, các Form khác có thể chứa các hộp thoại, hiện thị cho nhập dữ liệu và hơn thế nữa. Trong nhiều ứng dụng Visual Basic, kích cỡ và vị trí của biểu mẫu vào lúc hoàn tất thiết kế ( thường mệnh danh là thời gian thiết kế, hoặc lúc thiết kế ) là kích cỡ và hình dáng mà ngườI ngườI dùng sẽ gặp vào thờI gian thực hiện, hoặc lúc chạy. Điều này có nghĩa là Visual Basic cho phép ta thay đổI kích cỡ và di chuyển vị trí của Form cho đến bất kỳ nơi nào trên màn hình khi chạy một đề án, bằng cách thay đổi các thuộc tính của nó trong cửa sổ thuộc tính đối tượng ( Properties Windows ).

Thực tế, một trong những tính năng thiết yếu của Visual Basic đó là khả năng tiến hành các thay đổI để đáp ứng các sự kiện của người dùng.TOOLS BOX ( Hộp công cụ ) Bản thân hộp công cụ này chỉ chứa các biểu tượng biểu thị cho các điều khiển mà ta có thể bổ sung vào biểu mẫu là bảng chứa các đốI tượng được định nghĩa sẵn của Visual Basic. Các đối tượng này được sử dụng trong Form để tạo thành giao diện cho các chương trình ứng dụng của Visual Basic. Các đối tượng trong thanh công cụ sau đây là công dụng nhất: + Scroll Bar: (Thanh cuốn) Các thanh cuốn được dùng để nhận nhập liệu hoặc hiện thị kết xuất khi ta không quan tâm đến giá trị chính xác của đốI tượng nhưng lạI quan tâm sự thay đổI đó nhỏ hay lớn. Nói cách khác, thanh cuốn là đốI tượng GVHD : Lê Đức Trung Trang : 9 Đồ án tốt nghiệp SVTH: Phạm Thanh Hải cho phép nhận từ ngườI dùng một giá trị tuỳ theo vị trí con chạy (Thumb ) trên thanh cuốn thay cho cách gõ giá trị số.

Thanh cuốn có các thuộc tính quan trọng nhất là: - Thuộc tính Min: Xác định cận dướI của thanh cuốn - Thuộc tính Max: Xác định cận trên của thanh cuốn - Thuộc tính Value: Xác định giá trị tạm thời của thanh cuốn + Option Button Control ( Nút chọn ) Đối tượng nút chọn cho phép người dùng chọn một trong những lựa chọn đưa ra. Như vậy, tại một thời điểm chỉ có một trong các nút chọn được chọn. + Check Box (Hộp kiểm tra ) Đối tượng hộp kiểm tra cho phép ngườI dùng kiểm tra một hay nhiều điều kiện của chương trình ứng dụng. Như vậy, tại một thời điểm có thể có nhiều hộp kiểm tra được đánh dấu + Label ( Nhãn ) Đối tượng nhãn cho phép người dùng gán nhãn một bộ phận nào đó của giao diện trong lúc thiết kế giao diện cho chương trình ứng dụng.

Dùng các nhãn để hiện thị thông tin không muốn ngườI dùng thay đổi. Các nhãn thường được dùng để định danh một hộp văn bản hoặc một điều khiển khác bằng cách mô tả nộI dung của nó. Một công cụ phổ biến nhất là hiện thị thông tin trợ giúp. + Image( Hình ảnh ): Đối tượng Image cho phép người dùng đưa hình ảnh vào Form.

+ Picture Box : Đối tượng Picture Box có tác dụng gần giống như đối tượng Image. GVHD : Lê Đức Trung Trang : 10 Đồ án tốt nghiệp SVTH: Phạm Thanh Hải + Text Box : Đối tượng Text Box cho phép đưa các chuỗi ký tự vào Form. Thuộc tính quan trọng nhất của Text Box là thuộc tính Text_ cho biết nội dung hộp Text Box. + Command Button ( Nút lệnh ): Đối tượng Command Button cho phép quyết định thực thi một công việc nào đó.

+ Directory List Box, Drive List Box, File List Box: Đây là các đối tượng hỗ trợ cho việc tìm kiếm các tập tin trên một thư mục của ổ đĩa nào đó. + List Box ( Hộp danh sách): ĐốI tượng List Box cho phép xuất các thông tin về chuỗi. Trên đây là những đối tượng được sử dụngthường xuyên nhất trong phần thiết kế giao diện cho một chương trình ứng dụng của Visual Basic.PROPERTIES WINDOWS (Cửa sổ thuộc tính) Properties Windows là nơi chứa danh sách các thuộc tính của đối tượng cụ thể. Các thuộc tính này có thể thay đổI được để phù hợp vớI yêu cầu về giao diện của các chương trình ứng dụng.PROJECT EXPLORER Do các ứng dụng của Visual Basic thường dùng chung mã hoặc Form đã tuỳ biến trước đó, nên Visual Basic tổ chức các ứng dụng thành các Project.

Mỗi Project có thể có nhiều Form sẽ được lưu trữ chung với Form đó trong các tập tin riêng biệt.