Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Xã Dĩnh Trì, Thành Phố Bắc Giang

Luận văn thạc sĩ về xây dựng nông thôn mới tại xã Dĩnh Trì, thành phố Bắc Giang, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Trần Văn Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đức Thành
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Xã Dĩnh Trì, Bắc Giang: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.2. Cơ sở lý luận về xây dựng nông thôn mới
• 1.2.1. Khái niệm về nông thôn
• 1.2.2. Khái niệm về nông thôn mới
• 1.2.3. Điều kiện để xây dựng nông thôn mới
• 1.2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới
• 1.2.5. Nội dung xây dựng nông thôn mới
• 1.2.6. Đặc điểm quản lý xây dựng nông thôn mới ở cấp xã
• 1.2.7. Tiêu chí xây dựng nông thôn mới
• 1.3. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở một số xã đã thành công
• 1.3.1. Kinh nghiệm ở xã Sơn Giang, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
• 1.3.2. Kinh nghiệm ở xã Tam Phúc, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Các phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Điều tra thu thập số liệu
• 2.2.2. Tổng hợp và xử lý tài liệu
• 2.2.3. Phương pháp phân tích
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI XÃ DĨNH TRÌ, THÀNH PHỐ BẮC GIANG
• 3.1. Những nhân tố ảnh hưởng đến xây dựng NTM tại xã Dĩnh Trì
• 3.1.1. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước
• 3.1.2. Điều kiện tự nhiên – vị trí địa lý – địa hình
• 3.1.3. Tình hình đất đai
• 3.1.4. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 3.1.5. Cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất và đời sống
• 3.1.6. Một số vấn đề bất cập khi xây dựng nông thôn mới ở địa bàn xã
• 3.2. Thực trạng xây dựng nông thôn mới tại xã Dĩnh Trì
• 3.2.1. Các hoạt động thúc đẩy mục tiêu phát triển đến năm 2020 của xã Dĩnh Trì
• 3.2.2. Nguồn nhân lực xây dựng nông thôn mới
• 3.2.3. Vai trò của một số đoàn thể trong xây dựng nông thôn mới
• 3.2.4. Tình hình thực hiện xây dựng NTM tại xã Dĩnh Trì
• 3.2.5. Quản lý kinh phí thực hiện nông thôn mới
• 3.2.6. Nhận xét mức độ đạt được tiêu chí nông thôn mới tại xã Dĩnh Trì
• 3.3. Đánh giá chung công tác xây dựng NTM tại xã Dĩnh Trì
• 3.3.1. Những kết quả đạt
• 3.3.2. Một số tác động của xây dựng NTM
• 3.3.3. Hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI XÃ DĨNH TRÌ, THÀNH PHỐ BẮC GIANG
• 4.1. Định hướng hoàn thiện xây dựng NTM tại xã Dĩnh Trì
• 4.2. Giải pháp xây dựng NTM
• 4.3. Một số kiến nghị
• 4.3.1. Đối với các Bộ, ngành Trung ương
• 4.3.2. Đối với UBND tỉnh Bắc Giang
• 4.3.3. Đối với UBND thành phố Bắc Giang
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Xây Dựng Nông Thôn Mới Dĩnh Trì Bắc Giang

Xây dựng nông thôn mới là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, nhằm thay đổi diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Tại xã Dĩnh Trì, Bắc Giang, quá trình này diễn ra với nhiều nỗ lực và kết quả bước đầu đáng ghi nhận. Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đã tạo động lực mới cho sự phát triển của xã. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để đạt được mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững. Bài viết này sẽ đi sâu vào thực trạng và đề xuất các giải pháp xây dựng nông thôn mới hiệu quả cho Dĩnh Trì. Trích dẫn từ luận văn Thạc sĩ của Trần Văn Thanh (2015), "Xây dựng nông thôn mới tại xã Dĩnh Trì, thành phố Bắc Giang", "Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ rõ ‘Triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới phù hợp với đặc điểm của từng vùng theo các bước đi cụ thể vững chắc trong từng giai đoạn; giữ vững và phát huy những truyền thống văn hóa tốt đẹp của nông thôn Việt Nam’".

1.1. Khái niệm và tiêu chí về Nông Thôn Mới ở Dĩnh Trì

Nông thôn mới không chỉ là xây dựng cơ sở hạ tầng mà còn là phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường và hệ thống chính trị. Các tiêu chí nông thôn mới Dĩnh Trì bao gồm quy hoạch, hạ tầng, kinh tế, văn hóa, môi trường và hệ thống chính trị. Việc đạt được các tiêu chí này đòi hỏi sự nỗ lực của toàn xã hội. Yếu tố then chốt là đảm bảo đời sống người dân Dĩnh Trì được nâng cao, môi trường sống được cải thiện và bản sắc văn hóa được giữ gìn.

1.2. Ý nghĩa của Xây Dựng Nông Thôn Mới tại Dĩnh Trì

Xây dựng nông thôn mới có ý nghĩa quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn. Phát triển kinh tế nông thôn Dĩnh Trì gắn liền với việc nâng cao thu nhập và tạo việc làm cho người dân. Bên cạnh đó, xây dựng văn hóa xã hội Dĩnh Trì cũng góp phần xây dựng cộng đồng văn minh, giàu bản sắc. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng nông thôn mới Dĩnh Trì trở thành nơi đáng sống, phát triển bền vững.

II. Thực Trạng Phát Triển Nông Thôn Mới Tại Xã Dĩnh Trì

Xã Dĩnh Trì đã đạt được nhiều thành tựu trong quá trình xây dựng nông thôn mới. Hạ tầng nông thôn Dĩnh Trì được đầu tư nâng cấp, giao thông thuận tiện hơn. Kinh tế nông nghiệp Dĩnh Trì có sự chuyển dịch cơ cấu, tăng năng suất và hiệu quả. Tuy nhiên, quá trình này cũng đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Nguồn lực đầu tư còn hạn chế, nhận thức của người dân về chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới chưa đầy đủ. Cần có giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này.

2.1. Đánh giá cơ sở hạ tầng nông thôn Dĩnh Trì hiện tại

Hệ thống giao thông, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế đã được đầu tư, nâng cấp nhưng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển. Cần tiếp tục đầu tư để hoàn thiện hạ tầng nông thôn Dĩnh Trì, đặc biệt là các công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân. Nguồn lực đầu tư cần được phân bổ hợp lý, ưu tiên các công trình trọng điểm, có tính lan tỏa cao.

2.2. Thực trạng kinh tế và đời sống người dân Dĩnh Trì

Thu nhập bình quân đầu người tăng lên nhưng vẫn còn thấp so với mức bình quân chung của tỉnh. Tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Cần có giải pháp để nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững cho người dân. Phát triển nông nghiệp Dĩnh Trì theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao giá trị gia tăng là hướng đi quan trọng. Bên cạnh đó, cần khuyến khích phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp, tạo việc làm cho người dân.

2.3. Thực trạng văn hóa xã hội Dĩnh Trì

Đời sống văn hóa tinh thần của người dân được nâng cao. Hệ thống y tế, giáo dục được cải thiện. An ninh trật tự được đảm bảo. Cần tiếp tục phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, xây dựng nếp sống văn minh, lành mạnh. Nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, đảm bảo an sinh xã hội.

III. Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế Nông Thôn Xã Dĩnh Trì

Phát triển kinh tế là yếu tố then chốt để xây dựng nông thôn mới thành công. Cần tập trung vào phát triển nông nghiệp Dĩnh Trì theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao giá trị gia tăng. Khuyến khích phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp, tạo việc làm cho người dân. Xây dựng chuỗi liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp. Tham khảo luận văn của Trần Văn Thanh (2015): "Xã Dĩnh Trì là một đơn vị hành chính thuộc thành phố Bắc Giang có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp; đồng thời có đầy đủ các yếu tố, tiềm năng, hạ tầng cơ sở thuận lợi để phát triển những mô hình kinh tế mới, chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ thương mại."

3.1. Phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Dĩnh Trì

Ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả. Xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, thân thiện với môi trường. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp. Tăng cường liên kết giữa nhà khoa học, nhà nông và doanh nghiệp.

3.2. Xúc tiến Thương Mại và Du Lịch Nông Thôn Dĩnh Trì

Phát triển du lịch nông thôn Dĩnh Trì gắn với các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng. Xây dựng các điểm du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm. Quảng bá, giới thiệu các sản phẩm nông nghiệp địa phương đến thị trường trong và ngoài tỉnh. Hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia các hội chợ, triển lãm thương mại.

IV. Nâng Cao Chất Lượng Cuộc Sống Tại Nông Thôn Mới Dĩnh Trì

Xây dựng nông thôn mới không chỉ là phát triển kinh tế mà còn là nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Cần tập trung vào phát triển văn hóa xã hội Dĩnh Trì, y tế, giáo dục, đảm bảo an sinh xã hội, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Nâng cao nhận thức của người dân về xây dựng nông thôn mới bền vững. Tạo môi trường sống xanh, sạch, đẹp.

4.1. Phát triển giáo dục và y tế tại Dĩnh Trì

Nâng cao chất lượng giáo dục ở các cấp học. Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các trường học. Nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ giáo viên. Củng cố và hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở. Nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho người dân. Tăng cường công tác phòng chống dịch bệnh.

4.2. Bảo tồn văn hóa và môi trường Dĩnh Trì

Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương. Xây dựng các thiết chế văn hóa, thể thao. Phát triển các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao. Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho người dân. Xử lý rác thải, nước thải đúng quy trình. Trồng cây xanh, tạo cảnh quan môi trường xanh, sạch, đẹp.

V. Tăng Cường Nguồn Lực Xây Dựng Nông Thôn Mới Dĩnh Trì

Để thực hiện thành công chương trình xây dựng nông thôn mới, cần có nguồn lực tài chính đầy đủ và ổn định. Bên cạnh nguồn vốn ngân sách nhà nước, cần huy động tối đa các nguồn lực xã hội hóa, nguồn vốn tín dụng, vốn đầu tư của doanh nghiệp. Sử dụng hiệu quả nguồn vốn, tránh lãng phí, thất thoát. Tăng cường chính sách hỗ trợ nông thôn mới cho Dĩnh Trì.

5.1. Huy động nguồn vốn xã hội hóa tại Dĩnh Trì

Khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi. Xây dựng cơ chế huy động vốn từ cộng đồng.

5.2. Quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn

Xây dựng quy trình quản lý và sử dụng vốn minh bạch, hiệu quả. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

VI. Kết Luận và Định Hướng Phát Triển NTM Dĩnh Trì

Xây dựng nông thôn mới ở Dĩnh Trì là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự nỗ lực của toàn xã hội. Với những giải pháp đồng bộ và sự quyết tâm cao, Dĩnh Trì sẽ đạt được mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững, trở thành một vùng quê đáng sống, giàu đẹp, văn minh. Định hướng phát triển là xây dựng nông thôn mới bền vững gắn liền với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

6.1. Bài học kinh nghiệm từ xây dựng NTM Dĩnh Trì

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố then chốt. Quy hoạch phải phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Phát triển kinh tế phải gắn liền với nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành.

6.2. Triển vọng phát triển nông thôn mới Dĩnh Trì

Với những tiềm năng và lợi thế sẵn có, Dĩnh Trì có nhiều cơ hội để phát triển nông thôn mới bền vững. Cần tiếp tục khai thác hiệu quả các nguồn lực, phát huy tinh thần đoàn kết, sáng tạo của người dân để xây dựng Dĩnh Trì ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình Mục tiêu Quốc gia về xây dựng Nông thôn mới theo Quyết định số 800/QĐ-TTg và Bộ tiêu chí Quốc gia tại Quyết định số 491/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ là chiến lược trọng tâm nhằm thay đổi toàn diện diện mạo nông thôn Việt Nam. Tại thành phố Bắc Giang, xã Dĩnh Trì được lựa chọn là một trong 04 xã điểm thực hiện chương trình giai đoạn 2011 - 2015.

Mặc dù có lợi thế kết nối giao thông quan trọng với trục Quốc lộ 1A và Quốc lộ 31 chạy qua, xã Dĩnh Trì đối mặt với nhiều thách thức lớn trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Tổng diện tích tự nhiên của xã là 631,01 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm tới 61,90% (tương đương 390,57 ha), bình quân diện tích tự nhiên đạt 611 m2/người. Hiệu quả khai thác quỹ đất chưa cao, phương thức canh tác còn nhỏ lẻ và nguồn thu nhập của người dân phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý xây dựng nông thôn mới cấp xã, đánh giá thực trạng triển khai 19 tiêu chí tại xã Dĩnh Trì giai đoạn 2012 - 2014, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi cho giai đoạn 2015 - 2020.

Phạm vi nghiên cứu tập trung tại địa bàn 15 thôn thuộc xã Dĩnh Trì, thành phố Bắc Giang trong giai đoạn 3 năm từ 2012 đến 2014. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua các chỉ số phát triển: thu nhập bình quân đầu người của xã tăng trưởng từ 21,9 triệu đồng/năm (năm 2012) lên 27,7 triệu đồng/năm (năm 2014), tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống mức 2,5%, tạo lập khung tham chiếu giá trị cho công tác quản trị kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết phát triển nông thôn bền vững và lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế ở cấp cơ sở. Luận văn vận dụng mô hình khung đánh giá Bộ tiêu chí Quốc gia về Nông thôn mới theo Quyết định số 491/QĐ-TTg và Quyết định số 342/QĐ-TTg, bao gồm 19 tiêu chí phân bổ theo 5 nhóm trọng tâm: Quy hoạch, Hạ tầng kinh tế - xã hội, Kinh tế và tổ chức sản xuất, Văn hóa - Xã hội - Môi trường, và Hệ thống chính trị.

Các khái niệm chính được định nghĩa rõ ràng:

• Nông thôn: Vùng sinh sống của tập hợp cư dân có tỷ lệ lao động nông nghiệp từ 40% trở lên, mật độ dân cư dưới 6,000 người/km2.
• Nông thôn mới: Mô hình phát triển toàn diện cấp xã đạt chuẩn tiến bộ về kinh tế, văn hóa, hạ tầng và môi trường theo định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Quản lý xây dựng nông thôn mới cấp xã: Quá trình chính quyền cấp ủy, UBND xã lãnh đạo, điều hành và tổ chức thực hiện các đề án phát triển dựa trên nguyên tắc dân chủ cơ sở, phát huy nội lực cộng đồng làm chủ thể và nhà nước giữ vai trò định hướng hỗ trợ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm số liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo chính thức giai đoạn 2012 - 2014 của UBND thành phố Bắc Giang, Đảng ủy và UBND xã Dĩnh Trì, cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan như Nghị quyết số 26-NQ/TW và Nghị quyết số 145-NQ/TU của Tỉnh ủy Bắc Giang.

Cỡ mẫu khảo sát bao quát toàn bộ 15/15 thôn của xã Dĩnh Trì với quy mô 2.608 hộ gia đình và 10.110 nhân khẩu. Phương pháp chọn mẫu toàn phần trên địa bàn hành chính kết hợp rà soát chuyên sâu từng nhóm tiêu chí kinh tế - kỹ thuật được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy tuyệt đối cho dữ liệu.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê kinh tế và phương pháp so sánh định lượng kết hợp định tính. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đo lường chính xác các biến động thực tế về giá trị sản xuất (tăng từ 132,21 tỷ đồng lên 157,39 tỷ đồng) và đối chiếu mức độ đạt chuẩn của 19 tiêu chí so với quy định pháp lý. Toàn bộ dữ liệu được chuẩn hóa và xử lý trên phần mềm phân tích chuyên dụng trong mốc thời gian hoàn thiện đề tài năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, giá trị sản xuất toàn xã tăng trưởng liên tục và cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng định hướng. Tổng giá trị sản xuất năm 2012 đạt 132,21 tỷ đồng, năm 2013 đạt 141,02 tỷ đồng và năm 2014 đạt 157,39 tỷ đồng (tăng trưởng 19,05% sau 3 năm). Trong cơ cấu kinh tế năm 2014, khu vực công nghiệp - xây dựng đạt 53,5 tỷ đồng (chiếm 34,0%), thương mại - dịch vụ đạt 52,23 tỷ đồng (chiếm 33,18%), nông - lâm - thủy sản đạt 51,66 tỷ đồng (chiếm 32,82%). Cơ cấu lao động dịch chuyển mạnh mẽ: trong tổng số 5.862 lao động trong độ tuổi, lao động nông nghiệp chỉ còn chiếm 31,4% (1.842 người), lao động công nghiệp - xây dựng chiếm 45,8% (2.684 người) và dịch vụ chiếm 22,8% (1.336 người).

Thứ hai, mức sống dân cư được cải thiện vượt bậc và công tác giảm nghèo đạt kết quả rõ rệt. Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 21,9 triệu đồng/năm (2012) lên 25,14 triệu đồng/năm (2013) và đạt 27,7 triệu đồng/năm vào năm 2014 (tăng 26,48%), vượt xa ngưỡng tối thiểu 18 triệu đồng/năm theo tiêu chí vùng Trung du miền núi phía Bắc. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 3,13% (2013) xuống còn 2,5% (2014).

Thứ ba, hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật và thiết chế văn hóa đạt tỷ lệ chuẩn hóa cao. Tỷ lệ cứng hóa đường trục thôn, liên thôn đạt 85%; 100% hộ dân sử dụng điện an toàn qua 09 trạm biến áp với tổng công suất lớn; 3/3 trường học (Mầm non, Tiểu học, THCS) đều đạt chuẩn quốc gia mức độ 1; 10/15 thôn có nhà sinh hoạt văn hóa đạt chuẩn; toàn xã thu hút được 29 dự án đầu tư thuê đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp và duy trì 01 làng nghề truyền thống.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên thành công tại xã Dĩnh Trì xuất phát từ sự chỉ đạo sát sao của Đảng ủy xã qua Nghị quyết số 23-NQ/ĐU, kết hợp việc phát huy vai trò chủ thể của nhân dân theo phương châm dựa vào nội lực cộng đồng. Vị trí địa lý thuận lợi cạnh Quốc lộ 31 đã thúc đẩy nhanh dịch vụ vận tải với 45 ô tô tải và 10 xe khách hoạt động thường xuyên.

So sánh với các điển hình thành công như xã Tam Phúc (Vĩnh Phúc) huy động gần 105 tỷ đồng và nhân dân hiến 3.030 m2 đất, hay xã Sơn Giang (Hà Tĩnh) huy động 8.382 ngày công lao động, nghiên cứu chỉ ra rằng bài toán huy động vốn xã hội hóa và sự đồng thuận của nhân dân là yếu tố quyết định tốc độ hoàn thành các tiêu chí.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng phản biện sâu sắc những bất cập của Bộ tiêu chí theo Quyết định số 491/QĐ-TTg. Các quy định còn nặng về phần cứng công trình, cứng nhắc trong việc bắt buộc xã nào cũng phải có chợ quy mô lớn (trong khi chợ tạm Phố Cốc rộng 5.700 m2 hoạt động chưa hiệu quả) hoặc quy chuẩn 4 cứng về nhà ở chưa sát với bản sắc kiến trúc truyền thống. Việc trực quan hóa dữ liệu nghiên cứu thông qua biểu đồ cột chồng về cơ cấu giá trị sản xuất và bảng đối sánh 19 tiêu chí đã làm nổi bật khoảng cách giữa mục tiêu kỹ thuật và hiệu quả thực chất phục vụ đời sống dân sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện công tác quy hoạch và chuyển đổi mục đích sử dụng đất. UBND xã Dĩnh Trì cần phối hợp với Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Bắc Giang tiến hành rà soát, chuyển đổi linh hoạt từ 30 đến 50 ha đất nông nghiệp canh tác kém hiệu quả sang phát triển các khu dịch vụ thương mại và cụm công nghiệp tập trung dọc trục Quốc lộ 31 giai đoạn 2015 - 2020.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng giao thông và thủy lợi phục vụ sản xuất. Ban Quản lý xây dựng NTM xã cần huy động vốn đầu tư công kết hợp đóng góp tự nguyện của nhân dân để bê tông hóa 15% hệ thống đường liên thôn còn lại, hoàn thành mục tiêu 100% đường liên xã, trục thôn đạt chuẩn kỹ thuật vào năm 2016, đồng thời kiên cố hóa trên 50% kênh mương nội đồng do xã quản lý.

Thứ ba, hiện đại hóa hạ tầng thương mại và thiết chế văn hóa cơ sở. Chủ tịch UBND xã Dĩnh Trì cần chỉ đạo thu hút doanh nghiệp đầu tư nâng cấp chợ Phố Cốc diện tích 5.700 m2 theo hình thức xã hội hóa trước năm 2017, đồng thời hỗ trợ ngân sách hoàn thiện xây dựng 5 nhà văn hóa thôn còn lại để đạt tỷ lệ 100% thôn có nơi sinh hoạt cộng đồng đạt chuẩn vào năm 2018.

Thứ tư, triển khai đồng bộ các giải pháp xử lý rác thải và bảo vệ môi trường sinh thái. Tổ vệ sinh môi trường xã cần mở rộng mạng lưới thu gom chất thải rắn tới 100% hộ dân; hỗ trợ kỹ thuật để nâng tỷ lệ hộ có bể tự hoại đạt chuẩn từ mức 40% hiện nay lên trên 80% vào năm 2018; đồng thời từng bước quy hoạch, di dời 7 nghĩa trang nhân dân phân tán ra xa khu dân cư theo đúng khoảng cách ly quy định.

Thứ năm, tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở. Phòng Nội vụ và Phòng Kinh tế thành phố Bắc Giang cần tổ chức các khóa tập huấn định kỳ hằng năm cho 100% cán bộ, công chức xã và trưởng 15 thôn về kỹ năng lập đề án, quản lý dự án và thanh quyết toán nguồn vốn xây dựng nông thôn mới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước và Ban chỉ đạo Nông thôn mới cấp xã, huyện: Nghiên cứu cung cấp bài học thực tiễn về cơ chế phân cấp quản lý, kinh nghiệm xử lý các điểm nghẽn trong giải ngân vốn đầu tư cơ sở hạ tầng và giải pháp huy động nguồn lực từ nhân dân tại các xã vùng ven đô thị.
• Các nhà hoạch định chính sách nông nghiệp và phát triển nông thôn: Cung cấp các luận cứ khoa học và thực chứng nhằm điều chỉnh, bổ sung các tiêu chí quốc gia cho phù hợp với từng vùng sinh thái, tránh tính trạng áp đặt cơ học các tiêu chuẩn hạ tầng vật chất.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế phát triển: Tài liệu là mô hình nghiên cứu điển cứu chuẩn mực, cung cấp phương pháp tiếp cận logic từ lý luận đến đánh giá thực trạng 19 tiêu chí, ứng dụng thành công phương pháp phân tích thống kê kinh tế trên địa bàn cấp xã.
• Doanh nghiệp, Hợp tác xã và nhà đầu tư: Nắm bắt bức tranh tổng thể về quy hoạch sử dụng 631,01 ha đất đai, định hướng phát triển tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ vận tải của xã Dĩnh Trì để xây dựng phương án sản xuất kinh doanh đón đầu cơ hội hợp tác công - tư.

Câu hỏi thường gặp

Xã Dĩnh Trì đạt được những thành tựu kinh tế nổi bật nào trong giai đoạn 2012 - 2014? Tổng giá trị sản xuất của xã tăng trưởng ấn tượng từ 132,21 tỷ đồng năm 2012 lên 157,39 tỷ đồng năm 2014. Thu nhập bình quân đầu người tăng 26,48%, đạt 27,7 triệu đồng/người/năm, và tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống mức 2,5%, đưa Dĩnh Trì trở thành xã dẫn đầu trong khối nông thôn ven đô của thành phố.

Khó khăn lớn nhất về hạ tầng và môi trường tại xã Dĩnh Trì là gì? Hạ tầng môi trường là điểm nghẽn lớn nhất khi mới có khoảng 30 - 40% hộ dân có bể tự hoại đạt chuẩn, nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý tập trung và 7 nghĩa trang nhân dân nằm xen kẽ sát khu dân cư gây nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm.

Luận văn chỉ ra những điểm bất cập nào của Bộ tiêu chí Quốc gia theo Quyết định số 491/QĐ-TTg? Bộ tiêu chí còn mang tính cào bằng, quá chú trọng vào xây dựng hạ tầng vật chất thay vì phát triển con người và thể chế. Một số quy định như bắt buộc có chợ nông thôn hoặc tiêu chuẩn nhà 4 cứng còn máy móc, chưa phản ánh đúng nhu cầu sử dụng thực tế và đặc trưng văn hóa nông thôn.

Cơ cấu lao động tại xã Dĩnh Trì có sự thay đổi như thế nào trong tiến trình xây dựng NTM? Tỷ lệ lao động nông nghiệp giảm mạnh xuống còn 31,4% (1.842 người) vào năm 2014. Ngược lại, lao động trong khu vực công nghiệp - xây dựng tăng lên 45,8% (2.684 người) và dịch vụ đạt 22,8% (1.336 người), phản ánh tốc độ chuyển dịch nghề nghiệp mạnh mẽ.

Giải pháp nào đóng vai trò then chốt để xã Dĩnh Trì hoàn thành mục tiêu xây dựng NTM bền vững? Giải pháp đột phá là chuyển đổi linh hoạt đất nông nghiệp kém hiệu quả sang đất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, kết hợp nâng cấp toàn diện hạ tầng môi trường và đào tạo nâng cao năng lực điều hành cho đội ngũ cán bộ cơ sở.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện lý luận và đánh giá thực trạng xây dựng NTM tại xã Dĩnh Trì qua bộ số liệu thực chứng 2012 - 2014, với giá trị sản xuất đạt 157,39 tỷ đồng và thu nhập bình quân đạt 27,7 triệu đồng/người/năm.
• Phân tích rõ sự chuyển dịch cơ cấu lao động tích cực với 68,6% lực lượng lao động thuộc khu vực phi nông nghiệp, thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển nhanh chóng.
• Đánh giá khách quan mức độ chuẩn hóa hạ tầng, chỉ ra các điểm nghẽn về thoát nước thải, tỷ lệ bể tự hoại mới đạt 40% và những bất cập trong Bộ tiêu chí 491/QĐ-TTg.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ về quy hoạch đất đai, hoàn thiện 100% đường giao thông, xử lý môi trường và nâng cao năng lực cán bộ xã giai đoạn 2015 - 2020.
• Khẳng định vai trò chủ thể của nhân dân là nhân tố quyết định tính bền vững của chương trình xây dựng nông thôn mới.

Đóng góp chính của công trình là cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc giúp chính quyền địa phương hoàn thiện hồ sơ đạt chuẩn nông thôn mới trước năm 2016. Các nhà quản lý và nghiên cứu kinh tế hãy khai thác ngay nguồn dữ liệu chi tiết của luận văn để ứng dụng hiệu quả vào hoạch định chính sách phát triển kinh tế cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài Trong những năm gần đây, xây dựng nông thôn mới là chủ đề thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều cơ quan lãnh đạo, quản lý, các cơ quan nghiên cứu và các nhà khoa học trên thế giới cũng như ở nước ta. Tình hình nghiên cứu trên thế giới Công trình: “Một số vấn đề về nông nghiệp, nông dân nông thôn ở các nước và Việt Nam” của các tác giả Benedict J.tria kerrkvliet, Jamesscott Nguyễn Ngọc và Đỗ Đức Định sưu tầm và giới thiệu, Nxb Hà Nội ấn hành năm 2000. Trong công trình này, các tác giả đã nghiên cứu về vai trò, đặc điểm của nông dân, thiết chế nông thôn ở một số nước trên thế giới và những kết quả bước đầu trong nghiên cứu làng truyền thống ở Việt Nam.

Những điểm đáng chú ý của công trình này có giá trị tham khảo cho việc giải quyết những vấn đề của việc xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay như: Tương lai của các trang trại nhỏ; nông dân với khoa học; hệ tư tưởng của nông dân ở thế giới thứ ba; các hình thức sở hữu đất đai; những mô hình tiến hoá nông thôn ở các nước nông nghiệp trồng lúa. Đặc biệt lưu ý là những kết quả nghiên cứu của công trình về làng truyền thống ở Việt Nam; quan hệ làng xóm - Nhà nước ở Việt Nam trong quá trình chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế.[21] Nghiên cứu của Awgichew (2010) về các chính sách và các giải pháp nhằm xúc tiến các làng nghề nông thôn ở Ethiopia tại Hội thảo quốc tế về “ Ứng dụng khoa học và công nghệ vào phát triển các làng nghề” đã nêu lên 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] các kinh nghiệm của chính phủ Ethiopia trong việc chú trọng nâng cấp, hiện đại hóa cơ sở hạ tầng giúp các làng nghề phát triển. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam Phát triển nông nghiệp, nông thôn không thể tách rời các nhân tố phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa và môi trường. Rất nhiều tác giả quan tâm đến khía cạnh này của vấn đề.TS Hoàng Chí Bảo, NXB CTQG, năm 2004 về “ Hệ thống chính trị ở cơ sở nông thôn”[17]; “ Các đoàn thể nhân dân trong đảm bảo dân chủ cơ sở” của PGS.

TS Phan Xuân Sơn, NXB CTQG, 2002[16].TS Phan Xuân Sơn và Th.S Lưu Văn Quảng đã trự tiếp bàn về chính sách, hơn nữa lại là chính sách liên quan đến nông nghiệp nông thôn và chính sách dân tộc trong cuốn “Những vấn đề cơ bản về chính sách dân tộc ở nước ta hiện nay”, NXB LLCT, 2005[18]. Luận văn thạc sỹ trường Đại học nông nghiệp Hà Nội năm 2011 “ Giải pháp đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An” của Phan Đình Hà, tác giả đã đưa ra được những thuận lợi và khó khăn trong quá trình triển khai xây dựng mô hình nông thôn mới ở địa phương và một số giải pháp đề xuất nhằm đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện mô hình nông thôn mới.[12] Công trình nghiên cứu: “Chương trình nông thôn mới ở Việt Nam: Một số vấn đề đặt ra và kiến nghị” của GS. Đỗ Kim Chung & PGS. Kim Thị Dung - Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội đăng trên tạp chí Phát triển kinh tế, Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2012.

Bài viết này chỉ ra những bất cập và đề xuất một số giải pháp về chính sách nhằm hoàn thiện chương trình NTM ở nước ta.