phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục công trình khoa học của tác giả liên quan đến đề tài, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội dung chính của Luận án đƣợc kết cấu trong 4 chƣơng và 8 tiết. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình khoa học liên quan đến đề tài Luận án 1. Các công trình nghiên cứu về dân tộc thiểu số và xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số ở Việt Nam - Nghiên cứu về tình hình kinh tế xã hội ở khu vực miền núi và vai trò của đồng bào dân tộc thiểu số đối với sự phát triển kinh tế, xã hội ở khu vực miền núi, qua các ấn phẩm, Các dân tộc thiểu số trong sự phát triển kinh tế - xã hội ở miền núi Nxb, Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1996 của tác giả Bế Viết Đẳng (chủ biên) và ấn phẩm, Phát triển kinh tế, xã hội các vùng dân tộc và miền núi theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Nxb, Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1998 của các tác giả Lê Du Phong, Nguyễn Đình Phan, Dƣơng Thị Thanh Mai (đồng chủ biên).
Qua nội dung trình bày, các tác giả đều thống nhất với nhau khi nêu lên thực trạng kinh tế - xã hội ở các vùng dân tộc, miền núi và khó khăn trong việc thiếu nguồn nhân lực để đẩy mạnh sự phát triển kinh tế, xã hội hiện nay ở khu vực miền núi. Từ đó, các tác giả nêu lên các định hƣớng phát triển, một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển kinh tế - xã hội, trong đó nhấn mạnh giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ cho đồng bào dân tộc thiểu số, coi đó là chìa khóa thành công trong sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế, xã hội miền núi. - Bài viết, “Phát huy dân chủ, xây dựng, củng cố chính quyền và đào tạo cán bộ vùng dân tộc thiểu số trong giai đoạn cách mạng mới”, của tác giả Cƣ Hoà Vần, trong ấn phẩm “Các dân tộc thiểu số Việt Nam thế kỷ XX”, Nxb, Chính trị Quốc gia, Hà Nội, (2001). Nội dung bài viết đề cập trực tiếp công tác cán bộ đối với đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó tác giả nghiên cứu khá sâu sắc về thực trạng công tác cán bộ ở miền núi nƣớc ta, những bất cập về số lƣợng và chất lƣợng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số đƣợc tác giả nghiên cứu đánh giá cụ thể: “Đội ngũ cán bộ khoa học công nghệ có trình độ cao, chuyên môn giỏi là ngƣời dân tộc làm việc tại các ngành của Trung ƣơng và địa phƣơng còn ít, cán bộ dân tộc thiểu số công tác trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, giao thông, xây dựng, y tế, giáo dục còn thiếu.
Cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số ở các địa phƣơng trình độ học vấn còn hạn chế, yếu kém. Tình trạng cán bộ là ngƣời dân tộc thiểu số hiện nay vừa thiếu về số lƣợng, vừa yếu về 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com năng lực, đặc biệt là trình độ năng lực học vấn”. Nghiên cứu của Cƣ Hoà Vần đồng thời khẳng định vai trò của Đảng đối với sự phát triển của đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số qua các thời kỳ cách mạng, “Từ khi có Đảng Cộng sản Việt Nam, đội ngũ cán bộ là ngƣời dân tộc thiểu số ở nƣớc ta đã trƣởng thành và không ngừng phát triển, đội ngũ cán bộ lãnh đạo là ngƣời dân tộc thiểu số đã có bƣớc trƣởng thành khá rõ nét”. Để đẩy mạnh công tác phát triển đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số đối với sự phát triển của khu vực miền núi, nghiên cứu đã đề xuất những giải pháp mang tính khả thi nhƣ: “Phải có quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dƣỡng sử dụng cán bộ dân tộc từ cơ sở cho đến Trung ƣơng, theo nhu cầu của từng loại cán bộ trong từng thời kỳ, bảo đảm mục tiêu chiến lƣợc chung của cả nƣớc”.
Đặc biệt, tác giả xác định cần “đẩy mạnh xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ là ngƣời dân tộc thiểu số không chỉ vì lợi ích của các dân tộc thiểu số mà còn nhằm phục vụ sự nghiệp cách mạng chung của cả nƣớc, vì chiến lƣợc con ngƣời,”. Mặc dù không đề cập trực tiếp đến công tác xây dựng đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi Nghệ An nhƣng nghiên cứu của tác giả Cƣ Hoà Vần đã phần nào đánh giá những điểm chung về hạn chế và bất cập đối với chủ thể chính trị là đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số ở khu vực miền núi, những kết quả đó chính là cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn để luận án tiếp tục kế thừa và đề xuất các giải pháp trong xây dựng đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi Nghệ An trong quá trình nghiên cứu. - Bài viết của tác giả Nguyễn Minh Hiển,“Sự phát triển giáo dục và đào tạo ở vùng dân tộc thiểu số”, nghiên cứu đƣợc tác giả thể hiện trong cuốn sách“Các dân tộc thiểu số Việt Nam thế kỷ XX”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, (2001). Bài viết có cái nhìn khá sâu đối với sự chuyển biến về chất, lƣợng của đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số ở khu vực miền núi nƣớc ta.
Đánh giá về sự phát triển của công tác giáo dục và đào tạo ở vùng dân tộc thiểu số trong giai đoạn hiện nay, nghiên cứu của tác giả cho rằng: “công tác đào tạo, cán bộ là ngƣời dân tộc thiểu số ở vùng dân tộc đạt nhiều thành tựu đáng kể. Mƣời năm về trƣớc, nhiều cán bộ thôn xã còn ở tình trạng mù chữ. Cho đến nay, cán bộ thôn xã thấp nhất cũng có trình độ tiểu học, có ngƣời có trình độ trung học phổ thông. Nhiều cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số đã có trình độ cao”.
Với những kết quả đạt đƣợc về thành tựu của công tác giáo dục ở khu vực miền núi trong những năm qua, bài viết nhấn mạnh “Thành tựu nổi bật của giáo dục ở vùng dân tộc là xác lập đƣợc quy trình xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thiểu số”. Vì vậy, khi nói đến tác động của sự chuyển biến đó, tác giả đề cập khá cụ thể về vai trò của Bộ giáo dục và đào tạo đối với công tác xây dựng đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số ở khu vực miền núi, nghiên cứu chỉ rõ: “Ngành giáo dục và đào tạo đã góp phần đáng kể trong việc bồi dƣỡng cán bộ dân tộc thiểu số ở các trung tâm bồi dƣỡng cán bộ dân tộc thiểu số, các trƣờng bổ túc văn hoá tập trung ở các địa phƣơng và Trung ƣơng”. Bàn luận về những hạn chế và bất cập còn tồn tại của công tác giáo dục ở khu vực miền núi đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nghiên cứu đề xuất những giải pháp cơ bản để đẩy mạnh phát triển giáo dục cho khu vực miền núi thời gian tới, cụ thể nhƣ: “Thực hiện chế độ ƣu tiên cộng điểm trong tuyển sinh và đặc biệt là mở các lớp đào tạo dành riêng cho học sinh, sinh viên là ngƣời dân tộc thiểu số nhất là ở vùng cao, tại các trƣờng đại học và cao đẳng trong cả nƣớc là giải pháp cần thiết để gấp rút đào tạo đội ngũ cán bộ có trình độ cho vùng này". Có thể nói, giáo dục và đào tạo đã đƣợc Đảng và Nhà nƣớc coi là quốc sách hàng đầu, trong thời gian qua, giáo dục và đào tạo có một vai trò hết sức to lớn đối với việc nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực ở khu vực miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số.
Vì vậy, nghiên cứu trên đây của tác giả Nguyễn Minh Hiển đã thể hiện chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng từng bƣớc đi vào cuộc sống vùng đồng bào dân tộc miền núi, bài viết là nguồn tƣ liệu khả thi để luận án tiếp tục kế thừa và đề cập những tác động liên quan đến công tác xây dựng đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi Nghệ An một cách cụ thể đó là giáo dục và đào tạo. - Nghiên cứu của tác giả Lê Minh Hƣơng, “Vai trò các dân tộc thiểu số trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc”, trong cuốn sách “Các dân tộc thiểu số Việt Nam thế kỷ XX”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, (2001). Khái quát về vị trí của khu vực miền núi tác giả khẳng định, khu vực miền núi là những nơi có địa hình phức tạp, hiểm trở, cơ sở hạ tầng yếu kém, đời sống kinh tế khó khăn. Nhƣng khu vực miền núi lại là nơi có vị trí chiến lƣợc về phát triển kinh tế và an ninh quốc phòng hết sức trọng yếu của dân tộc.
Bài viết của Lê Minh Hƣơng đã đánh giá vai trò hết sức quan trọng của các dân tộc thiểu số trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, bài viết cho rằng: “Trong lịch sử hàng ngàn năm dựng nƣớc và giữ nƣớc, ông cha ta luôn coi trọng xây dựng mối quan hệ đoàn kết, gắn bó giữa các dân tộc, chống lại mọi âm mƣu và hành động gây hiềm khích chia rẽ dân tộc của kẻ thù, giữ gìn trong ấm ngoài êm, giữ vững an ninh trật tự các vùng miền núi, biên cƣơng của đất nƣớc”; “Trƣớc cách mạng 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tháng Tám, đồng bào các dân tộc thiểu số đã sớm giác ngộ và tham gia cách mạng, trực tiếp bảo vệ lãnh tụ Hồ Chí Minh, cơ quan Thƣờng vụ Trung ƣơng Đảng, bảo vệ căn cứ địa cách mạng Việt Bắc”. Trong công cuộc xây dựng và phát triển đât nƣớc hiện nay, để hoàn thành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc bên cạnh đầu tƣ cho phát triển kinh tế xã hội ở khu vực thành thị, cơ giới hóa nông thôn, bài viết cho rằng: “Đảng và Nhà nƣớc từng bƣớc thực hiện chủ trƣơng, quyết sách phát triển kinh tế, xã hội ở vùng dân tộc, miền núi, góp phần giữ vững ổn định chính trị, giữ gìn trật tự an toàn xã hội”. Đặc biệt, để đƣa miền núi ngày càng tiến kịp miền xuôi, đồng bằng và đô thị tác giả khẳng định cần có các giải pháp, trong đó nhấn mạnh giải pháp về đào tạo đội ngũ cán bộ ngƣời dân tộc thiểu số: “Đảng, Nhà nƣớc cần có kế hoạch dài hạn và toàn diện về đào tạo cán bộ dân tộc cho vùng dân tộc miền núi.